حضور دانشمندان ايراني در يكي از بزرگترين همكاري هاي علمي بين المللي در حال از دست رفتن است،فقط به خاطر ناهماهنگي
سينكروترون قديمي فرمن در شيكاگو (عكس بزرگ) و سينكروترون جديد در حال تأسيس سوليل در اطراف پاريس (عكس كوچك). قطر هر كدام از اين دواير بيش از صدمتر است
شتاب دهنده ابزاري است براي رساندن ذرات كوچك تر از اتم به سرعت هاي بسيار بالا.
لامپ تصوير تلويزيون شما هم نوعي شتاب دهنده است. اما در شتاب دهنده هاي بزرگ، هدف رساندن سرعت ذرات به نزديكي سرعت نور است. خب، اين ذرات با سرعت بالا به چه دردي مي خورند؟
محققان شعاع هاي ذرات بسيار سريع را به مواد مورد نظرشان مي تابانند. حاصل اين تابش در ابعاد زيراتمي، برخورد ذرات با هم و ساطع شدن ذرات جديد است. با شناسايي خواص اين ذرات حاصل از برخورد، دانشمندان مي توانند اطلاعات بسياري را درباره ماده مورد تابش به دست آورند.
شتاب دهنده ها 2نوع دارند: خطي و حلقوي. سينكروترون يكي از انواع پيشرفته شتاب دهنده حلقوي است كه در آن با تغيير شدت و ميزان ميدان مغناطيسي، الكترون ها را به 99/99درصد سرعت نور مي رسانند.
ماجراي حذف استقلال از جام قهرمانان باشگاه هاي آسيا كه يادتان نرفته؛ (آن جلد كذايي همشهري جوان با تصوير ژنرال مغلوب و پرچم سوراخ آبي مگر فراموش كردني است؟!) اما اگر فكر مي كنيد اين قبيل قضايا فقط در حوزه هاي پرشر و شوري مانند ورزش پيش مي آيد و نبايد انتظار وقايع مشابه را در زمينه هايي مانند دانش و فناوري داشت، زهي خيال باطل! در ماجرايي مشابه، عضويت ايران در يكي از بزرگ ترين و مهم ترين پروژه هاي علمي منطقه اي به صورت معلق درآمده و امكان لغو آن هم وجود دارد.
شتاب دهنده هاي ذرات - هم از لحاظ پرستيژي و هم به واقع - يكي از نشانه هاي توسعه علمي براي كشورها هستند. اين تجهيزات عظيم و پرخرج، از ابزارهاي لازم در پژوهش هاي بنيادي و براي شناخت اجسام در ابعاد كوچك تر از اتم هستند. امكان كار و تحقيق در شتاب دهنده ها، آرزوي بزرگ بسياري از محققان ذرات بنيادي است. ده ها تن از برندگان جايزه نوبل، اين جايزه را به خاطر سال ها عرق ريختن در شتاب دهنده ها و خصوصا سينكروترون ها به دست آورده اند. سينكروترون ها از انواع پيشرفته شتاب دهنده هايي هستند كه در آنها از دقيق ترين تجهيزات الكترونيكي، راديويي، مكانيكي، خلأ و نرم افزاري استفاده مي شود.
شروع شيرين
در سال،۱۹۹۷ دولت آلمان تصميم گرفت يكي از سينكروترون هاي اين كشور را از رده خارج و نمونه پيشرفته تري را جايگزين آن كند. با پيشنهاد جمعي از دانشمندان علوم بنيادي، قرار شد اين دستگاه به خاورميانه منتقل شود و پس از نصب و نوسازي، به عنوان مركزي براي همكاري علمي دانشمندان منطقه در بيايد. با حمايت يونسكو در سال،۱۹۹۹ شورايي با حضور نمايندگاني از كشورهاي منطقه خاورميانه و كشورهاي ناظر (آمريكا، روسيه، ژاپن و چند كشور اروپايي) تشكيل و نهايتا قرار شد اين مركز در اردن و زير نظر يك شوراي بين المللي و با حمايت فني سازمان بين المللي انرژي اتمي تاسيس شود. ايران از ابتدا در اين ماجرا حضور پررنگي داشت و جمعي از محققان ايراني از همان ابتدا در اين پروژه مشغول به كار شدند. پاكستان، تركيه، قبرس، مصر، بحرين، اردن، فلسطين و رژيم اشغالگر قدس، ديگر اعضاي منطقه اي اين پروژه هستند.
ولي افتاد مشكل ها
سسمي، بازشو ؛ اين رمز ورود به غار جواهرات دزدان در داستان علي بابا و 40دزد بغداد است. سسمي (SESAME) - كه به معني كنجد خودمان است- با تلفظ مصطلح اين روزها يعني سزامي، اسمي است كه سرانجام به عنوان مخفف يك عبارت انگليسي به معناي استفاده از تابش سينكروترون براي علوم و كاربردهاي تجربي در خاورميانه براي اين پروژه كذايي انتخاب شد. در سال 2003، قرار شد همزمان با كلنگ خوردن احداث مركز، سزامي از پوشش يونسكو خارج و به مركزي مستقل بدل شود. مشكل ما از همين جا شروع شد. طبق قانون، ملحق شدن به يك نهاد بين المللي، نيازمند طرح و تصويب موضوع در هيات دولت و سپس مجلس شوراي اسلامي است. اين اتفاق متاسفانه باوجود تمام پيگيري ها در مورد سزامي و چند پروژه علمي بين المللي ديگر، رخ نداده است. به همين دليل ايران كه تا سال 2003 حق عضويت خود را به يونسكو پرداخت مي كرد، از اين تاريخ به بعد آن را نپرداخته. در ابتدا به دليل حضور فعال و مثبت دانشمندان ايراني، محدوديتي براي آنها به وجود نيامد و حتي در اين مدت با حمايت سزامي، محققان ايراني به سينكروترون هاي ژاپن و كشورهاي اروپايي رفتند و دوره هايي ديدندكه چنين مسئله اي بدون حضور سزامي عملا غيرممكن بود. بالاخره ادامه بلاتكليفي وضعيت ايران باعث شد شوراي بين المللي سزامي، پارسال عضويت ما را به حالت تعليق در بياورد. البته در اين بين، زيرآب زدن هاي بعضي از كشورهاي عضو هم - از جمله رژيم صهيونيستي -كه دل خوشي از پيشرفت علمي ايران خصوصا در زمينه هاي مرتبط با فناوري هسته اي ندارند، بي تأثير نبود. به هر حال مجموع قضايا به نحوي درآمده كه اگر وضعيت ايران تا اجلاس بعدي شوراي بين المللي سزامي- كه حدودا 2ماه ديگر تشكيل مي شود- مشخص نشود، احتمال لغو عضويت ايران وجود دارد و اين يعني از دست دادن يك فرصت تكرار نشدني براي توسعه علمي ايران.
دقيقه۹۰
بازهم مثل هميشه. حالا كه وضعيت بحراني شده، همه به خودشان آمده اند؛ وزارت علوم، مجلس و ساير نهادهاي مرتبط، هركدام خود را موافق حل ماجرا نشان مي دهند و گاه توپ را به زمين ديگري مي اندازند! در 2هفته اخير، جلساتي در اين زمينه تشكيل شده است. افراد زيادي اظهارنظر كرده اند و برخي از رسانه ها هم پيگير اين مسئله بوده اند. آخرين خبر هم تا زمان نوشتن اين مطلب اين است كه قرار شده معاونت پژوهشي وزارت علوم، حق عضويت عقب افتاده ايران را فعلا از بودجه خودش پرداخت كند تا ببينيم چه پيش مي آيد. البته اين قضيه هم فعلا گرفتار بوروكراسي خاص خودش در دولت است و به قطعيت و اجرا نرسيده است. به هر حال، بياييد دعا كنيم و اميدوار باشيم اين بار هم بالاخره مشكل در دقيقه 90 حل شود و مثل ماجراي استقلال، كار به حذف نماينده كشورمان نرسد چون برخلاف فوتبال، اين فرصت يك بار پيش مي آيد، نه هر سال.
درخت گردو بكاريم
بي تعارف، شلختگي، بي نظمي و كتره اي حركت كردن را مي توانيم بخش تفكيك ناپذير شخصيت نوعي كار در ايران بدانيم. نق زدن درباره بي برنامگي براي بسياري از ما، يك لوس بازي است؛ حتي اگر به زبان سخنران قهاري در وصف انضباط باشد. براي ما بسيار عادي است كه يك پروژه خيلي خوب را عالي شروع كنيم اما بعد، آن را بسپاريم به امان خدا تا پاياني نافرجام برايش رقم بخورد!
متاسفانه باور به اين رفتارها، در درون ما - به قولي - نهادينه شده. اما هر چقدر هم بي تفاوت باشيم، بعضي وقت ها آدم نمونه هايي را مي بيند كه هضمشان ديگر دستگاه گوارشي باقي نمي گذارد!
وقتي تمام مقامات ارشد كشور توسعه علمي را از اولويت هاي اول مي دانند، وقتي بعضي پيشرفت هاي علمي دانشمندان ايراني با جلوه و افتخار بسيار عرضه مي شود، وقتي با آمارهاي مختلف، وضعيت توليد علم در كشور، مطلوب و رو به رشد اعلام مي شود؛ خبري مثل لغو عضويت احتمالي ايران در سزامي به خاطر هيچ و پوچ - مثل يك سوزن دردناك - تمام باد غرورمان را خالي مي كند.
اينكه كدام دستگاه مقصر است؛ دولت، وزارت علوم، مجلس، مركز مطالعات و همكاري هاي علمي بين المللي يا... زياد فرقي نمي كند؛ سيستم مقصر است، به خاطر بي توجهي، به خاطر تعلل، به خاطر ناهماهنگي. راحت بگوييم، به خاطر همان ايراني بازي كذايي، يكي از فرصت هاي بزرگ علمي كشور دارد از دست مي رود. نگوييد اين مورد استثناست، مشابه ماجرا را چند بار ديده ايم؟!
به روايتي، رقم حق عضويت عقب افتاده ايران در سزامي، فقط 350 هزار دلار است (معادل قيمت يك آپارتمان 100 متري در بعضي از محله هاي تهران)، اما ارزش محققاني كه به واسطه اين پروژه تربيت شده يا خواهند شد، از ميليون ها دلار هم بيشتر است. اين مشابه همان بلايي نيست كه بر سر يارانه سوخت مي آيد؟!
توسعه علمي، يك مسير طولاني است؛ كاشتن درخت گردو است كه هم حوصله بسيار مي خواهد و هم شايد بيشتر از آبياري با پول، به نگهداري و هدايت دلسوزانه نياز دارد. بزرگ نمايي برخي فعاليت هاي علمي و در كنار آن بي توجهي به جريان هاي اصلي توليد علم، آفت وحشتناكي است كه مسير توسعه علمي را به بيراهه مي برد. بگذاريم مركب علم در راه توسعه به آرامي راه خودش را برود. سوار كردن بارهاي سنگين، هل دادن و هش كردن زيادي و ندادن علوفه به موقع و كافي، فقط باعث مي شود در كنار جاده دست تكان دهيم تا شايد بقيه ما را سوار كنند!
يك خبر بد
تصادف نكنيد، لطفا!
تروما بعد از بيماري هاي قلبي عروقي، دومين عامل مرگ ومير در كشور است.
تروما در لغت به معني ضربه و آسيب و در اصطلاح پزشكي، هرگونه جراحت شديدي است كه به جسم يا روان انسان وارد شود. حوادث ترافيكي و تصادفات رانندگي از اصلي ترين عوامل بروز تروما هستند. به طور مثال، بنابر تحقيقات انجام شده، در حدود 40درصد از موارد تروما، يك موتور سوار نقش داشته است.
بنا به آمار، ايران از لحاظ بيماران دچار تروما در خاورميانه اول است. از طرف ديگر ظرفيت اورژانس هاي بيمارستان هاي كشور محدود است و به همين دليل در بسياري از موارد قادر به پذيرش تمام بيماران ترومايي نيستند. اين مسئله در كنار ضايعات ناشي از حادثه، باعث بالا بودن آمار مرگ بر اثر اين عامل در ايران شده است.
گفتنش تكراري است اما چاره اي ساده تر از رعايت قوانين و درست راندن نداريم. سوئد به همين دليل، كمترين آمار تروما در جهان را دارد.
يك خبر بي ربط
ماشين+ آفتاب= سرطان؟
ماشين نو و صفر كيلومتر، بوي خوبي دارد، اما بعضي از محققان مي گويند اين رايحه دلنشين ممكن است براي سلامت مضر باشد. به گزارش يك مركز تحقيقات محيطي در آمريكا، برخي از مواد شيميايي به كار رفته در تزئينات داخلي خودروها، خطرناك هستند و به خصوص اگر در معرض تابش مستقيم خورشيد قرار بگيرند، تركيباتي سرطان زا از خودشان آزاد مي كنند. اين مركز توصيه مي كند ماشين تان را زير نور مستقيم خورشيد پارك نكنيد يا حتما از نورگير استفاده كنيد. در روزهاي گرم تابستان هم قبل از حركت، پنجره ها را باز كنيد و بگذاريد براي 10 دقيقه هواي داخل ماشين تهويه شود. عمل به اين توصيه ها ضرري ندارد.
يك عدد
۱۵۴۰
تن وزن ، سنگين ترين ساختماني است كه تا به حال به طور يك جا، جابه جا شده است. مهندسان چيني در استان گوانگ زي، در نوامبر سال 2004 توانستند اين عمارت 34 متري را از سرجايش خارج كنند و سپس 36 متر آن طرف تر، دوباره آن را در جاي جديد نصب كنند. اين نقل و انتقال سنگين 11 روز طول كشيد.
يك سايت
گنجينه آن لاين سلامت
اگر به دنبال يك منبع مناسب براي كنجكاوي هاي تان درمورد مسائل پزشكي و سلامت به زبان ساده هستيد، WebMD جواب مناسبي براي شماست. در WebMD.com همه جور جنسي وجود دارد: آخرين اخبار سلامت و پزشكي، مقالات خواندني و به روز درباره موضوعات مختلف، دايره المعارف موضوعي سلامت، آشنايي با بيماري ها، داروها و درمان ها، كمك هاي اوليه، مشاوره و پاسخ به پرسش ها، وبلاگ هاي تخصصي، ... و حتي گزارش هاي ويدئويي. در بسياري از موارد، افراد موقعي به اين قبيل سايت ها مراجعه مي كنند كه دچار مشكلي شده باشند و به دنبال پاسخ آن بگردند، اما طراحي گرافيكي خوب و استفاده از ابزارهاي دوسويه (اينتراكتيو)، باعث شده گشتن در اين سايت، هم سريع به جواب برسد و هم تا حدودي آرام كننده باشند.
فقط هنگام استفاده از اين سايت حواستان باشد كه سايت يك جورهايي خيلي فرنگي است و متناسب با شيوه هاي زندگي آمريكايي. بنابراين برخي از موارد آن چندان به كار ما نمي آيد.
