آرش نورآقايي
اگر سر و كارتان به نقشه هاي جغرافيايي سرزمين ايران در دوره هاي مختلف تاريخي بيفتد، بر سر راه هاي ارتباطي كرمان، يزد، بندرعباس و شيراز، به اسمي برمي  خوريد: سيرگان يا شيرگان . اين  ها نام سيرجان قديم هستند كه در منطقه اي به نام قلعه سنگ قرار داشت. اگر امروز هم به سيرجان برويد، مي توانيد خرابه هاي قلعه سنگ را ببينيد. اين جا همان جايي است كه مي گويند بهمن، پادشاه اشكاني بناي شهر را گذاشته.
اين روزها اگر به سيرجان برويد، شهر جديدي را مي بينيد كه دو قرن پيش فقط يك روستاي كوچك بوده و كم كم پيشرفت كرده است.
سيرجان در 180 كيلومتري جنوب غربي كرمان قرار دارد و از شمال با رفسنجان و شهر بابك، از جنوب شرق با بندرعباس و از غرب با استان فارس همسايه است.
سيرجان در قرن هاي هفتم و هشتم هجري و به  خصوص در دوران تيموريان و ديلميان اهميت داشته و از آن با نام دارالضرب ياد شده است.
از دوران ساساني، سفالينه هايي از سيرجان به دست آمده كه معلوم مي كند اين شهر با استفاده از لوله هاي سفالي، شبكه آبرساني داشته است.
صنايع دستي مردم سيرجان در گذشته، سفالگري بوده. اما امروزه بازار گليم بافي و قالي بافي آن مخصوصا در ميان عشاير منطقه جايگاه خاصي دارد.
امام زاده ها و زيارتگاه ها، خانه هاي قديمي و گچ بري ها و آجركاري هاي آن ها، يخدان ها، برج ها و بادگيرها، قلعه هاي كاروان سراها و طبيعت از ديگر جاذبه هاي سيرجان است كه سفري به يادماندني را در خاطره ها ثبت مي كند.
جشن سده كه تصويري از آن را در اين صفحات مي بينيد، يكي از جشن هاي زرتشتيان است كه به مناسبت پايان زمستان و آغاز بهار، برگزار مي شود. سده به معني آتشِ داراي شعله بلند است. زرتشتيان كرمان هر ساله، اين جشن را در گبرمحله باغچه بوداغ آباد برگزار مي كنند.
باغ سنگي
ميوه اين درخت هاي خشك كويري، سنگ است. اسم باغبان اين باغ سنگي، درويش خان است. درويش خان كر و لال است و در زمان اصلاحات ارضي، باغش را از او گرفته اند. اين باغِ بي برگ و بر، اعتراض او را نشان مي دهد. او سنگ ها را با ريسمان و سيم به درخت آويخته و منظره عجيبي را به وجود آورده است.باغ سنگي در 40 كيلومتري سيرجان و در 2كيلومتري دهستان بلورد قرار دارد
فوق العاده است!
اين يكي از زيباترين بناهاي آرامگاهي كشورمان است. به اين گچ بري هاي بي نظير نگاه كنيد تا به درستي صحبتم پي ببريد.اين جا آرامگاه ميرزُبير در روستاي شريف آباد از توابع دهستان سعادت آباد سيرجان است. اصل بنا معبدي مربوط به قبل از اسلام است كه در زمان سلطنت محمدمظفر تعمير شده
منبر سنگي
اين منبر سنگي را مسلمان ها درست نكرده اند، اما كتيبه اي كه مي بينيد، در قرن هشتم هجري و در زمان آل مظفر بر روي آن نقش شده است. اين منبر را درون قلعه سنگي پيدا كرده اند و احتمالا پلكانِ آتشداني بوده كه در دوران قبل از اسلام استفاده مي شده است
جشن سده
هوشنگ، يكي از پادشاهان اساطيري ايران، روزي براي شكار به كوه رفته بود كه ديد ماري سياه و وحشتناك به طرفش مي آيد. سنگي از زمين برداشت و به سمت جانور پرتاب كرد. سنگ به مار نخورد، ولي مار فرار كرد. دليلش هم اين بود كه سنگي كه هوشنگ پرتاب كرده بود، به سنگ ديگري برخورد كرد و جرقه اي زد و مار ترسيد. به روايت شاهنامه از اساطير ايراني، اين طوري بود كه آتش كشف شد. جشن سده يادآوري پيدايش و كشف آتش است كه زرتشتيان در دهم بهمن هر سال (پنجاه روز و پنجاه شب مانده به نوروز) آن را اجرا مي كنند. جشن سده در ميان عشاير سيرجان به اسم سده سوزي چوپاني معروف است
بادگير چپقي
در معماري خانه هاي كويري ايران، بادگيرها نقش اساسي دارند. آن  ها براساس قانون فيزيكي سنگيني هواي سرد و سبكي هواي گرم روزها خانه ها را خنك و شب ها آن را گرم مي  كنند. اسم اين نوع بادگير، بادگير چپقي است و شكلش با بادگيرهاي ديگر كه تا به حال ديده ايد فرق دارد، ولي همان كار را انجام مي دهد
قلعه سنگ
دوازده كيلومتر كه از سيرجان به سمت جنوب شرق بروي، در يك دشت كاملا هموار، صخره اي سفيد رنگ را مي بيني.
در ميان اين صخره، قلعه اي وجود دارد كه سه حصار و دو خندق اطرافش را گرفته اند. در داخل اين قلعه كه به صورت ارگ، طراحي شده، بناهايي مثل آب انبار، حمام و زندان وجود داشته
ماري در آتشكده
بالاي آن تپه، آتشكده اي وجود دارد كه در آن آتشي روشن بوده. اين آب هم مثل ماري است كه به سوي آتشكده رفته و آتش آن را خاموش كرده. امروزه فقط آتشكده باقي مانده و از آتش خبري نيست.مردم محلي، اين جا را آرامگاه شاه  فيروز مي دانند كه محل دفن ابوكاليجار بن عضدالدوله يا فرزند اوست. او بر اثر خوردن گوشت شكار در شكارگاه فوت كرده و بر بالاي اين تپه دفن شده است. سقف اين بنا براساس معماري اسلامي (احتمالا ايلخاني) ساخته شده
پاريز يا پاريس
اين جا كوهستان پاريز است. يكي از مناطق تاريخي شهرستان سيرجان كه اتفاقا يك تاريخ دان و نويسندة نام آشناي كشورمان از همين محل است. دكتر باستاني پاريزي كه اسم يكي از كتاب هايش از پاريز تا پاريس است، در روستاي زيباي پاريز كه آب و هواي خوب كوهستاني دارد به دنيا آمده