همشهری آنلاین - گروه سیاسی: در حالی که مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و ایالات متحده در عمان از سر گرفته شده، مقامات ایرانی سیگنالهایی از انعطافپذیری در برنامه هستهای خود ارسال کردهاند. اگرچه تاکنون درباره آنچه در مذاکرات ۱۷ بهمن ایران و آمریکا در مسقط گذشته جزئیات رسمی منتشر نشده ولی مصاحبه معاون سیاسی وزیر امور خارجه «چیزهایی» از این مذاکرات به دست میدهد.
مجید تختروانچی به شبکه بیبیسی انگلیس گفته اگر آنها آماده باشند درباره لغو تحریمها صحبت کنند، ما نیز آمادهایم تا درباره این موضوع (رقیقسازی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد) و سایر مسائل مربوط به برنامه خود گفتوگو کنیم.
همین یک خط شواهد معتبری از آنچه ایران در گفتوگوها دنبال میکند و جدی بودنش در مذاکرات را روایت میکند. اینکه ایران به صورت ریز و هدفمند روی مذاکرات هستهای تمرکز کرده است و مجوزهای بالادستی را هم کسب کرده است.
اظهارات تختروانچی که یکی از مستقیمترین نشانههای موضع ایران در مذاکرات جاری است، در حالی بیان میشود که دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا براساس گزارشهای متعدد رسانههای خارجی بر فشار حداکثری تاکید دارد و خواستار توقف کامل غنیسازی و تحویل ذخایر اورانیوم شده است.
این پیام در کنار مخالفت جمهوری اسلامی ایران با پیش کشیدن بحث محدودیتهای موشکی در مذاکرات گویای مصر بودن ایران در جلو بردن مذاکرات صرفا در بخش هستهای است، آن هم با دستور کار مشخص. درز دادن چنین خبری به رسانه انگلیسی نیز شفاف اطلاعرسانی میکند ایران حاضر به تبادل امتیاز در مذاکره هستهای است.
سفر اخیر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به عمان هم امضای تعهدات قابل ارائه از سوی ایران در مذاکرات ارزیابی میشود. مذاکرات هستهای از دوره دوم ریاستجمهوری حسن روحانی در فاصله سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ یکبار دیگر در حوزه اختیارات شورای عالی امنیت ملی قرار گرفت و تاکنون در حوزه راهبری شعام مدیریت میشود. دبیر سابق این شورا علی شمخانی بود و لاریجانی از مردادماه به این سمت منصوب شده است.
نخستینبار محمد اسلامی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، روز دوشنبه ۲۰ بهمن، ۳ روز پس از مذاکرات ۱۷ بهمن ایران و آمریکا در مسقط عمان اعلام کرد که تهران آماده است اورانیوم غنیشده به سطح ۶۰ درصد را رقیق کند، مشروط به اینکه ایالات متحده تمام تحریمها را لغو کند.
اسلامی تاکید کرده بود که رقیق کردن اورانیوم ۶۰ درصدی بستگی به این دارد که آیا تمام تحریمها در مقابل لغو شوند یا نه.
براساس گزارشی که رویترز همان ۲۰ بهمن منتشر کرد، استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه و رهبر تیم مذاکرهکننده آمریکایی در مذاکرات مسقط پیشنهاد کرد که ایران غنیسازی را برای ۳ تا ۵ سال متوقف کند و ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی را تحویل دهد، در ازای عدم حمله نظامی و کاهش برخی تحریمها.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز ۲۰ بهمن در مصاحبهای با خبرگزاری فرانس ۲۴، بر غیرقابل مذاکره بودن حق غنیسازی ایران تاکید کرد. عراقچی گفت که ایران هرگز تحت فشار نظامی یا اقتصادی، برنامه هستهای خود را متوقف نخواهد کرد و مذاکرات باید محدود به موضوع هستهای بماند، بدون دخالت در مسائل منطقهای یا موشکی.
عراقچی افزود که پیشنهاد رقیق کردن اورانیوم نشاندهنده حسن نیت ایران است، اما بدون تضمینهای محکم از سوی آمریکا، پیشرفتی حاصل نخواهد شد. این موضع با گزارش الجزیره در همان روز همخوانی دارد که ایران را آماده مصالحه توصیف کرد، اما وابسته به لغو تحریمها.
الجزیره ۲۰ بهمن گزارش داد که ایران تنها کشور غیرهستهای است که اورانیوم را تا ۶۰ درصد غنیسازی میکند و پیشنهاد رقیق کردن میتواند پلی برای توافق باشد. فرانس ۲۴ نیز در همان روز، بر وابستگی این پیشنهاد به لغو تحریمها تمرکز کرد و هشدار داد که بدون پیشرفت، تنشها افزایش خواهد یافت.
با ادامه مذاکرات در هفته جاری، کارشناسان پیشبینی میکنند که بنبست فعلی ممکن است طولانی شود.
رویدادها نشاندهنده پیچیدگی روابط ایران و آمریکا هستند. از زمان خروج ترامپ از برجام در ۲۰۱۸، تنشها افزایش یافته و منجر به حملات متقابل شده است. اکنون، با میانجیگری عمان، فرصتی برای کاهش تنش وجود دارد، اما اختلافات بر سر سطح غنیسازی و دامنه تحریمها باقی مانده است. در نهایت، آینده مذاکرات به تصمیمگیریهای ترامپ و رهبری ایران بستگی دارد، که هر دو بر مواضع سختگیرانه خود اصرار دارند.