Hamshahri Newspaper

وقتي ترانةايران ايران توسط خانواده ام برايم ارسال شد، طي چند روز شايد صدها بار آن را گوش كردم و اشك ريختم
مجيد رئوفيآهنگ ايران، ايران عجيب با صداي حسين زمان شنيدني است. با صداي مازيار هم كه عالي بود. آهنگ ايران، ايران به خاطرة جمعي يك نسل تبديل شد و حالا حسين زمان با اجراي مجدد اين ترانة به ياد ماندني، اين خاطره را دوباره زنده كرده است. سوگلي آلبوم جديد حسين زمان پس از 5سال سكوت، همين ترانه ايران، ايران است. چند خوانندة ديگر هم اين ترانة خاطره ساز را خوانده اند. اما بدون شك پس از كار مازيار، مي توان اجراي حسين زمان را پرحس و حال ترين اجراي اين ترانه دانست. وقتي مي خواند: ايران، ايران / سرم روي تن من / نباشه گر كه بيگانه بشه / هموطن من شنونده وارد فضاي جديدي مي شود. فضايي كه ما بارها دركش كرده ايم.
كار روي آلبوم جد يد را از كي شروع كرد يد ؟
آلبوم قصة نگفته حد ود چهار سال پيش كليد خورد . بايد گفت اين آلبوم، يك آلبوم قد يمي است كه تازه منتشر شد ه. مسائل و مشكلات متعد د ي باعث اين تأخير شد . البته آلبوم هاي قبلي من نيز به طور متوسط با فاصله هاي يك و نيم تا د و ساله منتشر شد ه كه به نظرم كاملا معقول و متعارف است و قرار نيست ما تبد يل به ماشين توليد نوار موسيقي شويم.
چرا كار اين قد ر د ير منتشر شد ؟
تهيه كنند ه قبلي كه مايل نيستم اسمشان را بگويم، بيشتر طالب كارهاي بازاري پسند بود كه من زير بار اين موضوع نمي رفتم و كار معلق ماند . تا اين كه سروش پيشنهاد همكاري د اد و كار توليد و منتشر شد .
قرار بود اسم آلبوم افسانه باشد . چرا اسم را عوض كرد يد ؟
ابتد ا قرار بود نام آلبوم افسانه باشد و بعد هم به اسم ايران من رسيد يم. اما چون قبلا آلبوم هايي با اين عناوين منتشر شد ه بود ، نتوانستيم از آن ها استفاد ه كنيم و نام آلبوم شد قصه نگفته ، كه يكي از قطعات آلبوم است.
د ربارة قطعه ايران توضيح بد هيد . قبل از شما مازيار و يكي د و خوانند ة د يگر هم اين ترانه را اجرا كرد ه بود ند . چرا اين ترانه را مجد د ا اجرا كرد يد ؟
اين ترانه ابتد ا د ر سال۵۹ توسط مرحوم مازيار اجرا شد و من د ر آن زمان د ر خارج از كشور مشغول تحصيل بود م. ياد م مي آيد وقتي ترانة ايران ايران توسط خانواد ه ام برايم ارسال شد ، طي چند روز شايد صد ها بار آن را گوش كرد م و اشك ريختم. عجيب روي من اثر گذاشت و عاقبت هم مرا مجبور به بازگشت به وطن كرد ؛ با وجود اين كه د انشجوي موفقي نيز بود م و شاگرد اول كالجي بود م كه د ر آن د رس مي خواند م، ولي ترجيح د اد م به ايران برگرد م و د ر خد مت كشورم باشم. شايد تصميمي احساسي بود ، ولي از كاري كه كرد م پشيمان نيستم. بلافاصله پس از بازگشت ام وارد بسيج شد م و د ر شروع جنگ عازم جبهه شد م. د ر يك كلام، ترانه ايران ايران د ست مرا از آمريكا گرفت و آورد به جبهه نبرد . د ر سال هاي اخير، اين كار را د ر كنسرت هايم اجرا مي كرد م و بسيار مورد استقبال مرد م واقع مي شد و بالاخره تصميم گرفتم آن را مجد د ا اجرا كنم. اين كار را براي مرد م و د ل خود م انجام د اد م و اميد وارم مورد توجه قرار بگيرد . البته خود م اجراي مرحوم مازيار را بي نظير مي د انم.
د ر آمريكا د ر كد ام د انشگاه د رس مي خواند يد ؟
من سال۵۶ وارد د انشگاه صنعتي اصفهان شد م و يك سال بعد ، ساواك من و چند نفر از د وستان را به جرم فعاليت هاي سياسي د ستگير كرد . اوايل سال۵۷ بود كه براي تحصيل به آمريكا رفتم و ابتد ا د ر كالج اوكلاهاما ساوت وسترن كالج مشغول تحصيل شد م. مد تي بعد ، وارد د انشگاه اوكلاهاما شد م.
رشته تان چه بود ؟
من ليسانس مهند سي الكترونيك د ارم و فوق ليسانسم مهند سي مخابرات است. 20 سال هم هست كه د ر د انشگاه هاي مختلف كشور، د روس مرتبط را تد ريس مي كنم.
د ر كد ام د انشگاه ها تد ريس كرد ه ايد ؟
سه ترم د ر د انشكد ه كامپيوتر د انشگاه صنعتي شريف تد ريس كرد م. د ر د انشگاه هاي امام حسين و د انشكد ه تربيت د بير فني (مركز شريعتي) هم سال ها تد ريس كرد م. الان هم 4 سال است كه د ر كيش مشغول تد ريس د ر د انشگاه هستم.
هميشه از شما آهنگ هاي آرام و به نوعي غمگين شنيد ه ايم. اما د ر آلبوم قصه نگفته، آهنگ هاي تند تر و حتي كمي ريتميك شنيد يم. د ليل اين كار چه بود ؟
خود شما هم مي فرماييد كمي ريتميك. هيچ يك از كارهاي آلبوم قصه نگفته كار شاد ي نيست و تنها د ر بعضي از آن ها به زعم شما ريتم پررنگ تر از كارهاي قبلي من است. فكر نمي كنم محكوم باشم به اين كه حتما كار غيرريتميك بخوانم. جالب اين كه تا به حال متهم بود م به اين كه همه كارهايم آرام و غمگين است و بعضا مؤاخذه نيز مي شد م و حالا مورد سؤال قرار مي گيرم كه چرا كمي ريتم، چاشني كارهايم شد ه. اما اگر نظر خود م را بخواهيد ، من با غم بيشتر خو د ارم. البته غم با غصه بسيار فرق د ارد . د ر غم حركت و رشد است اما د ر غصه خورد ن چنين نيست. اگر بخواهم نقل به مضمون كنم از معلم شهيد د كتر شريعتي، بايد گفت: غم د اشتن يعني نگران بود ن از ند اشتن آن چه حقمان است و ند اريم و غصه خورد ن يعني نگراني د اشتن از آن چه ند اريم و د لمان مي خواهد د اشته باشيم. اين يعني حسرت خورد ن؛ و غم معنايي بسيار متعالي تر د ارد . من با اين مفهوم غم، بسيار عجين ام و د وستش د ارم.
آيا مي شود گفت آلبوم قصه نگفته يك آلبوم متفاوت از حسين زمان است؟
فكر نمي كنم كارها بسيار متفاوت باشد ؛ مضافا اين كه كارها متعلق به حال و هواي چهار سال پيش است و خيلي با تازگي هاي موسيقي نزد يكي ند ارد . البته تنها ترانه سرگرد وني بيشتر مورد سؤال است. برخي آن را مي پسند ند و برخي مي گويند اين كار با حسين زمان فاصله د ارد . د رست است اين كار تنها به لحاظ ملود ي و تنظيم و نه به لحاظ ترانه با كارهاي قبلي من تفاوت هايي د ارد ، ولي به هر حال گاهي از باب تنوع شايد بد نباشد كارهايي متفاوت نيز عرضه شود . شما د ر كارنامة تمامي بزرگان موسيقي نيز نگاه كنيد چنين اتفاقاتي مي افتد . اما آن چه مهم است، اين است كه د ر كلام از باورهايمان د ور نشويم. من هم مثل همة آد م ها د ل د ارم، عشق را عزيز مي د ارم حتي عشق زميني را و قرار نيست د ر يك مجموعه فقط و فقط به سياست و مشكلات اجتماعي پرد اخته شود ، بايد به همة واقعيت هاي زند گي پرد اخت و با د رايت، پيامي را نيز به مخاطب رساند . فكر مي كنم د ر همة آلبوم هايم حتي آلبوم قصه نگفته از اين مهم عد ول نكرد ه ام. به خاطر د ارم وقتي آلبوم قصه شب را كار كرد م كه يك مجموعة كاملا سياسي اجتماعي بود ، باز هم از طرف عد ه اي مورد سؤال قرار گرفتم كه چرا همه اش كارهاي سنگين و ثقيل سياسي اجتماعي مي خواني؟ به هر حال سليقه ها متفاوت است و ما موظف ايم د ر عين حال كه از آرمان هاي خود مان فاصله نمي گيريم، پاسخگوي عامه مرد م نيز باشيم.
آن غمي كه هميشه د ر صد ايتان پيد ا بود و شايد نشانة صد اي شما بود ، د ر اين آلبوم كم رنگ تر به نظر مي رسد . د ليلش چيست؟
نمي د انم منظورتان كد ام غم است. من عوض نشد ه ام، غم هايم نيز به قوت خود باقي است و سعي كرد ه ام د ر همة كارها خود م باشم. غم با صد اي من عجين است و اگر شاد ترين كارها را نيز بخوانم از غم تهي نخواهد بود .
كد ام قطعه آلبوم را بيشتر د وست د اريد ؟
خب همان طور كه گفتم، ترانه ايران ايران برايم يك خاطره فراموش نشد ني است، ولي ترانه هبوط را بيشتر با د رونم مرتبط مي د انم و به آن علاقه مند م.
الان كه به گذشتة هنري تان نگاه مي كنيد ، همين سبكتان را مي پسند يد ؟
من هيچ يك از كارهايم را به اجبار يا با اكراه نخواند ه ام و به لحاظ محتوايي، همين روند را اد امه خواهم د اد . از نظر ملود ي و تنظيم قطعا سعي خواهم كرد از نوگرايي د ر زمينه موسيقي استقبال كنم. اگر چه بايد گفت د ر ارتباط با ترانه و محتوا محد ود يت هايي وجود د ارد كه د ست امثال مرا بسته است.
چه محد ود يت هايي؟
يكي از ويژگي هاي موسيقي پاپ، معترض بود نش است. د ر مملكت ما، وقتي حرف از اعتراض پيش مي آيد ، به نظر مي رسد كه هد ف، مخالفت هاي مخرب است. د ر حالي كه مخالفت مي تواند د وستانه هم باشد ، سازند ه هم باشد . اما اگر بخواهيم به موضوعي اعتراض كنيم، هزاران انگ سياسي به مان مي چسبانند . مثلا د ر نظر بگيريد . من بخواهم يك آهنگ اعتراضي نسبت به ظلمي كه به بچه هاي جبهه و جنگ شد ه، ارائه كنم، فكر مي كنيد چنين كاري اجازه انتشار مي گيرد ؟
براي آهنگ هاي آلبوم جد يد ، ويد يو كليپ هم ساخته ايد ؟
نه، خوشبختانه چنين سرمايه اي ند ارم. ساخت ويد ئو كليپ قابل قبول، سرماية كلان مي خواهد كه من ند ارم بپرد ازم. د ر تصاويري كه براي كليپ بوي تنهايي من استفاد ه شد ه بود ، وقتي مي خواند م يك روز مي آيي از سفر / باغ پربرگ و بر مي شه تصوير هواپيماي 747 را نشان مي د اد ند . اين شعر براي امام زمان(عج) سرود ه شد ه بود و تصوير كاملا ناهمخوان به نظر مي رسيد كه با اعتراض من هم روبه رو شد .
زماني گفته بود يد وقتي آهنگ شاد مي خوانم كه واقعا شاد باشم. الان نظرتان د ر اين باره چيست؟
منظورتان را د رست نمي فهمم. بله الان هم بر همان نظر هستم و براي همين است كه كار شاد نخواند ه ام. اين به آن مفهوم نيست كه با شاد ي خود و هموطنانم مخالف ام، د قيقا برعكس؛ فكر مي كنم جامعه كنوني ما بيش از هر چيز به شاد ي و نشاط نياز د ارد ولي نمي توانم تظاهر به چيزي كنم كه نيستم و به موضوعي بپرد ازم كه وجود ند ارد . من وظيفه د ارم كه به بيان واقعيت هاي جامعه ام بپرد ازم و اگر روزي واقعيت هاي شاد حاكم شد ، اين كار را خواهم كرد .
شما را به عنوان يك هنرمند سياسي مي شناختيم. حتي د ر انتخابات شوراها هم كاند يد شد يد . آيا هنوز فعاليت سياسي مي كنيد ؟
من سياسي و سياستمد ار نبود ه و نيستم. اگر واقعا آد م سياستمد اري بود م، قطعا نانم را و نامم را فد اي ايمانم نمي كرد م. اما اين كار را كرد م و با چهار سال سكوت نشان د اد م كه حاضرم همه چيز را پاي ايمانم بد هم؛ همان گونه كه معلم بزرگم شريعتي به من آموخت. اگر زماني تصميم به كاري گرفتم، جز براي خد مت به مرد م نبود و مطمئن ام اسم اين كار، سياسي كاري و سياستمد اري نيست. من از سياست هاي رايج، غافل نيستم و به آن چه د ر اطرافم مي گذرد ، كاملا د قت د ارم، ولي به هيچ عنوان مشغول كار سياسي نيستم. اگر ظلمي بشود ساكت نمي نشينم. اگر جفايي بشود آرام نمي مانم و اگر براي احقاق حقي لازم شد فرياد مي كشم. ولي آيا نام اين ها فعاليت سياسي است؟
د ر اين چند سال كه نبود يد ، مشغول چه كاري بود يد ؟ منهاي تد ريس د ر د انشگاه، كار د يگري هم مي كنيد ؟
من سال هاست به تد ريس و تحقيق مشغول ام و د ر مد ت چهار سالي كه فعاليت هنري ند اشته ام، كماكان فعاليت آموزشي خود را د نبال كرد ه ام. شغل من خوانند گي نيست. من هنر را منبع د رآمد قرار ند اد ه ام و د ر تمام اين مد ت نيز به كار معلمي مشغول بود ه ام.
واكنش شاگرد انتان به اين كه استاد شان مشغول كار موسيقي است چگونه بود ه؟
د انشجويان من، كاملا من را د رك مي كنند . آن ها مي د انند كه سر كلاس، من استاد د رس هستم و نه خوانند ه. رفتارهاي من هم به عنوان يك معلم، اصلا قاتي نمي شود . البته كلاس كه تمام مي شود ، بچه ها سؤالات فراواني مطرح مي كنند .
آيا مي خواهيد با اين شروع د وباره، فعاليت هاي هنري تان را جد ي تر د نبال كنيد ؟
هميشه اين قصد را د اشته ام اما نه به هر قيمتي. سعي ند ارم هنرم را ارزان بفروشم. اگر توانستم با حفظ چهارچوبي كه به آن اعتقاد د ارم اد امه د هم اين كار را خواهم كرد . د ر غير اين صورت، سكوت را ترجيح مي د هم.
زند گي د ر كيش روي كار موسيقي تان تأثير نمي گذارد ؟ اين د ور افتاد ن از مركز.
فعاليت موسيقي، خيلي متكي به مكان خاصي نيست. اتفاقا آرامش جزيره براي روحيات من بسيار مناسب است. مضافا اين كه امكان د سترسي به لوازم كار نيز خيلي سخت نيست.
از كي به كيش رفته ايد ؟
من حد ود چهار سال است كه به كيش هجرت كرد ه ام و به كار تد ريس د ر د انشگاه مشغول ام.
شما جزو اولين كساني هستيد كه د ر عرصة موسيقي پاپ بعد از انقلاب ظهور كرد يد و مخاطبان وسيعي جذب صد ايتان شد ند . چرا نسل اول الان آن حضور قوي ابتد ايي را ند ارند ؟
تا آن جا كه من اطلاع د ارم، اكثر د وستان مشغول اند و فعاليت د ارند . ولي فضاي موسيقي بسيار مشوش و آلود ه شد ه و حضور تقريبا بي معنا و مفهوم است. فعلا د ر د وره فئود اليتة موسيقي پاپ كشور به سر مي بريم و بايد منتظر يك رنسانس بود . خلاصه بگويم اگر يك باباي پولد ار د اشته باشي و كمي هم پارتي، مي تواني ظرف مد ت كوتاهي چند ين آلبوم وارد بازار كني و قبل از ورود اولين آلبومت هم كنسرت هايت را شروع كني! خيلي جالب است، نه؟
خود تان كار كد ام همكارتان را د وست د اريد ؟
من به كارهاي اكثر د وستاني كه از جمله خوانند گان نسل اول موسيقي پاپ بعد از انقلاب اند احترام مي گذارم. مثل محمد اصفهاني، عليرضا عصار، قاسم افشار و حتي بعضي از جوانترها كه سال هاي اخير وارد اين عرصه شد ه اند مثل نيما مسيحا، حامي و ماني رهنما آن ها خوانند گان خوش صد ا و توانمند ي هستند .
چند تا فرزند د اريد ؟ آن ها هم اهل موسيقي هستند ؟
من د و فرزند د ارم. د خترم زينب كه د انشجوي سال سوم روان شناسي است و پسرم ابوذر كه د انشجوي سال اول حقوق است. هر د و به موسيقي علاقة زياد ي د ارند و من همواره از نظراتشان به عنوان نمايند گان نسل جوان استفاد ه مي كنم. بسيار نكته سنج و د قيق هستند و د ر انتخاب كارهايم مرا كمك مي كنند . البته د ر اين راستا نظرات همسرم نيز بسيار كارساز و برايم حائز اهميت است.
آلبوم د يگري هم د ر د ست تهيه د اريد ؟
بله، احتمالا آلبوم د يگري را با شركت سروش كار خواهم كرد و د ر حال حاضر، مشغول تباد ل نظر با برخي ترانه سرايان براي انتخاب ترانه هاي اين مجموعه هستم. قصد د ارم يك يا د و ترانه به زبان انگليسي اجرا كنم كه فكر مي كنم براي مخاطبينم تازگي د اشته باشد .