كار دانشجويان ايراني بسيار زيبا و حرفه اي است. مي توانم بگويم كه كار آن ها با كار ساير دانشجويان دنيا برابري مي كند
سعيد دميرچي
فكر مي كنيد اين كارتون زبل خان چرا اين قدر بين ما ايراني ها طرفدار دارد؟ چون ما هم مثل آقاي زبل خان، اين جا و آن جا و همه جا سر و كله مان پيدا مي شود؛ از گوگل گرفته تا مايكروسافت و كمپاني ب ام و. اين آقا نادر فقيه زاده هم يكي از همان زبل خان هايي است كه در جهت تحقق اين شعار به گروه طراحي شركت ب ام و نفوذ كرده است. او سي سال سن دارد و شش سال است به عنوان طراح خودرو در استوديوي طراحي خودروي ب ام و در شهر مونيخ آلمان مشغول به كار است. فقيه زاده فوق ليسانس طراحي خودرو از دانشگاه Forth hard مونيخ گرفته و دو دوره Intership را در شركت هاي مرسدس بنز و ب ام و از سر گذرانده است. جديدترين كار او هم طراحي ب ام و سري 7 است كه قرار است سال 2009 به بازار بيايد. طراحي اين خودرو، آن قدر محرمانه است كه نادرخان هيچ چيزي راجع به آن به ما نگفت. اما ما يك جورهايي فهميديم از معماري ايراني هم در طراحي آن استفاده هايي كرده است. اصلا خدا را چه ديديد، شايد يك روزي با اين عامل نفوذي توانستيم از آستين اجنبي ها يك ب ام و كاملا ايراني در بياوريم! نادر فقيه زاده هفتة گذشته براي يك سمينار يك روزة طراحي به ايران آمده بود كه گير ما افتاد. [ما هم مثل زبل خان همه جا هستيم] اگر مسؤولان محترم ساپكو، كمي بيشتر اجازه مي دادند، چيزهاي بيشتري از زير زبان او بيرون مي كشيديم.
توي اين سمينار، طرح هاي دانشجويان ايراني را چطور ديدي؟
من به دليل كارم به دانشگاه هاي زيادي در دنيا رفته ام و كارهاي اكثر دانشجويان را ديده ام. كار دانشجويان ايراني بسيار زيبا و حرفه اي است. مي توانم بگويم كه كار آن ها با كار بهترين دانشجويان دنيا برابري مي كند. اما متأسفانه تمام طرح هاي دانشجويان ايراني در مرحلة دوبعدي و طرح باقي مي ماند.
شما چطور شد كه به ايران سفر كرديد؟ اصلا چطور شد آلمان رفتيد؟
يكي از استوديوهاي طراحي ب ام و در سنگاپور است. يكي از دانشجويان ايراني از طريق اين استوديو و اينترنت توانست با من ارتباط برقرار كند. كمي بعدتر از من درخواست شد كه براي سخنراني در چند سمينار به ايران بيايم. در مورد سؤال دومتان هم بايد بگويم خانوادة من بيست سال قبل بنا به دلايل شغلي پدرم به آلمان رفتند و در آن جا ماندگار شدند؛ من هم همين طور.
چطور شد رفتي سراغ طراحي خودرو؟
من از دوران كودكي به طراحي به خصوص طراحي خودرو علاقه مند بودم. زماني كه به آلمان رفتيم، مدتي به دنبال علوم انفورماتيك رفتم و هنگامي كه مي خواستم به دانشگاه بروم، متوجه شدم يكي از بزرگ ترين دانشگاه هاي دنيا در زمينة طراحي خودرو در شهر محل سكونت مان قرار گرفته. به خاطر علاقه اي كه به اين رشته داشتم، به آن دانشگاه رفتم. اما متأسفانه در ايران، دانشگاهي در زمينة طراحي خودرو فعاليت نمي كند.
چطور وارد ب ام و شدي؟
اساتيدي كه در دانشگاه محل تحصيل من تدريس مي كردند، از شركت هاي بزرگ خودروسازي همچون بنز، ب ام و، فولكس واگن، پورشه و... بودند. به همين خاطر، ما دانشجويان براي گذراندن دورة كارآموزي به اين شركت ها مي رفتيم. من هم دورة كارآموزي خودم را در شركت ب ام و سپري كردم. علاوه بر اين براي پروژة فوق ليسانس ام كه طراحي ماشين پرنده بود هم دوباره به شركت ب ام و رفتم. بعد از آن بود كه با پيشنهاد كار از سوي اين كمپاني مواجه شدم.
به نظر شما طراحي خودرو در حال حاضر در چه وضعيتي قرار دارد؟
به نظر من اكثر شركت هاي خودروسازي به نقطة ايست رسيده اند. چرا كه كم كم طرح ها و مدل هاي ماشين هاي شركت هاي مختلف خودروسازي، دارند به هم شبيه مي شوند. اين، به دليل كم شدن قدرت ريسك در طراحي خودروها است. شركت ها كمتر حاضرند در طراحي خودروهاي خود ريسك كنند.
در حال حاضر، كدام شركت ها در طراحي خودروهاي خودشان ريسك بيشتري مي كنند؟
در دهة نود، شركت ب ام و ريسك زيادي كرد و تحول عظيمي در طراحي خودروهاي خود داد كه اين ريسك البته در حال كم شدن است. شركت بنز نيز در طراحي خودروهاي سري CLS خود، ريسك زيادي انجام داده است.
آيا اعضاي تيم طراحي ب ام و مثل شما جوان هستند؟
تيم طراحي كه در استوديو مونيخ كار مي كنند، نسبتا جوان هستند. متوسط سن طراحان ب ام و 35 سال است كه اين ميانگين سن به خاطر حضور چند طراح باتجربه در تيم طراحي، كمي بالا رفته است.
طراحان ب ام و مثل شما از مليت هاي مختلف هستند يا همة آن ها آلماني اند؟
اكثر آن ها مثل من از مليت هاي مختلف اند و تنها دو آلماني در تيم بيست نفرة طراحي شركت هستند. طراحان از كشورهاي مختلف اروپايي هستند. البته چند نفري از آمريكا و خاورميانه در تيم عضو هستند.
در آينده طراحي خودروها به كدام سمت مي رود؟
الان شركت ها براي كم كردن آلودگي هوا بيشتر به فكر ساخت خودروهاي هيدروژني هستند. در حال حاضر، طراحي اين نوع خودروها مورد توجه قرار گرفته است. يعني اكثر شركت ها دو برنامه دارند. اول موتورهايي را طراحي كنند كه CO2 كمتري توليد كنند. دوم خودروهايي بسازند كه سوخت هاي هيدروژني داشته باشند. در خودروهاي هيدروژني، طراحي بدنه هم تغيير بسيار زيادي مي كند، چرا كه مخزن هيدروژني، بزرگ است و به همين دليل، خودروها در آينده بزرگ تر از حالت فعلي خواهند شد. البته بحث استفاده از موتورهاي ديزلي به جاي موتورهاي بنزيني هم مطرح است.
در آلمان به جز شما، ايراني ديگري در طراحي خودرو فعاليت مي كند؟
تا آن جايي كه من خبر دارم نه! اما در آمريكا و دو سه كشور ديگر، طراحان ايراني فعاليت مي كنند.
جوان هاي آلماني، همانند جوان هاي ايراني به تيونينگ كردن خودروهايشان علاقه مند ند؟
جوان هاي آلماني، عاشق سرعت هستند، اما كمتر مي شود كه خودروهايشان را تيونينگ كنند. در آلمان، شركت هاي بسيار كمي كار تيونينگ را انجام مي دهند.
شركت ب ام و چه برنامه اي براي خريداران جوان خود دارد؟
شركت ب ام و سعي دارد براي هر سليقه اي خودرويي را طراحي كند. به طور مثال، براي جوانان، خودروهاي سري Z4 را طراحي كرده كه اسپورت هستند و هيجان زيادي را به راننده القا مي كنند. خودروهاي سري 6 و 7 را هم براي افرادي كه دوست دارند اتومبيل هاي كلاس بالا و سنگين (از لحاظ ظاهري!) سوار شوند، طراحي كرده است.
البته مدل هاي M3 و M5 هم هستند كه موتور اسپرتي دارند و براي علاقه مندان به خودروهاي اسپرت و پرشتاب طراحي شده است.
چه توصيه اي براي شركت هاي طراحي خودرو ايراني داري؟
توصية من به طراحان ايراني، اين است كه ريسك بيشتري را در فرم خودروهايي كه طراحي مي كنند، داشته باشند و اگر مي خواهند خودروي جديدي طراحي كنند راه جديدي را بروند. اگر مارك جديدي توليد مي شود، آن مارك بايد بتواند اصالت و شخصيت جديدي را با خود بياورد.
براي علاقه مندان به طراحي خودرو در ايران چه توصيه اي داري؟
در ايران متأسفانه شركت هاي بزرگ خودروسازي، احتياجي به طراحي اتومبيل هاي جديد نمي بينند. به همين خاطر، دانشجويان راه هاي كمتري براي واقعي كردن طرح هاي خود دارند. به همين خاطر، من به دانشجويان و علاقه مندان به طراحي توصيه مي كنم كه به ساخت ماشين هاي كوچك روي بياورند تا هم بتوانند از پس هزينه هاي آن بربيايند و هم به علاقة خود برسند. علاوه بر اين، به نظر من آن ها بايد در اين زمينه راه خودشان را بروند و فرهنگ و هنر ايراني را هم در طراحي هاي خودشان در نظر داشته باشند. از نظر من هر هنرمند براي كار كردن و كشيدن طرح هايش بايد آزادانه عمل كند. دانشجويان ما نبايد به دنبال تقليد از طرح هاي شركت هاي بزرگ بروند. آن ها بايد آزاد باشند و طرح هاي خودشان را با زمينه هاي ايراني بكشند.
خودت چي؟ به عنوان يك ايراني در طراحي سري 7 خودروي ب ام و از طرح يا ايده هاي ايراني استفاده كرده اي؟
(با خنده) چون طرح ها محرمانه هستند، من نمي توانم راجع به جزئيات آن چيزي به شما بگويم! اما معمولا از معماري ايراني در طرح هايم استفاده مي كنم.