علي فارسي نژاد
بعد از چند هفته اعتراض و تظاهرات و چندين كشته و صدها مجروح، آتش زير خاكستر احساسات ضد امريكايي در منطقه روشن شده و با سفرهاي مقامات امريكايي و سفر كرزاي به امريكا خاموش نمي شود. جرقه اي كه اين آتش پنهان را گيراند، انتشار گزارشي در مجله نيوزويك در تاريخ 9مي  بود. ويتاكر نويسنده اين گزارش ادعا كرده بود كه از يك منبع نظامي شنيده نظاميان امريكايي براي شكنجه روحي زندانيان گوانتانامو قرآن ها را در توالت گذاشته اند و حداقل در يك مورد فلاش را كشيده اند. ادعايي كه نيوزويك كرده بود در پي سلسله شكنجه هاي زندان ابوغريب و پيدا شدن مجريان سرخود عدالت امريكايي در افغانستان، منطقي به نظر مي رسيد. شعله خشم مردم پاكستان و افغانستان وقتي بالا گرفت كه عمران  خان ستاره سابق كريكت پاكستان و يكي از منتقدان سياست هاي پرويز مشرف در يك كنفرانس خبري با پخش نسخه هاي اين مقاله گفت: اين كاري است كه امريكايي ها با ما مي كنند: توهين به قرآن.
در پي انتشار اين گزارش در مجله نيوزويك، افغانستان شاهد گسترده ترين تظاهرات مردمي از زمان ورود نيروهاي امريكايي از چهار سال قبل بود. ملاهاي ولايات در بدخشان جمع شدند و گفتند اگر امريكا مقصران اين قضيه را تحويل ندهد عليه اش اعلام جهاد مي كنند. اين نخستين بار در چند سال اخير است كه افغان ها با اين خشم و عصبانيت و اين قدر گسترده در خيابان هاي كابل و ولايات افغانستان، شعارهاي ضدامريكايي مي دهند و خواستار خروج نظاميان امريكايي از افغانستان مي شوند. تظاهرات در افغانستان از شهر جلال آباد در شرق اين كشور شروع شد، پايتخت را فرا گرفت و از سلسله كوه هاي هندوكش به سوي شمال افغانستان رفت و در مدت كوتاهي حداقل در 13 ولايت افغانستان گسترش پيدا كرد. تظاهركنندگان خشمگين تعدادي از ساختمان هاي دولتي و دفاتر سازمان ملل متحد را آتش زدند. پليس براي سركوب كردن جماعت به زور متوسل شد و حداقل۱۷ كشته و بيش از صد زخمي حاصل اين سلسله تظاهرات بود. اكنون به نظر مي رسد اين خشم و عصيان مردمي نسبت به عمل كرد امريكايي ها به يك بحران فراگير در افغانستان و پاكستان تبديل شده است. خبرهاي جديد بدرفتاري نظاميان امريكايي با زندانيان در افغانستان هم در اوج اين ناآرامي ها منتشر شد و براي اولين بار كرزاي با لحني مصمم در برابر امريكا ايستاد و خواستار رسيدگي جدي به مساله شد. به دنبال اين اعتراض ديگر كشورهاي اسلامي هم خواهان توضيح رسمي امريكايي ها و بررسي قضيه شدند.
وزير امور خارجه امريكا، خانم رايس گفت: چنين توهيني اقدامي شنيع است و دولت ايالات متحده بي حرمتي به قرآن را تحمل نخواهد كرد. او تعهد كرد كه چنان چه اتهام توهين به قرآن در زندان خليج گوانتانامو درست باشد اقدام مقتضي در مورد مجرمان صورت خواهد گرفت. رايس گفت كه اين گزارش تمام تلاش هاي امريكا در نزديك شدن به دنياي اسلام را نقش بر آب كرده و تصوير امريكا را در خارج خراب كرده است. مقامات امريكايي كاسه ها را سر نيوزويك شكستند. پنتاگون گفت كه اين از تاكتيك هاي تروريست هاست. در جزوه آموزشي القاعده آمده كه بايد كافران را به بي حرمتي به مقدسات متهم كرد.
نام گوانتانامو اولين بار نبود كه در خبرها مي آمد. خليج زيباي گوانتانامو كه آن را در فيلم گلدن آي جيمز باند ديده ايد، چند سال است به عنوان مكاني كه به روي رسانه ها و قانون بسته مانده و گاه گاه از پشت درهاي بسته اش گزارش هاي مخوفي نشت مي كند شناخته شده است. وقتي امريكا حاكميت كوبا را از اسپانيا گرفت، زندان گوانتانامو ساخته شد. بعد از انقلاب كوبا اين خليج طي قراردادي به مبلغ ساليانه 4000 دلار به امريكا اجاره داده شد و پناهندگان غيرقانوني به خاك امريكا را در آن جا جا مي دادند. بعد از جنگ تروريستي امريكا عليه تروريسم اين پايگاه نيروي دريايي زندان متهمين القاعده و طالبان شد. دولت امريكا اين افراد را دشمنان مسلح غيرنظامي معرفي كرد كه از دست رسي به امكانات قضايي متهمان در داخل خاك ايالات متحده محروم هستند و در عين حال، با آنان به عنوان اسير جنگي رفتار نمي شود. اين كه گوانتانامو خارج از خاك امريكا بود، اين اجازه را به بازجوهاي امريكايي مي داد تا اساسي ترين حقوقي را كه چند كيلومتر آن طرف تر به داشتنش افتخار مي كردند در اين جا نقض كنند. در سال 2004 سه زنداني انگليسي كه آزاد شده بودند گزارشي 115 صفحه اي از شكنجه و توهين و تحقير در زندان گوانتانامو منتشر كردند. گزارش ها نشان داد كه يك تيم مخوف رفتارشناسي موسوم به بيسكويت نقاط ضعف و ترس هاي زندانيان را بررسي مي كرده. مي توان تصور كرد كه زندانيان برهنه نمونه هاي آزمايشگاهي خوبي براي اين رفتارشناسان بوده اند.
عذرخواهي نيوزويك به خاطر مقاله بحث برانگيزش هم در امريكا و هم در دنياي اسلام با شك و ترديد رو به رو شد. مسلمانان فكر مي كنند اين پوشش جديدي براي فروكاستن خشم آن هاست و معتقدند كه نيوزويك تحت فشار دولت مجبور شده بگويد داستانش اشتباه بوده 
يك هفته بعد، پس از برافروختن آشوبي كه كشته و زخمي داشت  مجله نيوزويك اعلام كرد ارتش امريكا نتوانسته است شواهدي در تاييد ادعاهاي مربوط به اين موضوع پيدا كند و سردبيرش گفت: ما واقعا متاسفيم كه اين گزارش مورد بهره برداري تندروها قرار گرفت و به چنان ماجراي تلخي انجاميد. نيوزويك مي گويد بعد از آن كه مقام مسوولي كه منبع خبر بوده گزارش چاپ شده را ديده، گفته ديگر مطمئن نيست كه اين چيزها واقعا در زندان گوانتانامو اتفاق افتاده است. مسوول زندان گفت كه نه تنها به قرآن بي احترامي نشده، بلكه ترتيبي داده شده كه فقط بازجويان و نظاميان مسلمان امريكايي حق لمس قرآن را داشته باشند. نيوزويك ابراز تاسف كرد، اما حرف هايي را كه در مقاله اش زده بود پس نگرفت، حتي گفت كه گزارش هاي بيشتري در مورد توهين به قرآن دريافت كرده است. وكيل مدافع گروهي از زندانيان به رسانه ها گفته كه موكلانش در پي لگدمال كردن قرآن توسط يكي از نگهبانان قصد خودكشي داشتند. در همين روزها كميته جهاني صليب سرخ اعلام كرد كه گزارش هاي موثقي از توهين به قرآن و بازي با احساسات مذهبي زندانيان در گوانتانامو دريافت كرده است.
اما عذرخواهي نيوزويك به خاطر مقاله بحث برانگيزش هم در امريكا و هم در دنياي اسلام با شك و ترديد رو به رو شد. مسلمانان فكر مي كنند اين پوشش جديدي براي فروكاستن خشم آن هاست و معتقدند كه نيوزويك تحت فشار دولت مجبور شده بگويد داستانش اشتباه بوده. يك رهبر جماعت اسلامي پاكستان گفت: هر كشاورز بي سوادي هم مي داند كه اين عذرخواهي به خاطر فشار امريكا بوده. جماعت اسلامي در پاكستان گفته كه قصد ندارد تظاهرات را متوقف كند. مقامات امريكايي شتاب زده دوست دارند همه چيز تقصير نيوزويك و ضعف اخلاق خبرنگاري بيفتد تا تقصير سياست هاي اشتباه آن ها در جنگ خودخوانده شان با تروريسم.
چند روز بعد، بر اثر فشارهاي سياست مداران امريكا نيوزويك مجبور شد گزارشش را پس بگيرد. ويتاكر در يك جمله نوشت: با توجه به آن چه اكنون مي دانيم، خبر اوليه خود را مبني بر اين كه يك تحقيق داخلي نظامي نتيجه گيري كرده بود كه در خليج گوانتانامو به قرآن توهين شده است، پس مي گيريم . مجله نيوزويك اكنون مي گويد كه منبع اصلي اين مجله براي خبر بي احترامي به قرآن مطمئن نيست كه اظهارات نقل شده در مورد توهين به قرآن را كجا ديده است. جون ميچم سردبير نيوزويك گفت كه با اين وجود اين منبع همچنان مي گويد كه چنين اظهاراتي را در گزارش هاي دولتي خوانده بوده است. شايد بستن گوانتانامو و دادن حقوق اوليه قضايي به زندانيانش بهترين راه براي نشان دادن حسن نيت امريكا به دنياي اسلام باشد.

۸ ساعت برنامه خانه مهاجران شبكه PBS يكي از بهترين برنامه هاي ژانر رياليتي تي وي است  كه اين سال ها منحصر به مسابقه هاي گل آلود و كپي ارزان آدم هاي مشهور شده است 
كشوري كه امروز ايالات متحده نام دارد، در ابتدا باريكه زميني بود در ساحل شرقي سرزمين نويافته امريكا. در قرن هفدهم زمين هاي بكر امريكا و فرصت هاي طلايي اش مهاجران زيادي را از سراسر اروپا مانند مغناطيسي به طرف خود كشاند. مهاجران، برخي براي تجارت و سياحت مي آمدند و بعضي هم مي آمدند تا در اين سرزمين وسيع زندگي جديدي را شروع كنند. بعد از هشت هفته تحمل رنج سفر با كشتي به جايي مي رسيدند كه جز بوميان و جانوران وحشي چيزي در آن نبود. كلبه هايي چوبي مي ساختند و زراعت مي كردند و كم كم جوامع كوچكي در ساحل شرقي قاره جديد (نيوانگلند) تشكيل دادند. ره آورد اين مسافران براي بوميان اين سرزمين ها، مذهب و الكل و ويروس هاي جديد و در نهايت محو كردن شان از تاريخ بود.
در سال 2003 تهيه كنندگان شبكه تلويزيوني PBS كنجكاو شدند كه بفهمند تكنولوژي در چند قرن اخير چقدر زندگي بشر را با تغيير مواجه كرده و تصميم گرفتند برنامه اي بسازند كه شركت كنندگان آن از ساخته هاي دست بشر در چند قرن اخير دور باشند و زندگي در آن شرايط را تجربه كنند. براي ساخت برنامه عقربه زمان را به سال 1628 برگرداندند؛ زماني كه اولين كلوني هاي جامعه پيوريتن امريكايي تشكيل شد. هدف برنامه سازان اين بود كه شرايطي مشابه آن زندگي را باز سازند و رفتار آدم ها را در آن شرايط ضبط كنند تا يك برنامه تلويزيوني 8 قسمتي از آن ساخته شود.
سري برنامه هاي رياليتي تي وي ژانر پرطرفداري در تلويزيون است. در اين برنامه ها چند نفر غريبه را در يك جا جمع مي كنند و مردم رفتارهاشان در آن شرايط و روابط بين شان را مي بينند. مسابقه هايي هستند كه شركت كنندگان بر حسب استقامت بدني و روحي شان يا بر اساس نظر مردم كم كم حذف مي شوند و در قسمت پاياني برنده نهايي مشخص مي شود يا مانند نكست اكشن استار كه بروس ويليس هاي كم هزينه جديدي را به فيلم هاي اكشن درجه بي تزريق مي كند، از آن ها مي خواهند كس ديگري باشند. فرق برنامه خانه مهاجران با ديگر برنامه هاي رياليتي تي وي اين است كه رقابتي در كار نبود، بلكه هدف تاكيد بر تلاش دسته جمعي براي ساختن جامعه اي موفق بود كه بتواند احتياجات خودش را برآورده كند و دوام بياورد.
لوكيشن برنامه مزرعه پليموث در ايالت ماساچوست در ساحل شرقي امريكا بود كه به خاطر موزه تاريخش كه وسايل مهاجران اوليه در آن قرار دارد معروف است. ماه ها طول كشيد تا در محوطه اي هزار هكتاري خانه هايي به سبك خانه هاي آن دوران ساخته شود و محيطي كاملا مشابه محيط مهاجران اوليه ساخته شود. معماران با بررسي ساختمان هاي قديمي مهاجران و اسناد قديمي، دقيقا هر چه را كه يك خانه در قرن هفدهم داشت بازسازي كردند. تنها نشانه قرن بيست و يكمي، حضور دوربين هاي كوچك ديجيتال در اين دنياي شبيه سازي شده قرن هفدهم بود تا بيننده را در اين تجربه شريك كند. دوربين ها راه ارتباط با تهيه كنندگان برنامه هم بودند و شركت كنندگان مي توانستند نيازهاي خود را از اين طريق با آن ها در ميان بگذارند. بعد از اين كه مقدمات كار فراهم شد شركت كنندگان براي دو هفته تمرين سخت آماده شدند تا چهار ماه زندگي به سبك قرن هفدهم را شروع كنند. زندگي اي كه از نظر جسمي و رواني با شرايطي كه در آن كار و زندگي مي كردند چهار قرن فاصله داشت. از بين 5000 نفر كه آن لاين درخواست شركت در اين تجربه را كرده بودند، فقط 27 نفر انتخاب شدند. در بين شركت كنندگان، استاد دانشگاه، حسابدار، مغازه دار، خانواده و مرد و زن مجرد پيدا مي شد. در اين دو هفته تمرين مهارت هاي اساسي مانند برافروختن آتش، كشت سبزيجات و ميوه و تعمير ابزار به آن ها آموخته شد. به هر كدام نقش هايي هم داده شد. يك كشيش به عنوان حاكم دهكده منصوب شد، به يكي نقش زن بيوه داده شد و ديگري را خدمتكار كردند. شركت كنندگان بايد هر چه بيرون بودند فراموش مي كردند و مانند مهاجران اوليه فكر مي كردند، رفتار مي كردند و روابط شان را بر پايه روابط آن ها تنظيم مي كردند. اين تصور در نظر جالب به نظر مي رسد، اما تصور كنيد يك دانشجو بايد چهار ماه نقش خدمتكار را بازي كند. براي شركت كنندگاني كه تصورشان از زندگي چهارصد سال قبل تصوري رمانتيك بود شرايط اين زندگي دشوار بود.
آن ها هم مانند مهاجران اوليه سفر خود را با كشتي از انگليس شروع كردند و به پليموث آمدند و خانه هاي دهكده را تحويل گرفتند. چند جا مجبور شدند قوانين آن دوران را نقض كنند. مثلا در آن زمان عينك نبود، ولي به شركت كنندگان اجازه دادند كه عينك شان را همراه داشته باشند. به 26 نفر شركت كننده چهار خانه دادند و يك كتابچه قوانين قديمي انگلستان قرن هفدهم كه بايد طبق آن عمل مي كردند. آن موقع دموكراسي هنوز اختراع نشده بود و مجازات در ملا عام و برده و ارباب روشي بود كه با ديدگاه قرن بيست و يكمي آن ها بسيار متفاوت بود. قوانيني كه بايد چهار ماه با آن زندگي مي كردند و برايشان جالب و بيگانه بود. هر كس يك حيوان خطرناك مانند گرگ را بكشد از حاكم ذرت جايزه مي گيرد. زن ها رسما موجودات پايين تري به حساب مي آيند. دين، يكي از ستون هاي اصلي جوامع مهاجر به ساحل شرقي امريكا بود. پيوريتن ها مسيحيان دوآتشه اي بودند و در برنامه هم افراد جدا از اعتقادات شان بايد دستورات ديني را اجرا مي كردند. يك زن و شوهر كه به جاي شركت در مراسم كليسا به شنا رفته بودند، مجبور شدند چند ساعت در يك مزرعه ذرت دست و پا بسته بمانند.
از دنياي شاد و سرگرم كننده قرن بيست و يكم تا دنياي كارهاي بدني سخت براي سير ماندن، راه زيادي است كه پيمودنش احتمالا آدم را متحول مي كند. با گذشت روزها بنيه مهاجران زيادتر مي شد. ماهيچه ها سفت تر مي شدند و روحيه ها عوض مي شد. در نظر بگيريد بعد از اين كه شب را با يازده نفر ديگر در يك اتاق تنگ و سرد خوابيده ايد و يك موش هم نصف شب افتاده روي صورت تان و بيدارتان كرده، كله سحر پدر بيدارتان مي كند تا بز را بدوشيد و هيزم خرد كنيد. براي دست شويي بايد ميان كوه و جنگل برويد. حمامي در كار نيست و بعدش مجبوريد در مراسم سه ساعته دعاي روز يك شنبه شركت كنيد. راديو، تلويزيون، روزنامه و اينترنتي وجود ندارد و شب ها بايد زير نور شمع انجيل بخوانيد. به جاي پيتزا و چيزبرگر، تنها خوراكي نخودسبز است. شركت كننده اي كه مجبور بود در اين دنيا نقش خدمتكار را بازي كند مي گويد يك بار مجبور شده پوره نخودسبزي را كه نه روز مانده بوده بخورد. اگر شانس بياوريد و خدمتكار نباشيد گوشت نمك سودي كه هر دو هفته يك بار تهيه كننده در اختيار شركت كنندگان مي گذارد گيرتان مي آيد. بومياني كه اطراف اين مستعمره زندگي مي كردند چالش هاي جديدي را پيش پاي شركت كنندگان مي گذاشتند. اپرا وينفري مجري مشهور برنامه اپرا چند شب در آن جا ماند و شير بز دوشيد و چوب خرد كرد و مجبور شد از برگ به جاي كاغذ توالت استفاده كند.
دوربين هاي كوچك ديجيتال كه در چهار خانه نصب شده بودند و كل اين برنامه را ضبط مي كرد بيننده را در يك تجربه منحصر به فرد شريك مي كنند. ساكنين خانه ها با دوربين ها درد دل و اعتراف مي كردند و تجربه شان را از رها شدن از ريتم سريع زندگي مدرن مي گفتند. 8 ساعت برنامه خانه مهاجران شبكه PBS يكي از بهترين برنامه هاي ژانر رياليتي تي وي است كه اين سال ها منحصر به مسابقه هاي گل آلود و كپي ارزان آدم هاي مشهور شده است.