- هفته نامه فرهنگي - اجتماعي -جوانان‎/شماره۵۲ - شنبه ۱۷ دي ۱۳۸۴ - - Jan 7, 2006
docharkhe
اين شماره: نمادها
جاودانه ها
شكل هاي ساده به دلايل معلوم يا نامعلوم تبديل به نماد مي شوند و نمادها زماني طولاني زنده مي  مانند
022806.jpg
ايثار قنواتي
همه چيز از وقتي شروع شد كه آدم اوليه توي چالة آب، عكس خودش را ديد و فكر كرد ممكن است يكي قيافة فتوژنيك پشمالويش را با آخرين مدل زيرپوش برگي كه پوشيده بود، چشم بزند. از همان موقع، با چنگ و دندان به جان ديوار غارها و تخته سنگ ها افتاد و چيزهايي تو مايه هاي چشم زخم براي خودش حك كرد. داستان را بقية آدم ها ادامه دادند. برخلاف بقية چيزها، اين نمادها نه تغيير كردند و نه حتي شكل مدرن تري به خودشان گرفتند. هر چه داستان بيشتر ادامه پيدا كرد، باز هم همان نمادها بودند كه فقط گاهي رنگ هاي فانتزي به خودشان مي گرفتند.
داستان هنوز همان جا است كه بوده است. هنوز هم ما جهان سومي ها و آن جهان اولي ها تقريبا به يك اندازه، دور و بر اين چيزها مي گرديم. اين نمادها و نشانه ها، تنها چيزهايي هستند كه بدون هيچ كم و كاستي و بدون هيچ اصلاح نژادي، از نياكان به همة ما ارث مي رسد. الان نمي خواهيم حرفي از درست بودن يا نبودن، و راست بودن يا خرافه بودن نشانه ها بزنيم. فقط مي خواهيم بگوييم چه ما آن ها را باور داشته باشيم چه انكار كنيم، فعلا آن ها هنوز هستند و بين ملت ها و سرزمين هاي مختلف، هنوز دست به دست مي شوند.

هنوز هم بعضي از مردم جهان تأثير نمادهاي تصويري را درزندگي باور دارند
مظنونين هميشگي
وقتي ناگهان زندگي آدم پر از حوادث پيش بيني نشده مي شود، تمام وسوسه اش مي شود اين كه بفهمد اين اتفاقات كه دارند بدون ارادة او مسير زندگي اش را پيش مي برند، از كجا مي آيند؟ اين جور وقت ها سر علم و تكنولوژي و همة نظام هاي منطقي، مي خورد به سنگ و آدميزاد براي پيدا كردن دليل تقديرهاي ناشناخته بايد راه بيفتد دنبال يك چيزهاي ديگري. اين مي شود كه مي رود سراغ هر امر ماورايي كه در فرهنگ دور و برش وجود دارد. شايد به خاطر اين بوده. شايد به خاطر آن ؛ بالاخره مي خواهد چيزي پيدا كند كه اين اتفاقات را بشود به آن نسبت داد. هنوز هم خيلي از مردم جهان، شومي يا نيكي حوادث روزانه شان را به نمادها و نشانه ها منسوب مي كنند. بخشي از اين نمادها را برايتان فهرست كرده ايم:
022923.jpg
چشم
چيزي كه چشم را به بچه معروف نمادها تبديل كرده، ماجراي چشم زخم و شومي حسادت است. اما اين فقط مخصوص ما نيست. ويتنامي ها تا روي دماغة كشتي هاي بادي جديدشان يك جفت چشم حك نكنند، آن را به آب نمي اندازند.
اسكيموها معتقدند چشم راست، نماد خورشيد است و به آينده بستگي دارد و چشم چپ، نماد ماه و به گذشته وابسته است. مصري ها روي تابوت هاي سنگي شان را با يك جفت چشم تزئين مي كردند تا مرده هايشان بدون زحمت جابه جا شدن، دنياي بيرون را تماشا كنند!
022920.jpg
آينه
هيچ  وقت با آينه شوخي نكن و مطمئن باش آن هم با تو شوخي نخواهد داشت. اين جملة حكيمانه، مخصوص ژاپني هاست. براي آن ها آينه نماد خورشيد است و ارج و قُرب آن در معابد، دست كمي از صليب در كليساها ندارد.
برايتان خيلي بد مي شود كه آن را بشكنيد يا حتي در آن شكلك دربياوريد.
به اعتقاد مسيحي ها و مسلمانان، قلب انسان، آينه اي است كه خدا را منعكس مي كند. به عقيدة بودايي ها آينه بازتاب كنندة آسمان و زمين است. آن ها هنوز هم كه هنوز است، سردخانه هايشان آينه هاي هشت ضلعي آويزان مي كنند كه هشت سه خطي روي آن كشيده شده است. آينه براي آسياي ميانه اي ها همان جايگاه را دارد كه حافظ براي ما. يعني همان طور كه ما وقت و بي وقت، مزاحم جناب حافظ مي شويم و براي آن ليلي يا مجنون هنوز كشف نشده، فال مي گيريم، بروبچز آسياي ميانه سراغ آينه مي روند و از آن مي خواهند كه بگويد چه خبر؟ به نظر آن ها خورشيد و ماه، دو آينه هستند كه هر اتفاقي را كه در زمين مي افتد، منعكس مي كنند. در افغانستان، عروس و داماد سر سفرة عقد بايد اُريب بنشينند و همديگر را در آينه نگاه كنند. اين به آن معني است كه آن ها همديگر را در بهشت مي بينند.
022956.jpg
ترازو
بيشتر تمدن ها ترازو را نماد قضاوت و عدالت مي دانند. در تبت، كفه هاي ترازو نمادي است براي وزن كردن اعمال خوب و بد انسان ها كه وزنه  هاي آن، از سنگ هاي سفيد و سياه هستند.
در مصر باستان، در يك كفة ترازو، يك ظرف (به نشانة قلب مرده) مي گذاشتند و در كفة ديگر آن، پر شترمرغ (به نشانة عدالت و حقيقت). ترازو نماد عدالت و وزنه  هاي آن (قلب و پر شترمرغ)، نماد اعمال بودند.

وقتي هندسه وارد بازي مي شود
022959.jpg
بهتر است هميشه مواظب مثلث هاي سر بالا باشيد. چون مثلثي كه رأس آن رو به بالا باشد، نماد جنس مذكر و البته آتش است. اما خيالتان از بابت مثلث ها سر به زير، راحت باشد. آن ها نماد جنس مؤنث و آب هستند.
كاربرد اصلي مثلث براي حفاظت در برابر چشم زخم است. بيشتر هندي ها، يوناني ها و رومي ها در قرنيزهاي ساختمان هايشان از مثلث همراه با خورشيد و گندم استفاده مي كردند كه نمادي از باروري بوده است.
مثلث متساوي الاضلاع، نماد هماهنگي و تركيبات سه گانه اي مثل تولد، رشد و مرگ است. مثلث هاي ديگر هم نمادهاي خاص خودشان را دارند. مثلا مثلث قائم الزاويه نماد آب، مثلث مختلف الاضلاع نماد هوا و مثلت متساوي الساقين، نماد آتش است.
022962.jpg
دايره نمادي از حركت پيوسته و مدور آسمان است. هندي ها دايره را نماد جهان مي دانند. براي بودايي ها (البته در نوع ذن) دواير متحدالمركز، نماد آخرين مرحلة تكامل معنوي است.
دايره به خاطر حس حركت پويايي كه منتقل مي كند، نماد تغييرات زمين هم هست. به همين علت در معماري سنتي هند به عنوان نمادي از حركت در معابد قبايل شبان و سيار كه مدام در حال جابه جايي بودند، به كار برده شده است.
022965.jpg
اين كوچولوي چهار ضلعي را دست كم نگيريد. مربع، نماد استحكام كل جهان مخلوق است و خيلي هم با نمادهاي ديگر قاتي نشده است.
مربع برخلاف دايره، نماد تغييرناپذيري كائنات است. در تمدن هاي ثابت و غيرصحراگرد، مردمان، خانه ها و پرچين هاي خود را به صورت مربع يا مثلث مي ساختند؛ در حالي كه در قبايل صحراگرد و چادرنشين به شكل دايره ساخته  مي شده است.

مردم ايران باستان، براي پيروزي، پاكي و بركت نشانه هاي مخصوص داشتند
نمادهايي كه با ما دويده اند
022830.jpg
قوچ
قوچ نماد باروري و قدرت است و هميشه آن را به دو شكل مي كشيدند. يكي با شاخ هاي غلو شده كه نماد پيروزي است و يكي در ميان كوه به عنوان حيوان مقدس.
022815.jpg
درفش كاوياني
درفش كاوياني، پرچم يا همان نماد سپاه كاوة آهنگر بوده است و از رنگ هاي ارغواني و بنفش و زرد تشكيل شده است. رنگ سرخ، نماد شكوه، خروش، پايداري و نگهباني از مرز و بوم است. بنفش، نماد جنگاوري، دليري و نبرد سرسختانه با دشمن و مبارزه در راه آزادي كشور است. زرد هم نماد پاكي، نيك خواهي، روشنايي و بزرگي است. پس بي زحمت، اين دفعه اگر نامزد نگون بختتان دسته گل زرد برايتان خريد، فكر نكنيد منظورش نفرت بوده. اما زيادي هم ذوق مرگ نشويد، چون هميشه افعال معكوس وجود دارد.
022842.jpg
چليپا
هفت هزار سال قبل از ميلاد، روي سفالينه ها نقش چليپا وجود داشته كه بعدها صليب را از روي آن ساختند. خط افقي چليپا، نماد كارهاي حيواني و خط عمودي، نماد كارهاي الهي است. علامت به اضافه اي كه از برخورد اين دو خط به وجود مي آيد، نماد چهار عنصر آفرينش (آب، باد، خاك و آتش) و چهار مسير اصلي (شمال، جنوب، شرق و غرب) است.
022812.jpg
فَروَهَر
فروهر همان نماد عجيب و غريبي است كه از گردن برو بچز توي خيابان گرفته تا نقش و نگار روي سرويس مبل دختر عموي تازه عروستان جا خوش كرده است.
فروهر يكي از نمادهاي شاهنشاهي و مهر امپراتوري هخامنشي بوده و هر عضوش براي خودش كلي حرف و حديث دارد.
چهرة فروهر، نشانگر پير جهان ديده اي است كه با تجربه هايش مردم را راهنمايي مي كند. يكي از دست هاي فروهر، باز است و نمايانگر آسمان و كمك خواستن از يك نيروي ماورايي است. حلقه اي هم كه در دست ديگر آن وجود دارد، حلقة مهر و نماد دوستي و پيمان است.
بال ها نماد اوج گرفتن هستند. اين بال ها با سه رديف پر، نماد پندار نيك، گفتار نيك و كردار نيك است. دُم فروهر هم با سه رديف پر، نماد پستي و سقوط است.
بخش مياني فروهر كه با يك دايره نشان داده شده، نماد كل جهان هستي و خورشيد است. پايه ها كه آن ها را سپنته مَينو و انگره مَينو مي گويند، به شكل قرينه در دو طرف دم قرار گرفته اند. اين دو، نماد دو نيروي همسان اند كه هميشه در كنار يكديگر هستند.
022848.jpg
سرو
به خاطر هميشه سبز بودنش مظهر زندگي طولاني بوده و نماد اهورا مزدا.
022821.jpg
شير
نماد سلطنت، نيروي خورشيد و نور است. روي بسياري از گورهاي منطقة بختياري، شيري روي چهار پايش ايستاده يا نشسته است كه نماد نگهبان مرده است. در تخت جمشيد بر روي پلكان هاي كاخ آپادانا، پيكرة نمايندگان مردمان خوز(خوزستان) نقش بسته كه شير و شيربچه ها را به عنوان هديه، پيش شاهان ايران مي آوردند. نقش شير گاو شكن مي تواند نماد پيروزي خورشيد بر ماه يا همان آمدن روز بعد از شب باشد.
022833.jpg
لوتوس
همة نمادهاي خيلي باستاني ما، يكي در ميان، نشانة پندار و گفتار و كردار نيك است. گل لوتوس يا نيلوفر هم از اين قضيه مستثنا نيست. گل لوتوس را روي نقش و نگاره هاي لباس ها گرفته تا مجاري ها و مجسمه هاي  تخت جمشيد، مي شود پيدا كرد. ولي علاوه بر آن سه پند معروف، لوتوس، نماد پاكي و تهذيب نفس و كمال هم بوده است. لوتوس چون با آب در ارتباط است، نماد آناهيتا ايزد بانوي آب هاي روان هم هست.
022824.jpg
نخل
نماد بركت، فراواني نعمت و حاصلخيزي است. در تخت جمشيد، نماد ميترا هم هست.

جك و جانورهاي مشهور
جك و جانورها، دم دستي ترين چيزهايي هستند كه آدم ها نماد و نشانه كردند. آن ها به برة  سفيد تازه به دنيا آمده و محصول خوب آن سالشان نگاه مي  كردند و مي گفتند كار، كار همين بره است؛ و بره مي شد نماد همة اتفاق هاي خوب.
022941.jpg
اردك
اگر من جاي شما بودم، نه تنها اردك توي حوض پارك محل ملاقات با نامزدم را دست كم نمي گرفتم، بلكه هيچ اردك ديگري را هم دست كم نمي گرفتم. چون اردك، نماد آرزو، اميد، وصلت و خلاصه يك عالمه چيز درست درمان است. سرخ پوست ها كه از هر جانوري يك پر مي كندند و نماد مي كردند، پر اردك را نماد مصون بودن از خطا مي دانستند و در مراسم آييني، از آن استفاده مي كردند. ايرلندي ها هم اردك و قو را با هم قاتي مي كردند و محصولش را نماد حيات مي دانستند.
022929.jpg
گوسفند
اگر جزو آن دسته از آدم ها هستيد كه تا دويست سيصد تا گوسفند نشمريد، خوابتان نمي برد، بايد بگويم خيلي خوش شانس ايد كه يك همچين جانور استثنايي اي، هر روز باهاتان است. چون در همة تمدن ها نماد پيروزي و فتح زندگي است. پس، از من مي شنويد، گوسفند را بچسبيد و ول نكنيد.
022938.jpg
الاغ
الاغ يك نماد جهاني و نشانة خريت است؛ البته به غير از چين كه الاغ در آن جا نماد ظلمانيت و شيطان است. مصري ها و فرانسوي ها دو نوع الاغ دارند. الاغ قرمز كه برايشان در حكم نماد اسمش را نبر است و الاغ سفيد كه نشانة جاودانگي است.
022944.jpg
پروانه
وقتي از پيله خارج مي شود، نماد زندگي دوباره است. ما آسيايي ها، رومي ها و يونانيان باستان، هر پروانه را نماد روحي مي دانيم كه از بدن جدا شده.
022932.jpg
جغد
يك سر همة نماد هاي ماليخوليايي به جغد برمي گردد. براي مصري ها جغد نماد سرما، مرگ و شب بود. جغد يكي از مهم ترين نمادهاي اساطيري چين است كه استثنائا نشانة صاعقه بوده و روي پرچم سلطنتي هم از آن استفاده مي شده. اين پرنده بين سرخ پوست هاي آمريكا، نماد كسي بود كه به ديگران كمك مي كرد. آن ها جغد را حمايت كنندة شب مي دانستند و از پر آن در مراسم آييني استفاده مي كردند. نماد جغد هنوز هم بين سرخ پوست ها ارج و قُرب دارد و  آن را خداي مرگ و نگهبان گورستان ها مي دانند.
اما با همة اين توصيف هاي ماليخوليايي، در افسانه هاي لاتين، جغد نماد زن زيبا بوده و نشانة فال نيك در هركاري است!
022917.jpg
اسب
اسب هميشه نماد مبارزه با اهريمن است. البته بعضي وقت ها هم نشانة مرگ يا زندگي بوده. مثلا در يونان باستان، وقتي يك نفر خواب اسب مي ديد يا براي يك نفر خواب اسب مي ديدند، فاتحه اش خوانده بود. فرانسوي ها نماد اسب مرگ را با رنگ سياه و اسب اهورايي را كه مفهومش كاملا برعكس بوده، با رنگ سفيد يا بي رنگ نشان مي دادند.
022926.jpg
اژدها
چيني ها يكي در ميان، هر چيزي را دم دستشان باشد، نماد شيطان و مبارزه با آن مي دانند. گل سر سبد اين نمادهاي شيطاني هم انواع و اقسام اژدها است. مثلا اژدها با مار، نماد نگهبان سخت گير گنج هاي پنهان است.
022935.jpg
لاك پشت
لاك پشت هم كه تابلو نماد عمر طولاني است. در چين، بعد از اژدها لاك پشت خيلي مورد احترام است. آن ها مي گويند هر لاك پشت، مساوي است با پدربزرگ ام!

فهرست
نامه به سردبير
نامه ها‎/ فهرست
سينما تلويزيون
شب به خير، موفق باشي!
مدرسه پيرزن ها
رويدادهفته
گويي طلايي تمشك طلايي
تلويزيون
ايران؟ سوژه راحتي نيست!
مردي در آسمان
كار، كار ايراني هاست
سه روز قبل از رمضان زنگ زد
بال هلي كوپتر خورد به سيم
ورزشي
شكلاتي، شكلاتي
وقتي نيستي، دنيا برام زندونه!
رويدادهفته
ديگر شر نيستم
توي اين برف ها كباب مي شويم!
ورزش مرفه ها
جاده هاي سرد
هر وقت غصه ام مي گيرد، مي روم اسكي!
از نعره هاي شادي تا گونه هاي خيس
اجتماعي
وخداوند ابراهيم را به دوستي برگزيد
زندگي
گلدكوئست باز ها، متهم به قتل
استخدام ادواري به سنگ خورد
رويدادهفته
سينما
شير و شاهزاده
جادوگرميليون دلاري
هفت كتاب
دانش
بشقاب پرنده ها ازكجا مي آيند؟
سنگ سياه ناشناخته
بشقاب  پرنده ؟هيجان زده نشو
ديداربا بيگانه ها
دست كم آبروي خودتان را نبريد
چگونه تقلب كنيم
روزها
گلوي پسرگرم بود
زندگي در دامنه آتشفشان
تصوير چند دوست
چرا كربلاي  پنج مهم است؟
رويدادها
هنر روز
پسردايي هزار ساله
|  فهرست  |  سينما تلويزيون  |  تلويزيون  |  ورزشي  |  اجتماعي  |  زندگي  |  دانش  |  سينما  |
|  روزها  |  هنر روز  |  شناسنامه  |  مهمان هفته  |  راهنما  |  سبك زندگي  |  گزارش  |  موفقيت  |
|   نيم رخ ، تمام رخ  |  يادداشت  |  موضوع ويژه  |  گالري  |
|   صفحه اول   |   آرشيو   |   چاپ صفحه   |