نيروهاي امنيتي صدام در پاسخ به سوء قصد نسبت به او 160 نفر از ساكنين شهرك دجيل را اعدام كردند
طرح: محمدرضا دوست محمدي
مهدي صارمي فر
ماجرا خيلي سريع اتفاق افتاد. در حالي كه همه منتظر بودند طي چند هفته آينده، صدام را بالاي دار مجازات ببينند، در سحرگاه روز عيد قربان در عراق، صدام در شكنجه گاهي كه خودش ساخته  بود، اعدام شد. اميركويت گفت امروز براي ما دو عيد است و قذافي در ليبي سه روز عزاي عمومي اعلام كرد. در عراق ملت به رقص و پايكوبي پرداختند و در نواحي غربي ايران، مردم شيريني پخش كردند. اما شايد خوشحال تر از همه، آمريكايي ها و اروپايي ها بودند. آمريكايي ها، چون كه بالاخره جنگ با تروريسم شان يك نتيجه  اي داشت و اروپايي ها چون كه ديگر صدام نبود كه از حمايت هاي مخصوصا شيميايي آن ها در طول جنگ عراق و ايران بگويد. خودشان قانوني گذاشته  بودند كه اگر صدام در يكي از جلسات محكوم به اعدام  شد، ديگر محاكمه ادامه پيدا نكند و او را اعدام كنند. اعدامش كردند و تمام. باز هم ما مانديم و مظلوميت همه بچه هايي كه رفتند يا الان دارند آرام آرام در آسايشگاه هاي شيميايي از بين ما مي روند. صدام بهترين سال هاي عمرشان را از آن ها گرفت.
صدام در حالي صاحب قدرت در عراق شده  بود كه ملت با بحران هاي عميقي درگير بودند. گروه هاي قومي، مذهبي، اقتصادي و  اجتماعي، عراق را تقسيم كرده  بودند. سني در برابر شيعه، عرب عليه كرد، قبيله ها در مقابل بازرگانان شهري و كوچ نشين ها ضد روستايي ها.
صدام با اتكا به دستگاه امنيتي قدرتمندش، نوسازي اقتصادي عراق را پي گرفت. او كه تشنه محبوبيت بود، روي برنامه هاي توسعه و رفاه اجتماعي تأكيد داشت. براي عراق با 10 درصد ذخاير نفت دنيا، نفت از همه چيز مهم تر بود. از غول  هاي نفتي كه خلع يد كرد، شروع به ارائه خدماتي كرد كه تا پيش از آن در ميان اعراب سابقه نداشت. درمان عمومي را رايگان كرد و به كشاورزان وام بلاعوض داد. او به ساخت جاده ها، ارتقاي صنعت معدن و توسعه صنايع غيرنفتي و صنايع توليد انرژي بها داد. بعثي ها چندين شركت تعاوني تأسيس كردند كه سودهايش را بنابر ميزان كار بين روستاييان تقسيم مي كردند و بقيه را صرف تربيت بي تجربه ها مي كردند.
اين گونه محبوبيت خود را در قشرهاي مختلف بالا برد. او با تاكتيك هويج و چماق و گسترش خدمات دولتي توانست بنيان حمايتي مستحكمي بين طبقة كارگر و كشاورز و داخل حزب و ادارات دولتي براي خود ايجاد كند. مهارت تشكيلاتي بي رحمانة صدام در پيشرفت سريع عراق در دهة هفتاد ميلادي به بار نشست؛ دو ميليون نفر از ديگر كشورهاي عربي و يوگسلاوي در عراق كار مي كردند تا نياز به كارگران در عراق تأمين شود.
صدام، ميهن پرستي عراقي را با اين ادعا كه عراق نقش تعيين كننده اي در تاريخ جهان عرب داشته است، تصديق و تشويق مي كرد. خلفاي عباسي و بخت النصر و حمورابي را مي پرستيد و مردم عراق هم مجبور بودند او را بپرستند. عكسش روي ساختمان هاي اداري، مدارس، فرودگاه ها، مغازه ها و اسكناس هاي عراق بود. گاهي در لباس اعراب بدوي، گاهي در لباس هاي سنتي كشاورزان عراقي و حتي گاهي در لباس كردها ظاهر مي شد. برخي اوقات خود را به شكل يك مسلمان مؤمن در مي آورد و با عمامه و ردا نماز مي خواند و در مقابل، گاهي اوقات لباس هاي غربي به تن مي كرد، عينك دودي به چشم مي زد و كلاشي را روي شانة خود نگه مي داشت.
به زنان آزادي داد و امكان كار در شغل هاي صنعتي و تحصيل در مدارج عالي تحصيلي. اما كشمكش هاي داخلي، ادامة كار پروژه هاي نوسازي صدام را با مشكل مواجه كرد. جامعة عراق بين گروه هاي زباني، ديني و قومي تقسيم شده است. دولت بعثي عراق تنها از سوي 20 درصد مردم كه از طبقة كارگر، كشاورز و خرده تاجران سني بودند حمايت مي شد. شيعيان كه اكثريت جمعيت عراق را تشكيل مي دادند، به دليل سياست هاي ضددين دولت، عَلَم مخالفت با آن را برداشته بودند و حزب بعث از تأثير گرفتن آن ها از انقلاب اسلامي ايران واهمه داشت. كردهاي شمال عراق (كه سني هستند ولي عرب نيستند) نيز مخالف سياست هاي عرب سازي حزب بعث بودند. در اين شرايط بود كه صدام براي حفظ رژيم خود، وارد جنگ با ايران شد.
شيعيان و كردهايي كه اصليت ايراني داشتند، از جنگ سرباز مي زدند و در عوض اعدام مي شدند. در چنين شرايطي و به خصوص بعد از عمليات بيت المقدس كه صدام زمين گير شده بود، در سال۱۳۶۱ وقتي داشت از شهرك دُجيل در 40 كيلومتري شمال بغداد رد مي شد، سوءقصدي نافرجام عليه او صورت گرفت. نيروهاي امنيتي نيز در پاسخ، به اين شهر حمله كردند و 160 نفر از ساكنين را كشتند و اعدام كردند كه در ميان آن ها چند كودك نيز وجود داشت. 1500 نفر از اهالي هم به زندان فرستاده شدند تا شكنجه شوند. جريمة تمامي اهالي هم اين بود كه 1000 كيلومتر مربع از زمين هاي زراعي شان نابود شود. تا ده سال بعد هم به كسي اجازة كاشت دوباره داده نشد. واقعة دجيل يكي از جرائم اصلي صدام بود كه وي به خاطر آن جرائم غيرانساني به اعدام با چوبة دار محكوم شد.
صدام در دادگاه، وقتي ديگر نتوانست به هيچ سؤالي جواب بدهد كه شناسنامة تعدادي از اعدام شدگان را نشانش دادند. در بين آن ها تعدادي نوجوان 14و 15 ساله و يك كودك 10ساله وجود داشتند. قاضي پرسيد اين بچه در ترور شما چه نقشي داشت. جواب، سكوت بود.

در ماه مي۲۰۰۵ روزنامه هاي سان انگليس و نيويورك پست كه توسط روپرت مردوخ اداره مي شوند، عكسي از صدام را در زندان در حالي كه تنها يك زيرشلواري به پا داشت، با عنوان ستمگر با زيرشلواري چاپ كردند. صفحة سوم اين روزنامه كه معمولا اختصاص به نمايش دختران مدل نيمه عريان دارد، صدام حسين را در حالي كه با يك زيرشلواري سفيد در حال شستن لباس است نشان مي داد. در عنوان اين صفحه نوشته شده بود: شخصيتي رقت انگيز در حال شستن شلوارش در زندان... اكنون او روي يك چهارپاية كوچك پلاستيكي صورتي مي نشيند و وظايف يك زن رخت شور را انجام مي دهد.
سال،۱۳۷۰ آمريكا كه از يك انقلاب شيعي مي ترسيد، به صدام اجازه داد شيعيان و كردها را قتل عام كند
صدام حسين عبدالمجيد تكريتي، سال۱۳۱۶ در روستاي عوجه تكريت در شمال بغداد و در خانواده اي چوپان به دنيا آمد. صدام در عربي يعني فردي كه بسيار آسيب مي رساند . پدرش عبدالمجيد پنج ماه پيش از تولدش ناپديد شده  بود. تا سه سالگي در خانواده دايي اش به سر برد. نوجواني اش با دزدي مرغ و گوسفند گذشت.
در 1336 به حزب بعث پيوست. بعثي ها طرفدار پان عربيسم، نوسازي اقتصادي و سوسياليسم بودند. سال بعد، ژنرال عبدالكريم قاسم، فيصل دوم را از سلطنت عراق پايين كشيد. بعثي ها با دولت جديد مخالف بودند. در 1338 قاسم را در عملياتي كه صدام هم در آن بود، ترور كردند. اما فقط يك تير به پايش خورد. صدام به سوريه و بعد مصر گريخت. به طور غيابي برايش اعدام بريدند. آن زمان در دانشگاه قاهره، حقوق مي خواند.
در 1342 به عراق بازگشت، ولي زنداني اش كردند.
در 1346 از زندان فرار كرد و تبديل به يكي از بزرگ ترين رهبران بعث شد.
در تير 1347 حزب بعث به رهبري ژنرال احمد حسن البكر كودتا كرد و به  قدرت رسيد.
صدام حسين در 11خرداد 1351 نفت عراق را ملي كرد.
در 1355 ژنرال ارتش شد. با دعوت هويدا، به تهران سفر كرد و با محمدرضا پهلوي هم ملاقاتي داشت. در اين سفر، قراردادي در مورد خطوط مرزي دو كشور امضا شد كه منجر به حمله سراسري صدام به كردها شد.
در 1357 هنگامي كه رئيس شوراي انقلاب عراق بود، با فشار پهلوي، امام خميني را از عراق اخراج كرد. حضور امام، صدام را از پيوستن شيعيان عراق به وي نگران كرده بود.
قبل از اين كه در 1358 به طور رسمي قدرت را به دست بگيرد، از پيري و ضعف حسن البكر استفاده كرده و عملا تبديل به رهبر عراق شده  بود.
بكر در سال۱۳۵۸ معاهده اي با سوريه امضا كرد كه طبق آن، دو كشور با هم متحد مي شدند. بنابر مفاد معاهده حافظ اسد قائم مقام اتحاديه مي شد. با اين وضع، مقام صدام در خطر مي افتاد. ولي قبل از اين كه چنين اتفاقي بيفتد، رئيس جمهور البكر در يك كودتاي خاموش در 25تير۱۳۵۸ از مقام خود استعفا داد و به اين ترتيب، صدام به طور رسمي رئيس جمهور عراق شد.
در 31تير 1358 رهبران حزب بعث را دور هم جمع كرد. در اين مراسم كه فيلم برداري هم مي شد، نام چند تن از اعضا را خواند. اين اعضا كه برچسب خائن به آن ها زده شد، را از جلسه بيرون برد و در مقابل جوخه آتش، تيرباران كرد.
در زمان عقد پيمان صلح كمپ ديويد بين مصر و اسرائيل در 1358 بدجوري شاكي شد.
در 31 شهريور 1359 به فرودگاه مهرآباد تهران حمله كرد و سپس وارد خرمشهر شد و خوزستان را استان تازه عراق ناميد.
در 11مرداد 1369 به كويت حمله كرد و خاك آن را به عراق ضميمه كرد. اشغال كويت يعني صدام صاحب 20 درصد نفت جهان شده بود.
آمريكا در طول جنگ عراق با ايران، ميلياردها دلار به صدام كمك كرده بود، ولي اين بار چون اشغال اميرنشين ثروتمند كويت به سودش نبود، در بهمن ماه سال۱۳۷۰ با ائتلافي از نيروهاي سازمان ملل متحد به كويت يورش برد و نيروهاي عراقي را از اين كشور بيرون كرد.
همزمان كردها در شمال و شيعيان در جنوب و مركز شورش كردند. آمريكا كه از يك انقلاب شيعي مي ترسيد، به صدام اجازه كنترل بحران را داد و شيعيان و كردها ، قتل عام شدند.
در مردادماه،۱۳۷۴ دامادهايش حسين كامل المجيد و صدام كامل المجيد با زنان و فرزندانشان به اردن فرار كردند. صدام قول داد در صورت بازگشت هيچ آسيبي به آن ها نمي رساند. آن ها به عراق بازگشتند و سه روز بعد در بهمن 1375 كشته شدند.
سال۱۳۸۰ عبارت الله اكبر را با دست خط خود به پرچم عراق افزود.
در 29اسفند۱۳۸۱ آمريكا و هم پيمانانش به بهانه جنگ با تروريسم، جنگ دوم با صدام را شروع كردند. 3 هفته بعد، تمام عراق فتح شده  بود. آمريكا دست كم دو بار كوشيد تا با حملات هوايي، صدام را نابود كند، ولي هر دو بار، شكست خورد. صدام براي آخرين بار در فيلمي ويديويي كه او را در حومه بغداد نشان مي داد، ديده شد. هنگامي كه بغداد در تاريخ 20فروردين به دست نيروهاي ائتلاف افتاد، ديگر كسي صدام را نديد.
عدي و قصي در تيرماه۱۳۸۲ طي عملياتي توسط نيروهاي آمريكايي كشته شدند. عدي عشق لامبورگيني بود و آمريكايي ها با پيداكردن رد ماشينش، با موشك ترتيب آن ها را دادند.
خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران (ايرنا) در 23آذر۱۳۸۲ به نقل از جلال طالباني، گزارش داد كه صدام حسين دستگير شده است. بعد پل برمر حاكم موقت آمريكايي عراق در كنفرانسي مطبوعاتي در بغداد گفت: خانم ها، آقايان. گرفتيمش. او را ساعت 8:30 روز 22 آذر در عملياتي به نام سپيده دم سرخ و در چاله اي در خانه اي در روستاي الدور در نزديكي تكريت دستگير كرده بودند.
در 9 تير۱۳۸۳ درحالي كه هنوز در اردوگاه كراپر در بغداد نگهداري مي شد، با 11 تن از سران حزب بعث به صورت حقوقي (و نه به صورت فيزيكي) تحويل دولت موقت عراق شد تا به اتهام جرائم جنگي، جرائم ضدبشري و قتل عام محاكمه شود. قرار شد تا در طول اين محاكمه توجه ويژه اي به فعاليت هاي وحشيانة وي بر عليه كردهاي شمال عراق در طول جنگ با ايران و بر عليه شيعيان جنوب در خلال سال هاي۱۳۷۰ تا 1378 بشود.
در 10تير۱۳۸۳ در دادگاه ويژه در طول 26 دقيقه دادرسي، اعتماد به نفس و شهامت بالايي از خود نشان داد. او دادگاه را بازيچة بوش براي رأي آوردن در انتخابات آمريكا خواند. تمام اتهامات را رد كرد و گفت: همة اين ها نمايش است. مجرم اصلي بوش است.
صدام در طول بازرسي از حمله به كويت دفاع كرده و حاكمان كويت را سگ خطاب كرد. ابوالحسن وزير ارتباطات كويت در جواب گفت: از يك دهاتي بيشتر از اين انتظار نمي رفت.
دادگاه ويژه در 27تير۱۳۸۴ صدام را متهم به قتل عام اهالي روستاي دجيل به بهانه همكاري آن ها در ترور وي در سال۱۳۶۱ كرد.
در يك شنبه 14آبان۱۳۸۵ به اعدام با طناب دار محكوم شد.
در 9دي۱۳۸۵ و در ساعت 6:07 به وقت محلي به دار آويخته شد. اعدامش در اردوگاه عدالت انجام شد كه خودش براي شكنجه و اعدام شهروندان عراقي ساخته بود.
جنازه اش را در روستاي محل تولدش به سران عشيره  بوناصر تحويل دادند. جسدش را نزديك محل دفن پسرانش قصي و عدي در عوجه چال كردند.

صدام سه بار ازدواج كرد. ازدواج اولش سال 1342 با ساجده طلفاح دخترعموي بزرگش كه يك معلم بود انجام شد. نتيجة اين ازدواج با دختر خيرالله طلفاح، عمو و قائم مقام صدام، دو پسر به نام هاي عدي و قصي و سه دختر به نام هاي رعنا، رغد و حلا بود.
او سميرا شاه بندر را در سال۱۳۶۵ و پس از گرفتن طلاق اجباري از شوهرش به عقد خود درآورد. سميرا را از همة زنانش بيشتر دوست داشت. از سميرا يك پسر به نام علي دارد.
زن سومش ندال الحمداني مديركل مركز تحقيقات انرژي خورشيدي در شوراي تحقيقات علمي عراق بود.

اين همان ژستي است كه صدام وقتي داشت در تلويزيون عراق حرف مي زد، گرفت. او رسما اعلام كرد توافق نامة 1975 الجزاير را قبول ندارد و خوزستان بخشي از عراق است
صدام كينة كهنه اي از امام به دل داشت كه به دهه هفتاد ميلادي بر مي گشت. امام در نجف ساكن بود و از ارتباطات مستحكمي با شيعيان عراقي برخوردار بود و پيرواني ديني- سياسي در سراسر جهان داشت. بعد از انقلاب، كشمكش هاي مرزي بين ايران و عراق سر اروندرود بالا گرفت. تا اين كه عراق در شهريور۱۳۵۹ جنگ را رسما شروع كرد. در طول جنگ، هم آمريكا و هم شوروي از صدام پشتيباني كردند. دونالد رامسفلد كه در آن زمان فرستاده ويژه ريگان به خاورميانه بود، عامل اصلي اين حمايت ها بود. در روزهاي آغاز جنگ، درگيري هاي سنگيني گرد بندرگاه هاي سوق الجيشي به وجود آمد. اما پس از اين كه صدام پيروزي هايي به دست آورد، حملات پرشور نيروهاي مردمي ايران كه صدام آن ها را در محاسباتش وارد نكرده  بود، باعث شد خسارات زيادي به نيروهاي عراق وارد شود. تا جايي كه از سال۱۳۶۱ عراق به دنبال راهي بود تا جنگ تمام شود.
صدام كشورش را در يكي از طولاني ترين و ويرانگرترين جنگ هاي فرسايشي قرن بيستم وارد كرد. در طول جنگ، ارتش عراق از سلاح هاي شيميايي عليه نيروهاي ايراني و جدايي طلبان كرد استفاده كرد. بسياري از اين سلاح هاي شيميايي به همراه برنامه هاي هسته اي عراق به كمك آلمان تهيه شده بودند. نيروهاي عراقي در 25اسفند۱۳۶۶ براي سركوب شورش مردم كرد شمال عراق در عمليات الانفال با گاز اعصاب به حلبچه حمله كردند. در اين عمليات تقريبا پنج  هزار غيرنظامي كشته شدند. در آن زمان عراق، ايران را مسؤول اين قتل عام و چند عمليات شيميايي ديگر دانست.
صدام براي دريافت كمك هاي نقدي و سياسي به ديگر كشورهاي عرب روي آورد. او با موفقيت توانست حمايت رونالد ريگان رئيس جمهور آمريكا را به دست آورد.جنگ با وضع بدي تمام شد. خيلي از جوانان ايراني شهيد شدند. حدود بيست شهر ايراني تا مرز صددرصد تخريب شد و بسياري از خانواده هاي عراقي لطمه هاي جبران ناپذير ديدند. اقتصاد هر دو كشور كه پيش از اين سالم و رو به رشد بود، نابود شد. عراق در حدود 75 ميليارد دلار بدهي جنگي به بار آورد.
امروز بنا به آمار سازمان ملل هيچ خانوادة عراقي نيست كه در بين اقوام درجه يك خود يك كشته نداشته باشد. درصد زنان بي همسر نيز از بالاترين رقم در خـاورمـيانـه برخوردار است.