- هفته نامه فرهنگي - اجتماعي -جوانان‎/شماره بيست و سه - شنبه ۲۸ خرداد ۱۳۸۴ - - Jun 18, 2005
docharkhe
اين شماره: بستني 
درباره محبوب ترين دسر دنيا
بعضي ها سردشو دوست دارند
009171.jpg
سارا هاشمي نيك 
از آن چيزهايي است كه تا هست، زندگي بايد كرد. براي رهايي از دغدغه ها و افسردگي ها و غم هاي بزرگ سالي كه به درد مي خورد هيچ، همين كه مزه بچگي هايمان را مي دهد براي خوبي اش كافي است. كي طعم ليس زدن كودكانه به اولين بستني هاي يخي، كي دست ها و لب هاي نوچ قرمز و نارنجي را يادش مي رود؟ زنده باد اين رفيق سرد كه رفاقتش گرم گرم است.
خبر اول اين كه توي همه نظرخواهي ها برنده شده، محبوب ترين دسر دنياست، خودش را قاطي همه انواع دسرها كرده و هنوز كه هنوز است، همه جاي دنيا خيلي تحويلش مي گيرند.
    خبر دوم اين كه دانشمندان توي آزمايش هايشان فهميده اند خوردن بستني با احساس خوش بختي آدم ها رابطه مستقيم دارد. اين دو تا خبر خوب مان بود، بقيه، خبرهايي است كه حرص بستني دوستان را در مي آورد:
مواد اصلي كه تقريبا در تركيب همه بستني ها وجود دارند، شير، شكر، روغن، شيرخشك و خامه است. با چنين تركيبي واضح است كه بستني از چربي نسبتا بالايي برخوردار است. هر 100 گرم بستني براساس طعم و نوع آن بين 6 تا 20 گرم چربي دارد.
بستني وانيلي كم ترين و بستني با روكش شكلاتي بيشترين ميزان چربي را دارند.
پروتيين بستني ها نيز بين 3 تا 9 گرم متغير است و بستني هاي شكلاتي و نسكافه اي داراي بيشترين ميزان پروتيين هستند.
ميزان انرژي موجود در 100 گرم بستني نيز از 220 تا 350 كالري در نوسان است.
بستني وانيلي كم ترين كالري و بستني هاي مغزدار و زعفراني بيشترين كالري را دارند.
متخصصان تغذيه معتقدند يكي از عادات بد منجر به چاقي خصوصا براي كساني كه رژيم لاغري را رعايت مي كنند خوردن بستني و تنقلات در آخر شب و هنگام تماشاي تلويزيون است.
بعضي ها فكر مي كنند اگر شام نخورند و به جايش يك ليوان بستني بخورند، رژيم گرفته اند، در حالي كه كالري و چربي يك ليوان بستني خيلي اوقات با كالري و چربي يك وعده شام مختصر برابري مي كند.
نگه دارنده ها و اسانس هايي كه به بستني اضافه مي شوند، در مقياس زياد و در صورت تداوم مصرف، براي سلامتي مضرند، اما اگر چنين بستني هايي به طور تفنني و حداكثر 2 بار در هفته مصرف شوند، خطرساز نيستند.
بستني هاي سنتي، اغلب، مقادير زيادي زعفران و خامه دارند. ماده اي كه به نام زعفران در اين بستني ها ريخته  مي شود، ماده گياهي ارزان قيمتي به نام گل رنگ است. گل رنگ كمي سمي است و مصرف زياد آن مي تواند مضر باشد، اما خود زعفران، به عنوان يك ادويه آنتي اكسيدان، اگر به ميزان كم در غذاها استفاده شود، مناسب و مفيد است و ارزش غذايي هم دارد.
ظروفي كه بستني سنتي در آن ها توليد مي شود، تشت هايي هستند با جدارهاي پر از خراش كه منبع آلودگي شديد ميكروبي محسوب مي شوند و علايم مسموميت با اين ميكروب ها تهوع، استفراغ، دل پيچه و سردردهاي شديد است.
متخصصان توصيه مي كنند به جاي استفاده از بستني هاي يخي، بستني هاي شيري خصوصا نوع كارخانه اي آن ها را مصرف كنيد.
تركيباتي كه به بستني افزوده مي شوند، مثل كاكائو، در مقياس زياد به سلامت انسان لطمه مي زند. مصرف زياد كاكائو مانع جذب كلسيم و روي مي شود.

بستني، سوغاتي ماركوپولو
009183.jpg
چيني ها، حدود 3 هزار سال پيش، اولين بستني ها را درست كردند. آن ها براي سرد كردن آب ميوه از يخ كوه ها استفاده مي كردند تا اين كه در قرن 18 ميلادي، ماركوپولو، جهان گرد مشهور، به چين سفر كرد و طعم بستني به مذاقش خوش آمد. او اطلاعات ساختن نوعي شيريني منجمد را همراه خود از چين به ايتاليا آورد و اين تكنيك خيلي زود در سرتاسر ايتاليا گسترش يافت. بستني سپس از ايتاليا به ساير كشورهاي اروپايي مثل انگليس و فرانسه سفر كرد. در انگلستان بستني دسر مخصوص دربار بود و فقط خانواده سلطنتي حق چشيدن اين خوردني مطبوع را داشتند. بعد از مدتي مصرف بستني بين خانواده هاي مرفه هم رايج شد تا اين كه به طبقات مختلف اجتماعي راه پيدا كرد و عمومي شد.

مشهورترين بستني تهران
تهراني هاي قديم، بستني را با اكبر مشتي مي شناختند. مغازه دوازده دهنه او سر بازارچه نايب السلطنه، در اوايل دهه 40، بزرگ ترين و مشهورترين بستني فروشي تهران بود.
فروش بستني اكبر مشتي از اواسط بهار شروع مي شد و تا اوايل پاييز ادامه داشت. بستني درست كردن در آن روزگار هم مثل خيلي كارهاي ديگر به سادگي امروز نبود و حكايتي مخصوص داشت. در آن دوران كه يخچال و فريزر وجود نداشت، براي درست كردن بستني تكه هاي يخ را از دره اي بالاي روستاي فشم، به نام حسندر با درشكه به تهران مي آوردند. شاگردهاي اكبر مشتي كه حدود 15 تا 20 نفر بودند، يخ ها را در بشكه هاي چوبي بزرگي مي ريختند كه در قسمت تحتاني شان سوراخي براي خارج شدن آب ها وجود داشت. داخل اين بشكه هاي چوبي، بشكه هاي فلزي كوچك تري قرار داشت كه مواد بستني مثل شير، شكر، خامه، زعفران و پسته را در آن ها مي ريختند. شير لازم براي تهيه بستني از گاوداري خود اكبر مشتي تامين مي شد. شاگردها، مواد داخل بشكه هاي فلزي را ساعت ها با پاروهاي چوبي بزرگ هم مي زدند تا سفت و تبديل به بستني شود. آن وقت بستني را در ظرف هاي بزرگ مي ريختند و به داخل مغازه حمل مي كردند.
مشهور است كه بستني اكبر مشتي را تا قم و ورامين بردند و آب نشد و اين ماجرا تاكيدي بر كيفيت منحصر به فرد بستني اكبر مشتي بود.
شكل عرضه بستني هم به اين ترتيب بود كه 200 تا 250 گرم آن را در كاسه چيني گل سرخي مي ريختند و يا 100 گرم بستني را لابه لاي دو تكه نان مخصوص بستني مي گذاشتند. قيمت هر كاسه يك تومان و هر بستني ناني 5 ريال بود.
قديمي هايي كه اكبر مشتي را به خاطر مي آورند، او را پيرمردي بلند قامت توصيف مي كنند كه عرق چين سفيد به سر مي گذاشت، پيراهن و شلوار ساده اي از جنس پارچه ارفك مي پوشيد و گيوه هاي سفيد به پا مي كرد. مردي مومن وخوش اخلاق بود كه به فقرا و نيازمندان رسيدگي مي كرد و به همين خاطر هم مشتي لقب گرفته بود. اكبر مشتي قبل از مرگش مغازه خود را به شاگرد قابل اعتمادش آقا عبدالله بخشيد، چون اعتقاد داشت كه او براي مغازه زحمت زيادي كشيده است.
تا چند سال پس از مرگ اكبر مشتي هم آقا عبدالله بستني فروشي مشهور را اداره مي كرد تا آن كه او هم دار دنيا را وداع گفت و بساط بستني فروشي اكبر مشتي، در اواخر دهه 50، برچيده شد.

آدم ها و بستني ها
009204.jpg
اگر بستني پسته اي دوست داريد: شنونده خوبي هستيد و صبر و تحمل تان زياد است، در نتيجه مشكلات را با شكيبايي پشت سر مي گذاريد و كم تر خشمگين مي شويد. شما فردي بسيار احساساتي هستيد، در درك مشكلات و موقعيت هاي ديگران به خوبي عمل مي كنيد و به همين دليل روابط خوبي با اطرافيان تان داريد.

بعضي از روان شناسان هميشه دوست دارند بين هر كاري كه آدم انجام مي دهد با روح و روان او ارتباطي كشف كنند. آن ها حتي علاقه مندان به انواع بستني ها را روان شناسي كرده اند.
جالب است نتيجه اين تحقيقات را بدانيد:
009219.jpg
اگر بستني وانيلي دوست داريد: شما فردي تنوع طلب هستيد و اغلب اوقات براساس انگيزه هاي آني تان عمل مي كنيد. شما از ريسك كردن نمي ترسيد و از آن جا كه توقع زيادي از خود داريد، اهداف بزرگي هم براي خودتان تعريف مي كنيد. روابط نزديك خانوادگي براي شما لذت بخش است.
009210.jpg
اگر بستني گردويي دوست داريد: شما منظم و محتاط هستيد و از آن جا كه خيلي كمال گرا هستيد، به جزئيات خيلي اهميت مي دهيد و هيچ وقت از قوانين تخطي نمي كنيد. وظيفه شناسي، اخلاق گرايي و محافظه كاري از ويژگي هاي بارز شماست. از رقابت  كردن با ديگران به خصوص در ورزش، لذت مي بريد و دوست داريد هميشه رييس باشيد.
009177.jpg
اگر توت فرنگي دوست داريد: خجالتي هستيد، احساساتي بسيار قوي داريد، دقيق و مشكوك و خودراي هستيد، كاملا  درون گراييد و معمولا  به خاطر ضعف ها و اشتباهاتتان خودتان را سرزنش مي كنيد.
009180.jpg
اگر بستني كاكائويي دوست داريد يا بستني مورد علاقه تان شكلاتي است: فردي سرزنده و خلاق هستيد و به ندرت سعي مي كنيد هيجان واشتياق تان را پنهان كنيد. شخصيت شما براي ديگران جالب است و وجود شما در مهماني ها و مجالس فضا را شاد مي كند، كارهاي يكنواخت شما را كسل مي كند و از اين كه هميشه در مركز توجه ديگران باشيد، لذت مي بريد.
009198.jpg
اگر بستني موزي دوست داريد: فردي آسان گير هستيد و به راحتي خودتان را با شرايط جديد تطبيق مي دهيد. دست و دل باز هستيد و صداقت و همدلي شما زبان زد خاص و عامه است.
اگر بستني توت فرنگي دوست داريد، خجالتي هستيد، احساساتي بسيار قوي داريد، دقيق و مشكوك و خودراي هستيد، كاملا درون گراييد و معمولا به خاطر ضعف ها و اشتباهاتتان خودتان را سرزنش مي كنيد.
009192.jpg
اگر بستني با مزه قهوه دوست داريد: حافظه خوبي داريد؛ هيچ وقت اسم ها و وقايع گذشته را فراموش نمي كنيد. زياد به گذشته فكر مي كنيد و از مرور كردن خاطرات لذت مي بريد، تا حدي درون گرا هستيد و احساسات تان را به راحتي بروز نمي دهيد.

كافي شاپ نمي رويد؟ اصلا   كم نياوريد!
009234.jpg
بستني معروفي به نام كوپ(Cope) در فرانسه رايج است كه چند سال است در منوي كافي شاپ هاي ما هم به چشم مي خورد. كوپ به معناي ليوان پايه دار است كه فرانسوي ها آن را با مخلوطي از بستني، ميوه، شكلات و مربا پر مي كنند.
در فرانسه بستني ها دو نوع اند: سوربه و گلس. سوربه فالوده تغيير شكل يافته است كه از شكر و آب ميوه هاي مختلف تهيه مي شود. اما گلس همان بستني شيري است كه از مواد اوليه شير، خامه و زرده تخم مرغ تشكيل شده و طعم هاي مختلفي مثل شكلاتي، وانيلي، پسته اي، گردويي، موزي و.. دارد.
انواع بستني هاي ميوه اي، مثل بستني توت فرنگي، هم از ايتاليا به ساير كشورها وارد شده است.
بستني پسته اي يك نوع بستني روسي است و از روسيه به جاهاي ديگر رفته است.
009231.jpg
سان شاين هم نوعي بستني اروپايي است. در اين نوع بستني داخل يك ليوان، چند لايه ژله مي ريزند و رويش را با بستني مي پوشانند.
انواع گلاسه ها از تركيب شير و طعم دهنده اي مثل قهوه، آناناس، پرتقال و بستني وانيلي تهيه مي شوند.
بستني وانيلي پرطرفدارترين بستني امريكاست. پس از آن بستني شكلاتي، بستني هاي مغزدار (آجيلي)، بستني گردويي و بستني هاي كلوچه اي و ناني قرار دارند. طعم هاي ديگري مثل فندقي، توت فرنگي در اواسط جدول و طعم هاي قهوه  و نسكافه در انتهاي فهرست پرفروش ترين بستني هاي امريكا قرار گرفته اند.

اين رشته هاي دوست داشتني 
009255.jpg
فالوده در واقع نوعي بستني است كه شير در تركيب آن به كار نرفته است. فالوده شيرازي يكي از معروفترين فالوده هاي كشور است كه از رشته هاي باريك و بلند نشاسته تشكيل شده است. فالوده  يزدي نوع ديگري از فالوده است كه رشته هاي ضخيم و كوتاه تري دارد. براي تهيه فالوده شيرازي، گندم را دو سه روزي در آب خيس مي كنند تا سبوس آن جدا شود، خمير سفيد باقي مانده را در دستگاهي به شكل سيلندري كه انتهايش پر از سوراخ است مي ريزند (شبيه چرخ گوشت) و رشته هايي را كه از سوراخ ها بيرون مي آيد به آب يخ اضافه مي كنند تا منجمد شود، سپس رشته ها را در شيره شكر يا انواع ميوه ها مي خوابانند تا براي خوردن آماده شود. طعم هايي كه مي شود به فالوده اضافه كرد اين هاست: آب ليمو، به ليمو، آب شاتوت، گلاب، عرق هاي گياهي مثل شاه تره و شاه نسترن.

فهرست
نامه به سردبير
فهرست
سينما تلويزيون
يك روزمعمولي همراه پن !
جايزه تلويزيوني در يك جشن سينمايي
رويداد هفته
تلويزيون
قصه آدم هايي كه چمدان شان را بسته اند
صورتي رنگ عشقه!
گوي طلايي تمشك طلايي
ورزشي
به آلمان كانال بزنيد
يك لنگه كفش براي تمام عمر
رويداد هفته
اجتماعي
بخشي از نامه امام علي(ع) به مالك اشتر
زندگي
هري پاترو شاهزاده دو رگه ماه آينده مي آيد
آقاي واترگيت اعتراف كرد
رويداد هفته
پديده جهاني
دستيار ديجيتال؛ در خدمت شما
روزها
چهره اي برتافته  از حقيقت و باد
موضوع: مصطفي چمران ساوه اي 
رويدادها
جهان كوچك
نه ، به شيوه فرانسوي 
اتوبوس جهنمي 
|  فهرست  |  سينما تلويزيون  |  تلويزيون  |  ورزشي  |  اجتماعي  |  زندگي  |  پديده جهاني  |  روزها  |
|  جهان كوچك  |  شناسنامه  |  مهمان هفته  |  راهنما  |  سبك زندگي  |  گفت و گو  |  گزارش  |  موفقيت  |
|   نيم رخ ، تمام رخ  |  يادداشت  |  موضوع ويژه  |  گالري  |
|   صفحه اول   |   آرشيو   |   چاپ صفحه   |