ثبت نام كانديداها هفته قبل تمام شد و تا چند روز ديگر، با اعلام نظر نهايي شوراي نگهبان، فهرست نهايي كانديداها معلوم مي شود. اگر تا الان هنوز كار خاصي براي شناختن اين آدم ها نكرده ايد، بهتر است دست بجنبانيد. تبليغات نامزدها از چند روز ديگر شروع مي شود و با سروصداي زيادي كه ايجاد مي كند، دست و بال آدم را براي تحقيق درست و حسابي مي بندد. آن وقت همه تنبل مي شوند و به جاي اين كه، دنبال كانديداي بهتري بگردند، دور هم مي نشينند و از شايعات داغ انتخاباتي حرف مي زنند؛ احتمالا هر كسي هم سعي مي كند به حرف هايش آب و تاب بيشتري بدهد و بقيه را بيشتر شگفت زده كند.
خلاصه اين كه اين روزها براي تحقيق كردن وقت مناسبي است؛ فرصت را از دست ندهيد.
چه طوري تحقيق كنيم؟ فكر مي كنم اين مهم ترين سوالي است كه مي شود پرسيد. در اين شماره سعي كرده ايم از تجربه هاي موفق ديگران بفهميم كه بالاخره چه طوري بايد اطلاعات اوليه لازم را به دست آوريم.
آمار و اطلاعات گير بياوريد
قبل از هر كاري بايد بتوانيد وضع فعلي كشور را درست بشناسيد. فهرستي از بزرگ ترين امكانات و مشكلات مملكت - از نظر خودتان- تهيه كنيد و درباره هر يك از چيزهايي كه در فهرست تان داريد، به دنبال آمار و ارقام رسمي بگرديد. اين طوري مي توانيد بفهميد در مورد چيزي كه از نظر شما مي تواند يك عامل پيش رفت، يا يك مشكل و مانع پيش رفت باشد، چه قدر درست قضاوت كرده ايد.
براي آمار و اطلاعات كجا را بگرديم؟
هر جايي را كه ممكن است. البته جمع كردن اطلاعات خودش كار مهمي است، ولي به هر حال اگر بگرديد راهش را پيدا مي كنيد.
از جمله جاهايي كه اكيدا توصيه مي شود، روابط عمومي و سايت هاي اينترنتي سازمان ها و اداره هايي است كه يكي از وظايف شان، ارايه آمار درباره وضعيت جامعه است. مثل:
سازمان ملي جوانان سازمان محيط زيست 
بانك مركزي سازمان بهزيستي 
مجلس دفتر رييس جمهور
اگر در بعضي موارد آمار و اطلاعات با قضاوت هاي شما نمي خوانند.
اين اتفاق آن قدرها هم ناخوش آيند نيست، اما به هر حال نشان مي دهد كه تصور اوليه  شما كاملا درست نبوده است. حالا براي اين كه بدانيد امكانات و مشكلات واقعي كدام ها هستند، بايد يكي از اين كارها را انجام دهيد:
در اخبار روزانه - كه از راديو، تلويزيون و روزنامه ها ارايه مي شوند - بگرديد و ببينيد در مملكت چه خبر است.
راه اول، مشكل است و چندان هم نمي شود به آن اعتماد كرد؛ چون خبرنگارها معمولا بيشتر از اين كه كارشناس خوبي باشند، نويسنده اي كنجكاو هستند. راه بهتر اين است كه به سراغ آدم هايي برويد كه كم و بيش مي شود به شان اعتماد كرد.
اگر همه حدس هاي اوليه تان، كم و بيش درست است، اما.
اگر فكر مي كنيد كه ممكن است چيزهايي را از قلم انداخته باشيد، بهتر است باز هم از آدم هاي مورد اعتماد كمك بخواهيد.

از كجا بفهميم كه به چه كسي مي شود اعتماد كرد؟
پيدا كردن كسي كه به طور مطلق قابل اعتماد باشد، كار مشكلي است، اما بالاخره در مورد هر مساله خاصي، آدم هاي قابل اعتماد هم پيدا مي شوند. آدم هاي مورد اعتماد، معمولا اين طوري هستند:
در زندگي و كارهايشان، بيشتر اهل عمل هستند تا اهل حرف زدن.
از اشتباه ديگران انتقاد مي كنند، نه از خود آن ها.
به طور كلي آرام هستند و لحن ملايمي دارند.
علاوه بر اين كه جرات انتقاد كردن دارند، جرات تعريف كردن از كارهاي خوب و پتانسيل هاي مثبت را هم دارند. تعريف كردن از ديگران معمولاپذيرفتن ضعف هاي خود به حساب مي آيد. بنابراين بيشتر آدم ها از آن طفره مي روند.
حواس تان به محدوده اطلاعات و تخصص آدم ها باشد
گاهي وقت ها، با اين كه خودمان مي دانيم كه به هر كسي حداكثر در محدوده اطلاعات و تخصصش مي شود اعتماد كرد، از شخصيت و رفتار يك نفر آن قدر خوش مان مي آيد كه ديگر همه حرف هايش را دربست قبول مي كنيم. اين اتفاق خطرناكي است و ممكن است به اشتباه هاي بزرگي منجر شود. مواظب باشيد!
هنوز نوبت به بحث درباره آدم ها نرسيده 
يك عادت بد در كشور ما اين است كه بحث هايمان درباره وضع كشور، خيلي زود به بحث درباره آدم هاي سياسي و مديران تبديل مي شود. اين حرف ها، وقتي اطلاع درستي از اوضاع نداشته باشيم، هيچ فايده اي ندارند و از نتيجه آشناي همه مي برند، همه مي خورند و حرف هاي خاله زنكي درباره سياست مداران جلوتر نمي روند. پس موقع حرف زدن با آدم هاي مورد اعتماد، براي شناختن اوضاع كشور، نبايد بگذاريم بحث به اين جاها كشيده شود.
چه طور بپرسيم؟
اگر كسي احساس كند در مورد سوالي كه ازش مي كنيد، قبلا كلي فكر كرده ايد و دنبال جواب گشته ايد، خيلي بهتر پاسخ را مي دهد. بنابراين، كارهايي را كه كرده ايد و مشكلي را كه باعث شده به راهنمايي احتياج پيدا كنيد، براي كسي كه ازش سوال مي كنيد، توضيح بدهيد.
اطلاعات تان را تصحيح كنيد
خب، حالا اگر اجازه بدهيد، مي خواهيم چند كلمه درباره موضوع خيلي مهمي به اسم روان شناسي شخصيت صحبت كنيم. قبل از هر چيز بايد بگويم كه منظورم از روان شناسي شخصيت معناي دقيق علمي اش نيست و اصلا قرار نيست چيزي درباره علم روان شناسي بگوييم.
بگذاريد اول از يك حس مشتركي شروع كنيم كه فكر مي كنم همه مان تجربه اش كرده ايم: توي تاكسي هستيد و راننده و مسافري كه جلو نشسته، درباره مملكت حرف مي زنند. مسافر مدام از وضعيت مملكت گله مي كند و درست مثل يك تيك عصبي، بعد از هر چند كلمه، دوباره به اين جا مي رسد كه آقا هر كس بخواهد درست كار كند، بقيه سرش كلاه مي گذارند. وقتي مسافر جلوي پياده مي شود، راننده از آينه نگاهي به شما مي اندازد و مي گويد: مخ مان را پياده كرد. آقا يك بقالي فسقلي داشته و يك خروار جنس ريخته توش، براي همين بعد نتونسته بفروشه، حالا غرغرش را ما بايد تحمل كنيم.
درست است كه شما در انتخاب آدم هايي كه ازشان سوال كرده ايد، دنبال بهترين ها رفته ايد، اما بالاخره بايد يادتان باشد كه آدم ها معمولا از اعتراف كردن به اشتبا هات شان چندان خوش شان نمي آيد. بنابراين، ممكن است كسي كه ازش راهنمايي خواسته ايد، بعضي جاها سعي كند كار درست ديگران را كوچك كند يا حتي غلط نشان بدهد تا اشتباه خودش را بپوشاند. پس بايد سعي كنيد يك جوري شخصيت طرف مقابل تان را هم بشناسيد و با در نظر گرفتن شخصيتش به چيزهايي كه مي گويد، فكر كنيد.
چند مثال كوچولو
بعضي آدم ها اصولا بدبين و مايوس هستند. گلامپ را يادتان هست؟ همان آدم كوچولوي داستان گاليور كه هي مي گفت: من از اولش هم مي دونستم كه ما موفق نمي شيم!
مشكلي كه اين جور آدم ها بزرگ بدانند، احتمالا كوچك و مشكلي كه كوچك بدانند، قابل صرف نظر كردن است.
اطلاعات هر كسي ممكن است احتياج به تصحيح كردن داشته باشد، حتي صميمي ترين ها
بعضي آدم ها خيلي به ما نزديك اند، اما بايد يادمان باشد كه آن ها هم ممكن است اشتباه كنند. اتفاقا چون از آن ها - نسبت به ديگران - بيشتر مي دانيم، بهتر مي توانيم درباره اثر شخصيت شان بر حرف هايي كه مي زنند، قضاوت كنيم.
حالا نوبت خودتان است 
شخصيت خود ما هم بر اطلاعاتي كه به دست مي آوريم بي تاثير نيست. اگر توانستيد، فهرستي از ويژگي هاي فردي تان تهيه  كنيد و سعي كنيد بفهميد اين ها كدام بخش از اطلاعات تان را ممكن است تحت تاثير قرار داده باشند. البته هر كسي نمي تواند رفتار خودش را بي طرفانه بررسي كند. اين كار واقعا سخت است.
اطلاعات تان را مرتب كنيد
حالا نوبت مرتب كردن اطلاعات است: شك نكنيد، مخصوصا اگر اطلاعاتي كه جمع كرده ايد زياد باشد، حتما به اين كار نياز خواهيد داشت.
از اطلاعات تان چند موضوع مهم دربياوريد و چيزهايي را كه جمع كرده ايد، براساس اين موضوعات دسته بندي كنيد.
با اطلاعاتي كه با هم نمي خوانند، چه كنيم؟
اگر اطلاعاتي كه از آدم هاي مختلف جمع كرده ايد بعضي جاها با هم نمي خوانند.
ممكن است در آن موضوع خاص، نظرهاي مختلفي وجود داشته باشد كه هر كدام تا حدي درست هستند. اين قضيه را مي توانيد با پرسيدن دوباره از آدم هاي مورد اعتمادتان تشخيص دهيد. از هر كس بخواهيد تا از نظر خودش در مقابل نظر ديگران دفاع كند. اگر قدري زحمت بكشيد و دقيق باشيد، مي توانيد كسي را كه بهتر و حسابي تر از خودش دفاع مي كند، تشخيص دهيد.
ممكن است هيچ كدام از آدم ها نتوانند در مقابل نظر ديگران از خودشان خوب دفاع كنند. من اگر جاي شما باشم، در اين موارد، بي خيال آن مورد خاص مي شوم و سعي مي كنم خودم را متقاعد كنم كه در كشور ما اين مساله هنوز راه حل خودش را پيدا نكرده است.
اطلاعات مرتب شد. حالا چه كار كنيم؟
يك هفته اي دندان روي جگر بگذاريد. در شماره بعد يادتان مي دهيم كه با اطلاعات ارزش مندي كه دستگيرتان شده، چه طور به سراغ تبليغات نامزدها و انتخاب بهترين فرد برويد.
اطلاعات تان را اضافه كنيد
البته مي دانم كه شما از آن دسته آدم هايي نيستيد كه خيلي زود به اطلاعات شان مغرور مي شوند، اما به هر حال گفتن اين مطلب ضرري ندارد كه با همه زحمتي كه كشيده ايد، باز هم ممكن است بعضي چيزها از چشم تان دور مانده باشد. پس در را به روي خودتان نبنديد و از هر آدم حسابي جديد، از هر حرف جديد و از هر اطلاعاتي كه به شما كمك كند استقبال كنيد؛ حتي اگر اين اطلاعات جديد، عقايدتان را به كلي متحول كند. البته باز هم مي گوييم؛ اطلاعات جديد هم بايد به همان اندازه معتبر باشد.