مرتضي اسلام زاده
نانوتكنولوژي شاخه اي علمي است كه همواره در حال گسترش است و به نظر مي رسد به زودي،كاربرد آن در زندگي در همة زمينه ها فراگير خواهد شد. در آزمايشگاه دانشگاه تگزاس در دالاس، فعاليت هاي پژوهشگران اين دانشگاه بر روي لوله هاي نانومتري كربن، آيندة خوبي را براي كاربردهاي اين تكنولوژي پيش بيني مي كند. نانو لوله هاي كربني (كربن نانوتيوپس) لوله هايي از جنس كربن هستند و قطر آن ها حدود ده ميلياردم متر است. اين نانولوله ها در هر كاري اعم از ماهيچه هاي مصنوعي تا پوشش صفحة مانيتور، مورد استفاده قرار مي گيرند.
يكي از كشفيات جديد و مهيج در مورد كاربرد اين نانولوله ها، استفاده از آن ها در لامپ است. پژوهشگران دانشگاه تگزاس، توانسته اند با به كار بردن اين نانولوله ها در لامپ، وسايل جديدي براي توليد  روشنايي بسازند. از اين لامپ ها مي توان در هرجا، حتي درون دستكش يك سرباز در ميدان جنگ استفاده كرد. نانولوله هاي كربني مي توانند تحت شرايط خاصي نور را ساطع كنند. اگر در ميان اين لوله ها باريكة نازكي از يك فلز، مثل نقره، قرار گيرد، اين لوله ها توانايي بسيار بالايي در انتقال برق از خود نشان مي دهند. ولي كربن نانوتيوپس با كيفيت بالا، بسيار پرهزينه است و كاربرد آن مي تواند توأم با اشكالاتي باشد.
حالا يك تحول در تكنولوژي نانولوله ها ممكن است به اين مشكل پايان دهد. پژوهشگران در دالاس، روشي براي ساختن نوارهاي مادة اصلي به وجود آورده اند كه تقريبا به آساني و به سرعت، ورقه هاي نانولوله ها را صيقل مي دهد.
نماي شماتيك نانو لوله هاي كربني
دكتر ري بگمن از بخش آزمايشگاه نانوتكنولوژي دانشگاه تگزاس مي گويد: جنبة خيلي جالب نانولوله هاي كربني، اين است كه تركيبي از عناصر دارند كه به آن ها قابليت انجام كارهاي چندگانه مي دهد. آن ها مي توانند شفاف باشند يا داراي توانايي هاي غير معمول نوري باشند. همچنين مي توانند هادي و يا نارسانا باشند. ورقه هاي شفاف، قوي تر از فولاد غني شدة هم وزن آن است. آن ها حتي توانايي تغيير نور به نيروي الكتريسيته را هم دارند. اين ورقه ها كه تازه ترين اختراع هستند، شفاف مي باشند. آن ها به ضخامت يك هزارم موي انسان هستند، ولي در عين حال، قدرت قوي ترين فولاد را دارند. انتظار مي رود اين آخرين تحول، كاربرد تجاري و صنعتي نانولوله هاي كربني را شتاب دهد. دانشمندان مي گويند حداكثر 2 تا 3 سال ديگر خواهند توانست نانولوله هاي كربني را به عنوان الكترودهاي قابل انعطاف براي دريافت راه دور و نيز در وسايل پزشكي مورد استفاده قرار دهند.

مهدي صارمي فر
برخي اخترشناسان پيشنهاد كرده اند با توجه به اطلاعات تازه اي كه دربارة سياره هاي منظومه شمسي به دست آمده، براي حفظ دقت علمي لازم، نام زمين به سيارة خاكي تغيير كند و از پلوتو با عنوان سيارة تاريخي ياد شود. 18ماه پيش، يك گروه كاري در اتحادية بين المللي اخترشناسي، بررسي نحوة تعريف صحيح آن چه را كه سياره ناميده مي شود، آغاز كرد. اين گروه، پس از آن كه يك جرم فلكي جديد به نام زنا (Xenna)در منظومه شمسي و در مداري وراي پلوتو كشف شد، شروع به كار كرد. مسأله به خصوص زماني حاد شد كه مشخص شد  اندازة زنا كه در كمربند شهاب سنگ هاي كيوپر قرار دارد، بزرگ تر از  اندازة پلوتو است. به  اين ترتيب اين پرسش پيش آمد كه آيا بايد زنا را دهمين سيارة منظومه شمسي به شمار آورد يا آن كه تعريف ديگري براي آن ارائه داد؟
گروهي از اخترشناسان پيشنهاد داده اند كه سياره ها را بايد با توجه به بزرگي  اندازه شان تعريف كرد و بر اين اساس، پلوتو و همة اجرام فلكي كه  اندازه اي مشابه آن دارند، سياره به شمار مي آيند. بر مبناي اين تعريف، سيارة تازه اي به مجموعه سياره هاي منظومه شمسي اضافه مي شود.
اما گروهي ديگر مي گويند سياره يك جرم فلكي خاص است كه در محدوده اي كه گردش مي كند، بر محيط اطراف مسير خود تسلط دارد. بر مبناي اين تعريف، پلوتو موقعيت خود را به عنوان يكي از سياره هاي منظومه شمسي از دست مي دهد؛ زيرا در بخشي از مسير خود، در ذيل مدار نپتون قرار مي گيرد كه به مراتب از آن بزرگ تر است.
در اين بين، يك گروه ديگر، پيشنهاد سومي  را در دست تهيه دارند كه يك زيرگروه از سياره ها را با توجه به معيارهايي مانند موقعيت مكاني، تركيب مواد سازنده و يا جايگاهي كه در سنت اخترشناسي داشته اند، تعريف مي كند. بر اساس اين پيشنهاد، در تعريف سياره ها بايد از صفاتي مانند خاكي يا زميني و تاريخي استفاده كرد. بر مبناي اين تعريف، پلوتو صرفا از نظر تاريخي و بر اساس سنت متداول ميان اخترشناسان، يك سياره محسوب خواهد شد.

زهرا بخشي
امسال حدود 60 هزار آمريكايي، مبتلا به بيماري سرطان پوست شده اند كه حدود 10 هزار نفر از آن ها در حال مرگ هستند. اگر در روزهاي اوليه، اين بيماري تشخيص داده نشود، سرطان پوست از بد خيم ترين سرطان ها خواهد شد و خيلي سريع با چند تومور خطرناك در كل بدن پخش مي شود.
به تازگي، گروهي از محققان مؤسسه وايتهد، يكي از دلايل خطرناك بودن اين سرطان را كشف كرده اند. آن ها مي گويند بر خلاف سرطان هاي ديگر، سرطان پوست با سرعت در ديگر اعضا گسترش مي يابد. رابرت وين برگ، عضو مؤسسه وايتهد مي گويد: سرطان هاي ديگر، بايد راهي براي گسترش در بدن پيدا كنند، اما سرطان پوست، اين مشكل را ندارد. او مي گويد: اين اولين باري است كه مكانيزم ژنتيكي اين سرطان را يافته ايم.
متاستسيز كه به معني گسترش بيماري در اعضاي مختلف بدن است، بسيار غيرفعال است و مراحل زيادي از جمله پرش سلول هاي سرطاني به عضو هاي مختلف بدن را شامل مي شود. سلول ها اول بايد به نزديك ترين عضو حمله كنند و سپس راهي براي ورود به خون يا رگ هاي لنفاوي پيدا كنند. اين سلول ها بايد كاملا در جريان خون پخش شوند، سپس از جريان خون خارج شده و وارد قسمت هاي گوناگون شوند.
محققان تعجب مي كنند كه چرا سلول هاي سرطان پوست در اين مرحله بسيار فعال  هستند و در مراحل اوليه، شروع به گسترش در بدن مي كنند. تحقيقات نشان داده است كه سلول هاي محافظ پوست در برابر نور خورشيد بسيار سريع تبديل به سلول هاي سرطاني مي شوند و خيلي زود، سلول هاي غير فعال را فعال مي كنند و اين به آن ها اجازة گسترش سريع در بدن را مي دهد.
مركز فعال سازي اين سلول هاي غيرفعال، ژني به نام اسلاگ است. اسلاگ در شرايط خنثي، از جمله در سلول هاي پاية جنيني( كه بعد ها سلول هاي  اندام هاي گوناگون را تشكيل مي دهند) و در سلول هاي پوستي فعال است. در مراحل جنيني، اسلاگ، دستة سلول هاي خنثي را فعال مي كند و براي عملكرد در جنين در حال رشد آماده مي سازد.
پيوش گاپتا دانشجوي اين مؤسسه مي گويد: اسلاگ، عضو اصلي حركت و فعال سازي سلول هاي خنثي است. اسلاگ، فعاليت خود را در دوران جنيني آغاز مي كند و در عضوهاي بزرگسال از كار مي ايستد. اما به محض اين كه سلول هاي پوست در معرض خطر قرار مي گيرند، اسلاگ دوباره فعال مي شود و توانايي گسترش در بدن را بازمي يابد؛ در صورتي كه سرطان هاي ديگر به دهه هايي طولاني براي فعال سازي اين مرحله نياز دارند.
محققان با آزمايش روي موش هاي آزمايشگاهي، يافته اند كه وقتي اسلاگ را در سلول هاي سرطان پوستي از بين مي برند، سرطان، ديگر در بدن گسترش نمي يابد. وين برگ مي گويد: گسترش سريع اين سلول ها در بدن، دليل ديگري نيز دارد و آن اين است كه ژن هايي كه جهش در آن ها باعث اين سرطان مي شود، عموما مكانيزم انتقال سلول ها را از قسمتي به قسمت ديگر بدن بر عهده دارند و اين خود گسترش سلول هاي سرطاني را در بدن، آسان تر مي كند. اين تحقيقات را سازمان سلامت و بهداشت جهاني و سازمان سرطان جهاني حمايت مي كنند.

ذوالفقار دانشي

نوعي ويتامين ب كه در سبزيجات برگ دار و مركبات يافت مي شود، از بروز مشكلات ادراكي در سنين پيري جلوگيري مي كند.
در تحقيق سه  ساله اي كه دكتر كاترين تاكر و همكارانش در مركز تحقيقات تغذية انساني در دانشگاه تافت انجام دادند، گروهي از مردان ساكن در منطقة بوستون كه همگي در طرح مطالعاتي مداوم سالخوردگي (NAS) شركت داشتند، براساس رژيم غذايي و توانايي هاي ادراكي، مورد بررسي قرار گرفتند.
ابتدا از شركت كنندگان 50 تا 85 ساله درخواست شد شكل ها و تصويرهاي مختلفي را كپي برداري كنند. پس از سه سال، آزمون كپي برداري مجددا تكرار شد و همراه آن، پرسشنامه هايي در مورد رژيم غذايي نيز توزيع شد. علاوه بر اين، نمونة  خون شركت كنندگان نيز گرفته شد و مجموعه اي از اطلاعات شامل رژيم غذايي، سطح مواد مختلف در خون و مقايسة توانايي هاي ادراكي در طول سه سال به دست آمد. تحليل اين اطلاعات نشان داد سالخوردگاني كه مقدار بيشتري از فولات (يكي از انواع ويتامين ب) در رژيم غذايي خود مصرف مي كنند، افت كمتري در مهارت هاي كلامي نشان مي دهند. همچنين، سطح بالاي فولات در خون و رژيم غذايي، از بروز اختلالات در كپي برداري فضايي كه دسته اي از مهارت  هاي ادراكي است، جلوگير ي مي كند.
پيش از اين، مشخص شده بود مكمل فولات مي تواند سطح هوموسايستين خون را كاهش دهد. هوموسايستين، يك نشانگر خوني در مورد خطر بيماري هاي قلبي عروقي است و دانشمندان تصور مي كردند كاهش اين نشانگر مي تواند اثرات مفيد فولات را توضيح دهد. ولي نتايج جديد نشان مي دهد فولات، ارتباطي قوي با حافظه و مغز دارد.
اين هم يك برگ برندة ديگر به نفع مصرف سبزيجات و مركبات.