تجربه منطقه نشان داده نسخه‌ای که برای کشورهای فروپاشیده پیچیده شد، الزاماً در همه جا کار نمی‌کند؛ ایران کشوری با تنوع قومی است، اما همین تنوع، در بزنگاه‌های تاریخی بیشتر به انسجام ملی تبدیل شده تا واگرایی.

همشهری‌آنلاین - گروه سیاسی: نیک فوئنتس، فعال رسانه‌ای آمریکایی، می‌گوید: «سناریوی سوریه برای ایران طراحی شده؛ فشار اقتصادی حداکثری، استفاده از نیروهای زمینی نیابتی و پشتیبانی هوایی.»
به تعبیر او: «بازی همین است… همان چیزی که دارند تدارک می‌بینند.»

این حرف‌ها البته تازه نیست. از میانه دهه ۲۰۰۰ و همزمان با طرح «خاورمیانه جدید» که سال ۲۰۰۶ توسط کاندولیزا رایس مطرح شد، ایده بازطراحی ژئوپلیتیک منطقه بارها در ادبیات برخی اندیشکده‌های غربی تکرار شد. برنارد لوئیس پیش‌تر درباره تجزیه کشورهای خاورمیانه نوشته بود و در سال‌های بعد نیز در گزارش‌هایی از مراکزی مانند بروکینگز، سناریوهایی درباره شکاف‌های قومی و مذهبی ایران به‌عنوان نقاط فشار مورد بحث قرار گرفت.

در داخل هم، گروه‌های تجزیه‌طلبی که سال‌هاست در حاشیه امنیتی کشور فعال‌اند، بارها از حمایت رسانه‌ای و بعضاً لجستیکی بیرونی برخوردار بوده‌اند؛ از تحرکات مسلحانه در مرزها گرفته تا عملیات رسانه‌ای برای تشدید شکاف‌های هویتی.

سناریوها روشن‌اند: فشار از بیرون، فعال‌سازی گسل‌ها در درون. اما تجربه منطقه نشان داده نسخه‌ای که برای کشورهای فروپاشیده پیچیده شد، الزاماً در همه جا کار نمی‌کند. ایران کشوری با تنوع قومی است، اما همین تنوع، در بزنگاه‌های تاریخی بیشتر به انسجام ملی تبدیل شده تا واگرایی
ایران نه سوریه ۲۰۱۱ است، نه عراق ۲۰۰۳ .