محمد كياسالار
كار است و هزار و يك مشكل. مُنتها يكي تا به مشكل مي خورد، مي رود توي فاز افسردگي و اين هم شد كار، اين هم شد زندگي؟ راه مي اندازد؛ يكي قهر و آشتي مي كند و لج و لجبازي؛ يكي شلوغ بازي در مي آورد و بساط دار و دعوا علم مي كند؛ يكي بي خيالي طي مي كند و با شتر ديدي نديدي قضيه را فيصله مي دهد و...
اما بعضي ها هستند كه مشكلات كاري شان را مديريت مي كنند و ما اين هفته قرار است، با اجازه تان، از همين مديريت حرف بزنيم: مديريت مشكلات بين فردي در محيط كار.
1
چطوري مشكل درست نكنيم؟
قبل از اين كه شروع كنيم به حرف زدن دربارة مشكلات كاري و نحوة مديريت شان، بهتر است از خودمان و با اين سؤال شروع كنيم كه: ما چه كار مي توانيم بكنيم كه اصطكاك مان با رئيس  و همكارانمان  به حداقل برسد؟ جواب اين سؤال البته مفصل است. منتها اگر تازه اول راه ايد و مي خواهيد مشكلات تان را قدم به قدم حل كنيد، با 4 توصيه زير استارت بزنيد:

با احتياط شوخي كنيد
شوخي ظرافت مي خواهد؛ هم بيانش، هم دركش. اما از اين گذشته، توي محيط كار حواس مان بايد به جنبة ديگري از شوخي هم باشد و آن، اين كه آيا اين شوخي ممكن است موجب سوءتفاهم و دلخوري همكارمان بشود يا نه؟ بيشترمان خيال مي كنيم كه اين، تشخيص اش كاري ندارد و راحت مي شود فهميد كه مثلا اين شوخي براي اين موقعيت مناسب است و آن يكي، نه. ولي بين اين دو، يك مرز بسيار باريك هست كه واقعا غيرقابل پيش بيني است و چه بسا با يك شوخي ساده و پيش پاافتاده مان، همكارمان دچار سوءتفاهم بشود يا از دستمان برنجد و يا حتي از كوره در برود و برافروخته شود.
توصيه مي شود موقع شوخي كردن، sms زدن و لطيفه تعريف كردن، زياده از حد محتاط باشيد و هيچ وقت درباره مسائل حساسيت برانگيزي مانند سن و سال، نژاد، زادگاه، خانواده، مذهب و مانند اين ها شوخي نكنيد.

سخت نگيريد
مي گويند كليد موفقيت در محيط كار اين است كه كار را زيادي سخت نگيريد و بگذاريد كار براي خودتان و همكارانتان مفرح و شاداب باشد. اما اين به معناي لوده بازي در محل كار نيست. اين يعني سعي كنيد طرفِ سبك ترِ كار را هم در نظر داشته باشيد، يعني سعي كنيد به خودتان و مشكلات پيش رويتان بخنديد، استرس خودتان و اطرافيانتان را كم كنيد و خودتان را با كار و همكارانتان تطبيق بدهيد. اين يعني سخت نگرفتن و راحت بودن، يعني موفق بودن در كار و محل كار.

خودتان باشيد
هيچ مشكلي نيست اگر گاهي بخواهيد به عنوان يك كارمند يا كارگر، به نوعي، رئيس يا صاحب كار خودتان را تحت تأثير قرار بدهيد. هرچه باشد، رئيس  شما نقش مهمي در پيشرفت كاري تان دارد، اما مهم اين است كه صادق باشيد و يادتان نرود كه به عمل كار برآيد ، نه به سخنراني و سخنداني. براي اين كه جديت كاري و ميزان احساس تعلقتان را به مجموعه كاري  و رئيس تان نشان بدهيد، افزايش سعي و تلاشتان در كار و محيط كار، بهترين توصيه است و اكيدا توصيه مي شود از زبان  بازي و مجيز گويي پرهيز كنيد. حرفه اي ها توي محل كارشان با همه، از صدر تا ذيل، يكسان رفتار مي كنند و به همه تا حد متعارفي احترام مي گذارند و در مقابل، آن هايي كه رفتارشان هيچ استانداردي ندارد و هر روز رنگ عوض مي كنند، كم كم پل هاي بين خودشان و ديگران را خراب مي كنند و بذر مشكلات را در محيط كارشان مي كارند.

حرمت شكني نكنيد
معمولا حضور طولاني مدت در محيط كار باعث مي شود حرف هاي درِگوشي، شايعات بي سر و ته و غيبت كردن هاي آنچناني در ميان همكاران رواج پيدا كند. در برابر حرف هاي وسوسه كننده درباره زندگي خصوصي يك همكار، روابط بين فردي همكاران، مسائل شغلي آنچناني و چيزهايي از اين دست، مقاومت كردن خيلي سخت است؛ اما تا مي توانيد، سعي كنيد كه مقاومت تان نشكند. شركت كردن در چنين جرياناتي فقط اعتبارتان را در بلندمدت تخريب مي كند. اگر مي توانيد، دورادور و بدون مشاركت و درگيري كسب اطلاع كنيد كه چه صحبت و شايعه اي در ميان است و اگر هم نمي توانيد، كلا فراموشش كنيد.

۲
با رئيس تان مشكل داريد؟
مشكلاتي كه ممكن است بين كارمندان و كارفرمايان در محيط كار پيش بيايد، خيلي زياد است، اما هشت نمونه از شايع ترين مشكلاتي را كه احتمال مي رود بين رئيس و مرئوس اتفاق بيفتد، مي توانيد در جدول زير ببينيد.
راه حل سطح اول: سياستمدارانه موضوع را با رئيس تان در ميان بگذاريد. به او بگوييد كه وقتي شما دنبال كارهاي شخصي  او مي رويد، از انجام دادن كارهاي مهم تري در محل كارتان باز مي مانيد. به او بگوييد كه مايل ايد در انجام كارهاي جدي تر و متناسب با مسؤوليت تان به كار گرفته شويد. اين طوري مي توانيد خيلي محترمانه به رئيس تان يادآوري كنيد كه شما براي انجام كارهاي شخصي او استخدام نشده ايد.
اگر احيانا خواسته هاي رئيس تان و نوع رفتارش نشان مي دهد كه او عوض شدني نيست و هيچ جوري نمي شود اصلاحش كرد، ديگر تصميم اش با خودتان است كه ببينيد آيا مي توانيد خواسته هاي او را به عنوان بخشي از مشكلات كاري تان بپذيريد يا اين كه مي خواهيد تصميم جدي تري بگيريد.
راه  حل سطح دوم: مشكل را با صراحت و بي رودربايستي با او در ميان بگذاريد و موقع بحث، نگذاريد احساسات  به تان غلبه كند، چون اين طوري فقط اوضاع را خراب تر مي كنيد. با آرامش كامل و با حواس جمع، موضوع را با او مطرح كنيد و از او بخواهيد مواردي از كارهايتان را كه باعث عصبانيت او مي شود، برايتان بازگو كند. اين طوري مي توانيد بفهميد كه آيا واقعا شما داريد اشتباهات بزرگي مرتكب مي شويد يا اين كه او دارد بهانه جويي مي كند و بيخودي داد و بيداد راه مي اندازد؟
در مقابل رؤساي بددهن و شلوغ كن، معمولا با در پيش گرفتن سياست سكوت و اداي تسليم را درآوردن، مي توانيد اوضاع را عادي كنيد و همين طور كج دار و مريز به مقصد برسيد. اما اگر شما از آن جماعتي نيستيد كه بتوانيد از مشي سكوت و تظاهر به تسليم پيروي كنيد و اگر بحث منطقي تان با رئيس  هم كارگشا نبود، توصيه مي شود هر چه زودتر صدايتان را به گوش يك مقام بالاتر برسانيد.
راه حل سطح سوم: دو راه بي خطر وجود دارد كه مي توانيد با توسل به آ ن ها نقش خودتان را در موفقيت هاي كاري به ديگران تذكر بدهيد. راه اول: در ملاقات هايي كه با مسؤولان مافوق داريد، بحث را طوري پيش ببريد كه بتوانيد سهوا به نقش خودتان در موفقيت پروژه اشاره كنيد و البته اين كار را بايد با ظرافت انجام بدهيد كه توي ذوق نزند. راه دومش هم اين است كه: اقداماتي را كه طي يك پروژه انجام مي دهيد، به طور روزانه و مرتب در سررسيدهاي مربوطه يادداشت كنيد تا مدير يا مديرانتان به طور پيوسته در جريان كارهاي شما قرار بگيرند.
راه حل سطح چهارم: خيلي صريح و واضح به او نوع رابطه تان را تذكر بدهيد و به او بگوييد كه نوع رفتار، صحبت يا نگاهش زيبنده نيست و باعث معذب شدن شماست و در صورتي كه رفتارش اصلاح نشد، هيچ درنگي جايز نيست. رفتار غيراخلاقي رئيس را بدون ترس و واهمه به مسؤولان بالاتر گزارش كنيد.
راه حل سطح پنجم: وضعيت را خيلي واضح اما به شكل عمومي مطرح كنيد و از او بخواهيد كه سياست ها و نحوه استفاده از مرخصي ها را برايتان روشن كند. شايد اگر صادقانه پاي صحبت رئيس تان بنشينيد، معلوم شود كه مثلا او نگران است مبادا ايام مرخصي شما مقارن بشود با يكي از شلوغ ترين اوقات كاري در اداره يا شركت. آن وقت در چنين شرايطي مي توانيد از رئيس بخواهيد خودش زماني را كه به تان نيازي ندارد براي مرخصي گرفتن تان پيشنهاد كند.
راه حل سطح ششم: شايد سوءتفاهمي پيش آمده باشد. پس قبل از هرگونه نتيجه گيري و شلوغ بازي، موضوع را خيلي صريح با او يا مسؤولان مالي شركت در ميان بگذاريد و اگر جواب قانع كننده اي شنيديد (مثلا اين كه اوضاع مالي شركت فعلا خوب نيست و از حقوق يا پاداش همه به يك نسبت مساوي، كم شده)، آن وقت بهتر است شما هم قيد اختلاف مبلغ را بزنيد. اما اگر فكر مي كنيد حق تان بيش از اين حرف ها ناديده گرفته شده و نمي توانيد مدتي صبر كنيد تا صحت و سقم ادعاي رئيس تان معلوم شود، توصيه مي شود برويد سراغ مقام مافوق رئيس.
راه حل سطح هفتم: اين بر مي گردد به تعيين سطح روابط بين  فردي. اول، رفتار خودتان را بازبيني كنيد و ببينيد آيا شما ناخواسته طوري رفتار نكرده ايد كه رئيس تان بيش از حد با شما احساس صميميت كند؟ اگر حس مي كنيد رفتارتان نياز به اصلاح دارد، سعي كنيد سطح روابط تان را دوباره تعيين و مرزبندي كنيد. براي اين كار، كافي است يك شخص ذي صلاح، مثلا يك متخصص يا يكي از افراد فاميل خود رئيس، را به او پيشنهاد كنيد و او را به آن شخص ارجاع بدهيد. اين طوري او مي فهمد كه شما مايل نيستيد طرف مشاوره اش باشيد.
راه حل سطح هشتم: بعيد است كسي دوست داشته باشد در چنين وضعيتي مستقيما با رئيس اش روبه رو بشود. اما قبل از اين كه مسؤولان را در جريان قرار بدهيد، بايد هرگونه مدارك و شواهدي را كه لازم است، جمع آوري كنيد و مستند حرف بزنيد. اين را فراموش نكنيد كه اگر رئيس تان دارد تخلف سنگيني انجام مي دهد، اطلاع ندادن و ادامه همكاري با او، خودش يك جرم محسوب مي شود.

۳
با همكارتان مشكل داريد؟
يكي از همكارانتان دارد روي اعصابتان راه مي رود؟ خب، خوشبختانه يا متأسفانه شما تنها نيستيد. واقعيت اين است كه كمتر محيط كاري را مي شود پيدا كرد كه رفتار و برخورد همه كاركنانش دلخواه باشد. يكي، همكارش از آن پدرهاي ازخودمتشكر است كه دائم دارد با صدايي گوشخراش از نحوة تربيت فرزندش صحبت مي كند و از اين كه فرزندش ذيل راهنمايي هاي او به چه موفقيت هاي درخشاني دست پيدا كرده، دم مي زند. يك همكار شايد بهداشت فردي اش را خوب رعايت نكند و آن ديگري شايد از آن آدم هايي باشد كه موقع غذاخوردن آن قدر پرسروصدا و بي مبالات غذا مي خورد كه اشتهاي  آدم را كور مي كند. به هر حال، دامنه تفاوت هاي رفتاري بين آدم ها آن قدر گسترده است كه شايد همزيستي  و همكاري واقعا دشوار به نظر برسد؛ اما خب، چه كار بايد كرد؟
مطالعه اي كه به تازگي در آمريكا انجام شده، نشان مي دهد 5 موضوع آزاردهنده در محل كار وجود دارد كه بيشتر از موضوعات ديگر، جلب توجه مي كند. اين 5 موضوع، به ترتيب شيوع، عبارت اند از:
واقعيت اين است كه براي حل مشكلات كاري تان، نبايد هميشه منتظر بمانيد ديگران مطابق ميل شما رفتار كنند. شما هم بايد سعي كنيد از خودتان انعطاف  نشان بدهيد و رفتارتان را حتي المقدور با شرايط موجود، سازگار كنيد. اگر مي خواهيد همكار ايده آلي باشيد، بايد نحوه رفتار با تيپ هاي مختلف شخصيتي را ياد بگيريد. در اين خصوص، طي هفته هاي آتي، بيشتر با هم صحبت مي كنيم.