گروه دیپلماتیک – همشهری آنلاین: رویارویی پنهان اما فزاینده عربستان سعودی و امارات متحده عربی بر سر یمن، اکنون به مرحلهای تازه وارد شده و دامنه آن از خاک یمن فراتر رفته است.
ریاض با تمرکز بر خلیج عدن، دریای سرخ و شاخ آفریقا، در حال بازطراحی موازنه قدرت منطقهای و مهار نفوذ فزاینده ابوظبی است. از تحرکات نظامی در جنوب یمن و جزایر راهبردی گرفته تا لغو ناگهانی توافقهای امارات در سومالی، نشانهها حاکی از یک رقابت ژئوپلیتیکی سازمانیافته است؛ رقابتی که امنیت کریدورهای دریایی و آینده ائتلافهای منطقهای را تحت تأثیر قرار میدهد.
کشیده شدن تقابل به دریای سرخ و شاخ آفریقا
- نقطه آغاز: اختلاف دیدگاه راهبردی ریاض و ابوظبی درباره آینده یمن
- نقطه گسترش: بنادر، جزایر راهبردی و کریدورهای دریایی
- هدف کلان عربستان: بازتنظیم موازنه قدرت منطقهای و مهار نفوذ امارات
میدان رقابت: چرا خلیج عدن مهم است؟
- اتصال دریای سرخ به اقیانوس هند
- یکی از پرترددترین مسیرهای تجارت جهانی
- شاهراه انرژی و حملونقل منطقهای
راهبرد عربستان
- تثبیت حضور در دو سوی خلیج عدن
- جنوب یمن (ساحل جنوبی)
- شمال سومالی (ساحل آفریقایی)
ابزارها و بازیگران
- نیروهای نیابتی محلی عربستان در جنوب یمن
- نیروهای سپر میهن
- تیپهای العمالقه
- استقرار نیروهای نظامی سعودی
- تلاش برای یکپارچهسازی گروههای مسلح پراکنده
مناطق کلیدی
- استانهای شرقی و غربی جنوب یمن
- جزایر راهبردی چون سقطری، میون، بندر المخا (در کنترل نیروهای مورد حمایت امارات)
هدف نهایی عربستان
- محاصره تدریجی نفوذ امارات
- تضعیف متحدان محلی ابوظبی
- جذب گروههای سابقاً نزدیک به امارات
شاخ آفریقا: میدان مکمل رقابت
راهبرد غیرمستقیم ریاض
- کاهش نفوذ امارات بدون مداخله نظامی مستقیم
- تقویت روابط با اریتره، جیبوتی وکشورهایی که پیشتر پایگاههای نظامی امارات را تعطیل کردهاند.
نقطه عطف: تصمیم سومالی
لغو تمامی توافقنامههای سومالی با امارات
توافقهای لغوشده سومالی و امارات
- بنادر از جمله بربره، بوصاصو، کیسما، آیو
- همکاریهای امنیتی و دفاعی
- مجوز استفاده از فرودگاهها و ایجاد پایگاه نظامی
پیامدهای راهبردی
- تشدید شکاف در ائتلافهای عربی
- رقابت آشکار بر سر بنادر و جزایر میان ابوظبی و ریاض
- افزایش اهمیت شاخ آفریقا در معادلات امنیتی
- تبدیل شدن دریای سرخ و خلیج عدن به صحنه اصلی رقابت قدرتها
روزنامه لبنانی الاخبار نوشته: آنچه امروز در یمن، سومالی و دریای سرخ جریان دارد، نه مجموعهای از رویدادهای پراکنده، بلکه اجزای یک رقابت راهبردی گسترده میان عربستان و امارات است؛ رقابتی که میتواند نقشه امنیتی منطقه را در سالهای آینده بهطور جدی دگرگون کند.