گروه دیپلماتیک – همشهری آنلاین: تهدید و تحقیر اروپا از سوی دونالد ترامپ و افشای پیامهای خصوصی رهبران اروپایی، اعتماد دیرینه میان واشنگتن و بروکسل را از هم پاشیده است. بحران گرینلند و تحریم طرح موسوم به «هیئت صلح غزه» نشان داد نظم غربی فرو ریخته و اروپا خود را برای جهانی بدون آمریکا آماده میکند.
تارنمای پلیتیکو مینویسد: نشستهای اضطراری پیشین در بروکسل معمولاً به تهدیدهای وجودی علیه اتحادیه اروپا اختصاص داشت: بحران یورو، برگزیت، همهگیری کرونا یا حمله روسیه به اوکراین. اما این هفته، ۲۷ رهبر اتحادیه اروپا برنامههای خود را کنار گذاشتند تا درباره حملهای که اینبار از سوی آمریکا با آن مواجه شده بودند، گفتوگو کنند.
تردیدی نیست که پایههای اتحاد فراآتلانتیک اکنون به لرزه افتاده است و هیچیک از طرفین نمیتواند بهطور کامل به دیگری اعتماد کند.
ماجرا از کجا شروع شد؟
جرقه اصلی این شکاف، سخنان هفته گذشته ترامپ بود که گفت بهدلیل مخالفت هشت کشور اروپایی با خواستهاش برای الحاق گرینلند، تعرفه ۱۰ درصدی علیه آنها اعمال خواهد کرد.
این تازه آغاز ماجرا بود. ترامپ سپس موجی از فشارها را آغاز کرد از جمله:
- حمایت خود از تصمیم کییر استارمر نخستوزیر انگلیس برای واگذاری جزایر چاگوس به موریس را پس گرفت.
- فرانسه را به اعمال تعرفه تجاری بیشتر تهدید کرد چون امانوئل مکرون از طرح «هیئت صلح غزه» او حمایت نکرده بود.
- نخستوزیر نروژ را بر سر جایزه نوبل صلح تحقیر کرد.
- و در نهایت، هم تهدید به تصرف نظامی گرینلند و هم تهدید تعرفهای علیه مخالفانش را پس گرفت.
حالا برای بسیاری از مقامهای اروپایی، ترامپ رهبری است بیثبات و غیرقابل پیشبینی که حتی به حرفهای خودش هم پایبند نمیماند.
پایان ناتو؟
دیپلماتهای اروپایی اکنون نگراناند که فروپاشی اعتماد شخصی میان ترامپ و رهبران اروپا پیامدهای بسیار خطرناکی داشته باشد. پایه و اساس پیمان ناتو یک عهد است؛ اینکه اگر یکی از اعضا مورد حمله قرار گیرد، دیگران از او دفاع کنند. اگر این عهد سست شود، قدرت بازدارندگی ناتو هم فرو میریزد.
به همین دلیل است که نخستوزیر دانمارک هشدار داده اگر ترامپ به گرینلند حمله کند، این به معنای پایان ناتو خواهد بود.
یکی از دیپلماتها گفته حتی تهدید چنین اقدامی، ناتو را به «بخش مراقبتهای ویژه» فرستاده است.
غرب پس از داووس
رهبران اروپایی اکنون با دو مأموریت روبهرو هستند: ابتدا تمرکز دوباره بر صلح در اوکراین و حل بحران گرینلند، و سپس طراحی راهبردی برای حرکت در جهانی کاملاً متفاوت؛ جهانی که اعتماد در آن از بین رفته است.
در همین حال، مارک کارنی نخستوزیر کانادا، در داووس اعلام کرد نظم جهانی مبتنی بر قواعد در حال محو شدن است و جای خود را به رقابت قدرتهای بزرگ میدهد؛ جهانی که در آن «قدرتمندان هر کاری میتوانند انجام میدهند و ضعیفان هزینهاش را میپردازند».
کارنی تأکید کرده این نظم قدیمی بازنخواهد گشت و حسرت خوردن برای آن هم اقدامی راهبردی نیست.
پلیتیکو در پایان نوشته: رهبران اروپا حالا میدانند دیگر نمیتوانند امنیت قاره را به آمریکای ترامپ بسپارند؛ اما مشکل اینجاست که بسیاری از آنها، اعتماد رأیدهندگان خود را برای انجام کارهای سختِ پیشرو نیز در اختیار ندارند.