آرش نورآقايي
امروز كه به كاخ گلستان مي روي، رعيتي نيستي كه به بار عام شاه دعوت شده اي. اما مي تواني خود را در يادگاري به جامانده از ارگ تاريخي تهران ببيني و حوادث دو قرن گذشته را به ياد بياوري. دقيقا 184 سال پيش بود كه تهران به دستور آغامحمدخان قاجار به پايتختي انتخاب شد. از آن به بعد و حتي قبل از آن ـ از دوران كريمخان زند ـ محوطة كاخ گلستان، اهميت ويژه اي پيدا كرد.
ميدان ارگ تهران، جايي است كه مي تواني از آن جا وارد مجموعة كاخ گلستان بشوي و فكر كني با ماشين زمان به عقب برگشته اي. اين جا مي تواني چند ساعتي را به دور از دغدغه هاي خيابان هاي شلوغ اطراف، در گذشته سير كني.
به غير از روزهاي يك شنبه و پنج شنبه و تعطيلات سوگواري، از ساعت 9 صبح تا 4 بعدازظهر مي توان از مجموعة كاخ گلستان ديدار كرد. بهتر است جمعة اول هر ماه را براي اين كار انتخاب كنيد تا از ديداري مجاني بهره مند شويد.
محدودة تاريخي ارگ سلطنتي، به روزگار صفويه برمي گردد. اين محدوده از شمال به ميدان امام، از جنوب به ميدان ارگ، از غرب به خيابان خيام و از شرق به خيابان ناصرخسرو مي رسيد.
مجموعة كاخ گلستان، در اواخر دورة پهلوي به محل پذيرايي از ميهمانان خارجي تبديل شد و بعد از انقلاب به صورت موزه درآمد.
مسؤولين موزه نمي گذارند از داخل بعضي از عمارت ها و بناها عكس برداري و فيلم برداري شود. مطمئن باشيد اگر بپرسيد چرا، جواب قانع كننده اي نخواهيد شنيد.
بناي خورشيد (شمس العماره)
زيباترين و ممتازترين بناي كاخ گلستان است. ناصرالدين شاه، قبل از سفر به فرنگ با ديدن تصاوير بناهاي چند طبقة اروپايي، تمايل پيدا مي كند بنايي مرتفع در كاخ گلستان بسازد تا از بالاي آن بتواند منظرة شهر و دورنماي اطراف را ببيند. يكي نبود به او بگويد آقاجان مگر خودمان عالي قاپو نداشتيم كه تو براي ساختن بناي بلند از اروپايي ها تقليد كردي؟
تابستان هاي خنك
اين جا عمارت بادگير است. از بادگيرهايش مي شود فهميد كه شاهان قاجار، تابستان ها اگر به ييلاق نمي رفتند و در تهران مي ماندند، گرمشان نمي شده. اين بادگيرها از نمونه بادگيرهاي شهرهاي كويري هستند.تاجگذاري مظفرالدين شاه (پنجمين شاه قاجار) در تالار اصلي عمارت بادگير و بر روي تخت طاووس برگزار شد
ديدار با شاه
شاه بر روي اين تخت در اين كاخ مي نشست و مردم طبقات مختلف براي ديدنش مي آمدند. اسم اين مراسم، مراسم سلام و بارعام بود. مراسم بارعام از زمان هخامنشيان در كشور، معمول بوده است و نشانه هايش در نقش برجسته هاي تخت جمشيد هم ديده مي شود.عمر بعضي از قسمت هاي تخت مرمر به دورة زنديه برمي گردد. آخرين مراسم رسمي كه در اين ايوان انجام شده، تاجگذاري رضاخان در سال 1304 بوده.
آغا محمدخان، جسد كريمخان زند را پس از نبش قبر كردن، از شيراز به اين جا آورد و زير پله ها دفن كرد تا هر روز، گور او را لگد مال كند
خلوتي داشتند
اين قسمت از كاخ گلستان، مربوط به دورة كريمخان زند است. خلوت كريمخاني، بخشي از اندروني خانه كريمخان زند بوده.
قبلا از آبنماي حوض كوچك اين جا، آب قنات شاهي بيرون مي آمده و در باغ كاخ، جاري مي شده.ناصرالدين شاه هم اين گوشة كاخ را دوست داشته و گاه گاهي با خودش خلوت مي كرده و قليان مي كشيده
ناصرالدين شاه
اين، سنگ قبر ناصرالدين شاه است كه با لباس نظامي و شمشير و زيورآلات نقش شده. بعد از جابه جايي هاي فراوان، آخر كار، سنگ قبر در همان محل خلوت كريمخاني نگاهداري مي شود
شير و شمشير
نقش و نگارهاي ديوارهاي بيروني عمارت هاي كاخ گلستان، بسيار زيباست. يكي از نقش هايي كه خيلي هم تكرار شده، نقش شير و خورشيد است. در ايران باستان، شير نماد خورشيد بود و هر دو، سمبل شاه بودند. در اواسط دورة قاجار بود كه شير، شمشير به دست گرفت و برپاهايش ايستاد