محسن امين
صحبت از ساعت كه مي شود، نبض مچ دست چپ مي زند و آدم ياد قرار مدارهايش مي افتد. اين وسيلة كوچك كه دائم مچ آدم را مي گيرد،عملا مديريت زمان و مكان شما دستش است و همه چيز را بايد بر اساس حركت عقربه هاي آن تنظيم كنيد. حتي ساعت بيولوژيك بدنتان را!
قديم ها مردم همة اين كارها را با خورشيد مي كردند يا حداكثر ساعت شني و... تا اين كه مهندس ها، كلي پيچ و چرخ دنده را سر هم كردند و ساعت اختراع شد. اين روزها، وقتي گوشي تلفن همراه با نشانگر زمان، توي جيب همه پيدا مي شود، براي ساعت هم، رقيب پيدا شده. اما هر چه باشد، اصالت ساعت هايي كه روي مچ آدم ها مي نشينند، يك چيز ديگر است. به اعتقاد بسياري، ساعت، يكي از نشانه هاي سليقه و شخصيت هر كسي است و جزئي از لباس او. زرق و برق ويترين ساعت فروشي، كم از جواهر فروشي ندارد.

جلوي ويترين ساعت فروشي ايستاده ايد و عزمتان را جزم كرده ايد كه ساعت بخريد. اما چشمتان مثل عقربه هاي ساعت مي چرخد و كم كم گيج مي شويد. بي خيال، پشت ويترين مغازة بعدي دوباره امتحان مي كنيد. همين طور مي چرخيد و دست آخر خسته مي شويد و به حرف فروشندة مغازه اول اعتماد مي كنيد.
بد حكايتي است. هم بايد قشنگ باشد و چشم بقيه را دربياورد، هم درست كار كند. تكليف اولي با ميزان سليقه و پولي كه داريد، تقريبا معلوم است. اما چه كسي از موتور ساعت و آب بندي قابش سر درمي آورد؟ فروشنده ها كمتر حاضر مي شوند فوت و فن شغلشان را آن هم به مشتري بگويند.
اين طور مواقع، اگر چند نكته در مورد بازار ساعت در ايران بدانيد، سرتان كلاه نمي رود. يا لااقل كم مي رود!
تنظيم ساعت ويندوز با ساعت اتمي جهان
دقيق ترين ساعت جهان CAESIUM نام دارد و در كلرادوي آمريكا است. درصـد خطاي اين ساعت، 1 ثانيه در 1 ميليون سال است. ساعت هاي اتمي با امـواج راديـويـي كـه تا 1864 مايلي از ايـن مـركـز فرستاده مي شود، تـنظيم مي شوند. در اينترنت هم تعداد زيادي سرور زمان وجود دارد كه با استفاده از آن ها مي-توان ساعت رايانه شخصي را با ساعت اتمي معتبر جهان يكي كرد. كافي است عبارت Server Time را جست وجو كنيد تا به آن ها دسترسي پيدا كنيد. اما براي اين كار، اول روي ساعت موجود درTaskbar ، دو بار كليك كنيد تا برنامة Date and Time Properties اجرا شود .سپس وارد قسمت Internet Time شده و تيك كنار عبارت Automatically synchronize with an Internet time server را فعال كنيد. بعد، از ليست كشويي جلوي عبارتServer، عبارت time.nist.gov را انتخاب كنيد. در حالت اتصال به اينترنت، دگمه Update Now را كليك كنيد تا ساعت رايانة شما از طريق سرور تنظيم شود. دست آخر هم طبق معمول، OKرا كليك كنيد.

بازار دست كي است؟
بازار ساعت جهان، دست سوئيسي ها و ژاپني هاست. اما در ايران، هنگ كنگي ها از نظر كميت حرف اول را مي زنند. 90 درصد ساعت هايي كه در ايران فروخته مي شوند، مثل كاسيو، سيتي زن، سيكو، اورينت و اُماكس كار اين كشورند. منتها موتور و امتيازشان ژاپني است. از 30 هزار تومان هم دارند تا 200 هزار تومان. ساعت اصل را فقط از نوع سوئيسي، آن هم از نمايندگي معتبر مي شود خريد. داشته باشيد، 800 هزار تومان به بالا.

ساخت وطن چند؟
ايراني هم پيدا مي كنيد. پارس حساب و ميزان. ارزان ارزان است. زير 20 هزار تومان. احتمالا با آب و هوا و اقليم وطن هم سازگارتر است و بيشتر، حرف آدم را مي فهمد.

سنگ محك كي دارد؟
براي تشخيص ساعت اصل و تقلبي، زياد به خودتان فشار نياوريد. كار من و شما نيست. اگر بخواهند سرمان كلاه بگذارند، اين كار را مي كنند. بازار ساعت، ويژگي اش اين است كه مشتري نابلد است و چيزي كه مي خرد، دستگاهي پيچيده. با اين وجود، اگر خوب دقت كنيد، از روي ظاهر ساعت چيزهايي دستگيرتان مي شود. مارك، بند، جنس شيشه، جعبه، شناسنامه داشتن، خود فروشنده و مغازه اش، گارانتي و... مشخص كنندة ساعت اصل و بدل اند.

ضمانت نامه مي خواهيد؟
در ايران، مارك هاي سواچ، اسپريت، تيسوت، سي كي، رولكس، رادو، گِس و سرتينا، گارانتي معتبر دارند. اما وقت خريد، حتما فاكتور معتبر تاريخ دار هم بگيريد. باتجربه ها مي گويند وقت اختلاف و دعوا، بيشتر از كارت گارانتي به كار مي آيد.

مشتري دقيق، ساعت دقيق
بازار ساعت مثل كفش و... راسته و قيمت هماهنگ ندارد. همه چيز بسته به دقت شما و زرنگي فروشنده است. تفاوت قيمت يك ساعت، گاهي تا 30 درصد مي شود. به همين دليل، بعد از انتخاب اوليه، بهتر است قيمت آن را از چند مغازه بگيريد.

ساعت ها هم زيرآبي مي روند؟
به فرض كه فروشنده قسم خورده باشد ساعتي كه فروخته ضدآب است، دليل نمي شود كه ادعاي او را بعد از خريد امتحان كنيد. چون اكثر ساعت هايي كه به اين اسم مي فروشند، در حد مقاومت در برابر نم و رطوبت كم و موقت، ضدآب هستند. البته اگر سواچ، تيسوت، رولكس، رادو و كاسيوي اصل خريده ايد، مي توانيد ريسك اين كار را بپذيريد و سر ساعت را زير آب كنيد.

بمب شيميايي انتحاري!
ساعت هايي كه دستفروش ها ارزان ارزان مي فروشند، مي توانند يك بمب شيميايي باشند كه شما آن ها را به صورت كاملا انتحاري حمل مي كنيد. اين ها ساعت هاي پرسي چيني، با جنس بدنه اي از آلياژهاي نامرغوب اند كه آلرژي و حساسيت پوستي به دنبال دارند. در 12 ساعت اول استفاده، مي شود فهميد به آن ها حساسيت داريد يا نه.

ساعتي براي دو نفر
براي عروس دامادها هم نكته داريم، هر چند آن ها براي توجه به اين نكته ها وقت ندارند. بين ساعت هاي سِت در ايران، از سيتي زن بيشتر تعريف مي كنند. بين 160 تا 520 هزار تومان هم، پول ست دوتايي اش مي شود.

پول اضافه، عقربه اضافه
ساعت هاي چند عقربه اي يا آن هايي كه بخش هاي اضافه دارند، بين 100 تا 200 هزار تومان نسبت به مدل مشابه ساده شان گران تر هستند. اگر فقط فهميدن ساعت برايتان مهم است، پول اضافه ندهيد.

همه چيز به بند، بند است
ساعت، آخرش به دو تا بند، بند است. بند چرمي  اگر گرفتيد، مارك باندا ي سوئيس يا چرمينه و پي جي ايراني برداريد. فلزيشان هم باي استيل خالص باشد.

نگهبان آب :ساعت از وسايلي است كه با واشر و... آب بندي اش مي كنند. اين كار البته قبل از اولين تعويض باتري است. به همين دليل، ساعت هاي خودكار، طرفدار زياد دارد. تقريبا تمام ساعت ها در برابر آب در حد رفتن كوتاه زير شير آب، مقاوم اند. بعضي هايشان را هم مي شود كمي در آب فرو كرد. بعضي ها را مي شود استخر برد. براي كساني هم كه يكسره زير آبي مي روند و اهل غواصي اند، ساعت مخصوص ساخته شده كه در شرايط آزمايشگاهي، مي شود با آن تا عمق 200 متري پايين رفت. واحـد سنجش ATM، مقيـاسي است كـه درجـة مـقـاومت ساعت در اين زمينه را نشان مي دهد. البته ساعت هاي مقاوم در برابر آب در سونا و آب گرم خراب مي شوند.

نگهبان زمان:كـوارتـز خـاصيـت پـيـزو الكتريكي دارد. يعني با فشار روي بلور آن، در سطح اش ولتاژ ضعيفي ايجاد مي شود. اگر هم به آن جريان الكتريكي مداوم داده شـود، شــروع به ارتعاش مي كند. در ساعت، اين ارتعـاش ها به وسيلة يـك آي سي به پـالـس-هاي الكتريكي منظم تبديل مي شود كه با يك موتور بسيار ريز، تبديل به انرژي مكانيكي براي حركت عقربه هاي ساعت مي شود.

نگهبان شيشه:به پـوشش محـافـظ شفافي كه روي صفحة ساعت است، كريستال مي گويند كه از پـلاستيك هست تا ياقوت مصنـوعـي. پلاستيكي اش در برابر خراشيدگي مقاوم نيست. شيشة سخت شده اش هم هست كه تا حدي در برابر خراشيدگي مقاوم است. اما ياقوت مصنوعي، شيشه اي معمولي است كه آن را با ياقوت ساختگي پوشش داده و مقاوم تر كرده اند.

اين ها شبيه تاريخچه است كه البته بيشترش را خودتان مي دانيد. شايد غير از آخري را!
چوبي: يك چوب يك متري صاف كه به صورت عمود در زمين مي كردند و از روي اندازة سايه اش، صبح و عصر و غروب را تشخيص مي دادند.
پياله اي: روش كشاورزها براي تعيين مدت زمان، كاسة كوچكي را كمي سوراخ مي كرده اند و مي گذاشته اند توي تشت تا كم كم آب واردش شود و برود زير آب.
شني: فكر كنيد چقدر طول مي كشد تا 1200 دانه شن از يك سوراخ پايين بريزند؟ همين سؤال، ايدة ساختن ساعت هاي شني شد كه دائم يك نفر بايد بالاي سرش مي ايستاد و سر و ته اش مي كرد.
اتمي: زمان در اين يكي ، ديدني نيست، اندازه گرفتني است. اتم هاي بخار عنصر سزيم در هر ثانيه ميزان مشخصي ارتعاش دارند.بر اساس اين اصل، ساعت اتمي دقيق جهان را ساخته اند.

نسل ساعت از ساده ترين ساختمان يعني يك چوب ساده شروع شد تا رسيد به جعبه اي پر از چرخ دنده و كم كم دم ودستگاه ديجيتال و آخرسر هم ارتعاش هاي اتمي. از نظر كاربردي و شكلي هم، يا ساعت را زدند سينة ديوار يا گذاشتند روي ميز و توي جيب لباس يا كه بستند روي دست. فكر مي كنيد چند نوع ساعت داريم؟ حالا علاوه بر انواع آن، مدل هايش هم به اندازة موهاي سرتان در بازار ريخته است.

جهت يابي با ساعت
اين يكي، ديگر يك في است و از قديم، قابل استفاده بوده است. اما چطور؟ ساعت را با ساعت گرينويچ تنظيم كنيد. (ساعت گرينويچ 3/30 ساعت از ساعت ما جلوتر است.) بعد، عقربة ساعت شمار را به طرف خورشيد بگيريد، طوري كه ساية آن زير خودش باشد. در اين حالت، نيمساز زاوية بين عدد دوازده و عقربة ساعت شمار، البته در نيمكره شمالي كه ما هستيم، جنوب را نشان مي دهد.

مارك هاي مشهور و معتبر ساعت، اين ها هستند
ROLEX /BULOVA/CITIZEN /
ESQ /MOVADO/CARTIER/RADO /
OMEGA/CASIO /ONGINESLUMINOX
CALVIN KLEIN /BREITLING /ZENITH/MIDO/BVLGARI
GUCCI /TISSOT/ORIS /SWISS ARMY /
SWATCH/ SEIKO TIMEX/NIKE
بند پارچه اي: خوبي دستة برزنتي، اين است
كه هيچ پوستي به اش حساسيت نشان نمي دهد
جيبي: آخر ساعت پست مدرن است. كلاس استفاده اش بالا و شرط استفاده اش داشتن كت و شلوار با ژيله است. قديم ها جنس اكثرشان طلا بود، اما حالا همه جوره شان پيدا مي شود
اسپرت: يك نوع همه كاره از ساعت ها است كه از ثانيه شمار بگيريد تا ارتفاع سنج و چراغ قوة كوچك دارد. بيشتر هم دست پسرهاست كه با ست لباس هاي اسپرت استفاده مي كنند
باكلاس: شما را ياد جنگل هاي آمازون نمي  اندازد؟ اگر نه، خب دستتان كنيد و اين  طوري شبيه جنتلمن ها بشويد. فقط كفش نوك تيز و دستمال گردن يادتان نرود
دانشجويي: مي گويند دانشجو بايد سنگين و رنگين و ساده باشد و در عين حال باكلاس. خب اين ساعت هم همين طوري است ديگر
جواهرنشان: دهن پركن است و پر از نگين. هم مي تواند اتمي باشد هم برليان اصل. به درد مهماني مي خورد و حتما با لباس شب و اين جور برنامه ها بايد باشد. مثلا مي توانيد تصور كنيد كه همچين ساعتي در كنار كيف سامسونت چقدر احمقانه است!
فانتزي: خوراك دخترهاست. همه رنگش هم پيدا مي شود و ويژة ست كردن با كيف و كفش و... است. البته پسرانه اش هم پيدا مي شود. در انتخاب اين ساعت-ها، تو چشم برو بودن به هر چيز ديگري ارجحيت دارد
نسل سومي: جان شما اين ساعت ها بدون ماشين مدل بالا و افه هاي جوانانه جواب نمي دهد. البته يك جوان باادب كه مي خواهد هم آقا و هم امروزي باشد
آويزي: چند سالي است كه مد شده. مثل گردنبند، آويزانش مي كني از گردنت و همه اش هم نگران گم و گور شدنش نيستي
ست عروس و داماد: دو ساعت عين هم فقط در قد و قوارة مختلف. بزرگه مخصوص مرد به نشانة هيكل و مردي، و كوچيكه به نشانة ظرافت مخصوص زن
زنجيري: زنانه است و كار دست بند را هم براي خانم ها مي كند
پرستاري: اين ساعت ها را معمولا پرستارها استفاده مي كنند، ولي به همه توصيه مي شود. آن را روي آستين يا روي لباسشان وصل مي كنند. اين طوري، دست و پا گير نيست
آهن پاره اي: اين بند، زيادي پت و پهن است و دور صفحه اش هم فلزهاي قلمبه و سلمبه دارد. مخصوص آدم هايي كه اصرار دارند از چيزهاي درشت و يغور استفاده كنند
كلاسيك: ياد ساعت عروسي مامانتان افتاديد، نه؟ خب اين از آن مدل هاست كه هيچ وقت از مد نمي افتد. كلاسيك ساده و به قول معروف شيك

غير از زمان، ساعت هاي امروزي مثل اكثر دستگاه هاي ديگر، چند كاره اند. بعضي از كارهاي متفرقه شان، اين هاست.
عمق سنج: اين ويژگي در سـاعت هـاي مـخصـوص غواصي وجود دارد كه با اندازه گيري فشار آب، عمق را به غواص نشان مي دهند.
مسـافت سـنج: مسـافت سـنج با اندازه گيري سرعت صوت، فاصله اجسام تا ساعت را محاسبه مي كند.
ارتفاع سنج: اين ساعت ها سيستمي دارند كه با اندازه گيري فشار هوا، ارتفاع تقريبي را نشان مي دهد.
دوربين: بعضي ساعت هاي ديجيتالي، درست مثل گوشي هاي تلفن همراه، دوربين عكاسي با همة امكانات را دارند.

ساعت هايي كه در بازار پيدا مي كنيد، از نظر سيستم تنظيم زمان و تأمين انرژي، چند دسته اند. ممكن است اولش اين مسأله برايتان مهم نباشد، اما خيلي جاها تفاوتش برايتان مهم مي شود؛ مثل زماني كه عقربه ها تا رسيدن باتري جديد، اعتصاب مي كنند.
كوكي ها: در اين سـاعت هـا رقاصك حركت دقيق عقربه ها را كنترل مي كند و يك فنر كه بايد هر چند ساعت يك بار با دست كوك شود نيروي لازم را تأمين مي كند. فكرش را بكنيد، 160 قطعة فلزي بايد كنار هم درست كار كنند تا شما اول صبح با صداي زنگ چكش اين ساعت ها بيدار شويد و از كار جا نمانيد.
خود كوك ها: اين ساعت ها مثل نوع كوكي كار مي كنند، ولي خود به خود كوك مي شوند. يك چرخ دندة گردان با هر حركت مچ دست به جلو و عقب نوسان مي كند و اين نوسان ها به وسيلة چرخ -دنده-هاي ديگر، تبديل به حركت دوراني مي شود و شاه فنر را كـوك مي كند.
باتري خورها: اين ساعت ها از بلور كـوارتز بـراي انـدازه گيـري زمـان و از بـاتـري به عنوان منبع تغذيه استفاده مي كنند.
خود شارژها: ساعت هاي شركت سيكو، همان ها كه قديمي ها عشق آن ها را دارند، تغذية الكتريكي دارند، اما نيازي هم به باتري ندارد. اين ساعت ها انرژي الكتريكي را با استفاده از حركت مچ دست مي گيرند و آن را در يك خازن ذخيره مي كنند و تا ۳ الي 14روز، قابليت ذخيرة انرژي دارند.
خورشيدي ها: اين ساعت هـا از كـوارتز براي اندازه گيري زمان استفاده مي كنند و از منبع نوري كه به صفحة ساعت تابيده مي شود، به وسيله ســلول هاي خورشيدي، انرژي الكتريكي مي گيرند.

ساعت مچي در بازار، از 1500 تومان پيدا مي كنيد تا يك ميليون تومان. ارزان ترينش را بيشتر از دستفروش ها مي شود خريد. اما گران ترين ها حكم جواهر دارند. مارك هاي معمول بازار، بين 30 تا 50 هزار تومان است. مارك هاي متفرقه، از 5 هزار تا 15 هزار تومان است. ساعت هايي هم كه گارانتي دارند، بالاي 50هزار فروخته مي شوند. ساعت روميزي هم از 2500 شروع مي شود تا 45 هزار تومان. ساعت روميزي هوشمند چراغدار، با سه نوع صدا 4500 تومان است. ساعت روميزي كوچك را 1900 تومان هم پيدا مي كنيد. ساعت سه زنگه هم 3500 تومان است. اما اگر دنبال ساعت هاي روميزي لوكس هستيد، بين 25 تا 45 هزار تومان بايد هزينه كنيد. ساعت ديواري را از 10 هزار تومان مي شود پيدا كرد تا 450 هزار تومان. مدل هاي ايستادة خارجي كه جنس چوب دارند، بالاي 450هزار فروخته مي شوند. مدل هاي كلاسيك اتاق بچه و پاندولي هم به ترتيب حدود 70 و 150 هزار تومان. جدول زير به شما كمك مي كند كه بدانيد با توجه به پول جيب تان سراغ چه ماركي مي توانيد برويد. ما كه به شخصه طرف ستون هاي دوم و سوم نمي رويم. مخصوصا ستون سوم كه يك جور هايي شبيه سراب مي ماند، ديگر خود دانيد.

خريد و نگهداري ساعت هم مثل سر و كله زدن با هر چيزديگري فوت و فن خود را دارد.
ساعت و كفش، نشانه هاي شخصيت و سليقة آدم ها هستند. براي خريدشان دقت كنيد و دنبال جنس درست و حسابي باشيد.
محيط كار را در انتخاب تان لحاظ كنيد. ساعت هاي رسمي، ظريف و شيك و گران، به كار كسي كه در محيط كارگاهي كار مي كند نمي خورد.
سن و سال و مرد و زن هم يادتان باشد. ساعت اسپرت ديجيتالي هيچ تناسبي با يك مرد 40 ساله ندارد و البته ساعت هاي جيبي زنجير-دار با يك جوان 18 ساله.
از جاي معتبر و مارك شناخته شده خريد كنيد. اكثر ساعت هاي شيك توي بازار، مثل پژو آردي، موتور ارزان و ضعيف تري نسبت به ظاهرشان دارند.
اگر علاقه به داشتن تعداد زيادي ساعت داريد، مي توانيد با هزينه اي كم، به تعداد كافي ساعتِ يك بار مصرف از فروشنده هاي دوره گرد بخريد.
كارت ضمانت-نامه را حتما بگيريد و مطمئن شويد خود اين كارت، ضمانت اجرايي براي عمل كردن فروشنده به تعهداتي كه در آن آمده، ايجاد مي كند.
اگر پولتان از پارو بالا نمي رود، فكر خريد ساعت هاي خيلي گران نكنيد. اين كه جنس عقربه هاي ساعت از طلا باشد، فرقي به حال شما نمي كند. زماني كه وقت كم داريد يا براي رسيدن به جلسه-اي ديرتان شده، آن ها هم بي رحمانه، مثل عقربة ساعت هاي 2 هزار توماني، سريع حركت مي كنند.
هميشه يك ساعت دم دستي هم داشته باشيد و ساعت شيك تان را بيشتر براي جاهاي رسمي و... استفاده كنيد.
اگر اهل ورزش هستيد يا كارهايي مي كنيد كه اندازه گيري زمان برايتان مهم مي-شود، ساعت هاي ديجيتالي كه ثانيه شمار و... دارند را انتخاب كنيد. معمولا عمر بيشتر و قيمت كمتري هم دارند.
ممكن است پوست دست شما به بندهاي چرمي، پلاستيكي يا فلزي ساعت حساسيت داشته باشد. وقت خريد به اين مسأله توجه كنيد وگرنه، ساعت مچي شما تبديل به ساعت روميزي مي شود.