حامد فرحبخش
خيلي ها فكر مي كنند كه آكواريوم داشتن در خانه يا خرج زيادي مي برد يا دردسر آنچناني دارد. ولي شايد خوشحال شويد اگر بدانيد با چند ده هزار تومان مي توانيد يك آكواريوم جمع و جور براي خودتان داشته باشيد. فقط قبل از آن كه شروع به خواندن كنيد به تان بگويم اگر ماهي باز حرفه اي هستيد از خواندن اين مطلب چيز زيادي دستگيرتان نمي شود. پس بيخودي علاف نشويد. مطالب اين هفتة سبك زندگي ما يك دستورالعمل كلي است براي راه انداختن يك آكواريوم و تهية ماهي هاي تزئيني. ولي اگر اين مراحل را رد كرده ايد سراغ كتاب هاي آموزشي، سايت ها و حرفه اي ها برويد.

براي تهيه آ كواريوم، توصيه  حرفه اي ها اين است كه بي خيال ساخت آن شويد، چون آكواريوم هايي كه شما مي سازيد معمولا كج وكوله درمي آيد و حداكثر مي شود به جاي آبكش از آن استفاده كرد. بنابراين آكواريوم هاي ساخته شده را از آكواريوم فروشي ها تهيه كنيد كه هم اشكال مناسب تري دارند و هم اين كه خودشان آن را برايتان امتحان مي كنند.
آكواريوم ها شكل هاي گوناگوني دارند، از انواع استوانه اي گرفته تا مكعب مربع و مكعب مستطيل و حتي چند ضلعي، كتابي و... اولين توصيه اي كه دربارة خريد آكواريوم مي شود اين است كه آكواريومي  بخريد كه مكعب مستطيل باشد. اين نوع آ كواريوم ها هم جاي كافي براي شناي ماهي ها دارند و هم اين كه زيبايي بيشتري به محيط مي دهند. علاوه بر آن، راحت تر تزئين مي شوند و براي همه نوع ماهي و حتي ماهي هاي پرتحرك و بزرگ هم مناسب هستند.
در آكواريوم هاي مكعب مستطيل سطح تماس آب با هوا بيشتر است و اكسيژن رساني بهتري مي شود. اما اگر به خاطر فضاي كوچك و يا زيبايي مجبور شديد آكواريوم استوانه اي يا كروي انتخاب كنيد، يادتان باشد آن ها را از آب پر نكنيد. ضمن آن كه بايد ماهي هاي خاصي را كه كم تحرك و آرام هستند انتخاب كنيد.
در خريد آكواريوم سعي كنيد آكواريومي بخريد كه عمق و عرضش نسبت به طول آكواريوم مناسب باشد. به عنوان نمونه آكواريومي با طول 80 سانتي متر بايد عمقي در حدود 35 سانت داشته باشد و آكواريوم يك تا يك و نيم متري، عمقش بايد در حدود 40 تا 50 سانتي متر باشد. عميق تر بودن آكواريوم علاوه بر آن كه ماهي ها را زيباتر و رؤيايي تر نشان  مي دهد، باعث مي شود آن ها راحت تر باشند و اين خصوصا دربارة ماهي هاي گوشتخوار اهميت زيادتري دارد.
آكواريومي بخريد كه قادر به تميز كردن و حركت دادن آن باشيد. ارتفاع زياد آكواريوم باعث مي شود دستتان به ته آن نرسد و خوب تميز نشود. سنگيني آن هم باعث مي شود تنبلي تان بيايد آن را بشوييد، چرا كه حركت دادن آن، كار هر كسي نيست. البته جديدا در برخي آكواريوم ها به وسيله مته هاي مخصوص شيشه، يك شير نصب مي كنند كه آب از آن جا خارج مي شود، اما باز هم به توصيه ما دربارة اندازه و وزن توجه كنيد.

اگر هوس كرده ايد يك تكه از دنياي زيبا و شگفت آور زير آب را به گوشة اتاقتان بياوريد، تا هر وقت فيلتان ياد سواحل زيبا و رؤيايي و ماهي هاي رنگ و وارنگ را كرد همان لحظه به آرزويتان برسيد، اول از همه بايد به فكر تهيه تمام چيزهايي باشيد كه يك آكواريوم بايد داشته باشد.
پمپ هوا
اين جا نفس غنيمته
اگر مايه دار هستيد و آكواريوم چيني خريديد كه هيچي، وگرنه اگر همين آكواريوم هاي ايراني را خريديد، بايد لوازم مورد نيازش را هم خريداري كنيد.
اول از همه بايد يك پمپ هوا بخريد. كار اصلي پمپ هوا جريان دادن حباب هاي هوا به داخل آكواريوم و تهويه و اكسيژن رساني به آب و ماهي ها است. علاوه بر اين، آن ها باعث مي شوند فيلترهاي تصفيه بهتر كار كنند.
هنگام خريد پمپ حتما بايد به ابعاد و اندازه آكواريوم توجه شود. پمپ هاي هواي موجود در بازار در انواع تك لول، 2 لول، 4 لول، 8 لول و مركزي هستند، اما براي يك آكواريوم معمولي با طول 80 سانتي متر، پمپ هاي 2 لول كفايت مي كند. اين نوع پمپ ها از 2 هزار تومان شروع شده و تا 20 يا 25 هزار تومان مي رسند. اگر خيلي مايه تيله داريد دنبال مارك رنوي فرانسه بگرديد كه قيمت آن از 25 هزار تومان شروع مي شود. اما پمپ هاي چيني با قيمت حدودا 7 هزار توماني هم كار شما را راه مي اندازد.
سنگ هوا
حباب ِ اكسيژن مزه
عمل اصلي سنگ هوا، ريز كردن حباب هاي هوا و در نتيجه تهويه بهتر آب است. اشكال مختلف آن در بازار وجود دارد.
اگر يك سنگ هوا در آكواريوم وجود دارد، بهتر است آن را در وسط آكواريوم جاگذاري كنيد.
اگر دو سنگ هوا داريد، بهتر است آن را در فاصله مناسبي از طرفين و در وسط جاگذاري كنيد تا تهويه به بهترين وجه صورت گيرد.
علاوه بر سنگ هوا مي توانيد انواع صدف هايي كه حباب بيرون مي دهند، غواص، آسياب، چرخ قورباغه و... را نيز اگر دلتان خواست در آكواريوم نصب كنيد. اما يادتان باشد كه اين بقيه فقط جنبه تزئيني داشته و در تهويه آب آكواريوم اثر چندان زيادي ندارند.
بعد از مدتي استفاده از سنگ  هوا، براي تميز كردنش آن را 10 دقيقه داخل آب نمك غليظ بگذاريد و سپس در لوله آن فوت كنيد و جرم هاي داخلش را تميز كنيد.
فيلترها
ماشين هاي حمل زباله
آب آكواريوم مثل هر آبي كه در آن موجودات زندة گياهي و جانوري وجود دارد، كم كم تيره و كدر شده و شفافيت اش را از دست مي دهد. عوض كردن دائمي آب هم باعث ناراحتي و افسردگي ماهي ها و مرگ آن ها مي شود،
با استفاده از انواع فيلترها بايد مرتبا مواد زائد و معلق داخل آب گرفته شود تا آب آكواريوم صاف و شفاف بماند.
مهم ترين فيلتري كه در آكواريوم بايد استفاده شود، فيلتر زير شني است كه يك صفحه پلاستيكي بزرگ است كه در زير شن ها قرار گرفته و بعد از وصل شدن به پمپ هوا باعث تصفيه شن و شفافيت آب مي شود. استفاده نكردن از اين نوع فيلتر باعث مي شود آب به سرعت كدر و كثيف شود.
علاوه بر اين فيلترها، فيلترهاي تصفيه از نان شب هم براي آكواريوم واجب ترند. اين نوع فيلترها به دو نوع اينترنال (داخل آبي) و اكسترنال (خارج آبي) تقسيم مي شوند.
فيلترهاي داخل آبي از يك جعبه پلاستيكي درست شده اند كه در داخل آن زغال ريخته شده و روي آن، لايه  اي از پشم شيشه مخصوص يا الياف داكرون قرار مي گيرد. با جريان هوا و ايجاد خلأ توسط فيلتر، آب ابتدا وارد منطقه پشم شيشه يا داكرون شده و ذرات معلق درشت آن گرفته مي شود و سپس ذرات ريز و مواد شيميايي آن از طريق عبور از خلل و فرج زغال مخصوص كه شبيه سنگ پاست جذب مي شود.
حفره هاي زغال ها و سوراخ هاي الياف داكرون و پشم شيشه ممكن است به تدريج پر شوند و بنابراين بايد آن ها را بعد از مدتي كار كردن عوض كرد.
فيلترهاي اكسترنال (خارج آبي) در بيرون از آكواريوم نصب مي شوند و مخصوص آكواريوم بازهاي حرفه اي هستند كه آكواريوم هاي بسيار بزرگ دارند.
فيلترهاي تصفيه موجود در ايران اكثرا چيني و آلماني هستند كه اينترنال هاي آن ها بسته به قدرت از 6 هزار تا 500 هزار تومان قيمت دارند. اكسترنال ها هم كه قيمت هاي بالاتري دارند و كمتر استفاده مي شوند.
لامپ
چراغي كه به آكواريوم رواست
اگر چه خيلي از ماهي ها بدون وجود نور هم مي توانند زندگي كنند اما رشد و توليد مثل آن ها در اين شرايط به شدت كند مي شود.
تابش مستقيم نور خورشيد ضروري نيست؛ چرا كه ممكن است باعث رشد خزه ها و كدر شدن شيشه آكواريوم شود. علاوه بر آن كه در تابستان نيز اين نور مستقيم باعث مي شود دماي آب به سرعت بالا رود. بنابراين براي تأمين نور آكواريوم از نور غيرمستقيم خورشيد در كنار نورهاي مصنوعي بايد كمك گرفت.
براي تأمين نور مصنوعي در حال حاضر لامپ هاي فلورسنت يا همان لامپ هاي مهتابي با اشكال مختلفي وجود دارند كه بالاي آكواريوم نصب مي شوند. علاوه بر اين، لامپ هاي داخل آب هم در رنگ ها و شكل هاي مختلف وجود دارند كه زيباتر هستند ولي ممكن است باعث بالا رفتن درجه حرارت آب شوند.
بخاري اتوماتيك
منقلي براي ماهي ها
ماهي هاي تزئيني اكثرا بر و بچز مناطق گرم و استوايي هستند و بنابراين بالا و پايين رفتن شديد درجه حرارت آب در فصل هاي مختلف و حتي در طول شب و روز براي آن ها كشنده است. بنابراين بايد يك بخاري اتوماتيك توپ هميشه و بخصوص در فصل تابستان در آكواريوم وجود داشته باشد.
اندازه و قدرت بخاري بسته به اندازة آكواريوم و گنجايش آب آن دارد. يك آكواريوم 80 سانتي، يك بخاري 100 وات از سرش هم زياد است.
يادتان باشد به هيچ وجه دنبال بخاري هاي دست ساز غيراتوماتيك كه به صورت دستي خاموش و روشن مي شوند، نرويد. كافي است، براي چند ساعت يادتان برود آن ها را قطع كنيد و آن وقت آب جوش بيايد و ماهي ها پخته شوند. اين اتفاق وحشتناكي است كه 10 يا 15 سال پيش براي بنده خدايي رخ داد.
بخاري هاي اتوماتيك بعد از آن كه يك بار آن ها را با توجه به درجه گرماي آب مورد نياز ماهي ها تنظيم كرديد، خودشان با رسيدن به آن درجه، قطع مي شوند و در صورتي كه درجه آب پايين آمد دوباره روشن شده و آب را گرم مي كنند.
گياه و علف
سبزي كاري در آكواريوم
گياهان آكواريومي  علاوه بر آن كه باعث اكسيژن رساني سالم به ماهي ها مي شوند، در زيبايي آكواريوم هم تأثير زيادي دارند.
نكتة بسيار مهم در مورد گياهان طبيعي، اين است كه اين گياهان به علت رشد و نمو در دمايي پايين تر از دمايي كه ماهي هاي آب هاي گرم مي توانند زندگي كنند، بعد از مدتي پلاسيده شده و از بين مي روند. به اين دليل در حال حاضر بيشتر از گياهان مصنوعي استفاده مي شود كه در انواع و شكل هاي مختلفي توليد مي شوند.
ماسه و سنگ ريزه
فرش زير پا
خريد ماسه و سنگريزه براي آكواريوم اهميت زيادي دارد. بهترين ماسه براي كف آكواريوم ماسه طبيعي دريا است كه علاوه بر آن كه املاح آب را تنظيم مي كند، گرد بوده و به بدن ماهي ها آسيب نمي رساند.
شن هاي كف رودخانه و خصوصا شن هاي نوك تيزي كه از خرد كردن سنگ هاي كوهستان تهيه مي شوند براي ماهي ها خصوصا آن هايي كه به شن ها نوك مي زنند مرگ  آور هستند، چون به خاطر نوك تيزشان باعث آسيب ديدن ماهي ها و عفونت بدن آن ها مي شوند. ماسه و شن لازم را حتما از آكواريوم فروشي ها تهيه كنيد.
تنها ماسه هاي كاملا صيقلي و نرم را بخريد. آن ها را قبل از استفاده به دقت بشوييد. اين گونه شن ها در بسته هاي چند كيلويي به فروش مي رسند.
تزئينات
زلم زيمبوي زير آبي
لوازم تزئيني كه براي داخل آكواريوم تهيه مي كنيد، بستگي كاملي به سليقه خودتان دارد اما در تهيه آن ها به چند نكته توجه كنيد:
لوازم تيز و برنده و حتي مرجان هاي طبيعي را براي آكواريوم ماهي هاي آب شيرين استفاده نكنيد، چون باعث زخمي  و عفوني شدن بدن ماهي ها مي شود.
دور لوازم فلزي بدون روكش را كلا خط بكشيد. برخي از آن ها مثل لوازم نقره اي براي ماهي ها مثل سم هستند. دقت كنيد لوازمي  را داخل آكواريوم بگذاريد كه رنگ ثابتي داشته باشند. رنگ هاي شيميايي كه در آب حل مي شوند، ماهي ها را مي فرستند آن دنيا. اجسامي كه از سفال پخته شده باشند براي تزئين آكواريوم بسيار مناسب اند.

باقي مخلفات
رفت و روب خزه ها
علاوه بر همة چيزهايي كه گفته شد يك سري چيزهاي كوچك و دم دستي هم هستند.
علاوه بر تمام وسايل، شما بايد شيلنگ  هاي پلاستيكي كه به پمپ هوا وصل مي شوند را بسته به تعداد سنگ هوا و لوازم تزئيني و... خريداري كنيد.
كاردك هاي برسي يا مغناطيسي مخصوص تميز كردن خزه از روي شيشه آكواريوم و گرماسنج يا ترمومتر، از ديگر لوازم مورد نياز است.

يك نصيحت رفاقتي در اين باره اين كه حتما براي اين كار با بقيه اعضاي خانواده به توافق برسيد وگرنه چون به هر حال آكواريوم مقدار خيلي خيلي كمي  بو و آب بازي دارد، ممكن است بعدا زير بمباران هاي شديد لفظي و غيرلفظي له بشويد و براي فرار از اين ها مجبور شويد آكواريوم و ماهي هاي بدبخت را دائم آواره كرده و از اين طرف به آن طرف اسباب كشي كنيد.
جايي را انتخاب كنيد كه كمتر در معرض رفت و آمد باشد و علاوه بر آن در صورتي كه بچه شيطاني داريد كه ممكن است از ميز آكواريوم آويزان شده و يا براي ابراز احساسات هي به شيشه ضربه بزند، جايي را كه دورتر باشد انتخاب كنيد.
محل قرار گرفتن آكواريوم بايد به پريز برق هم نزديك باشد.
حالا اگر محل استقرار آكواريوم مشخص شد، با توجه به فضاي آن مي توانيد اندازة آكواريوم را مشخص كنيد.

بعد از خريد لوازم آكواريوم و لوازم مورد نياز حالا وقت آن است كه آكواريوم را راه بيندازيم. لازم نيست بگويم كه قبل از آن كه آكواريوم را راه بيندازيد، بدنه آكواريوم، شن و ماسه و لوازم داخلي آن را با آب نمك به دقت بشوييد. بعد از اين كار هم آكواريوم را در جاي مناسب قرار دهيد و لوازم آن را نصب كنيد. چون ممكن است در اثر قطع برق، آب برخلاف جهت، وارد پمپ شده و باعث سوختن آن بشود. پمپ را روي ديوار و يا پشت آكواريوم در سطح بالاتري از آكواريوم نصب كنيد.
بعد از آن، داخل آكواريوم را تا جايي كه لازم است، از آب سرد يا ولرم پر كنيد، اما يادتان باشد هرگز سراغ آب جوش نرويد و مثلا سعي نكنيد با مخلوط كردن آب جوش و آب سرد، دماي متعادلي را به دست بياوريد.
بعد از پر شدن آب و جاگذاري فيلترهاي زير شني، ريختن شن و ماسه، كاشتن گياهان و ... پمپ هوا، فيلتر تصفيه و بخاري آكواريوم را روشن كنيد و بگذاريد خوب كار كند.
براي ضدعفوني كردن آب آكواريوم هم توصيه مي شود كه بسته به اندازه آن، چند قاشق نمك طعام در آن بريزيد.
يادتان باشد حداقل دو روز بايد آكواريوم به اين حالت باقي بماند تا تعادل بيولوژيكي آب به دست بيايد. اشتباه بيشتر مبتدي ها اين است كه چون همزمان با خريد آكواريوم، ماهي هم مي خرند و جايي براي نگهداري آن ها ندارند مجبورند آن را به سرعت در همين آب بيندازند. در اين شرايط، مرگ و مير بسيار زياد است و با مرگ ماهي ها آب از همان اول آلوده مي شود.
بعد از گذشت 2 يا 3 روز، حالا وقتش است كه ماهي ها را بخريد و داخل آكواريوم بريزيد.

آكواريوم وطني متري چند؟
آكواريوم هاي موجود در بازار ايران اكثرا شيشه اي است. اما چند سالي است كه آكواريوم هاي چيني با قيمت هاي بالاتروارد بازار شده اندكه جنسشان از فلكسي گلس است و خوبيشان اين است كه كدر و خش نمي شوند وبسيار شفاف تر و زيباتر هستند. در اين آكواريوم ها تمامي  لوازم مورد نياز از قبيل پمپ، فيلترهاي تصفيه و... كه در آكواريوم هاي شيشه اي بايد جداگانه خريداري و نصب شوند، جاسازي شده اند.

براي خريد ماهي بد نيست چند اصل مهم را در نظر داشته باشيد
اسباب كشي ماهي ها
چون ماهي ها به تغييرات ناگهاني درجه حرارت بسيار حساس هستند، بايد سعي كرد درجه حرارت آبي كه در آن هستند و آب آكواريوم را يكسان كرد. اگر بعدا هم ماهي تازه اي خريديد، آن را در آكواريوم ديگري كه فاقد تزئينات است به مدت يك هفته قرنطينه كرده و در صورت سالم بودن در آكواريوم اصلي رها كنيد. نكته ديگر اين كه بعد از خريد ماهي و رها كردن آن در آكواريوم، تا چند روز براي آن ها غذا نريزيد چون ماهي بعد از جابه جا شدن، از يك روز تا يك هفته در حالت قهر است. در صورتي هم كه براي آن ها غذا بريزيد نخورده باقي مانده و باعث آلودگي كف آكواريوم و مرگ و مير ماهي ها مي شود.

گوشتخوار يا گياهخوار
قبل از خريد ماهي مشخص كنيد كه آيا ماهي گوشتخوار مي خواهيد يا گياهخوار. هر كدام از اين دو نوع ماهي، تنها با هم خانواده هاي خودشان در يك آكواريوم قابل نگهداري هستند. ماهي هاي گوشتخوار و خصوصا آن هايي را كه جثه بزرگي دارند، نمي شود با ماهي هاي گياهخوار كوچك جثه در يك آكواريوم نگهداري كرد، چرا كه گياهخوارها يك لقمه چپ آن ها مي شوند.

تابلو بازي درنياوريد
مبتدي ها معمولا از ماهي هاي يغور و گنده خوششان مي آيد و در حالي كه فكر مي كنند خيلي لرد بازي درآورده اند، اين ماهي هاي گران قيمت را خريداري مي كنند. اگر تازه كار هستيد دنبال ماهي هاي زياد گنده نرويد و سايزهاي كوچك تر همان نوع را انتخاب كنيد. بعدا آن ها بزرگ تر مي شوند و شما مثل بزرگ شدن بچه هايتان لذت مي بريد.

بچه مثبت ها را انتخاب كنيد
نگهداري ماهي هاي پرتحرك و شلوغ در آكواريوم هاي متوسط و كوچك، مصيبت بزرگي است. برخي از ماهي ها مثل پنگوسي ها جنب و جوش خيلي زيادي دارند، طوري كه هر بار به آكواريوم نزديك مي شويد خودشان را به شيشه ها مي كوبند و يا حتي از آكواريوم بيرون مي پرند. بنابراين قبل از خريد آن ها توجه داشته باشيد كه اگر آكواريوم تان كوچك است، از خريد آن ها صرف نظر كنيد.

فاميل  را دور هم جمع كنيد
حرفه اي ها توصيه شان اين است كه به جاي آن كه 20 يا 30 نوع ماهي گوشتخوار يا گياهخوار متفاوت را با هم قاتي پاتي كنيد، يك گونه خاص (مثلا در ميان گوشتخوارها اسكار يا در گياهخوارها آنجل  و...) را كه چشمتان گرفته انتخاب كنيد و 20 يا 30 تا از اين خانواده را كه ممكن است رنگ ها و شكل هاي مختلفي داشته باشند، در يك  آكواريوم نگهداري كنيد. به عبارت ديگر به جاي آن كه گونه ها و فاميل ها را زياد كنيد تعداد ماهي هاي يك فاميل را زياد كنيد. يادتان باشد كه قوم و خويش اگر قوم و خويش را بخورد لااقل استخوانش را دور نمي ريزد!


دو تا بچه كافيه
اگرچه در يك خانه 50 يا 60 متري وجود دو تا بچه كافي است، در يك آكواريوم 80 سانتي نياز نيست اين قدر هم محتاط باشيد. اما به هر حال پر كردن آكواريوم از ماهي حتي اگر هم خانواده باشند كار درستي نيست. با بالا رفتن تعداد ماهي ها امكان استفاده از اكسيژن محلول در آب كاهش پيدا مي كند و اگرچه اين اكسيژن تا حدود زيادي به وسيله پمپ هوا و گياهان تأمين مي شود اما فكر وقت هايي هم كه پمپ خاموش است يا برق مي رود باشيد. دلتان به حال ماهي هايي بسوزد كه به خاطر كمبود اكسيژن روي آب مي آيند و جان شيرينشان را از دست مي دهند...

ماهي هاي مؤدب و مهربان
ماهي هاي گوشتخوار، ضد ضربه تر و گردن كلفت تر از ماهي هاي گياهخوار هستند. اما اين به معناي آن نيست كه نگهداري آن ها ساده تر است. آن ها علاوه بر خوراك خشك، نياز به خوراك زنده و دل و جگر چرخ كرده دارند. اگر حال و حوصله تهيه اين ها را نداريد بي خيال گوشتخوارها شويد و به گياهخوارها بچسبيد كه خيلي مؤدب تر و  آرام تر هستند. البته اين دل و جگر را گياهخوارها هم مي خورند اما زحمتش كمتر است.

نه چندان بريز كز دهانش برآيد...
يكي از مواردي كه باعث مرگ و مير زياد در آكواريوم هاي مبتدي ها مي شود ريختن غذا زيادتر از حد لازم است. به اين ترتيب در تغذية ماهي ها بايد دقت كافي به عمل آورد تا پس از چند دقيقه هيچ گونه غذاي زائدي در كف آكواريوم باقي نماند. نكتة ديگر، تنوع در غذاي ماهي ها است. اگر براي تغذيه ماهي ها از غذاي خشك و آماده استفاده مي كنيد، حداقل هفته اي يك بار خوراك چرخ شده دل گوساله، گوسفند، مرغ يا ماهي كيلكا را به رژيم غذايي آن ها اضافه كنيد.

حسنك كجايي؟
اگر قصد مسافرت رفتن داريد زياد هم نگران ماهي ها نباشيد. در حال حاضر تايمرهايي براي غذا دادن به ماهي ها وجود دارند كه در وقت هاي مشخص، خودشان به ماهي ها غذا مي دهند. علاوه بر اين ها غذاهاي مسافرتي هم وجود دارند كه وقتي در داخل آب قرار گيرند مثل سرم عمل مي كنند و بعد از حل شدن، مواد مورد نياز بدن ماهي را تأمين مي كنند. اما يادتان باشد اين مواد نمي توانند جاي غذاي اصلي را بگيرند. پس ماهي ها را زياد تنها نگذاريد.

اگر چه مي توانيد ماهي هاي مختلفي را بسته به علاقه خودتان در آكواريوم پرورش دهيد، اما تجربه نشان داده است برخي از اين ماهي هاي خارجي با علاقه مندان ايراني شان بهتر كنار مي آيند. در اين جا تعدادي از مهم ترين آن ها را معرفي مي كنيم. اين شما و اين ماهي ها! در ضمن قيمت ها حدودي هستند و بسته به اندازه، رنگ، خال و سلامت پوست ماهي تغيير مي كنند

ماهي ها از شوك هاي ناگهاني به شدت عصبي مي شوند. يكي از بدترين شوك ها هم اين است كه با دست به شيشه مي زنيم و فكر مي كنيم ماهي ها را براي غذا صدا زده ايم. ولي اين كار، اعصاب ماهي ها را بدجوري خط خطي مي كند و باعث مي شود به زبان خودشان فحش هاي خيلي بدي به شما بدهند.

چشمان نيمه باز: يكي ديگر از موضوعاتي كه ماهي ها را بدجوري عصبي مي كند، روشن كردن ناگهاني چراغ و يا پس زدن ناگهاني پرده در هنگامي  است كه همه جا تاريك است. دوست عزيز اگر خوابت نمي آيد نمي شود بروي سر آكواريوم سراغ ماهي ها و آن ها را هم از خواب بپراني...
لطفا در را قفل كنيد: درپوش آكواريوم بايد هميشه بسته باشد، چرا كه برخي از ماهي ها عاشق نور هستند و ممكن است در اثر روشن شدن ناگهاني چراغ از آكواريوم به بيرون بپرند و آن وقت شما در حال عبور از كنار آكواريوم، با يك مادة لزج له شده روبه رو شويد...
سيفون را بكشيد: حجم آب آكواريوم مقدار ثابتي است كه مقداري از آن هم به خاطر دماي هوا و استفاده از بخاري تبخير مي شود. اين در حالي است كه دائما به اين حجم آب، فضولات ماهي ها و غذاهاي زائدي كه ماهي ها آن را نخورده اند اضافه مي شود.
به اين ترتيب آب از لحاظ املاح و خواصش تغيير مي كند و غليظ تر مي شود. برخي از مبتدي ها در چنين شرايطي آب آكواريوم را تند تند عوض مي كنند كه اين كار باعث مرگ و مير و تلفات بسيار زياد ماهي ها مي شود. حرفه اي ها براي آن كه فضولات ماهي ها و املاح اضافي بدون تعويض كامل آب از آكواريوم خارج شود، سيفون كشي مي كنند.
براي اين كار به وسيله شيلنگ و يا سيفون هاي چيني مخصوصي كه در بازار وجود دارد، هر دو سه هفته حداكثر 40 تا 50 درصد آب آكواريوم را از كف و روي ماسه ها خارج كرده و به جاي آن آبي هم دما با آب آكواريوم كه كلر آن رفته است را به آكواريوم اضافه مي كنند.
در مواقعي هم كه آب تبخير مي شود، چون املاح آن در  آب باقي مانده و به همراه فضولات ماهي ها باعث سنگيني آب شده، تنها اضافه كردن آب اشتباه است، بلكه بايد مقداري از آن را سيفون كشي كرده و به همان مقدار آب اضافه كرد.
رفتگران آكواريومي  : برخي از انواع جانوران آبزي، رفتگران خوبي براي آكواريوم هستند. آ ن ها مي توانند علاوه بر خوردن و از بين بردن مواد غذايي زائد كف آكواريوم، شيشه و گياهان داخل آن را نيز تميز كنند. مهم ترين اين جانوران، حلزون ها، انواع ماهي هاي لوچ، گربه ماهي هاي زره دار و گربه ماهي هاي كريدوراس هستند.
حلزون ها علاوه بر خوردن مواد غذايي داخل آكواريوم، خزه هاي روي شيشه ها را نيز تميز مي كنند، اما ممكن است تخم برخي از ماهي ها را هم بخورند و خودشان نيز شكار برخي از ماهي ها و خصوصا گوشتخوارها بشوند. به اين خاطر، آكواريوم دارها بيشتر، از گربه ماهي هاي كريدوراس براي تميز كردن آكواريوم استفاده مي كنند.

با تشكر از خانه آكواريوم
(آقاي گنجوي)