عكس ها:مجتبي جانبخش
تيم ملي مچ اندازي 11 ورزشكار دارد كه مي توانند در مسابقات به ميدان بروند. عدد 11 مچ اندازي برگرفته از تعداد وزن هاست
پنجه در پنجه تا مچ اندازي
يكي از نكات اين ورزش، اين است كه بدون زمان هم انجام مي شود؛ يعني رقابت تا لحظه اي ادامه دارد كه يكي از 2 نفر بتواند مچ حريف را به زمين بكوبد در غير اين صورت، مسابقه ادامه خواهد داشت. جالب اينكه زمان برگزاري مسابقات مچ اندازي، خيلي كم پيش مي آيد كه بيشتر از يك دقيقه طول بكشد. شايد اين طور به نظر برسد كه فردي كه در وزن هاي پايين مسابقه مي دهد، مسابقه اش خيلي زودتر از سنگين وزن ها تمام مي شود ولي اصلا اين طوري نيست. ورزشكاران ايراني معمولا در كمتر از يك دقيقه كارشان تمام است. البته شنيده ام در مسابقات خارجي هم همين جوري است.
محمود مولايي
خيلي اتفاقي شد. در يكي از روزهاي بهاري، وقتي كه بخشنامه اي به اغلب باشگاه هاي بزرگ بدنسازي رسيد، هيچ كس نمي دانست قرار است چه اتفاقي بيفتد. اما بخشنامه كه در مورد مسابقات مچ اندازي توضيح داده بود، يكدفعه خيلي ها را وسوسه كرد؛ به طوري كه خوره هاي مچ اندازي به سمت محل مسابقه سرازير شدند. البته رئيس فدراسيون پرورش اندام هنوز هم حسرت به دل است كه چرا تنها تعداد معدودي از ورزشكاران ايران توانستند در اين مسابقات شركت كنند. به هر حال اولين دوره مسابقات مچ اندازي ايران، در غياب برخي استان ها در تهران برگزار شد.
مسئول كميته مچ اندازي اصرار دارد كه مسابقات مچ اندازي را 6-5 سال پيش هم توي تهران و شهرهاي ديگر برگزار مي كرده. اما خودش هم قبول دارد كه مسابقاتي كه همين اواخر انجام شد، با بقيه متفاوت بود. آنها اين بار با فراخواني كه براي شركت علاقه مندان مچ اندازي داده بودند، سعي كردند مسابقات به شكل گسترده تري برگزار شود. اما يك اشتباه در توزيع آن سبب شد كه تنها 7 استان كشور بتوانند در اين مسابقات شركت كنند. پورعلي فر، رئيس فدراسيون پرورش اندام مي گويد: دير به فكر افتاديم. وقتي دست به كار شديم، خيلي عجله داشتيم. براي همين فقط تيم هايي مثل تهران، كردستان، شيراز و چند تا شهر ديگر به اين مسابقات آمدند .
اين تيم ها البته قبل از شروع مسابقات، هنوز تيمي به آن شكل نداشتند. به همين دليل در باشگاه از كساني كه مي خواستند توي اين رقابت حاضر شوند، تست گرفتند. بعد نفرات برتر هر استان انتخاب شدند و به استقبال مسابقات آمدند. جالب اينكه برخي از همين نفرات از اهميت موضوع خبر نداشتند. ميرپيمان ميرجعفري مي گويد: من كه اصلا نمي دانستم چه خبر است. فقط تست دادم و مربيان گفتند مي تواني در مسابقات شركت كني. باور كنيد همه چيز خيلي به سرعت انجام شد. فكر كنم از روزي كه براي اين مسابقات انتخاب شدم تا روزي كه مسابقه ها شروع شد، 2 روز فاصله بود. يك كمي خنده دار بود! اين موضوع يك كمي به من استرس وارد مي كرد. احساس مي كردم بهتر است در مسابقات شركت نكنم. اما دست آخر تصميم گرفتم دلم را به دريا بزنم .
جالب اينكه تمامي نفرات شركت كننده، از قوانين مچ اندازي اطلاعات چنداني نداشتند. حتي برخي مسئولان اين ورزش بر اين باورند كه ممكن است تست هايي كه از علاقه مندان اين رشته گرفته شده، صحيح نبوده و در قوانين آن اشتباهاتي صورت گرفته باشد. براي همين يك روز قبل از مسابقات، ورزشكاران را جايي جمع كردند و برايشان كلاس توجيهي گذاشتند. ارغوائي، يكي از نفرات شركت كننده در مسابقات مي گويد: خود من كه هيچ اطلاعي از قوانين نداشتم چون هيچ وقت جايي نديده بودم كه اين ورزش با قوانين خاصي برگزار شود. اول فكر مي كردم تا آخر مسابقه مچ نبايد بشكند. اما الان مي دانم كه اين موضوع بايد در ابتداي مسابقه رعايت شود و بعد اگر مچ بشكند، هيچ اتفاقي نمي افتد .
البته براي اينكه مچ اندازها به اين نكته توجه كنند، داور مسابقه حركتي انجام مي دهد؛ به اين ترتيب كه دستش را مشت مي كند و بين مچ و شانه ورزشكار قرار مي دهد. اگر بين مچ تا شانه، يك مشت جا گرفت، آن وقت ورزشكار اشتباهي مرتكب نشده، در غير اين صورت داور، حركت دست ها را تنظيم مي كند. اگر ورزشكار دوباره اشتباه كند، اين بار داور مسابقه يك اخطار مي دهد. هر 2 اخطار مترادف است با يك خطاي كامل. اما اين خطا نبايد به عدد 2 برسد. زيرا 2 خطا، ورزشكار را طبق قوانين، از گردونه مسابقات خارج مي كند. در ضمن نبايد آرنج از زمين بلند شود و اين اشتباه هم يك اخطار دارد و... به هر حال در هر ميز 2 داور حضور دارند؛ به اين ترتيب كه يك داور اول وجود دارد و دومي به عنوان دستيار به او كمك مي كند.
وزن كشي هم مي كنند
اگر بدانيد دليل همه اين شتاب زدگي ها براي برگزاري مسابقات مچ اندازي چه بوده، اصلا ايرادي نمي گيريد. كميته مچ اندازي كه زير نظر فدراسيون پرورش اندام اداره مي شود، بعد از كنكاش در مورد مسابقات آسيايي، امسال به اين نتيجه رسيده كه مچ اندازان مي توانند در مسابقات بين المللي هم شركت كنند. بنابراين نفرات بهتر مچ اندازي به غير از دريافت جوايزي، مجوز حضور در مسابقات آسيايي را هم گرفتند. مسابقات آسيايي درست پانزدهم خرداد ماه در قرقيزستان برگزار مي شود و اولين اردوي تيم ملي مچ اندازي الان تشكيل شده است.
پورعلي فر از اين موضوع خيلي خوشحال است؛ البته كميته مچ اندازي هنوز نتوانسته روي پاي خودش بايستد. ولي با اين اقدامات مي شود به آنها اميدوار بود. الان اين كميته، تيم ملي دارد و اين براي همه ما خوشايند است. به نظر من ورزش مچ اندازي خيلي هيجان دارد و اين هيجان به پيشرفت آن مي تواند كمك كند. اگر به سالن مسابقات مچ اندازي بياييد، حتما متوجه منظور من مي شويد. ما هم سعي مي كنيم كميته مچ اندازي، هر چه زودتر سر و سامان بگيرد .
تيم ملي مچ اندازي مثل فوتبال، 11 ورزشكار دارد كه مي توانند در مسابقات به ميدان بروند؛ البته با تفاوت هاي بسيار، يعني مانند فوتبال يك بازي گروهي نيست يا بازيكن جايگزيني ندارد. عدد 11 مچ اندازي برگرفته از تعداد وزن هاست. بنابراين مسابقات آسيايي در 11وزن برگزار مي شود. ورزشكاران از اوزان 55 كيلوگرم تا به اضافه 110 كيلوگرم به رقابت مي پردازند. نكته جالب اين است كه از 55كيلو تا 90كيلو، وزن ها 5 كيلو، 5كيلو بالا مي روند ولي از 90 كيلو به بالا، 10 كيلو، 10 كيلو. ارغوائي، قهرمان 90كيلوگرمي اي است كه مثل اغلب ورزشكاران اين رشته پيش از شروع مچ اندازي، پرورش اندام كار مي كرده. او يكي از نفرات اعزامي مسابقات آسيايي است؛ اصلا فكر نمي كردم توي اين يكي دو هفته ملي پوش شوم و بخواهم در مسابقات بين المللي شركت كنم. اما مي توانم به جرات بگويم كه قابليتش را دارم. آخر من از بچگي به مچ اندازي علاقه زيادي داشتم. خيلي ها مي گويند مچ ات فوق العاده است. به نظر خودم قدرتش خدادادي است. بعضي وقت ها فكر مي كنم دست خودم نيست، خصوصا دست راستم! توي مسابقه، داشتن تمركز هم خيلي شرط است، نبايد فكر كنيم كه همه اش قدرت است. توي همان كلاسي كه برگزار كردند، با ذكر دلايل مي گفتند كه 50درصد قدرت است و 50درصد تمركز ورزشكار .
او تنها ملي پوشي نيست كه به كسب عنوان در اين مسابقات اميدوار است، بلكه اغلب ملي پوشان چنين عقيده اي دارند. رضا زرگر، قهرمان وزن 85كيلو، معتقد است در ايران مچ اندازهاي باهوش و قدرتمندي حضور دارند؛ فكر نمي كنم چيزي از حريفان كم داشته باشيم. اين درست است كه بچه هاي ما تجربه ندارند و قبلا توي كوچه و باشگاه محله شان مچ مي انداخته اند، ولي اين دليل نمي شود كه ما نتيجه نگيريم. ما مطمئن نيستيم كه تيم هايي كه به مسابقات آسيايي مي آيند، همگي باتجربه باشند. البته ما اصلا به تجربه حريفان كار نداريم. بچه ها كارشان را بلد هستند و مي دانند چطوري با حريفان مچ بيندازند .
اما ارغوائي نظر جالب تري دارد. او ادعا مي كند با روندي كه تيم ملي مچ اندازي طي مي كند، هيچ بعيد نيست كه در آينده بتوانند قهرماني جهان را هم به دست بياورند.
مي توانيم قهرمان شويم
ملي پوشان مچ اندازي را البته نبايد در مسابقات آسيايي دست كم گرفت. در واقع آنها براي اين بازي ها برنامه هايي دارند. بچه هاي تيم ملي به غير از فنون كلاسيك، در مواقع لزوم مي توانند از فنون بدل استفاده كنند. يكي از اين فنون، راك است. در اين حالت ورزشكار بيشتر از اينكه انرژي اش را صرف خواباندن مچ حريف بكند، دستش را به طرف سينه اش حركت مي دهد؛ به شكلي كه حريف تعادلش را از دست بدهد و در حركت دوم مچ حريف را به زمين بزند. ممكن است اين بدل نتيجه ندهد. اما مي شود دست را طوري كشيد كه از دست حريف خارج شود؛ البته به گونه اي كه داور گمان كند كه حريف دست را رها كرد كه در اين صورت يك اخطار نصيب حريف مي شود. تكرار اين حركت داور را مجبور مي كند تا با بندي كه شبيه تسبيح است، مچ ها را به هم متصل كند. اما قدرت دست ها بيشتر است و اگر اين بند پاره شود، ورزشكار اين بار بازنده اعلام مي شود.
كبري بدل ديگري است كه ورزشكاران ايراني با آن آشنايي كامل دارند. وقتي كه داور مسابقه مشتش را بين شانه و مچ 2 ورزشكار قرار مي دهد و مسابقه شروع مي شود، ديگر داور مسابقه ايرادي به شكسته شدن مچ دست نمي گيرد. آن وقت ورزشكار تا حدودي مي تواند مسابقه را كنترل كند. به گفته ميرجعفري راه هاي ديگري هم وجود دارد كه احتمال پيروزي ورزشكار را بالا مي برد: مثلا وقتي كه داور دستور شروع مسابقه را مي دهد، مي توانيم كل وزن بدن را روي دست بيندازيم و با اين كار شرايط را براي حريف سخت تر كنيم. به نظر من ورزشكاران خارجي خيلي كلاسيك مچ مي اندازند اما ما براي پيروزي، ترفندهاي ديگري را هم به كار مي گيريم. به نظر من اين مسئله دور از مردانگي نيست .
اميد به المپيك
بعد از مسابقات آسيايي و مسابقات جهاني مچ اندازي، كميته مچ اندازي نيم نگاهي هم به المپيك دارد. مسئولان برگزاري مسابقات المپيك 2008 پكن، با معرفي اين رشته موافقت كرده اند. به اين ترتيب اگر مچ اندازي بتواند مسئولان المپيك را راضي نگه دارد، از المپيك بعدي مسابقات مچ اندازي هم به طور رسمي برگزار مي شود. عضو روابط عمومي اين كميته در اين رابطه مي گويد: در المپيك قبلي، پرورش اندام معرفي شد و نتوانست سهميه المپيك پكن را بگيرد. فكر مي كنم مچ اندازي با پرورش اندام خيلي متفاوت است. چون اين ورزش آن قدر جذاب و ديدني است كه مي تواند سهميه بگيرد. به نظر من مچ اندازي، 70 درصد شانس حضور در المپيك را دارد .
اگر اين اتفاق بيفتد، 11 طلا، 11 نقره و 11 برنز به مدال هاي المپيك اضافه مي شود. اين مقام مسئول ادامه مي دهد: فكر نمي كنم ورزشي در جهان باشد كه اين قدر مدال هايش زياد باشد. تنوع مدال ما را بسيار اميدوار كرده چون اميدوار هستيم با صعود تيم ملي ايران به المپيك، بتوانيم بيشترين مدال را براي كشورمان به دست بياوريم.
تعداد زياد مدال هاي اين رشته يك دليل عمده دارد؛ دليل آن به رده هاي سني برمي گردد. مچ اندازي به ترتيب در رده هاي جوانان، بزرگسالان، بالاي 40 سال و بالاي 50 سال ورزشكار دارد. به علاوه در اين رده ها، جانبازان، معلولين و بانوان هم ورزشكار دارند. البته كميته مچ اندازي هنوز تيمي به نام بانوان ندارد. آنها درصدد هستند در يك سال آينده، مسابقات بانوان را هم پا به پاي مسابقات آقايان برگزار كنند تا عقب نمانند. اما تازگي ها تيمي به نام جانبازان و معلولين تشكيل شده و جالب اينكه آنها انگيزه فراواني براي حضور در مسابقات بين المللي دارند. ظاهرا فدراسيون پرورش اندام در نظر دارد ورزش جانبازان و معلولين را ارتقا بدهد.
با اين حال، هنوز هيچ يك از اين رده ها صاحب ليگ نشده است. براي همين، علاقه مندان اين رشته ـ به غير از اعضاي تيم ملي ـ بلاتكليف هستند. زرگري مي گويد: آنهايي كه نتوانستند به تيم ملي برسند، الان منتظر مسابقات بعدي هستند .