سن زيادي ندارد اما جاي خودش را در دنياي موسيقي پيدا كرده احسان خواجه اميري مي گويد پاپ نمي خواند و همان تحريرهاي سنتي ايراني را دوست دارد
عكس ها: جواد منتظري
خواستم در اوايل كار، اداي پدرم را در آورم. از نوع تحريرهاي پدرم الگوبرداري مي كردم. ديدم واقعا نمي توانم
مجيد رئوفي- ايمان جليلي
احسان خواجه اميري، چند روز پيش، 23ساله شد. دانشجوي رشتة مهندسي كامپيوتر كه باوجود جوان بودن يكي از محبوب ترين و معروف ترين خوانندگان ايران است. اما او ظاهرا از كار مداوم خسته است. خودتان جوان ايد و مي دانيد كه كار مداوم براي كسي كه بايد تفريح كند، استراحت كند و جواني كند، چقدر سخت است، اما او از بچگي در حال خواندن است و كار مي كند. بزرگ شدن در يك خانوادة هنرمند، به هر حال اين چيزها را هم دارد. اما او تا اين جاي كار به قول يكي از خواننده هاي مطرح، مثل موشك در حال بالا رفتن است و به همين دليل هم وسواسي شده و قصد دارد با حساسيت بالايي آلبوم جديدش را منتشر كند. احسان، اما با آن صداي خاص و حزن ويژه اي كه در لحنش وجود دارد، به سرعت جايش را در قلب هوادارانش باز كرده و همچنان مي خواهد طرفدارانش را راضي نگه دارد. به زودي مشخص مي شود كه او موفق بوده يا نه.
اوضاع چطور است آقاي خواجه اميري؟
خيلي هفتة سختي است. هفتة عجيبي است.
چرا؟
چند ماه است كه دارم مي خوانم. كارهايم سنگين شده. اين مدت، خيلي به خودم فشار آوردم. آلبوم جديدم خيلي از من انرژي گرفته.
درباره آلبوم جديد بگو. كارهاي آلبوم ساخته شده؟
هنوز آلبوم براي اولين بار تمام نشده بودكه كار بر روي قطعات جديد هم آغاز شد. من الان هفده هجده آهنگ آماده دارم، اما شايد توقع ام خيلي بالا رفته. سنگين كار مي كنم.
در اين آلبوم، با چه كساني كار كردي؟
در اين آلبوم، از حمايت هاي معنوي يكي از استادان موسيقي پاپ بهره مند شدم. افتخار دارم كه از مشورت ها و كمك هاي دكتر محمد اصفهاني بهره مند شدم. همين طور به همكاري با عليرضا كهن ديري در اين آلبوم افتخار مي كنم. ايشان سه كار بسيار متفاوت در اين آلبوم به من هديه دادند. فضاي آلبوم، كاملا متفاوت است با آلبوم قبل. يك موسيقيِ كاملا حرفه اي شده. همه چيز، سر جاي خودش است. اما از فردا مي ترسم. چون احساس مي كنم با اين آلبوم، توقع ها هم بالا مي رود و من بايد بتوانم از عهده كار بر بيايم. پدرام كشتكار اين آلبوم، همان پدرام كشتكار آلبوم قبل نيست. آهنگ هاي خودم با آهنگ هاي قبلي ام كاملا متفاوت است. افشين يداللهي، شاعر بسيار توانايي است، اما وقتي داريم كارها را گوش مي كنيم، مي گويد: اين آلبوم، چيز ديگري است. اهورا ايمان در اين آلبوم، بهترين كارهايش را ارائه داده است.
پس با اهورا ايمان هم، همكاري داشتي. مي خواستم بپرسم چرا فقط ترانه هاي دكتر يداللهي را مي خواني، كه خودت جواب دادي.
بله، در اين آلبوم از 5ترانه اهورا ايمان و 5ترانه افشين يداللهي استفاده مي كنم.
چطور شد كه با اهورا ايمان كار كردي؟
سعي كردم براي اين آلبوم، كم نگذارم. براي ذره ذرة آلبوم هزينه كردم. نه هزينة مادي، بلكه از لحاظ معنوي حسابي مايه گذاشتم. البته تا اين جاي كار، براي اين آلبوم، پنج برابر آلبوم براي اولين بار هزينه شده. اهورا در اين آلبوم، عالي كار كرده.
بيشتر، منظورم اين است كه جنس ترانه هاي اهورا ايمان با آن چه در آهنگ هاي تو ديده شده، متفاوت است. چطور با او همكاري كردي؟
ترانه هاي اين آلبوم با آن چه تا حالا اهورا گفته هم متفاوت است. شايد خود اهورا هم الان نگران باشد. حس مي كردم نگران است. تا حالا با چنين زباني ننوشته بود. افشين در آلبوم قبل با اين زبان كار كرده بود. ولي سعي كردم اين آلبوم يك مجموعه باشد. به نظرم بايد آلبوم، يك مجموعه باشد، نه اين كه در يك آلبوم، همه جور آهنگي باشد.
منظورت اين است كه يك بستة يكدست باشد. سالاد نباشد.
بله. بايد آلبوم هدف مشخصي داشته باشد. خواننده بداند كه چه مي خواهد به مردم ارائه بدهد.
آهنگ ها در يك امتدادند يا متن ترانه ها؟
فضاي آلبوم، يك فضاي كاملا عاشقانه است. اجتماعي نيست. شعار نداده ام. فكر مي كنم اسم آقا امام زمان(عج) هم بركت اين آلبوم باشد. ان شاءالله اسم آلبوم باران كه مي بارد خواهد بود كه شعرش را اهورا ايمان گفته.
زبان ترانه ها به همان سادگيِ زبان براي اولين بار است؟
كلام، ساده است. منهاي دو آهنگ، كلام مغلق نيست. كلام عاشقانة ساده، ولي عميق. همة سوژه ها بكر است. حالا بايد ببينيم چه پيش مي آيد.
آلبوم كي به بازار مي آيد؟
به محض اين كه مسؤولان، مجوز انتشار را صادر كنند. آلبوم در حال گذراندن مراحل اداري است.
تمام اين مدت را براي اين آلبوم وقت گذاشتي؟
نه، در اين مدت، بيشتر كار آهنگسازي مي كردم. موسيقي فيلم و سريال. چند كار سينمايي انجام دادم. موسيقي متن فيلم ميهمان را كار كردم و موسيقي متن سريال پول كثيف كه هنوز پخش نشده.
خيلي جالب است. تو تازه 23 ساله شده اي و اين قدر در كارت پيشرفت كرده اي كه موسيقي متن مي سازي.
من قبلا هم موسيقي متن ساخته بودم، البته نه خيلي زياد. بچه كه بودم، براي برنامه كودك موسيقي ساخته بودم. 12 ساله بودم. از پارسال تا الان بيشتر مشغول كار آهنگسازي بودم.
دنياي موسيقي متن با دنياي ترانه خيلي متفاوت است. اين طور نيست؟
مخصوصا اگر ژانر هم پليسي باشد. سريال پول كثيف يك ماجراي اكشن پليسي است و فيلم ميهمان ، كمدي است. كار فيلم كه واقعا سخت بود. داستان فيلم، دربارة دختري است كه از خارج مي آيد. موسيقي ابتدايي، غربي بود و بعد كه اين دختر وارد ايران مي شد، متناسب با موقعيت ها از موسيقي شرقي استفاده كردم. كار آساني نبود.
و سريال؟
سريال 30 قسمت چهل دقيقه اي بود كه بايد برايش موسيقي مي ساختم. 5 ماه وقت صرف كار كردم.
بعضي از مردم موسيقي پاپ را درست نمي شناسند. اگر آلبوم يك خواننده اي 50هزار نسخه بفروشد، همه آلبوم را پرفروش مي دانند. در مملكت 70 ميليوني، 50 هزار نسخه اصلا عددي نيست
نقش تلويزيون را در موفقيت آلبوم دوم چگونه مي بيني؟
براي اولين بار بارها در تلويزيون پخش شد و مردم، كار را شنيدند و از آن خوششان آمد. پدرم به تلويزيون مي گويد جعبة جادويي . نمي توان منكر تأثير تلويزيون در موفقيت يك اثر خوب شد. ولي واقعا اثر بايد خوب باشد تا مورد توجه مردم قرار بگيرد.تلويزيون مي تواند هر چيزي را گنده كند. مثل يك تلسكوپ. من خودم هنوز هم كار براي اولين بار را دوست دارم، اما آهنگي كه مثلا يك ماه پيش ساخته ام را دوست ندارم. ترانة سريال زيرزمين آن بازتاب براي اولين بار را نداشت. اين حقيقت است. در حالي كه من معروف تر از زمانِ براي اولين بار بودم. تجربه ام هم بيشتر بود. اما تلويزيون واقعا به من كمك كرده. تلويزيون اصلا مشكلي با كار خوب ندارد. تا حالا هيچ كدام از كارهايم كوچك ترين تغييري نكرده. من به كادر حرفه اي تلويزيون احترام مي گذارم و ممنون ام.
دربارة حال و هواي شكل گيري معروف ترين ترانه ات براي اولين بار بگو.
دقيقا تك تك لحظاتش را به خاطر دارم. افشين يداللهي به من زنگ مي زد و مي گفت: اين دو بيت را يادداشت كن تا بقيه اش را بگويم. ملودي آن دو بيت را مي ساختم و تنظيم مي كردم و بعد دوباره برايم شعر را مي خواند و به همين شكل. كل كار در 13ساعت شكل گرفت. كار واقعا دلي بود. در آلبوم هم كار همان است. به تنظيم آهنگ دست نزديم.
پدرت چقدر در شكل گيري شخصيت هنري ات نقش داشته؟ مثلا در شكل گيري براي اولين بار .
پدرم، موسيقي پاپ را دوست ندارد، ولي سبك من را دوست دارد. من خواستم در اوايل كار، اداي پدرم را در آورم. از نوع تحريرهاي پدرم الگوبرداري مي كردم. ديدم واقعا نمي توانم. نهايتا بايد 10 سال تلاش كنم تا به ايرج سال ها پيش برسم. پس خودم بايد چه كار كنم؟ پرونده را بستم و آن را كنار گذاشتم. با توجه به احساسات دروني و تجربياتي كه كسب كردم، به سبك امروزم رسيدم. سعي نكردم از پدرم تقليد كنم.
پدرت، كارهايت را گوش مي كند؟
بله، خيلي.
دوست ندارد تو به سمت موسيقي سنتي بروي؟
چرا. ان شاءالله تلاش دارم يك آلبوم مشترك با پدر اجرا كنيم. پدرم مي خواهد با اين آلبوم، از خوانندگي اعلام بازنشستگي كند. آهنگ ها اركسترال خواهد بود.
در اين فضا، به نظرت كار اركسترال جواب مي دهد؟ اساسا وضعيت موسيقي كشور را چطور مي بيني؟
به نظر من، به جز بعضي افراد كه سختي ها را به جان خريده اند و به رنگ بازار در نيامده اند، اوضاع چندان رو به راه نيست. يك سي دي خارجي را اگر داخل ضبط بگذاريد، از لحاظ كيفيت ضبط حتي تفاوت را احساس مي كنيد. اين جا همه چيز سعي و خطاست، علمي نيست. در مقايسه با كشورهاي همسايه امكاناتمان خيلي كم است.
از لحاظ آهنگسازي و ترانه چطور؟
از لحاظ شعر ما مشكلي نداريم. ترانه سراهاي خيلي خوبي داريم. در زمينة موسيقي پاپ نمي دانم چه بگويم. بعضي از مردم ما شايد موسيقي پاپ را درست نمي شناسند. اگر آلبوم يك خواننده اي 50هزار نسخه بفروشد، همه آلبوم را پرفروش مي دانند. در مملكت 70ميليوني، 50 هزار نسخه اصلا عددي نيست.
براي اولين بار چقدر فروخت.
فكر مي كنم بيشتر از 300هزار نسخه فروخت، ولي خب تيراژ بالايي نيست.
بعضي از كارها، فقط هزار نسخه مي فروشند.
به همين دليل هم هست كه موزيسين ها همه به دنبال شغل دوم اند. يكي به دنبال تدريس، يكي به دنبال معاملات ملكي، يكي كافي شاپ دارد... وقتي يك نفر روي كارش به صورت حرفه اي تمركز نكند، طبيعتا كيفيت كارش پايين مي آيد. ولي وقتي دخل و خرج ها برابر نيست، مجبور است.
با توجه به توانايي حنجره ات، چرا اجراي زنده نداري؟
پيشنهادهاي زيادي بوده. ان شاءالله به زودي.
اجراي صحنه را دوست داري؟
صد در صد. ببينيد منهاي موضوع مالي قضيه، خواننده اگر اجراي صحنه اي نداشته باشد، طبيعتا ورزش هم نمي كند تا اندام مناسبي داشته باشد. تنبل مي شود و روحية خواننده هر روز خراب مي شود. اگر خواننده اي موج مثبت را از هوادارانش بگيرد، سعي مي كند كار بهتري تهيه كند تا دفعة بعد، تشويق بيشتري را كسب كند. من به عنوان جواني كه عاشق كشورم هستم، عاشق دينم هستم. دعا مي كنم انرژي و استعداد جوان هاي ايراني شكوفا شود. بچه هاي موزيسين، بدون آموزش، زير و بم آهنگسازي كامپيوتري و آكوستيك را درآورده اند. ما مي توانيم. كنسرت دادن، باعث ترقي موسيقي كشور مي شود.
صداي تو با خواننده هاي پاپ كشور يك تفاوت اساسي دارد. اين تفاوت كجاست؟
من پاپ نمي خوانم. تا به حال كار پاپ نخوانده ام. سازهاي زير صداي من را عوض كنيد، من همان تحريرهاي سنتي ايراني را دارم.
خودم را حتي به سازهاي خاصي هم محدود نكرده ام. در آلبوم جديدم، يك آهنگ دارم كه از انواع سازها در آن استفاده كرده ام. يك بخش، ساز هندي، يك بخش، ساز تركي است، اما كاملا ايراني مي خوانم.
پدرت معمولا براي فيلم ها آواز مي خواند و تو الان براي سريال هاي زيادي ترانه خوانده اي . تشابه جالبي است.
خيلي اتفاقي است. من مديون قاسم جعفري هستم. روز اول به من اعتماد كردند و صداي من با سريال غريبانه پخش شد. اصلا فكرش را هم نمي كردم كه يك روز براي سريال، ترانه بخوانم. ادامه دادن آن، به دليل موفقيت كار اول بود. پيشنهاد مي شد، فرصت نكردم كه فكر كنم دارم چه كار مي كنم. اصلا دغدغة اين را نداشتم كه براي سريال ها بخوانم. پيشنهاد شد و من پذيرفتم.
در حال حاضر اگر يك سريال ديگر پيشنهاد شود، قبول مي كني در آن بخواني؟
نه. الان نه. اين حقيقت است. فقط شما نمي گوييد، خيلي ها مي گويند. كم كم خواندن من در سريال ها طبيعي شده است.
هستند كساني كه سه چهار كار اولشان خيلي خوب بوده، اما اين قدر كارشان را ادامه دادند كه به تكرار رسيدند.
اصولا هنرمند نبايد خيلي دست يافتني باشد. البته اگر الان هم يك كار خوب به من پيشنهاد شود مي پذيرم.
نحوة انتخاب ترانه و موسيقي آهنگ هاي سريال ها چطور است؟ خودت انتخاب مي كني؟
بستگي به كار دارد.
مثلا سريال زيرزمين.
كار پيشنهاد شد، گفتم خودم آهنگ را مي سازم، اما شرايط مناسب نبود. سرم شلوغ بود، قرار بر اين شد كه آقاي ارجمند آهنگ را بسازد و من بخوانم.
از بحث اجراي زنده دور شديم. چند بار كنسرت داشتي؟
من فقط يك بار در جزيرة كيش كنسرت تكي داشتم.
اما در جشن ها و مراسم زيادي برنامه اجرا كرده اي.
بله، خيلي.
روي سن راحتي؟
الان بله، اما يادم مي آيد اولين باري كه قرار بود يك اجراي زنده داشته باشم، استرس زيادي داشتم.
با بهنام خدا رحمي (دوستم) كه الان آهنگساز برجسته اي است، قرار بود در دبيرستان، برنامه اجرا كنيم. بهنام كيبورد مي زد و قرار بود من هم بخوانم. او شروع كرد به زدن آهنگ و رسيد به جايي كه بايد من مي خواندم، اما دهانم از ترس باز نمي شد. دوباره آهنگ را زد و باز هم من نتوانستم بخوانم. دفعه سوم با ترس و لرز شروع كردم به خواندن. هيچ وقت آن ماجرا را فراموش نمي كنم.
از ماجراهاي جام جهاني و اجراي زنده در آلمان بگو. چگونه انتخاب شدي؟
چهار نفر ليست خواننده هاي پيشنهادي را به فدراسيون داده بودند كه در هر چهار ليست نام من بود. بالاخره كار نهايي شد و ما به آلمان رفتيم، برنامة خيلي خوبي اجرا نشد. اما چيزهاي زيادي ياد گرفتم.
و بعد از آن، در روز جهاني موسيقي بين المللي در فستيوال پاريس شركت كردي؟
چه روزي بود. روز موسيقي بود واقعا. همه جا موسيقي بود. از همة كشورها. بان جووي بود، خيلي ها بودند. از ايران، من و آقاي مختاباد حضور داشتيم.
استقبال از اجراي تو چطور بود؟
با اين كه باران مي باريد، استقبال خيلي خوبي بود. فرانسوي هاي زيادي به ديدن برنامة من آمدند. سفارت، يك مكان ويژه براي ما گرفته بود. زير برج ايفل. تجربة ويژه اي بود.
