مهدي صارمي فر
۲۵ سال پيش، مهندسان IBM بعد از دو سال كار، سيستم كامپيوتري را وارد بازاركردند و اسمش را PC (كامپيوتر شخصي) گذاشتند. آن موقع فكر مي كردند كه كامپيوترهاي شخصي، هرچند كه خيلي شاهكار هم باشد، چندان نمي فروشد. اما آن ها اشتباه كردند. كامپيوتر شخصي شان، البته با همراهي نرم افزارهاي كاربردي و جذاب، الان همه دنيا را اشغال كرده. اگر كامپيوتر شخصي، زماني كالاي لوكس بود، الان زندگي به سمتي پيش مي رود كه تا چند سال آينده، بدون كامپيوتر شخصي اصلا نمي شود زندگي كرد. البته وب هم در اين بين، خيلي موثر بوده است. سال 1981 Dowid Tebbut براي معرفي اين شاهكار، مقاله اي نوشت كه بعد از ربع قرن از عمر PC دوباره اين مقاله براي يادآوري گذشته اي نه چندان دور چاپ شد. در اين جا ما قسمت هايي از آن مقاله را آورده ايم و در ميان متن، تكنولوژي آن روز را با تكنولوژي فعلي مقايسه كرده ايم. خودتان ببينيد!
فيليپ دون استريچ، مهندس برق و رئيس تيمي است كه به همراه دوازده مهندس ديگر پس از 14 ماه كار مداوم در سال 1981 كامپيوتر شخصي را ابداع كردند. او عمر كوتاهي داشت و در سال 1985 در 47 سالگي از دنيا رفت.
استيو جابز در سال 1982 مي خواست با مبلغ 4ميليون دلار او را به استخدام اپل دربياورد اما وي نپذيرفت
شايد خيلي از شما ظاهر سيستم عامل DOS را به ياد بياوريد كه تا 10 سال پيش يكي از بهترين سيستم عامل هاي دنيا بود و پدر ويندوزهاي مايكروسافت است

تولد PC ، تولد سيستم عامل
IBM با همكاري چند شركت نرم افزاري و سخت افزاري ديگر، دستگاه جديدي عرضه كرده است. آن ها اسم اين دستگاه را كامپيوتر شخصي (Personal Computer) گذاشته اند. اين سيستم، مزيت هاي ستايش برانگيز زيادي دارد. كاربردهاي تفريحي هم دارد كه در مقايسه با قيمتش، مناسب به نظر مي رسد. احتمالا اين دستگاه خواهد توانست سابقه اي افسانه اي برايش باقي بگذارد...
وقتي IBM كار روي اين دستگاه را شروع كرد، شركت هاي ديگري كه قرار راز نگهداري با IBM گذاشته بودند، وارد پروژه شدند؛ يكي از اين شركت ها مايكروسافت است.

زمان ساخت اولين كامپيوتر شخصي، IBM يكي از بزرگ ترين شركت هاي كامپيوتري دنيا بود و مايكروسافت شركتي كوچك بود كه براي PCهاي IBM نرم افزار مي نوشت. يكي از اين نرم افزارها كه عامل اصلي اوج گرفتن مايكروسافت بود، نرم افزاري بود كه سخت افزار PCهاي IBM را به نرم افزارهاي كاربردي متصل مي كرد.
به اين نرم افزارها، «سيستم عامل» (Operating System=OS) مي گويند. سيستم عامل مايكروسافت، QDOS نام داشت. QDOS مخفف عبارت «سيستم عامل سريع و كثيف» بود!
شاهكار مايكروسافت، انتقال درايو هارد ديسك از :A به :C بود. بسياري از مردم، ثروت افسانه اي بيل گيتس را به خاطر همين ايده مي دانند. اما نكته جالب اين بود كه IBM، مهندسي داخلي PC اش را ثبت نكرد، ولي مايكروسافت سيستم عاملش را ثبت كرد. قيمت نسخه اوليه Dos ،د۶۰ دلار بود.
همين كار باعث شد كه IBM روز به روز، رقباي بيشتري، مخصوصا در دهه 1990 از جنوب شرق آسيا پيدا كند كه اجزاي PC را ارزان تر از IBM توليد مي كردند. به اين ترتيب، بازار PC از دست IBM خارج شد. اما مايكروسافت، اين اشتباه را نكرد. Dos را ثبت كرد و بعد روز به روز روي آن كار كرد كه حالا بعد از ربع قرن، «ويندوز ويستا» را ارائه داده كه پايه و اساس آن، همان QDOS است. البته اين وسط، مايكروسافت سيستم عامل هاي ديگري هم داشته كه در زمان خودشان شاهكاري بودند مثل، DOS يا ويندوز 95 و 98 و 2000 و XP.


اعضاي بدن يك PC
كامپيوتر شخصي مايكروسافت، دو قسمت اصلي دارد: يك جعبه و يك صفحه كليد.
توي اين جعبه، حافظه و پردازشگر و بلندگو، منبع تغذيه و اسلايت هايي براي قراردادن 5 كارت وجود دارد.

مي بينيد! با تقريب خوبي، ساختار داخلي PC از 26 سال پيش تا حالا عوض نشده. حافظه (رم)، پردازشگر (CPU) و منبع تغذيه كه همچنان هست. تنها سرعتشان عوض شده و البته تكنولوژي هاي جديدي هم در آن ها به كار رفته. بلندگويي هم كه معمولا توي كيس ها هست، از همان زمان به يادگار مانده. البته اين قطعه، آرام آرام دارد حذف مي شود، به خصوص از وقتي كه كارت صدا روي بورد اصلي قرار گرفته. منظور از آن پنج اسلايت هم، همان شيارهايي است كه پشت جعبه كامپيوتر قرار دارد و كارت هاي مختلف مثل كارت صدا، كارت گرافيك، مودم، كارت شبكه و... روي آن وصل مي شوند.
به نظر مي رسد مهم ترين تحولي كه در كيس كامپيوتر، از آن زمان تا حالا اتفاق افتاده، اين است كه از حالت افقي به صورت عمودي درآمده است!

حافظه هاي خارجي
يك يا دو درايو ديسك پنج و يك چهارم اينچي هم مي تواند جلوي كيس وصل شود. كساني كه از ديسك استفاده نمي كنند، بايد يك دستگاه ضبط خانگي را با كابل DIN به كيس وصل كنند.

تقريبا ساختار امروزي، همان است. دو كابل از مادربورد خارج مي شود كه هركدام دوتا خروجي دارند: يكي را معمولا به هارد وصل مي كنند و دوتا درايو خارجي هم با كابل دوم وصل مي شوند. اما نكته اصلي پيشرفت در اين قسمت، در تكنولوژي و ظرفيت ذخيره اين درايوهاي خارجي است. اول فلاپي هاي سه و يك دوم با اندازه اي كوچكتر آمدند. حافظه آن ها تقريبا يك و نيم برابر فلاپي هاي پنج و يك چهارم بود و 4/1 مگابايت ظرفيت داشتند. بعد ناگهان نور، جايگزين مغناطيس شد و در سي دي ها ظرفيت به 700مگابايت رسيد. درايوهاي رايتر هم ارزان شد و بعد ديسك هاي نوري چند لايه به نام دي وي دي با ظرفيت 4 گيگابايت آمد. به زودي هم كه قرار است با به كاربردن نور آبي (كه طول موج كمتري از نور قرمز دارد) HD-DVD يا دي وي دي هاي وضوح بالا با ظرفيت 50 گيگابايت بيايند؛ يعني هر دي وي دي كه فضايي به اندازه يك فلاپي پنج و يك چهارم اشغال مي كند، مي تواند 50 هزار برابر آن داده ذخيره كند. اين يعني رشد فن آوري!

معجزه كارت هاي گرافيك
آداپتور ويژه صفحه نمايش مي تواند 16 رنگ را با وضوح 200*۳۲۰ و تصويرهاي سياه و سفيد را با وضوح 200*۶۴۰ نمايش دهد.

خنده دار است نه؟ امروز حتي نمايشگرهاي موبايل با قطر يك و نيم اينچ، ميليون ها رنگ با وضوحي چندين برابر وضوح اين سيستم دارند؛ ديگر چه برسد به كارت هاي گرافيكي كه المان حافظه شان به گيگابايت هم رسيده و با همراهي يك مانيتور خوب مي توانند وضوحي كه آن زمان باورنكردني بود را با تصاويري با ميلياردها رنگ نشان دهند. اين تحول شايد تنها در عرض 10سال و به خصوص بعد از راه اندازي صنعت بازي هاي كامپيوتري به دست آمده است.

تايپ كردن با PC
صفحه كليد با يك كابل يك و نيم متري به جعبه اصلي وصل مي شود. صفحه كليد Type matic نمونه يك كار هنري است كه تجربه ساليان دراز IBM در ساختن ماشين تايپ، عامل اصلي طراحي خوب آن است؛ 10 كليد تابعي دارد و يك قسمت ماشين حسابي جدا هم دارد كه با فشار دگمه اي به نام Numlock كار مي كند. اگر هم اين دگمه خاموش باشد، اين قسمت كارهاي ديگري مثل Delete، Page down, Page UP و... را انجام مي دهد. يك كليد مشكوك هم به اسم Scroll Lock هست كه به نظر مي رسد به هيچ دردي نمي خورد.

شايد اين قسمت، از معدود جاهايي باشد كه نه از نظر تكنولوژي و نه از نظر طراحي، عملا هيچ تغييري نكرده است و همان طور كه نويسنده گفته، احتمالا به تجربه يك قرن توليد ماشين تايپ توسط IBM برمي گردد.
تنها چيز قابل توجه، اضافه شدن 2 كليد تابعي ديگر است (كليدهاي F1 تا F12) و هنوز هم بعد از ربع قرن، به نظر مي رسد كه كليد مشكوك Scroll Lock به هيچ دردي نمي خورد!
مدت زمان بالا آمدن
اگرچه سيستم سريع است، اما خارق العاده نيست. موقع روشن شدن، سيستم اول فعاليت هاي روتينش را انجام مي دهد و بعد بوق مي زند و اعلام مي كند كه سراغ اجراي سيستم عامل رفته است.

اين يكي از آن جاهايي است كه نه تنها پيشرفت نداشته، بلكه پسرفت هم داشته. اين كامپيوتر IBM ا۱۰ثانيه بعد از روشن كردن، آماده كار بوده. اما امروز به علت اين كه رشد نرم افزارها خيلي سريع تر از به روز كردن قطعات سخت افزاري بوده، يك سيستم عامل قوي مثل XP يا ويستاروي سريع ترين كامپيوترهاي خانگي بعد از حدود 20 تا 30 ثانيه آماده كار مي شود. البته سيستم عامل هاي لينوكس يا هك، اين ايراد را كمتر دارند.
نمايشگرها از راه مي رسند
طرح كلي، رضايت بخش است، اما اين دستگاه با يك نمايشگر كامل مي شود. براي ديدن تصوير مي توانيد يك تلويزيون به جعبه اصلي وصل كنيد. يك تلويزيون معمولي، صفحه اي با 24 سطر 40 يا 80 كاراكتري به شما مي دهد و البته گرافيك اش هم خيلي مطلوب نيست. اما در عوض، IBM همراه دستگاه، يك صفحه نمايشگر مونوكروم را عرضه مي كند كه قطرش تنها 5/11 اينچ است، اما صفحه اي با 25 سطر 80 كاراكتري به شما مي دهد. براي استفاده از نمايشگر بايد روي يكي از شيارهاي بورد اصلي، يك آداپتور تصوير وصل كنيد كه پشت آن يك پورت (درگاه) است كه با كابل به نمايشگر يا تلويزيون وصل مي شود. (منظور همان كارت گرافيك است.)

اين جا هم يكي از جاهايي است كه به شدت دچار تحول شده. نمايشگر تك رنگ (مونوكروم) 5/11 اينچي جايش را به ال سي دي هاي TFT با اندازه هاي 21 اينچ و صفحه عريض داده است. در اين بين، مدت زيادي هم تلويزيون هاي لامپ تصويري (CRT) با پيشرفت هاي روزافزون شان تصاوير بديعي را نمايش مي دادند.

رقابت نرم افزارها
روي اين سيستم نرم افزارهاي Advanced Basic, Visicalc, Easg writer, DOS و بازي Adventure و كامپايلر برنامه نويسي Pascal ريخته شده است. IBM هرگز وارد زمينة نرم افزار نشد و همه كارهاي نرم افزاري را شركت مايكروسافت انجام داده است.

در اين كه مايكروسافت از اول هم يك شركت انحصارطلب بوده كه شكي نيست. اما الان مي دانيم كه هزاران نرم افزار براي كامپيوترهاي شخصي نوشته مي شود كه اصلا قابل مقايسه با اين پنج شش تا نيست. البته مايكروسافت، يكي از شركت هايي است كه بهترين نرم افزارها را مي نويسد. مثلا همين نرم افزار Easg writer آن قدر خوب و كاربردي بود كه امروزه تبديل شده به يكي از قسمت هاي office كه همه مي شناسيم يعني Word.
وسايل جنبي
در كنار اين كامپيوتر شخصي، وسايل جنبي ديگري هم هست؛ مثل يك كارت ارتباطي (مودم) كه جداگانه خريده مي شود و يك پرينتر كه شركت Epson براي اين كامپيوتر طراحي كرده است... IBM پيش بيني مي كند كه كامپيوتر شخصي در خانه، اداره، آزمايشگاه، دانشگاه و مدرسه مورد استفاده باشد. البته احتمالا كاربران غيرحرفه اي نمي توانند با آن كار كنند، چون از نصف لذتي كه كار با اين كامپيوتر به آن ها مي دهد، آگاهي ندارند و نمي توانند از آن احساس رضايت كنند.

نكته اصلي در افول IBM در فروش PC همين جمله آخر است. IBM درك نكرد كه كاربران غيرحرفه اي اصلا نيازي ندارند كه بدانند آن داخل چه مي گذرد. فقط مهندسان برق هستند كه كاملا از آن چه كه در كيس مي گذرد آگاه اند و از آن لذت مي برند. در مقابل، مايكروسافت فهميد كه براي جذب كاربران غيرحرفه اي، تنها نوشتن نرم افزارهاي جالب، جذاب، كاربردي و با گرافيك بالا كافي است و اين رمز موفقيتش بود.
هارد ديسك هاي حيرت انگيز
ديسك سخت اين سيستم، از دو صفحه فلزي ساخته شده كه هر كدامشان 160 كيلوبايت اطلاعات را ذخيره مي كنند.

اين يكي ديگر واقعا بدون شرح است. هاردي با تنها 320 كيلوبايت اطلاعات، جزء نكات قابل توجه است، درحالي كه الان هاردي با ظرفيت 320 گيگابايت كه با USB به كامپيوتر وصل مي شود را از خيلي از مغازه هاي كامپيوتري در كوچه و خيابان مي شود خريد. اين يعني تكنولوژي  هارد ديسك، يك ميليون برابر پيشرفت كرده، تنها در 25 سال! البته به اين، هاردهاي هايبريد را هم اضافه كنيد كه داده ها را، هم در هارد ذخيره مي كنند و هم در حافظه هاي فلش. اين باعث مي شود سرعتشان خيلي بالا برود.