- هفته نامه فرهنگي - اجتماعي -جوانان‎/شماره۴۲ - شنبه ۷ آبان ۱۳۸۴ - - Oct 29, 2005
docharkhe
اين شماره: مسجد گوهرشاد
گوهربانوي فيروزه اي
مسجد گوهرشاد يكي از آثاربرجسته عصر تيموري است كه باني ساخت آن بانو گوهر شاد است
018033.jpg
گنبد فيروزه
اين گنبد، مثل پياز ساخته شده است، درست بالاي ايوان مقصوره. ارتفاع زيادي هم ندارد، يعني بلافاصله بعد از شروع شدن، جمع مي شود. قسمت اصلي گنبد با قوسي نرم آغاز مي شود و به صورت نيمكره اي كه قطرش كشيده شده، درمي آيد. رنگ اصلي گنبد، كاشي سبز رنگ است و در پايين آن مي توانيم نقش هاي رنگارنگي را ببينيم. اين گنبد در زمان صفويه و قاجاريه هم بازسازي شد، ولي در سال 1339 قمري (حدود صد سال پيش) بعد از گلوله باران روس ها، به طور كامل برچيده شد و گنبد جديد بر روي آن نصب شد. اين گنبد، تمام زيبايي هاي عصر تيموري و ويژگي هاي منحصر به فرد آن را هم دارد
عكس: فرامرز عامل بردبار
018018.jpg
گلدسته ها و فلك
اين گلدسته ها را خوب نگاه كنيد. در بقية مسجدها گلدسته ها از روي بام شروع مي شوند و از ايوان فاصله دارند. ولي اين دو حجم زيباي فيروزه اي از روي زمين شروع مي شوند و چسبيده به ايوان مقصوره بالا مي روند و در چهل و سه متري از سطح زمين رو به آسمان به پايان مي رسد. در زير اتاقك گلدسته ها دو كتيبة عربي و فارسي نصب شده و بين اين دو كتيبه هم اسماءالحسني نقش بسته است
عكس: فرامرز عامل بردبار
018009.jpg
ساده اما پرشكوه
در اين ايوان از تزئينات و كاشيكاري هاي مرسوم خبري نيست. هنرمند آن را ساده ساخته و ساده ترين رنگ (سفيد) را در آن به كار برده است. كافيست چراغي آن ميان روشن باشد تا انعكاس نور، با بزرگي اش را به رخ بكشد
عكس: حسن توكلي
018045.jpg
سنگ در سنگ
اين حياط مسجد گوهرشاد است. همه اش از سنگ است. وسط آن يك حوض هشت ضلعي سنگي شبيه كاسه وجود دارد و دور آن هم چهار سقاخانة محرابي شكل از سنگ ساخته شده است. اين روزها اگر به اين حياط برويد آن را با چادر مسقف كرده اند
018027.jpg
منبري بدون حتي يك ميخ
حتي يك ميخ هم در اين منبر چوبي به كار نرفته است. منبر امام زمان، 5/7 متر ارتفاع دارد و در زمان فتحعلي شاه قاجار ساخته شده. تمام آن از چوب گلابي و گردو است و 14پله دارد. جالب اين كه درست در ابتداي آن، دري نصب شده كه دولنگه است و طول آن 75/1 متر و عرضش 50سانتي متر است. كل اين منبر، با هنر منبت كاري، تزئين شده و الان در محفظه اي شيشه اي حفاظت مي شود. مي توانيد روي ديوار غربي ايوان، تاريخچة ساخت اين منبر را ببينيد.
محراب مرمر
درست در ايواني كه هيچ كاشيكاري قابل ملاحظه اي وجود ندارد، محرابي سنگي است كه چشم ها را به خود مي كشاند. اين محراب، تماما از سنگ مرمر است و بيش از 10 متر ارتفاع دارد. چنان ريزه كاري در اين محراب انجام شده است كه مات كننده است
عكس: حسن توكلي
018006.jpg
عكس: آيريا
احسان ناظم بكايي

نام و تصوير مسجدگوهرشاد، با مقدس ترين نقطة ايران گره خورده  است. مسجدي كه يازده سال طول كشيد تا قوام الدين شيرازي آن را بسازد .
اين مسجد 9 هزار متر مربع مساحت و مانند باقي مسجد هاي عصر تيموري 4 ايوان دارد.
و اما گوهرشاد، باني اين مسجد و همسر شاهرخ تيموري، در هشتاد سالگي و چهل سال بعد از ساخت اين مسجد، در سال 861 قمري به دست برادرزادة همسرش ـ ابوسعيد ـ در هرات كشته شد و در كنار همسر و فرزندش بايسنقر در مسجدي به نام خودش در هرات به خاك سپرده شد. در تاريخ، هميشه به نيكي از او ياد مي شود.

ازتيمور تا رضا شاه
طراح و معمار مسجد گوهرشاد، قوام الدين شيرازي است. او معمار مصلي و خانقاه مدرسة هرات نيز هست.
مسجد گوهرشاد با كاشي معرق، تزئين شده. اين كاشيكاري، نمونه اي خاص از كاربرد كاشي است. به اين صورت كه سفال هاي لعاب داده شده را طبق طرح اصلي مي بريدند و بعد با كنار هم قرار دادن آن ها، طرح اصلي را مي ساختند.
گفته مي شود گوهرشاد براي ساختن مسجد، همه خانه ها و زمين هاي اطراف را خريداري مي كند، اما يك پيرزن حاضر نمي شود خانه اش را بفروشد. با آن كه خانة پيرزن، ميان محوطة مسجد بوده، گوهرشاد از تصرف يا خريد آن منصرف مي شود. بعد از ساخت مسجد، آن پيرزن هم خانه اش را به عنوان محل عبادت وقف مي كند.
حدود چهارصد سال پيش، ظاهرا زمين لرزه اي در نزديكي مشهد به گنبد مسجد گوهرشاد آسيب مي رساند.
مسجد گوهرشاد در تاريخ معاصر، يادآور يك واقعة تاريخي است. در۲۱ تير 1314 مخالفان كشف حجاب، در اين مسجد تحصن كردند و نيروهاي رضاخان، متحصنين را سركوب و قتل عام كردند.

فهرست
نامه به سردبير
فهرست
سينما تلويزيون
خدا قسمت بكند
ما خيلي دوستتون داريم
رويدادهفته
تلويزيون
ايستادن بر لب پرتگاه
Javan-cinemaTV@ Hamshahri.org
ورزشي
مرگ در روز روشن
به اين دو تيم فلك زده كمك كنيد
رويدادهفته
تو دورنگي!
... دريغ از پارسال!
روزهاي آفتابي برنابئو
مريخي ها به دنبال رونالدينيو
اجتماعي
بدرود اي ماهي كه در آن آرزوها به ما نزديك شد
گزارش تصويري
چشم در چشم!
زندگي
انتقال به شرط شوهر
تجارت آبرو!
رويدادهفته
سينما
فقط به خاطر امام
قلعه اي در شهريار
آرمان ايران پور از زبان نائيجي
عجيب و غريب ها در فرزند صبح
دانش
ملاقات باهلال
هلال چطور تشكيل مي شود؟
رصد هلال با هواپيما
ماه قمري 28 روزه نيست
رصدگران خيلي حرفه اي!
جهان در تب آنفلوانزا
گوريل هاي باهوش
طوفان و زندگي مردم
فضاپيماي مشترك ژاپن و روسيه
روزها
روزجهاني قدس ۶ آبان، 23 رمضان
يادداشت هاي يك فلسطيني معترض
مي شود به او افتخار كرد
رويدادها
جهان كوچك
اگر صدام سگي را گاز بگيرد
بازي سعد و نحس روي لبنان
ببندد يا نبندد؟
رؤياي بازگشت به قدرت
هنر روز
گوهربانوي فيروزه اي
|  فهرست  |  سينما تلويزيون  |  تلويزيون  |  ورزشي  |  اجتماعي  |  گزارش تصويري  |  زندگي  |  دانش  |
|  سينما  |  روزها  |  جهان كوچك  |  هنر روز  |  شناسنامه  |  ادبيات  |  مهمان هفته  |  راهنما  |
|  سبك زندگي  |  گزارش  |  موفقيت  |   نيم رخ ، تمام رخ  |  يادداشت  |  موضوع ويژه  |  گالري  |
|   صفحه اول   |   آرشيو   |   چاپ صفحه   |