|
موناليزا ديگر لبخند نمي زند
فيلم راز داوينچي دارد همان ماجراهاي كتاب را تكرار مي كند واكنش منفي منتقدان و استقبال شديد مردم
|
|
|
راز داوينچي
تابلوي شام آخر داوينچي حتي از لبخند موناليزا هم اسرارآميزتر است. راز داوينچي همين جاست
ياسر مالي
راز داوينچي سه سال است كه جايش را در ليست ده كتاب پرفروش دنيا حفظ كرده و ركورد فروش فيلمش هم در همين دو هفتة اول كاملا موفقيت آميز بوده. بازي كامپيوتري آن هم در راه است. فروش رمان هاي قبلي دن براون هم بالا رفته و ناشر از همين حالا پيش فروش رمان بعدي او را شروع كرده. (در ايران هم سه ترجمه از راز داوينچي به بازار آمده كه حالا چاپ ششم با ترجمة بهتر هم ناياب است.) همة اين ها يعني اين كه راز داوينچي حسابي طرفدار دارد. اما نكته اين جاست كه تعداد كساني كه از اين كتاب خوششان نمي آيد هم كمتر از تعداد طرفداران نيست.
اين به ماهيت خود كتاب هم برمي گردد كه جز يك داستان پليسي جذاب، كلي ايده و حرف ديگر هم در دل خود دارد: از ايدة انحراف مسيحيت امروزي از اصل آن (چيزي كه با عقايد ما مسلمان ها هم همخواني دارد) گرفته تا تاريخ انجمن هاي اخوت و فرقه هاي سري (كه البته هميشه به آن كاردرستي و مظلومي كه در كتاب آمده نبوده اند). جالب تر از همه هم رمزشناسي نمادهاي كهن و امروزي است كه راز اصلي جذابيت كتاب شايد همين باشد.
راز داوينچي، داستاني در ژانر هيجاني ـ تعليقي، جنايي، رمزآلود و مذهبي است كه به شكل يك بازي چندمرحله اي طراحي شده؛ رمزهاي تودرتويي كه با گشودن هر كدام از آن ها به مرحلة بعد مي رويد و با رمزي جديد مواجه مي شويد. شايد تنها حسن آن نسبت به بازي هاي ديگر، اين باشد كه اگر رمزي را نتوانيد حل كنيد (كه عمرا هيچ كدامش را نمي توانيد)، game over نمي شويد.
داستان كتاب در امروز و با زبان سوم شخص نقل مي شود و شخصيت هاي اصلي آن يك آمريكايي، يك فرانسوي و يك انگليسي هستند كه در سفري شبيه شواليه هاي قديم، از اسپانيا به فرانسه و انگليس و سرانجام به اسكاتلند و ايتاليا، ان شاءالله جهت عروسي، جام مقدس مسيح را جست وجو مي كنند. كتاب پر است از اطلاعات تاريخي و ديني كه حاصل مطالعات زياد نويسنده هستند و البته مفسرين و منتقدان هم به نوبة خود كم كاري نكرده اند و تا توانسته اند نشان داده اند كه در كجاها نويسنده اشتباهات فاحشي را مرتكب شده است. مثلا اين كه نقاشي كاراواجو كه پيرمردي تيرخورده و در حال مرگ آن را پايين مي كشد، دست كم صد كيلو وزن دارد، يا نقاشي عذراي صخره ها ي داوينچي روي چوب كشيده شده و نمي توان آن را با فشردن زانو پاره كرد، يا در فلان جاي موزه لوور، اصلا توالتي كه ذكر شده وجود ندارد، يا فلان نسخة انجيل در مصر پيدا شده، نه در اردن، و از اين جور مچ گيري هاي فاضلانه.
راز داوينچي معتقد است كليساي كاتوليك تحريف هايي جدي در دين مسيح ايجاد كرده تا بتواند حقانيت خود را توجيه و قدرت و آموزه هاي تغييريافتة خود را گسترش دهد. كليساي كاتوليك هم در مقابل، سعي كرده اين سوءبرداشت را ايجاد كند كه اين كتاب ضد دين است. با اين حال به تصديق نظرسنجي ها، انتشار اين كتاب باعث شده جامعة غرب بيش از پيش به تاريخ كليساي كاتوليك و مسيحيت علاقه مند شود.
موناليزا مرد بود يا زن؟
پنج ماه پيش از شروع داستان، واتيكان به اسقف آرينگاروسا، رهبري يك فرقة مسيحي تندرو و مبتني بر رياضت هاي سنگين جسماني موسوم به اپوس دئي (يعني: كار خدا) اعلام مي كند كه مي خواهد دست از حمايت از اين فرقه بردارد و 20 ميليون يوروي اهدايي فرقه را هم پس خواهد داد. فردي موسوم به استاد كه در اصل قصد تخريب وجهة كليسا و اپوس دئي را دارد، به اسقف پيشنهاد مي دهد در ازاي 20 ميليون، جام مقدس گمشدة عيسي را در اختيارش بگذارد تا اپوس دئي قدرت و محبوبيت زيادي پيدا كند. ولي در حقيقت با استفاده از يكي از نيروهاي اسقف به قتل اعضاي دير صهيون كه مخالفان قديمي كليسا و حافظان جام مقدس هستند، مي پردازد تا خودش بتواند جام را به دست بياورد.
استاد اعظم دير صهيون كه رئيس موزه لوور است پيش از مرگ، اسرار يافتن جام را به نوه اش (سوفي) منتقل مي كند و از او مي خواهد از تاريخ داني آمريكايي (رابرت لنگدان) كمك بخواهد. اين دو با وجود تعقيب بي امان پليس و نيروهاي استاد ، مرحله به مرحله به جام مقدس نزديك مي شوند و در اين راه از يك تاريخ دان انگليسي (تيبنيگ) هم كمك مي گيرند كه در نهايت معلوم مي شود خود استاد است. نهايتا پرنسس سوفي خانوادة گمشده اش را پيدا مي كند و لنگدان هم جام مقدس را؛ و تازه، همديگر را هم پيدا مي كنند!
داستان بر اساس اين ادعاي تاريخي و ديني بنا شده كه عيسي مسيح ازدواج كرده بوده و همسرش هنگام تصليب باردار بوده است و بعدا دختري به دنيا آورده كه پادشاهان مروونژين فرانسه در قرون وسطا از نسل وي هستند. سوفي نوو در اين داستان وارث اين خانواده است. جام مقدس هم در حقيقت همان همسر عيسي و مداركي است كه حقانيت وي را ثابت مي كنند. (كليسا حق دارد با چنين داستاني مخالف باشد، چون ادعا كرده عيسي پسر خدا و اصلا خداست! نه آدميزادي كه ازدواج كند؛ و وارث اش هم كليساست، نه هيچ كس ديگري).
فرق راز داوينچي با بازي هاي كامپيوتري در اين است كه اگر رمزي را نتوانيد حل كنيد، game over نمي شويد
امپراتوري نشانه ها
در عصر جنگ هاي صليبي، 10 شواليه موسوم به شواليه هاي هيكل، به بيت المقدس رفته و اين اسناد را پيدا كرده اند و تا امروز جانشينان آن ها موسوم به دير صهيون از اين راز محافظت مي كنند. دير صهيون يك انجمن اخوت مخفي تأسيس شده در 1188 است كه اساتيد اعظم آن، بزرگ ترين دانشمندان و هنرمندان دوران خود بوده اند از جمله: ساندرو بوتيچلي، لئوناردو داوينچي، رابرت بويل، آيزاك نيوتن، چارلز رادكليف، ويكتور هوگو، كلود دبوسي و ژان كوكتو.
علت نام گذاري كتاب به راز داوينچي اين است كه لئوناردو در زمان خودش به عنوان استاد اعظم دير، با كنايات و اشارات مختلف به مسألة جام مقدس اشاره كرده است. مثلا در تابلوي شام آخر، يكي از حواريون كه سمت راست عيسي نشسته و عين عيسي منتها با رنگ هاي متضاد لباس پوشيده، زن است نه مرد و پطرس (پدر كليسا) با حالتي تهديدوار روي او خم شده است. نقطة تمركز نقاشي هم عيسي نيست، بلكه شكل V ايجاد شده بين عيسي و همسرش است كه نماد عنصر مادينه تلقي مي شود. طرز قرارگيري عيسي و اين حواري زن، درست عين M لاتين است كه هم نشانة ازدواج و هم حرف اول نام همسر عيسي (مريم مجدليه) است. همچنين روي ميز، پر است از ظرف ، اما هيچ كدام جامي كه مسيح از آن نوشيدني ريخته (جام مقدس) نيست. [يعني همسر عيسي خودش جام و زهدان مقدس است.] همچنين تابلوي موناليزا كه داوينچي از روي صورت خودش كشيده و به آن جنبة مؤنث بخشيده، سمبل وحدت زن و مرد و برگرفته از رب النوع هاي مصري پدر و مادر مقدس (آمون و ايزيس) است: Amon L’Isa كه با اندكي قلب مي شود: MonaLisa. و همچنين ده ها راز جالب و تكان دهندة ديگري كه در كتاب با آن ها آشنا مي شويم.
|
