به گزارش همشهری آنلاین، دادههای معاملاتی تالار پتروشیمی و فرآوردههای نفتی بورس کالای ایران از ابتدای اردیبهشتماه ۱۴۰۵ نشاندهنده استقبال پرشور و از سوی دیگر، فشار تقاضای سنگین برای مواد اولیه شوینده است. این در حالی است که در اقدامی مکمل، بخشی از نیاز بازار به پلیاتیلن ترفتالات (PET) نیز از طریق واردات تامین و عرضه شد.
عرضه مواد اولیه شوینده
بر اساس آمار معاملات، از ابتدای اردیبهشت ۱۴۰۵ مجموعاً بیش از ۹۵۶۳ تن از ۵ ماده اولیه کلیدی صنایع شوینده شامل آلکیل بنزن خطی، مونو اتانول آمین، دی اتانول آمین، تری اتانول آمین و سولفات سدیم با ارزشی معادل ۱۴۱۰ میلیارد تومان در بورس کالا عرضه و تمام این میزان نیز با تقاضا مواجه و معامله شد.
در این میان، آلکیل بنزن خطی به عنوان اصلیترین خوراک صنعت شوینده، بیشترین سهم را از نظر حجم و ارزش معاملات به خود اختصاص داد. دو شرکت سرمایهگذاری صنایع شیمیایی ایران و پتروشیمی بیستون در مجموع ۶۴۰۰ تن از این محصول را عرضه کردند که کل آن با تقاضای برابر معامله شد. ارزش این معاملات به ۱۲۹۱.۴ میلیارد تومان رسید. نکته قابلتوجه در این معاملات، ثبات قیمت بود؛ قیمت متوسط معاملهشده برای هر تن آلکیل بنزن خطی ۲۰۱.۸ میلیون تومان بود که دقیقاً در سطح قیمت پایه اعلامی قرار داشت. این ثبات قیمتی میتواند نویدبخش کنترل قیمتها در بازار نهایی محصولات شوینده باشد.
اما نقطه جلبتوجه دیگر، فشار شدید تقاضا در گروه محصولات اتانولآمینها بود. در حالی که پتروشیمی شازند تنها ۳۰۰ تن مونو اتانول آمین عرضه کرده بود، حجم تقاضا برای این محصول به بیش از ۱۰ برابر حجم عرضه رسید. این سطح از رقابت در کنار جذب کامل سایر عرضهها مانند سولفات سدیم (بدون رقابت قیمتی)، تصویر بازار این گروه کالایی را ترسیم میکند: بازاری که در آن عرضهکنندگان اصلی توانستهاند پاسخگوی نیاز صنایع تولیدکننده پودرهای لباسشویی و شویندههای آنیونی باشند، اما همچنان شعلههای رقابت برای برخی گریدهای خاص زبانه میکشد.
ورود پتهای وارداتی برای تامین بازار بستهبندی
در جبهه دیگر بازار، تامین مواد اولیه صنایع بستهبندی نیز با یک اقدام ترکیبی همراه بود. در جریان عرضههای روز نهم اردیبهشتماه ۱۴۰۵، در مجموع ۱۴۸۰ تن پلیاتیلن ترفتالات بطری (PET) در چهار گرید مختلف به تابلوی معاملات آمد. نکته کلیدی و راهبردی در این عرضه، ترکیب برابر تولید داخل و واردات بود. از این حجم، ۷۴۰ تن توسط شرکت داخلی محب پلیاستر خاوران تولید و عرضه شد و ۷۴۰ تن دیگر نیز از طریق واردات روانه بازار گردید.
بخش وارداتی شامل ۴۴۰ تن محصول تولید دو شرکت چینی (عرضهشده توسط پتروشیمی تندگویان) و ۳۰۰ تن محصول یک شرکت ترکیای بود که شرکت پت پاور آریا آن را عرضه کرد. این مدل عرضه نشان میدهد که متولیان بازار، واردات را نه بهعنوان رقیب که بهعنوان مکملی برای پوشش کامل نیاز صنایع پاییندستی و بازگرداندن ثبات به بازار در نظر گرفتهاند.
در میان گریدهای عرضهشده، بیشترین حجم به ۷۴۰ تن PET گرید MBG۸۲۰ با قیمت پایه ۲۰۵ میلیون تومان به ازای هر تن اختصاص داشت. این گریدها نقشی حیاتی در تامین نیاز صنایع نوشیدنی، بستهبندی مواد غذایی، تولید ظروف روغن خوراکی و بستهبندی محصولات شوینده و بهداشتی ایفا میکنند.
چشمانداز تداوم عرضهها
اقدام به عرضه این حجم از مواد اولیه در هفتههای نخستین سال، در شرایطی صورت میگیرد که بازار شویندهها طی هفتههای گذشته با شوکهای قیمتی ناشی از اختلال در تامین مواد اولیه و فضای روانی تحولات منطقهای مواجه شده بود. گزارشها نشان میدهد قیمتهای پایه عرضههای فعلی نسبت به دوره پیش از تنشهای اخیر، کمتر از ۵۰ درصد افزایش داشته که خود گواهی بر تلاش عرضهکنندگان برای کنترل بازار و جلوگیری از جهشهای غیرمنطقی قیمتهاست.
با این حال، تداوم این روند عرضههای منظم و پرقدرت در بورس کالا، کلید اصلی بازگشت آرامش به بازار و جلوگیری از انتقال فشار هزینهها به سفره مردم خواهد بود. تجربه معاملات این هفته نشان داد که ابزارهای ترکیبی تولید داخل و واردات هدفمند، ظرفیت کافی برای پاسخگویی به نیاز صنایع را دارد، مشروط بر آنکه این عرضهها تداوم یابد.