منم كورش
اين جا مقبره كورش است. اسكندر در جهانگشايي هايش وقتي به اين محل رسيد، شنل اش را درآورد و آن را روي صندوقي كه بقاياي پيكر كورش در آن بود، انداخت. اما امروز، ديگر نه از جسد كورش خبري است و نه از گنج هاي داخل آرامگاه. معماري اين مقبره، منحصر به فرد است. 6طبقه دارد و براساس الگوي زيگورات هاي بزرگ ساخته شده. جسد كورش در آخرين طبقه بوده و از بين پادشاهان هخامنشي، او تنها كسي است كه چنين مقبره اي دارد. بقية پادشاهان اين سلسله، مقبره شان در داخل حفره اي در كوه است. اين را هم بگويم كه قبل ترها بالاي مقبرة كورش، سنگي بوده كه روي آن نوشته شده: من كورش هستم. من امپراتوري جهان را به پارسيان دادم. من بر آسيا فرمانروايي كردم.
تقويم سنگي
اين ديوار، باقي ماندة يك برج است 12 مترهم ارتفاع  دارد. حرف و حديث بر سر اين كه اين جا چي بوده، زياد است. بعضي مي گويند اجساد را در آن جا موميايي مي كرده اند. بعضي هم مي گويند محل نگهداري كتيبه ها و الواح بوده. و بعضي ها هم معتقدند اين ديوار يك تقويم سنگي است و براي نشان دادن ماه هاي سال درست شده است.
دقيقا يكي ديگر مثل همين برج، در نقش رستم، نزديك تخت جمشيد به وسيلة داريوش ساخته شده است و به آن كعبة زردشت مي گويند.
دژ
اين جا يك دژ است كه ساخت آن را كورش شروع كرد و داريوش ادامه داد،اما تا همين اواخر هم مورد استفاده بوده و درهر دوره، استفاده كنندگان قسمت هايي از آن را بازسازي كرده اند.به همين دليل ديوارها شكل عجيبي پيدا كرده اند:مثل لايه هاي فسيلي كه هركدام به رنگي است ومتعلق به دوره اي! اين تپه مشرف به پاسارگاد است و بهترين جايي كه مي شده براي دفاع روي آن دژ ساخت. به اين جا تخت سليمان يا تل تخت هم مي گويند.
فرشته نجات
اين انسان بالدار، بالاي سر در ورودي يكي از كاخ هاي پاسارگاد قرار گرفته است. تنه و پاهاي اين پيكره به سمت راست و رو به داخل تالار كاخ در حركت است. دست راستش حالتي شبيه سلام و نيايش به خود گرفته. چهار بال اين فرشته، يادآور فرمانروايي كورش بر چهار گوشة جهان است. شاخ قوچ بالاي سرش هم نماد فركياني است. اين فرشته، نقش نگهبان كاخ را دارد و با آن كه بسياري از تصاوير و كتيبه هاي پاسارگاد تخريب شده است،انگار كسي جرأت نكرده به پيكره آسيبي برساند.
دوهزاروپانصد سال،يك ستون
اين ستوني كه مي بينيد، بعد از 25 قرن هنوز سرپاست.
اين جا كاخ پذيرايي پاسارگاد است و همة ستون هايش افتاده است. اين منطقه، منطقة زلزله خيزي است و كاخ هاي پاسارگاد در مقابل زلزله هاي 7 ريشتري هم مقاومت داشته اند.
۲۵۰۰ سال پيش، آن ها در ساخت كاخ از روش پي دوپوشه استفاده كرده اند. به اين شكل كه بنا دو پي داشته؛ يك پي ثابت و يك پي متحرك كه بنا روي آن ساخته شده. در حال حاضر، ژاپني ها براي مقابله با زلزله از اين روش استفاده مي كنند و در ساخت نيروگاه هاي هسته اي هم همين روش به كار مي رود.

آرش نورآقايي
من دست راست مسيح خود، كورش را گرفتم تا به وسيلة او امت ها را مغلوب سازم، كمرهاي پادشاهان را بگشايم، و درها را به روي او باز كنم. كتاب اشعياءنبي
ممكن است آدم هاي زيادي باشند كه اسمشان كورش است، اما نمي دانند كورش كيست و يا نمي دانند مقبرة او كه همه آن را با نام پاسارگاد مي شناسند، كجاي ايران است. كورش، اولين كسي است كه يك امپراتوري فراگير و جهاني ايجاد كرد. او اولين كسي است كه منشور آزادي و حقوق بشر را صادر كرد، تاريخ به او لقب كبير داد. در پاسارگاد، كورش عليه آخرين پادشاه مادها قيام كرد، آن جا را پايتخت خود كرد و كاخ ها و بناهاي زيادي در آن جا ساخت. اما امروز، چيزي جز يك مقبره و ويرانه هايي از آن كاخ ها و بناها، باقي نمانده است. با هم گشت كوتاهي مي زنيم در ويرانه هاي مكاني در 138 كيلومتري شيراز كه به گفتة تاريخ، اسكندر آخرين كسي بود كه آن را آباد ديد.

گوشه كنار پاسارگاد
ـ از گزارش ديولافوا، باستان شناس فرانسوي، اين طور برمي آيد كه اين مكان تا 100 سال پيش، مكاني مقدس براي مردم محلي بوده است. حتي اعتقاد داشته اند كه اين جا مقبرة مادر سليمان است و به مقبرة كورش، گور مادر سليمان گفته اند.
ـ طرح مقبرة كورش را در هيچ كجاي دنيا نمي توان پيدا كرد.
ـ يونسكو، پاسارگاد را درليست ميراث جهاني واردكرده است.
ـ سبك معماري هخامنشي از معماري كاخ هاي پاسارگاد شروع شده است.
ـ با ساخته شدن تخت جمشيد، از اهميت پاسارگاد كم نشد. حتي مراسم تاج گذاري شاهان هخامنشي در آن جا صورت مي گرفته است.
ـ تورات به كورش لقب شاهين شرق داده است و دربارة او مي گويد: او شبان من است. من او را به دادگري برانگيختم و همة راه هايش را راست خواهم كرد.
ـ مقبرة كورش تا سال 1350 شمسي در ميان يك مسجد تاريخي قرار داشته است. اين مسجد در زمان اتابكان فارس ساخته شده بود.