آرش نورآقايي
مادر كه از دست بچه اش ذله شده، براي اين كه او را بترساند مي گويد: ساكت باش و الّا مرد پارتي مي آيد و تو را با خود مي برد.
شايد روزگاري زنان رومي براي ترساندن بچه هايشان از اين جمله استفاده مي كردند. پارتيان يا به قولي اشكانيان، بعد از سلوكيان بر ايران حكومت كردند و اولين شهر به معناي واقعي شهر (از لحاظ معماري) را به صورت دايره اي شكل در ايران و در دامغان امروزي ساختند. دامغان  بعدها يكي از شهرهاي مهم در جادة اصلي ابريشم شده؛ هر چند امروز آن را بيشتر به خاطر پسته  هايش مي شناسند.
در شهر دامغان، دو منارة زيبا ديده مي شود. يكي از آن ها منارة مسجد جامع و ديگري منارة تاري خانه است. هر دوي اين مناره ها هم در خارج حياط مسجد قرار دارند. منارة تاري خانه به دستور ابوحرب بختيار ساخته شده.
لغت پارتيزان از همان پارتي ها آمده. پارتي ها مي توانستند در حالي كه بر روي اسب سوار هستند و از تيررس دشمن دور مي شوند، به عقب برگردند و به سمت آن ها تير پرتاب كنند. احتمالا به خاطر روش جنگ و گريز پارتيزان ها در جنگ كه همان روش پارتي ها بوده، اين تشابه به وجود آمده.
حمدالله مستوفي تاريخ نگار كه مقبره اش در قزوين است، مي گويد شهر دامغان را هوشنگ از پادشاهان پيشدادي ايران كه اسمش در شاهنامه آمده، ساخته است.
مادها شش طايفه بودند: بوديان، بوسيان، پارتاكنيان، اريزانتيان، استروخانيان و مغ ها. بعضي از افراد طايفة مغ ها از مسير رودخانة چشمه علي به سمت مكاني رفتند و آن جا به نام ده مغان معروف شد و كم كم اين اسم به دامغان تبديل شد. اين هم وجه تسمية دامغان.
خانه خدا
قديمي ترين بناي اسلامي در ايران، همين تاري خانه است. تاري به زبان تركي يعني خداي ، و تاري خانه مي شود خداي خانه . مي گويند ضد زلزله است. احتمالا مسلماناني كه در اين مسجد با پايه هاي به اين محكمي نماز مي خواندند، احساس اعتماد خاصي وجودشان را فرا مي گرفته است. بعضي ها مي گويند سبك معماري اين مسجد، عربي است و شبيه مسجد مدينه است. اما از لحاظ مصالح و سبك، كاملا ساساني و طرحش مثل حياط اندروني خانه هاي ايراني است
ديو و دلبر
شايد در زمان هاي قديم، ديوها آن قدر ظرافت طبع داشتند كه بنايي به اين زيبايي بسازند و چهل دختر را در آن زنداني كنند. برج چهل دختر در داخل مجموعة امام زاده جعفر دامغان قرار دارد و طبق كتيبة كوفي زير گنبد، اين برج در سال 446 هجري و همزمان با پادشاهي طغرل بيگ (سلطان سلجوقي)، به امر ابوشجاع اصفهاني ساخته شده
ديوار شهر
دامغان در زمان اشكانيان پايتخت بوده و به شهر صد دروازه يا به قول يوناني ها هكاتوم پليس معروف بوده. اين، ديوارِ همان شهر قديمي است و احتمالا سربازان محافظ مي توانستند بر روي آن راه بروند و در بين دو برج ديده باني حركت كنند
چشمه علي
آب گواراي چشمه علي، آن قدري هست كه يكي از رودخانه هاي دائمي شهر دامغان از آن جاري شود. منطقة چشمه علي، سرسبز است و آب و هواي خوبي هم دارد. تا جايي كه شاهان قاجار در آن جا براي خودشان بناهايي براي تفرج و تفريح ساخته اند. حالا كه به چشمه علي بروي، دو ساختمان مي بيني. ساختماني كه در خشكي قرار دارد و ساده تر است، متعلق به آغامحمدخان است. آن ديگري هم كه در وسط آب است، به دستور فتحعلي شاه ساخته شده. فاصلة چشمه علي تا دامغان، حدود 40 كيلومتر است
ايستگاه تاريخ
اين هم يكي ديگر از تپه هاي باستاني ايران زمين. تپه حصار دامغان مثل تپة سيلك كاشان، تپة هگمتانة همدان و... ازتپه هاي باستاني ايران است. در كاوش هاي باستان شناسي در تپه حصار، سه دورة تاريخي را تشخيص داده اند كه خيلي با ارزش است. متأسفانه امروز ريل راه آهن از وسط خانه هاي قديمي مردم عبور كرده است!
پير علمدار
شايد زيباترين تزئينات كوفي بناهاي ايران را بتوان در اين برج تماشا كرد. يك كتيبة زيبا هم به خط كوفي و به رنگ سرمه اي در داخل نوشته شده.در زمان سلطان محمود غزنوي، ابوحرب بختيار، حاكم ايالت قومس (سمنان فعلي) بود. او اين مقبره را براي پدرش محمد بن ابراهيم ساخته
ديواري كه حرف مي زند
اين دو نفري كه در تصوير مي بينيد، خيلي آهسته و رو به ديوار (ستون ها) با هم حرف مي زنند و صداي هم را مي شنوند. براي اين كه صداي همديگر را بشنوند، بايد ضربدري ستون ها را انتخاب كنند. اين جا مسجد جامع دامغان است. تاريخ بناي مسجد را به دوران سلجوقي ها نسبت مي دهند