عكس: رضا جلالي
حامد فرح بخش
قديم ترها همين كه پاي آدميزاد به نظميه و عدليه باز نشده بود، افتخار بزرگي بود كه با هيچ چيزي نمي شد عوضش كرد. شكايت بردن به آژان و امنيه و قاضي، بيشتر كار بچه ننه هايي بود كه جيگر بزغاله داشتند و گرنه مرد كه براي چغلي كردن، پايش را به كلانتري و دادگاه نمي گذاشت. تيزي دسته سفيد زنجوني و خين و خين ريزي تنها راه حل آبرومندانه براي گرفتن حق بود. اگر هم در اين معركه طرف  مي افتاد حبس يا سرش بالاي دار مي رفت، آن وقت براي بروبچه هاي فاميل و خانواده مي شد بت غيرت، كه البته قيصر و داش آكل مستحضر حضورتان هستند...
اما در اين روزگار وانفسا، در حالي كه زدن يك كشيده آن هم نه خيلي آبدار و چرب و چيلي يا يك مشت كوچولو به طرف مقابل چند ميليون آب مي خورد،‍ مهم تر از اين كه بتواني خوب مشت و لگد بزني و تيزي را جلدي بكشي بيرون، اين است كه بلد باشي چطور حقت را از طريق قانون بگيري و وقتي كه شكايت مي كني و يا ازت شكايت مي كنند بتواني از خودت دفاع كني...

اختلافات كارگر و كارفرما هم از آن موضوعاتي است كه مي شود به جاي رفتن به نزد قاضي، آن ها را به صورت خودماني و با سرعت جت در هيأت هاي حل اختلاف كارگري حل كرد. اعضاي اين هيأت ها كه خودشان از جامعة كارگري هستند، همان نقش ريش سفيدان قديمي  را دارند و در اختلافات كارگري مانند بيمه، دستمزد، پاداش و عيدي يا بلا به دور، اخراج از كارخانه و كارگاه مي توان به آن ها شكايت برد و خيلي زودتر از دادسرا و دادگاه به نتيجه رسيد.

ما هميشه از يك ور پشت بام مي افتيم. نه به آن قديم ها كه اصلا كسي شكايت نمي كرد، نه به حالا كه شكايت مد شده و هر وقت حرف از گرفتن حق مي شود‍، ذهن ما سريع مي  پرد به سمت دادگاه و پليس و شكايت و شكايت كشي. خب با اين وضعيت، هر وقت كوچك ترين مسأله اي پيش مي آيد، فوري مي رويم دنبال شكايت كردن، با همسايه مان سر دادن و ندادن شارژ و يا آشغال گذاشتن روي راه پله، يك بگو مگوي مختصر مي كنيم، سريع زنگ مي زنيم كلانتري محل. حتي از اين خنده دارتر، يك دعواي زن و شوهري كه نمك زندگي است مي كنيم، فردا صبح علي الطلوع جلوي دادگاه خانواده  ايستاده ايم براي شكايت. يا اين كه از يك بنده خداي فلك زده طلبكاريم، طرف مهلت هم مي خواهد تا قرضش را بدهد، اما مي پريم دادگاه شكايت مي كنيم. براي يك تصادف جزئي يا يك اختلاف حساب مالي كوچك، حتما بايد زنگ پليس 110 را به صدا درآورد. اين طوري مي شود كه تند و تند پرونده روي پرونده جمع مي شود و آن وقت بايد براي هر شكايت، ماه ها منتظر ماند تا كي احضاريه بيايد و بعد دادگاه و دادگاه كشي. در صورتي كه خيلي از اين ها را مي شد كمي  كوتاه آمد و به جاي شكايت كردن، با كمك ريش سفيدها حلش كرد. يك قاعدة طلايي براي شكايت كردن اين است كه تا جايي كه مي تواني شكايت نكن.ولي اگر به هر دليلي مجبور به شكايت شديد، اين نكته ها آويزه گوشتان باشد تا از كارتان پشيمان نشويد.
1
اگر حرف ناگفته داشتيد
اگر در جلسة بازجويي و در اتاق قاضي نتوانستيد شكايت خود را به درستي مطرح كرده و از خودتان به خوبي دفاع كنيد، ناراحت نباشيد، مي توانيد حرف هاي نگفته تان را به طور كتبي از طريق منشي به قاضي برسانيد.

۲
خاله خاله بازي نكنيد
خدا وكيلي اگر مي خواهيد پرونده تان بدون مشكل حل شود، اقوام و هفت جد قاضي را براي پيدا كردن يك آشنا كه بخواهد توصيه تان را بكند شخم نزنيد، چرا كه اين كار نه تنها گره كارتان را باز نمي كند بلكه بدجوري قاضي را عصباني مي كند. البته شما كه اين طوري نيستيد اما لازم نيست سلام و يا پيغام يك آشناي مشترك را يهو(!) به قاضي برسانيد. اين كار باعث مي شود قاضي از همان ابتدا فكر كند ريگ خيلي گنده اي به كفشتان است.
مراجعه به قاضي در سالن دادگاه و يا بيرون از دادگاه، معني خيلي خيلي بدي دارد. البته از ما نشنيده بگيريد، ولي معني اش قضية رشوه و زيرميزي و اين ها است كه خودش جرم سنگيني است. پس با قاضي دربارة پرونده تان تنها در اتاق او و زماني كه وي اجازة صحبت داد مي توانيد صحبت كنيد.

۳
منطقه فحش ممنوع!
موضوعي كه بيشتر از همه چيز قاضي را شاكي مي كند، اين است كه زمان طرح شكايت به جاي گفتن اسم متهم يا طرف مقابل تان، از فحش و بدوبيراه استفاده كنيد يا آن كه در اتاق قاضي به متهم حمله كرده و به او فحش بدهيد. توهين به طرف مقابل حتي اگر يك متهم به قتل باشد باعث مي شود قاضي حرفتان را قطع كند و حتي با شما برخورد كرده و از اتاقش بيرونتان كند، پس مواظب اين زبان سرخ باشيد...

۴
شماره پرونده ات را بگير
اگر براي اولين بار به دادگاه يا دادسرا مي رويد، شمارة پرونده خود را بگيريد و آن را حتي در خواب هم از خودتان دور نكنيد. در مراجعات بعدي براي پيگيري پرونده حتما اين شماره همراهتان باشد؛ بدون دادن اين شماره، پيدا كردن پرونده تان مثل پيدا كردن سوزن در انبار كاه است.

۵
قاضي را به خاطر بسپار
يادتان باشد كه مقامات قضايي دادسرا عبارتند از دادستان، معاون دادستان، بازپرس و داديار. مقامات قضايي دادگاه هم عبارت اند از رئيس دادگاه، دادرس دادگاه، مستشار يا مشاور دادگاه. اگر عنوان دقيق مقام قضايي را كه بالاي در اتاقش نوشته شده است نمي دانيد، خودتان را عذاب ندهيد بلكه او را جناب قاضي خطاب كنيد.

۶
فقط گوش كنيد
هنگامي كه در اتاق قاضي داريد طرح شكايت مي كنيد، به رجزخواني هاي طرف مقابل اصلا توجه نكنيد، وقتي كه قاضي به او اجازة صحبت كردن داده است اگر سر و ته حرف هايش هم دروغ است شما حق اعتراض يا قطع كردن صحبت هايش را نداريد. و حق دارد از خودش هرطوري كه دلش بخواهد دفاع كند حتي اگر بخواهد داستاني رؤيايي از خود بسازد. شما مي توانيد بعد از پايان حرف هايش وقتي اجازة صحبت پيدا كرديد با ارائة دليل و مدرك و شاهد حرف هاي او را تكذيب كنيد.

۷
جد و آباد را نلرزانيد
به ناموسم قسم، به جون مادرم، بچه ام را كفن كنم و... واقعيت اين طوري نيست. دوست عزيز اگر شاكي يا متهم هستي، موقع طرح شكايت اصلا لازم نيست، به مقدسات قسم بخوري يا آن كه هفت جد و آباد زنده و مرده را بيندازي وسط و همه را بلرزاني، قسم هاي تو در هنگام طرح شكايت پشيزي ارزش ندارد، سوگند خوردن در محضر قاضي مراسم خاصي دارد كه اگر قاضي لازم بداند در مواردي خاص از جمله شهادت شاهدان و... از آن ها مي خواهد سوگند بخورند...

۸
قشون كشي نكنيد
مگر مي خواهي بروي ميدان جنگ كه قشون دنبال خودت راه انداخته اي؟ نه، خدايي عقل هم خوب چيزي است. مگر قاضي اين همه آدم بيكار را به اتاقش راه مي دهد؟ يادت باشد وقتي شكايتي داري يا خداي ناكرده متهم هستي، براي آن كه حرفت را ثابت كني لازم نيست تمام فك و فاميل و در و همسايه را كه در يك نهاد يا اداره كار مي كنند يا قيافه شان يك جورهايي است به دادسرا و دادگاه بكشاني، قاضي هر روز صدها آدم اين طوري را مي بيند ولي تنها بر اساس قانون مي تواند رأي بدهد.
اما اگر نيازي به شهادت گواهان و شاهدان بود، وقتي شما در شكايت يا دادخواست خود آن ها را معرفي كردي، خودش آن ها را احضار مي كند.

۹
۲۰ سؤالي از قاضي
وظيفة قاضي اين نيست كه دربارة هر حكمي كه مي دهد يا هر تصميمي كه مي گيرد، به شما به عنوان شاكي يا متهم توضيح دهد و دلايل و مباني قانوني اش را برايتان توضيح دهد. اگر مي خواهيد اين دلايل را بدانيد، با وكيلتان صحبت كنيد تا او دليل صدور هر حكم را برايتان توضيح دهد.

۱۰
پشت درهاي بسته...
وقتي در دادسرا پشت در اتاق قاضي نشسته ايد، سعي نكنيد كه از شكاف در به داخل نگاه كنيد، اين كار علاوه بر آن كه باعث پرت شدن حواس قاضي مي شود، او را عصباني مي كند. در چنين مكاني كه همه خودشان مشكل دارند، سعي كنيد از صحبت كردن با شاكيان و متهمان ديگر خودداري كنيد و به هيچ وجه ماجراي خودتان را براي آن ها تعريف نكنيد. نديده به تان بگويم كه اين آدم ها غالبا با گفتن اين كه اين قاضي هم نمي تواند كاري بكند يا آن كه قاضي قاطعي نيست و... پيش زمينة منفي برايتان به وجود مي آورند. علاوه بر آن يادتان باشد در مقابل دادگاه ها و دادسراها هميشه يك عده آدم بيكار و علاف وجود دارند كه به آ ن ها كار چاق كن مي گويند. اين آدم هاي كلاهبردار، خودشان را از فك و فاميل قاضي يا مقامات قضايي معرفي مي كنند و پيشنهاد مي كنند در مقابل دريافت مقداري مايه، كارتان را زودتر راه بيندازند. صفحات حوادث روزنامه ها را كه ببيني هر چند روز يك بار مي تواني خبر دستگيري يكي از باندهاي كار چاق كن را بخواني.

شايد وقتي كه سردار قاليباف، طرح پليس 110 را به اجرا گذاشت هيچ كس نمي توانست حتي در خيالش هم حدس بزند كه اين طرح اين همه بين مردم جا باز كند، اما در عين موفق بودن اين طرح در حالي كه چند سالي از راه افتادن آن مي گذرد هنوز هم خيلي از مردم نمي دانند چه زماني بايد به 110 زنگ زد و يا به كلانتري محل شكايت برد.
خدايي توضيح اين قسمت يك كمي سخت است، اما خب در ساده ترين شكل بايد گفت كه مأموران پليس ضابط قضايي هستند و حتما و حتما بايد تحت نظر قاضي دادسرا يا دادگاه فعاليت كنند و نمي توانند خودشان مستقيما به شكايتي رسيدگي كنند.
تماس با پليس 110 يا كلانتري محل تنها در مواردي است كه جرم به عبارت حقوقي جرم مشهود باشد كه به زبان خودمان يعني جرايمي كه جلوي روي مردم انجام مي گيرند و بايد در همان زمان به پليس خبر داد وگرنه بيم فرار متهم از صحنه وجود دارد و يا صحنه به هم مي  خورد (مثل كيف زني، مزاحمت، نزاع خياباني، تصادفات و...) البته اين گونه جرايم هم بايد بلافاصله در زمان وقوع گزارش شود وگرنه اگر چند روز يا حتي در مواقعي چند ساعت از وقوع حادثه گذشته باشد آن وقت ديگر تماس با پليس بي فايده است. علاوه بر اين، در دعواهاي خانوادگي درون خانه، اختلافات مالي مثل كلاهبرداري يا چك و سفته، گرفتن مهريه و نفقه و يا اختلافات ملكي و مالك و مستأجري، مزاحم تلفني و... مراجعه به پليس يا زنگ زدن به 110 گرهي را باز نمي كند و بايد به دادسرا يا دادگاه شكايت كرد.
البته بد نيست اين قسمت را هم بدانيد كه پليس بعد از جمع آوري مدارك و شواهد از صحنة حادثه، با رسيدن قاضي دادسرا تمام مدارك را در اختيار او قرار مي دهد و از آن به بعد طبق دستور او عمل مي كند.

خيلي موضوع پيچيده به نظر مي رسد. سردرآوردن از فرق دادگاه و دادسرا، يا فرق عريضه و شكايت و دادخواست كار هر كسي نيست. اگر خداي ناكرده كارتان گير كرد و مجبور شديد اين طور جاها برويد دانستن اين نكات ضروري است تا كلاه تان پس معركه نماند.
چه كسي مي تواند شكايت كند؟
اين كه چه كسي بايد شكايت كند، نكتة بسيار بسيار مهمي  است، چون بيشتر اتلاف وقت ها به دليل عدم اطلاع از اين موضوع صورت مي گيرد. براي شكايت كردن، لازم است فردي كه به دادسرا يا دادگاه مراجعه مي كند، شرايطي مثل اهليت، ذي نفع بودن و نسبت داشتن را داشته باشد.

طبق ماده 211 قانون مدني، فرد در صورتي كه بالغ، عاقل و رشيد باشد، داراي اهليت محسوب مي شود و خودش شخصا بايد براي شكايت مراجعه كند و هيچ كس به جز وكيلش نمي تواند به جاي او شكايت كند. مثلا يك جوان 18 ساله براي شكايت از كسي كه او را مورد ضرب و شتم قرار داده، خودش بايد حتما به دادسرا برود و پدرش نمي تواند به جاي او شكايت كند. اما در صورتي كه به سن قانوني نرسيده باشد يا دچار جنون و عدم رشد باشد، آن موقع بايد قيم و يا اولياي او اين كار را انجام دهند.
موضوع ديگر، ذي نفع بودن است. اين به آن معناست كه شخصي كه شكايت مي كند، بايد در آن دعوي نفعي مستقيما به او برسد. با اين شرايط، فرزند نمي تواند با اين ادعا كه پس از فوت پدرش اموال به او مي رسد، در مورد اموال پدري اش طرح دعوا كند. چرا كه طرح دعوي از سوي او مستلزم فوت پدرش است.

حقوقي يا كيفري؛ دعوا سر اين است!
براي شروع شكايت، قبل از همه بايد بداني موضوع مورد اختلاف كيفري است يا حقوقي، دانستن اين موضوع از آن جا اهميت دارد كه شيوة شكايت در هر يك از اين دو نوع از زمين تا آسمان با ديگري توفير دارد.
پرونده وقتي كيفري است كه به عنوان شاكي پرونده مدعي هستي طرف مقابل جرمي  را مرتكب شده كه قانون براي آن مجازاتي در نظر گرفته است (مثلا سرقت، ضرب و جرح، كلاهبرداري، مزاحمت ناموسي، قتل يا نقص عضو، جعل عنوان و...)
در مقابل، دعاوي حقوقي آن هايي هستند كه هدف از طرح شكايت در آن ها (كه در اين جا دادخواست ناميده  مي شود) تنها گرفتن حق و حقوقي است كه فكر مي كني پايمال شده است. اصلا هم دنبال اين نيستي كه طرف مقابل به كيفر و مجازات برسد، مانند گرفتن مهريه، درخواست حضانت طفل، استرداد جهيزيه، دعاوي مالك و مستأجري، درخواست طلاق، خسارت ناشي از تصادفات و اختلافات ملكي... كه در آن ها مجازات طرف مقابل مطرح نيست.
اگر شكايت كيفري باشد (مثلا ضرب و جرح يا مزاحمت تلفني و ناموسي و ...) براي شروع شكايت بايد به دادسراي محل (دادسراي داراي صلاحيت) شكايت كني ولي اگر پرونده حقوقي بود بايد از همان اول به دادگاه حقوقي صلاحيت دار بروي، مثلا در تمامي اختلافات خانوادگي (نفقه، مهريه، ارثيه و...) بايد به دادگاه مدني خاص خانواده مراجعه كرد. البته اگر دندان روي جگر مبارك بگذاريد، دربارة صلاحيت دادسرا و دادگاه هم توضيح مي دهم.

حقم را بگيريد لطفا!
در دعاوي حقوقي شيوة كار كمي فرق دارد، در اين جا بعد از مراجعه به دادگاه حقوقي خاص براي اختلافات مالي مثلا در زمينة خريد و فروش يك ماشين يا خانه يا اختلافات خانوادگي (دادگاه خانواده) بايد فرم هاي مخصوصي به نام فرم دادخواست كه در بخش فروش اوراق قضايي به فروش مي رسد را تهيه كرد.

براي دعاوي حقوقي بايد فرم دادخواست را كه در روي آن تمامي  مشخصاتي كه دادگاه آن ها را لازم دارد و چاپ شده است پركرد. در قسمتي از فرم هم بايد موضوع را براي قاضي توضيح داد. به عنوان نمونه در توضيح موضوع مي شود نوشت ماشيني را به قيمت 10 ميليون تومان از فلاني خريده ام، اما اكنون او ماشين را به من تحويل نمي دهد، تقاضا دارم ماشينم پس گرفته شود...
بعد از امضاي اين فرم بايد براي پرداخت هزينة دادرسي تمبر باطل كرد، كه البته اين هزينه  بر مبناي ميزان اختلاف مالي است. مثلا اگر اختلاف ما به خاطر يك ماشين 10 ميليوني يا يك چك چند ميليوني است بايد معادل 2 درصد اين مبلغ تمبر باطل كرد، اين مبلغ براي دعاوي تا يك ميليون تومان، يك و نيم درصد و بيش از آن 2 درصد كل مبلغ است.

شكايت و دادخواست
البته اگرچه براي گرفتن حقتان، دانستن بعضي اصطلاحات حقوقي زياد مهم نيست، اما براي آن كه بتوانيد موضوع را بهتر بفهميد بهتر است كه تفاوت شكايت و دادخواست را بدانيد.

در پرونده هاي كيفري كه شما براي مجازات و كيفر طرف مقابل، اقامة دعوي مي كنيد به كار شما شكايت كردن مي گويند و شما شاكي و طرف مقابل متهم ناميده مي شود. اما در دعاوي حقوقي به همين شكايت خودمان دادخواست گفته مي شود. دو طرف ماجرا هم خواهان يعني كسي كه حقش را مي خواهد و خوانده (طرف مقابل او) هستند.

رسم الخطي براي يك دردسر
تفاوت دعاوي كيفري و حقوقي علاوه بر اين كه در مراجعه به دادسرا و يا دادگاه حقوقي است، در نحوة شكايت و طرح دعوي هم هست.

براي شكايت كيفري (مثلا شكايت كردن به خاطر سرقت ماشين يا خانه، ضرب و جرح و...) مي توانيد شكايت تان را با مراجعه به دادسرا به صورت كتبي مطرح كنيد، در اين شكايت نامه بايد نام، نام خانوادگي، مشخصات شناسنامه اي، آدرس محل سكونت خود و فردي را كه از او شكايت داريد بنويسيد، اما در صورتي كه مشخصات متهم (كه مثلا يك سارق كيف قاپ است) را در اختيار نداريد، مي توانيد تنها از او شكايت كنيد و در عين حال اگر مشخصاتي هر چند جزئي هم از چهره و يا علائم خاص او داريد ذكر كنيد. علاوه بر اين بايد تاريخ، محل وقوع جرم، نوع جرم و ميزان خسارت و ضرر و زيان و اسامي شاهدان و مطلعان و مختصري از حادثه نيز در شكايت نامه نوشته شود.
شكايت كيفري را مي شود روي هر كاغذي نوشت و لازم نيست در برگة مخصوصي نوشته شود. البته لازم نيست عنوان قانوني جرم مثلا ضرب و جرح ذكر شود بلكه مي شود نوشت:
سرپرست محترم دادسراي... فلاني مرا كتك زده يا از من دزدي كرده و از او شكايت دارم.
اين شكايت را بعد از امضا كردن و پرداخت هزينة دادرسي (به وسيلة ابطال تمبر كه اگر افزايش قيمت هاي اخير شامل حال آن نشود 2 هزار تومان است) بايد به دفتر سرپرست دادسرا ارائه داد تا سرپرست يا جانشين او، پرونده را براي انجام تحقيقات به يكي از شعب دادياري يا بازپرسي ارجاع كند. آن وقت با احضار شما و متهم (در صورت وجود) به شكايت شما رسيدگي شود.

دليل از شما، پيگيري از دادگاه
در دعاوي كيفري و حقوقي، همين طوري نمي شود راه افتاد و رفت از طرف مقابل شكايت كرد بلكه بايد دليل و مدرك را ارائه نمود كه اين دلايل مي تواند مستندات قانوني و شهادت شاهدان باشد. هنگام طرح شكايت بايد مدارك و شهود را ذكر كرده و در صورتي كه مدارك به صورت سند است بايد آن ها را ضميمة شكايت يا دادخواست كرد و تحويل داد.

صلاحيت دادسرا يا دادگاه
براي شكايت كردن به هر دادگاه يا دادسرايي نمي شود رفت. مثلا اگر جرمي  در تهران رخ داده (كيفمان به سرقت رفته است) به اين دليل كه جايي را در تهران نمي شناسيم، نمي توانيم در دادگاه مشهد شكايت كنيم.

در شهرهاي بزرگي مثل تهران كه هر منطقه دادسراي خاص خود را دارد، نمي شود اگر در شمال شهر با كسي دعوايمان شد‍ براي شكايت از او به دادسراي نزديك خانه  مان در جنوب شهر برويم، بلكه بايد به دادسرايي رفت كه جرم در محدودة آن واقع شده است. اين موضوع، همان صلاحيت دادسرا است.
در مورد پرونده هاي حقوقي نيز دادخواست بايد به دادگاهي ارائه شود كه طرفي كه با او اختلاف داريم در حوزة آن اقامت دارد. مثلا اگر ما خودمان در شيراز هستيم و يك اختلاف چكي يا دريافت خسارتي با فردي كه ساكن تهران است داريم، بايد براي شكايت به تهران بياييم و در دادگاهي كه فرد در حوزة قضايي آن اقامت دارد شكايت كنيم. البته در مورد اختلافات ملكي، بدون توجه به محل اقامت طرف مقابل، بايد به دادگاهي رفت كه آن زمين و يا ملك در حوزة قضايي آن قرار دارد...

علاوه بر اين كه ما ايراني ها چند سالي است كه خيلي دست به شكايت شده ايم، مشكل ديگرمان اين است كه فكر مي كنيم براي حل اختلافاتمان حتما بايد به كلانتري و دادسرا و دادگاه برويم، در حالي كه براي حل مشكلات و اختلاف ها به مراكز ديگري هم مي شود مراجعه كرد و اتفاقا خيلي زودتر هم به نتيجه رسيد. شوراهاي حل اختلاف، هيأت هاي حل اختلاف كارگري، ادارة ثبت و بازرسي مخابرات از جمله اين مراكز هستند كه البته در اين مراكز غالبا به جاي صدور حكم، براي ايجاد سازش بين دو طرف تلاش مي شود.

آن قدر اسمش تابلو است كه ديگر توضيح نمي خواهد، ولي خب حاضران به غايبان بگويند كه اين شوراها كه از سه نفر از ريش سفيدان هر محل كه به صورت افتخاري كار مي كنند تشكيل شده اند، آرايي كه صادر مي كند مانند آراي دادگاه ها لازم الاجرا است.
اين شوراها مي توانند در تمامي  اختلافات از جمله نزاع، اختلافات مالك و مستأجري، تصادفات خودرو، چك و سفته، اختلافات خانوادگي و... كه امكان صلح و سازش در آن ها وجود دارد به هر صورتي كه باشند رسيدگي كنند.
اما در صورتي كه به صلح و سازش ختم نشود و نياز به صدور رأي باشد، اعضاي شورا مي توانند در پرونده هاي حقوقي مانند خسارت تصادفات خودرو، مهريه، نفقه، اختلافات مالك و مستأجري و ساير اختلافات مالي تا ميزان۱۰ ميليون تومان دخالت كنند. علاوه بر اين ها در جرايم نسبتا سبكي كه مجازات قانوني آن ها تا 500 هزار تومان و يا جرايمي كه كمتر از 91 روز حبس دارد مثل دعواهاي خياباني كه منجر به قتل نشده باشد، كلاهبرداري هاي كوچك و... مي توان به آن ها شكايت كرد.
بررسي پرونده در اين شوراها بسيار خودماني است و براي شكايت به آن ها لازم نيست راه هاي قانوني شكايت كردن در دادسرا و دادگاه را طي كرد‍، حتي لازم نيست  شكايت نامة خاصي تنظيم كرد بلكه مي شود شفاهي هم شكايت خود را مطرح كرد. رسيدگي در اين شوراها هم فوق العاده سريع و بدون نوبت است. هزينة بررسي هر شكايت هم تا سال 84 مجاني بود اما از سال 85 تنها 1000 چوق آب مي خورد.
با اين حساب اگر خداي ناكرده اختلاف مالي و يا خانوادگي داشتيد مي توانيد به جاي رفتن به دادسرا و دادگاه سري به اين جا بزنيد و ان شاء الله با سازش برگرديد.