به گزارش همشهری آنلاین، در جریان سومین جنگ جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، یکی از نگرانیهای جدی، وضعیت تامین دارو و تابآوری صنعت دارویی کشور بود. اما تولید داخلی حدود ۹۷ درصد داروها و برنامهریزی تامین ذخایر استراتژیک پس از جنگ ۱۲ روزه باعث شد حتی با وجود آسیب به بیش از ۲۵ واحد تولید و توزیع دارو، بیماران با کمبودهای بحرانی مواجه نشوند. نتیجه سالها تلاش متولیان نظام سلامت که سیاست تقویت صنعت داروسازی کشور را با وجود تحریمهای ظالمانه پایهریزی کردهاند تا در مواجهه با بحرانها تابآوری زنجیره تولید و تامین دارو مختل نشود. موضوعی که حالا متولیان این حوزه با جزئیات بیشتری به آن میپردازند.
خودکفایی به کار آمد
او البته به وجود برخی محدودیتها در تامین مواد اولیه دارویی اشاره میکند و ادامه میدهد: مواردی از جمله بسته بودن مرزهای هوایی باعث شد که تامین برخی از اقلام دارویی دشوارتر شوند اما با توجه به تولید ۹۷ درصد دارو در کشور خودمان و نزدیکی به مرز خودکفایی مشکل خاصی در این باره رخ نداد. حتی درباره شیرخشک و ملزومان پزشکی هم با وجود سفرها و جمعیت مواجی که به ویژه در استانهای شمالی داشتیم، پایش روزامه از سوی معاونتهای غذا و دارو انجام میشد و در تمام این مدت مشکلی جدی گزارش نشد.
هاشمی به یک اتفاقات جالب و واکنش پرسنل صنعت دارو در زمان حملهها اشاره و عنوان میکند: این مساله برای خود ما هم تعجببرانگیز بود، اینکه هر کارخانه دارویی یا تجهیزات پزشکی که مورد اصابت دشمن قرار میگرفت، بلافاصله کارمندان و پرسنل آن در محل حادثه حضور پیدا کرده و اعلام آمادگی برای شروع دوباره کار و بازسازی آسیبها میکردند. یکی از شرکتهای دارویی ۴ مرتبه دچار آسیب شد و بلافاصله پس از هر مرحله، بازسازیهای لازم را انجام میداد و خط تولیدش برقرار میشد.
او در پاسخ به برخی ادعاهای واهی درباره حمله به شرکت توفیق دارو به بهانه تولید مواد اولیه نظامی هم توضیح میدهد: در راس تمام کسانی که چنین مواردی و به اصطلاح خود ما خالی میبافند رئیسجمهور آمریکا و کسانی هستند که زیر یوغ او فعالیت میکنند. آنها به هیچ یک از اصول اخلاقی، ارزشهای انسانی و حتی قواعد حقوق بینالملل پایبند نیستند. بارها تاکید شده که دشمنان شاید بتوانند با تخریب زیرساختها جلوی پیشرفت علمی و فناوری کشور رو بگیرند اما قدرت دانش و تکنولوژی ما در وجود تمام متخصصان ایرانی است که متکثر هستند و به فراوانی انتقال میدهند. همانطور که ۴۷ سال پرچم جمهوری اسلامی در اهتزاز کامل بوده در ادامه هم به قول آن شعار معروف «دوباره میسازیم وطن را» حتی با خشت جان خودمون.
سخنگوی سازمان غذا و دارو در پاسخ به نگرانیهای مردم درباره کمبودهایی که با تداوم شرایط تحریم یا احتمال بروز جنگ میتواند وجود داشته باشد، عنوان میکند: باید با مردم صادق باشیم و اگه در شرایط کمبود قرار گرفتم حتما از خود مردم خواهیم خواست که رعایت کنند یا پزشکان در تجویز ها مدیریت لازم را داشته باشند. البته که همیشه تاکید بر مصرف منطقی دارو داریم که به لحاظ علمی هم حائز اهمیت است. اما به طور کلی در حال حاضر مشکل خاصی نداریم که باعث نگرانی باشد.
هادی احمدی، دبیر انجمن داروسازان هم معتقد است که دههها تحریم و مواجه شدن با سومین جنگ تحمیلی باعث شده که ایران در تولید دارو و واکسن آبدیده شود و در برابر حملات دشمنان تابآوری ارزشمندی داشته باشند. او به همشهری میگوید: تا همین امروز هیچ کمبود دارویی در کشور گزارش نشده است. البته کمبودها را به صورت مقطعی داریم که همیشه این مشکل بوده و تازگی ندارد. اما توزیع در کل کشور وجود دارد و برای مدت طولانی آمادگی داریم حتی اگر شرایط جنگی ادامه داشته باشد.
احمدی تاکید میکند: ۱۸ هزار داروخانه در کل کشور به شکل مویرگی در حال توزیع دارو هستند و خودشان به عنوان ذخایر استراتژیک کوچک بازوی کمکی سازمان غذا و دارو و حوزه دارویی کشور در شرایط جنگی بودهاند.
او به فعالیت ۲۴۰ کارخانه دارو تولید دارو و ۸۰ واحد تولید مواد اولیه در کشور هم اشاره میکند و میگوید: این ظرفیت مانع از بروز کمبودهای دارویی در ایام جنگ شدند. علاوه بر این به شکل ۲۴ ساعته در سراسر کشور مشغول ارائه خدمتیم و اگر آسیبی هم به چند واحد وارد شود، وقفهای در خدمترسانی نخواهیم داشت.
احمدی در پاسخ به برخی انتقادات نسبت به کمود داروهای اعصاب و روان هم توضیح میدهد: این کمبودها مربوط به دوران پیش از جنگ است نه ۴۰ روز اخیر. کمبود نقدینگی وجود دارد که باعث گلایههایی هم شده است اما همه آنها را گذاشتهایم برای شرایط بعد از جنگ و اکنون هدف ما همدلی و حدمترسانی به مردم است.
پاستور؛ ادامه حیات علمی در دل ویرانی
او با تاکید بر این که محدوده آسیبدیده حدود ۲۳ هزار متر مربع فضای آزمایشگاهی بوده، عنوان میکند: این بخش مراکز حیاتی شامل آزمایشگاههای مرجع کشوری و آزمایشگاههای همکار بهداشتی، مراکز همکار سازمان بهداشت جهانی و بانکهای زیستی، دبیرخانه شبکههای تحقیقاتی و مراکز تحقیقاتی و واحد واکسیناسیون و آزمایشگاه همکار سازمان غذا و دارو را در خود جای داده بود. اصلیترین خسارت هم مربوط به تجهیزات پیشرفتهای است که طی دههها با سرمایهگذاریهای داخلی و بینالمللی تأمین شده بود. بخشی از نمونههای نگهداری شده در یخچالها و فریزرها هم متاثر شده و آسیب دیدهاند.
مصطفوی بازسازی و تأمین مجدد این تجهیزات را مستلزم منابع مالی گسترده و پیگیریهای بینالمللی برای واردات مجدد میداند و تاکید میکند: با وجود صدمات جدی به ساختمان مرکزی، خدمات اصلی پاستور اعم از خدمات اصلی تشخیصی و تولیدی، برنامههای آموزشی و تحقیقاتی متوقف نشده و در سایر شعب ادامه دارد. این مساله شامل تولید واکسنها هم هست و زنجیره خدماترسانی به مردم عزیز کشور برقرار است.
***
بر این اساس و با توجه به آنچه طی این روزها گذشت و طی سالهای اخیر برنامهریزی شده شاید بتوان ۱۱ عامل زیر را از جمله دلایل کمبود نشدن دارو در جنگ تحمیلی سوم دانست.
۱. تولید داخلی ۹۷ درصد داروها و نزدیک شدن به خودکفایی
۲. پیشبینی و تامین بهموقع ذخایر استراتژیک دارو و تجهیزات پزشکی به ویژه بعد از جنگ ۱۲ روزه
۳. استفاده از تجربه جنگ ۱۲ روزه در مدیریت بحران و کمبود دارو به ویژه در مناطق پرتردد با جمعیت بیشتر
۴. تداوم فعالیت ۲۴۰ کارخانه داروسازی و ۸۰ واحد تولید مواد اولیه
۵. بازسازی سریع واحدهای آسیبدیده و بازگشت فوری خطوط تولید
۶. پایش روزانه بازار دارو، شیرخشک و ملزومات پزشکی
۷. مدیریت توزیع در شرایط افزایش تقاضا (بهویژه در مناطق با مسافرپذیری بالا)
۸. شبکه ۱۸ هزار داروخانه بهعنوان ذخایر پراکنده و پایدار
۹. تابآوری شکلگرفته در اثر سالها تحریم و بحرانهای قبلی
۱۰. اتکا به نیروی انسانی متخصص و واکنش سریع صنعت دارو
۱۱. مدیریت نسبی اختلالات واردات مواد اولیه با تکیه بر توان داخل
و...