دسته بندي رويدادهاي زندگي، به ما كمك مي كند آن ها را درك كنيم، پيش  بيني كنيم و براي رويارويي با آن ها مهيا شويم
ورن ويل رايت/ترجمه: سياوش ملكي فر، مهدي بدري زاده
بحث آينده پژوهي اگر چه در جمع نظامي ها آغاز شد و در دنياي كسب و كار قوت گرفت، چند سالي است كه با تلاش آينده پژوهان، پاي تكنيك ها و فنون پيشرفته اش دارد به زندگي فردي نيز باز مي شود. آن چه پيش رو داريد، حاصل تلاش پنج  سالة ورن ويل رايت در هنگام تحصيل براي اخذ مدرك دكتراي آينده پژوهي از دانشگاه ليدز متروپوليتن براي توسعة  فنون آينده نگاري فردي است. او كه مدرك كارشناسي ارشد آينده پژوهي را از دانشگاه هوستون آمريكا گرفته، سعي مي كند شيوة برنامه ريزي براي آينده را با زباني ساده آموزش بدهد.
منبع: ماهنامه فيوچريست - سپتامبر 2006
يك صفحة سفيد برداريد و با يك خط عمود، صفحه را به دو بخش مساوي تقسيم كنيد. اسم سمت چپ را بگذاريد مرحلة  كنوني و اسم سمت راست را مرحلة  آينده . يكي از شش حوزه اي كه هفتة پيش به آن ها اشاره شد (مثلا حوزة بهداشت و سلامت) را انتخاب كنيد و عنوان آن را در بالاي برگه بنويسيد. قلم را كنار بگذاريد و به وضعيت بهداشت و سلامت تان در مرحلة   كنوني زندگي فكر كنيد. وقتي به اين مرحله پامي گذاشتيد، اوضاع سلامت تان چطور بود؟ و حالا چطور است؟ حالا مشابه مثالي كه در پايين صفحه مشاهده مي كنيد، قلم را برداريد و از سمت چپ تا خط مياني صفحه خطي بكشيد كه بيانگر وضعيت سلامت شما در طول اين مرحله باشد. اگر وضعيت سلامت تان در طول اين مرحله بي تغيير مانده، بايد خط را كاملا صاف و مستقيم رسم كنيد. اگر سلامت تان افت كرده، خط را با شيب منفي نسبت به افق رسم كنيد و اگر هم براي بهبود سلامت خود كوشيده ايد و نتيجة مثبت گرفته ايد، خط را با شيب مثبت رسم كنيد. (شكل 1)
اما اگر نسبت به پيش بيني هايتان مطمئن نيستيد، مي توانيد آن ها را با ميانگين هاي آماري بسنجيد و بسته به شرايطتان اين اعداد و ارقام را بالا و پايين كنيد.
اكنون بايد بر پايه دو عدد، محاسباتي انجام دهيد: نخست اين كه، چند سال تا پايان مرحلة  كنوني زندگي تان باقي ماند؟ و دوم، مرحله اي كه براي آن برنامه ريزي مي كنيد چند سال طول خواهد كشيد؟ اگر براي باقي ماندة  مرحلة  كنوني برنامه ريزي مي كنيد، پاسخ  سؤال اول كفايت مي كند. اما اگر چند سالي از مرحلة  كنوني باقي مانده و مي خواهيد براي مرحلة بعدي برنامه ريزي كنيد، بايد به سؤال دوم هم پاسخ بدهيد. نيمة راست كاغذ به حاصل جمع زماني باقي ماندة مرحلة  كنوني و مرحلة  بعدي زندگي شما اختصاص دارد.
اكنون بايد سه خط رسم كنيد: يك خط براي نمايش محتمل ترين وضعيت سلامت آينده (كه مي تواند برون يابي سادة روند جاري باشد)، يك خط براي نمايش مطلوب ترين وضعيت سلامتي و يك خط نيز براي ناخوشايندترين وضعيت سلامتي. طبيعتا اين خط زير دو خط ديگر قرار مي گيرد؛ چون وضعيت سلامت شما را در حالتي نشان مي دهد كه همه  چيز بد پيش برود. اگر سيگاري هستيد، اضافه  وزن داريد، دچار بيماري قلبي شده ايد يا به هر دليل با يك مشكل جدي سلامت روبه رو هستيد، از آن غافل نشويد. از خودتان بپرسيد وضعيت سلامت پدر و مادرم در طول اين مرحله از زندگي شان چگونه بود؟ بدبين نباشيد اما وقتي خطي را در نيمة راست كاغذ امتداد مي دهيد، به همة  احتمالات منطقي و قابل قبول فكر كنيد. به خاطر داشته باشيد هرچه به سمت راست پيش مي رويد، عدم قطعيت بيشتر مي شود و به همين دليل ممكن است با شيب فزآيندة  منفي روبه رو شويد. با رسم اين سه خط، شكل مخروط  مانندي حاصل مي شود كه بين دو خط بالا و پايين محصور شده و ما آن را مخروط عدم قطعيت مي ناميم. (شكل۲)
اكنون نوبت به تدوين سناريو مي رسد. خط بالايي مخروط، نمايانگر خوش بينانه ترين سناريو و خط پاييني، نمايانگر بدبينانه ترين سناريو است. رويدادهايي كه خارج از مخروط عدم قطعيت رخ مي دهد، وايلدكارد ناميده مي شوند. هر چند وايلدكاردها مي توانند زندگي شما را دگرگون كنند، اما شما تنها بايد براي رويدادهاي درون مخروط عدم قطعيت برنامه ريزي كنيد؛ چرا كه احتمال وقوعشان بيشتر است. اين تمرين كوچك، اطلاعات اولية مورد نياز براي مهم ترين مؤلفه هاي برنامه ريزي استراتژيك را در اختيار شما قرارمي دهد. اكنون همة حوزه ها و نيروهاي فرعي مرحلة مورد نظر خود را فهرست كنيد و از خود بپرسيد در اين مرحله يا مرحلة بعد چه آرمان ها، برنامه ها يا اهدافي را دنبال مي كنيد. هنگامي كه سناريوهاي آينده تان را مي نويسيد، بايد همواره اين آرمان ها، اهداف و برنامه ها را پيش چشم داشته باشيد.
انواع رويدادها
دسته بندي رويدادهاي زندگي به ما كمك مي كند آن ها را درك كنيم، پيش  بيني كنيم و براي رويارويي با آن ها مهيا شويم. زماني كه براي آينده تان سناريو مي نويسيد و استراتژي  ترسيم مي كنيد، بايد بيشترين اولويت را به رويدادهاي احتمال زياد، تأثير زياد اختصاص دهيد. رويدادهاي احتمال كم، تأثير كم نيز بايد كمترين اولويت را داشته باشند. رويدادهاي احتمال كم، تأثير زياد همان وايلدكاردها هستند كه شما بايد براي رويارويي با آن ها به برنامه هاي اقتضايي متوسل شويد. ممكن است اين رويدادها در مرحلة  كنوني زندگي شما رخ ندهند، اما بايد براي رويارويي با آن ها آماده باشيد. بهتر است همة  پيش بيني هاي خود پيرامون مرحلة بعدي زندگي تان را روي كاغذ بياوريد. از اين اطلاعات براي تدوين سناريوهاي فردي و خلق برنامة استراتژيك براي مرحلة  بعدي زندگي استفاده خواهيد كرد. جدول زير با رويدادها، اولويت ها، خواسته ها و اهداف فرضي تكميل شده است. بكوشيد اين كار را با دقت انجام دهيد و به سرانجام برسانيد. در اين صورت، جدولي خواهيد داشت كه هر آن چه در مورد مراحل بعدي زندگي خود مي دانيد خلاصه كرده و رويدادهايي را كه ممكن است در آن مرحله اتفاق بيفتد، از نظر گذرانده است. اكنون با در دست  داشتن اين اطلاعات مي توانيد سناريوهايي براي اين مرحله از زندگي خود بنويسيد. (جدول)

سناريوهاي فردي
آينده پژوهان بزرگ، از روش تدوين سناريو براي كاوش آينده هاي محتمل استفاده مي كنند. اين آينده هاي محتمل بر همان نيروها، برنامه ها و رويدادهايي استوارند كه شما آن ها را به عنوان بخشي از آيندة خود شناختيد. با استفاده از اين اطلاعات، مي توانيد چهار سناريوي مختلف تدوين كنيد كه همة  آن ها بر نيروها و رويدادهاي يكساني استوارند. اين چهار سناريو عبارت اند از:
سناريوي هنجاري: اين سناريو حاكي از آينده اي است كه انتظار داريد محقق شود. در اين سناريو فرض مي شود كه انتظارات و برنامه هاي شما دستخوش هيچ تغيير عمده اي نشود.
سناريوي خوش بينانه: در اين سناريو، فرض بر اين است كه هر شش نيروي فردي به بالاترين سطح مورد انتظار برسند (خط بالايي مخروط عدم قطعيت).
سناريوي بدبينانه: در اين سناريو، برخلاف سناريوي خوش بينانه، چنين فرض مي شود كه هر شش نيرو به پايين ترين سطح ممكن سقوط  كنند (خط پاييني مخروط عدم قطعيت).
سناريوي وايلدكارد: اين سناريو، ناشي از يك رويداد با تأثير زياد و احتمال كم است كه اگر آيندة شما را به كلي دگرگون نكند، دست كم تغيير عمده اي در آن ايجاد خواهد كرد.
پس از ساماندهي اطلاعات براي هر سناريو، آن ها را جداگانه در قالب داستان هايي شرح دهيد. اين داستان مي تواند كوتاه يا بلند، ساده يا پيچيده و دقيق باشد، اما بايد با نيروها و رويدادهايي كه انتخاب كرده ايد، همخواني داشته باشد. هنگام بازنگري يا روزآمدسازي سناريوها در سال هاي آينده، اين داستان ها به كمك شما خواهند آمد.

برنامه ريزي استراتژيك فردي
برنامه ريزي استراتژيك در دنياي كسب  و كار، فرآيند پيچيده اي است كه معمولا موفقيت آن در گرو مشاركت و پذيرش آن از سوي شمار قابل توجهي از ذي نفعان است، اما برنامه ريزي استراتژيك فردي نسبتا ساده است چرا كه شمار ذي نفعان آن كم است و معمولا تعداد تصميم گيران نيز از يك يا دو نفر تجاوز نمي كند. اين   دو عامل به شدت از پيچيدگي فرآيند برنامه ريزي استراتژيك مي كاهد. برنامة استراتژيك شما منجر مي شود به پديد آمدن چشم اندازي از آينده  تان، برنامه  تان براي مرحلة بعدي زندگي، استراتژي هايي براي اجراي برنامه ، استراتژي هايي براي رويارويي با رويدادهاي محتمل و برنامه اي مشتمل بر اقدامات مشخص در آينده. اين فرآيند (مشتمل بر جمع آوري اطلاعات، خلق سناريو و تدوين برنامة اســـتراتــژيــك) در نـمودار سناريوهاي بديل زندگي آمده است. هما ن طور كه اين مدل نشان مي دهد، چشم انداز و برنامة استراتژيك فردي، بر اطلاعاتي استوار است كه در نيمة  چپ نمودار وارد فرآيند مي شود. بنابراين، زماني كه براي جمع آوري اطلاعــات صـــرف  مي كنيد، جاي دوري نخواهد رفت و به چشم انداز و برنامه اي بادوام و كاربردي براي آينده  منجر مي شود. (شكل۳)
نمون برگ اهداف زندگي
اين نمون برگ براي جمع آوري اطلاعات فردي و پيش دانسته هاي مربوط به يكي از مراحل آتي زندگي به كار مي رود. روبه روي هر يك از نيروها كه در ستون سمت راست آمده است، رويدادها، خواسته ها و اهدافي در طول يك مرحلة  زندگي آمده است.
مرحلة كنوني زندگي = جواني؛ مرحلة پيش بيني اهداف = ميانسالي