استيو جابز حالا يكي از چهره هاي شاخص دنياي IT است.
كسي كه پاي ايده هايش ايستاد تا افسانه شخصي اش را واقعي كند
جابز سال هاست با حقوق يك دلار در سال، براي اپل كار مي كند و اين باعث شده است كه نام او به عنوان كم حقوق ترين مدير عامل در كتاب ركوردهاي جهاني گينس ثبت شود. اما او تعدادي هدية پربها از طرف هيأت مديره شركت گرفته است. از جمله مي توان به يك هواپيماي جت۹۰ ميليون دلاري و كمتر از 30 ميليون سهام شركت اشاره كرد كه اولي در سال 1990 و دومي در سال هاي 2000 تا 2002 به او داده شد.
كامپيوتر اپل I
اولين لپ تاپ اپل
لوگوي قديمي(راست) و لوگوي جديد( چپ) شركت اپل
استيون پاول جابز مدير عامل اپل و يكي از چهره هاي پيشرو دنياي كامپيوتر است. جابز در فوريه 1951 از پدري سوري به نام عبدالفتاح (جان) جندلي ، استاد علوم سياسي دانشگاه و مادري آمريكايي در گرين بِي در ايالت ويسكانسين به دنيا آمد. چون پدر و مادرش ازدواج نكرده بودند و آن زمان داشتن فرزند براي چنين زوجي قابل قبول نبود، پاول و كلارا جابز از اهالي مانتين يو در سانتاكلاراي كاليفرنيا، استيون پاول را به فرزندخواندگي پذيرفتند. پدر و مادر اصلي اش بعدها ازدواج كردند و خواهر تني جابز مونا سيمپسون (رمان نويس) دنيا آمد. سال 1972 در كالج ريد در پورتلند ايالت اورگان ثبت نام كرد اما بعد از يك ترم انصراف داد. سال ها بعد وقتي كه در مراسم فارغ التحصيلي سال 2005 دانشگاه استانفورد سخنراني مي كرد، گفت كه حتي بعد از انصرافش از ادامه تحصيل، باز هم سر كلاس ها از جمله كلاسي دربارة خوشنويسي مي رفته: اگه گذرم به اين كلاس تو كالج نمي افتاد، مك [كامپيوتر مكينتاش] هيچ وقت فونت هاي متفاوت و با فاصله هاي نسبتا مناسب نداشت.
زمستان 1974، به كاليفرنيا برگشت و همراه استيو وزنياك، در جلسات انجمن كامپيوتر هوم بِرو شركت مي كرد. جابز بالاخره در آتاري ، سازنده معروف كنسول هاي بازي، شغلي دست و پا كرد. آن موقع شركت تلگراف و تلفن آمريكا (AT&T) براي كنترل شبكه تلفن اش از صوتي با فركانس 2600 هرتزي استفاده مي كرد. يك جور سوت سوتك هم همراه اسباب بازي در جعبه هاي كورن فلكس بود كه با فوت كردن در آن، فركانس 2600 هرتزي ايجاد مي شد. وزنياك و جابز با دستكاري اين سوت سوتك، وسيله اي به اسم جعبة آبي ساختند كه با دميدن در آن، مي شد مكالمات راه دور رايگان انجام داد!
او به هند رفت و وقتي برگشت، شده بود يك راهب بودايي؛ با سري كچل و لباس سنتي هندي. برگشت آتاري. ولي براي جلوگيري از ايجاد مزاحمت براي بقيه كارمندان، فقط بعد از ساعت كاري كه بقيه رفته بودند، مي توانست سر كارش بيايد. وظيفه اش ساختن يك صفحه مدار الكترونيكي براي يك بازي آتاري به اسم Breakout بود. نولان بوشنل، بنيانگذار آتاري، گفته بود كه به ازاي هر تراشه اي كه در فرايند طراحي از دستگاه اصلي حذف شود، 100 دلار جايزه مي دهد. استيو كه الكترونيك كم مي دانست، دست به دامن استيو وزنياك شد: هي واز اگه بتوني اين كارو واسه ام بكني نصف جايزه رو به ات مي دم. وزنياك توانست تعداد تراشه هاي استفاده شده در دستگاه نهايي را 50 تا كم كند. طرح وزنياك آن قدر فشرده بود كه توليد دستگاه نهايي روي خط مونتاژهاي آن زمان ممكن نبود. جابز هم به وزنياك گفت كه آتاري فقط 500 دلار از جايزه را داده. 500 دلار را نصف كردند و جابز بقيه 5000 دلار را برداشت و كرد سرمايه اوليه براي تأسيس اپل. سال ها بعد، وقتي استيو وزنياك مبلغ واقعي جايزه را فهميد، به گريه افتاد. گفت كه مي خواسته است لطفي در حق يك دوست خوب بكند و اگر جابز ازش خواسته بود كه آن كار را مجاني هم انجام دهد، فقط براي جالب بودن همكاري با آتاري و به خاطر خود بازي Breakout، حتما انجامش مي داد. اما در حالتي كه پيش آمده بود، احساس مي كرد كه به او خيانت شده. دوستي آن ها هيچ گاه به شكل گذشته بازنگشت. البته خود وزنياك در پاسخ به پرسشي در اين باره گفت كه اين مسأله آن قدر قديمي است كه فراموش شده است. به علاوه او مرام گذاشت و گفت كه اين مسأله ممكن است اشتباهي از سوي آتاري بوده باشد كه بعد ها مبلغ را 5000 دلار اعلام كرده اند!
تأسيس اپل
بالاخره سال 1976، وقتي جابز 21 ساله و وزنياك 26 ساله بودند، شركت كامپيوتري اپل را در گاراژ خانوادة جابز، تأسيس كردند. اولين كامپيوتر شخصي كه جابز و وزنياك به بازار معرفي كردند اپل I بود. قيمت اين كامپيوتر 666 دلار و 66 سنت بود.
در سال 1977، جابز و وزنياك كامپيوتر اپل II را معرفي كردند كه اين كامپيوتر به موفقيتي عظيم در بازار كامپيوتر هاي خانگي تبديل شد و اپل را به يكي از بازيگران صنعتِ در حال تولد كامپيوتر هاي شخصي تبديل كرد. دسامبر 1980، اپل به شركت سهامي عام تبديل شد و با شاخص ابتدايي عرضه عمومي (IPO) بالايي كه كسب كرد، قدرت و نفوذ جابز بيش از پيش زياد شد. همان سال، اپل، كامپيوتر اپل III را معرفي كرد.
همزمان با رشد اپل، اين شركت دنبال پيدا كردن مديران مستعد بود كه بتوانند در مديريت توسعه و گسترش اپل كمك كنند. سال 1983، جابز جان اسكولي را پيدا كرد كه آن موقع يكي از مديران پپسي كولا بود: مي خواي همه عمرتو واسه فروختن آب شكر تلف كني؟ بيا با ما تا شانس اينو داشته باشي كه دنيا را عوض كني. همان سال، اپل كامپيوتر اپل ليزا را معرفي كرد كه با وجود پيشرفته بودن از نظر فن آوري، از بابت تجاري ناموفق از آب درآمد.
سال 1984 سال معرفي مكينتاش بود. اين كامپيوتر اولين كامپيوتر ي بود كه رابط گرافيكي كاربر داشت و از نظر تجاري به موفقيت دست يافت. توليد و توسعه مك را جِف راسكين شروع كرده بود و گروه توليد و توسعه اين كامپيوتر در اپل، تحت تأثير فن آوري اي بودند كه در آزمايشگاه هاي زيراكس در پالوآلتو توليد شده بود ولي هنوز به شكل تجاري ارائه نشده بود: ماوس .
موفقيت كامپيوتر مكينتاش، اپل را متقاعد كرد كه توليد كامپيوتر اپل را به نفع خط توليد جديد مكينتاش متوقف كند كه اين مسأله تا به امروز ادامه يافته است.
جدايي از اپل
در حالي كه جابز يكي از شخصيت هاي پيش برنده و رهبران معنوي اپل بود، منتقدين مي گفتند كه او مديري دمدمي مزاج و شلوغ است. سال 1985، بعد از يك كشمكش بر سر قدرت در درون اين شركت، هيأت مديره جابز را از مسؤوليت هايش خلع كرد و او هم از شركت استعفا داد. البته هنوز به دليل سهامدار بودن در شركت، رئيس هيأت مديره باقي ماند.
بعد از ترك اپل، جابز شركت كامپيوتر ي ديگري به اسم نكست (Next) تأسيس كرد. كامپيوتر شخصي نكست (يكي از اولين محصولات اين شركت) نيز مانند كامپيوتر ليزا از نظر فن آوري پيشرفته بود اما چون هزينه هاي بالايي داشت، هيچ وقت نتوانست وارد جريان اصلي بازار شود. البته براي كساني كه مي توانستند هزينه هاي بالا را بپردازند خدمات اين شركت مطلوب بود و معمولا پس از ارائه شدن به بازار، باعث پيروي ديگر شركت ها در آن زمينه خاص نيز مي شد.
جابز شركت نكست را با وسواسِ كامل و عالي بودن به هر بهايي اداره مي كرد. اين توجه فراوان به جزئيات در نهايت باعث نابودي بخش سخت افزار اين شركت شد، اما از سوي ديگر، به دنيا نشان داد كه جابز مي تواند يك كامپيوتر مكينتاش را طراحي كند كه از نمونه اصلي اش (كه اپل طراحي و ساخته بود) بهتر باشد.
همان طور كه جابز در اپل به آي بي ام حمله مي كرد، در زمان مديريت نكست هم به شركت سان مايكروسيستمز به عنوان رقيبي بزرگ، گير مي داد. بعد ها، بعد از تعطيل شدن بخش سخت افزار نكست، جابز و اسكات مك نيلي از مديران سان، محصولي مشترك با نام اپن استپ را ارائه كردند.
با وجود اين كه كتاب هاي تاريخي، زمان كوتاهي را كه جابز مديريت نكست را به عهده داشت، به طور غلوآميز و اغراق شده اي درخشان توصيف مي كنند، ولي آثار و نتايج مديريت بر اين شركت، دو رويداد عظيم را براي تمام جهان و نه فقط جهان كامپيوتر به ارمغان آورد:
WWW: تيم برنرزلي در مركز تحقيقات هسته اي اروپا (CERN)، سامانه اصلي
World Wide Web را روي يك كامپيوتر نكست راه انداخت. تأكيد جابز بر اين نكته كه افراد عادي هم بايد بتوانند برنامه هاي كاربردي و پر اهميت (Mission-Critical) بنويسند، بنيان برنامه اي كاربردي به نام Interface Builder شد كه برنرزلي با استفاده از آن توانست برنامه WorldWideWeb 1.0 را بنويسد.
بازگشت به اپل: اتكاي اپل به نرم افزارهاي كهنه و سوءمديريت دروني در شركت به خصوص در مورد ناتواني آن براي انتشار نسخه اي به روزرسان و عمده براي سيستم عامل كامپيوتر هايش، اپل را به ورشكستگي نزديك كرده بود. ايده هاي مترقي جابز در مورد تكيه كردن به بنيان هاي يونيكس در دهة 1980 ميلادي، جاه طلبي بزرگي بيش نبود و حتي نوعي بازگشت به عقب محسوب مي شد. اما اين انتخاب در نهايت، شالوده محكم و بسط پذيري براي يك سيستم عامل شد. بعد ها اپل از اين روش استفاده كرد و تحت رهبري جابز، تولدي دوباره را تجربه نمود.
آي مدير عامل
با موفقيت نكست، در 1997، اپل شركت نكست را به قيمت 402 ميليون دلار خريد و جابز به شركتي كه خود تأسيس كرده بود بازگشت. سال 1997 با از بين رفتن اطمينان هيأت مديره به جيل آمليو مدير عامل اپل در آن زمان، جابز مدتي به عنوان مدير موقت برگزيده شد. هنگام بازگشت به اپل و به دست گرفتن مجدد رهبري اين شركت، جابز از عنوان iCEO كه در آن CEO در زبان انگليسي مخفف مدير عامل است، استفاده كرد. در ماه مارس سال 1997 جابز به طور ناگهاني تعدادي از پروژه ها مانند اپل نيوتن، سايبرداگ و اُپن داك را لغو كرد. خيلي از كارمندان ترسيده بودند كه در صورت برخورد كردن به جابز در آسانسور شركت، ممكن است وقتي در آسانسور باز مي شود بيكار شوند. واقعيت اين بود كه تعداد افرادي كه عذرشان توسط استيو از شركت خواسته مي شد اندك بود، ولي چند نفر قرباني كافي است تا ترس به دل كل اهالي شركت بيفتد.
با خريدن شركت نكست توسط اپل، اكثريت فن آوري هاي آن نيز به محصولات اپل راه يافت و از ميان آن ها سيستم عامل نكست استپ از همه قابل توجه تر است كه در طول زمان رشد يافته و به مك او اس۱۰ تبديل شده است. اپل تحت رهبري جابز با معرفي كامپيوتر آي مك، فروشش را به شكل
قابل توجهي افزايش داد. از آن زمان، طراحي جذاب و معروفيت نام اپل، محصولات اين شركت را محبوب ساخته است.
با معرفي دستگاه قابل حمل پخش موسيقي آي پاد، نرم افزار موسيقي ديجيتال آي تيونز و فروشگاه موسيقي آي تيونز، شركت اپل تاخت و تازي در زمينه دستگاه هاي شخصي الكترونيكي و موسيقي آنلاين راه انداخته است و اين آخرين محصولش آي فون هم كه انقلابي در صنعت تلفن هاي همراه است.