جلو در مخابرات ايستاديم و گفتيم ما 14 هزار دانشجو داريم و حداقل هفته اي 1500 كارت تلفن لازم داريم. بالاخره اين سماجت ما افاقه كرد و آن ها اين سهميه را به ما اختصاص دادند
اسماعيل رمضاني 
ترمي چهل هزار تومان. خيلي خوب بدهند پنجاه هزار تومان دست مزد كار دانشجويي در دانشگاه علامه طباطبايي بيشتر از اين ها نيست، ولي آن ها ماهي بين 40 تا 80 هزار تومان درآمد دارند. كتاب فروشي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه علامه معمولا 10 صبح تا 3 بعدازظهر باز است و در اوايل شروع هر ترم روزهاي شلوغي را پشت سر مي گذارد.
مينا فاتح و خانم افتخاري هر دو دانشجوي ورودي 81 تعاون هستند و عضوي از اعضاي تعاوني دانشجويي انديشه ورزان جوان (اوج). براساس قوانين تعاوني، هفت درصد از فروش ناخالص ماهانه كتاب فروشي متعلق به خود آن هاست و هركس برحسب ميزان فروش خود دست مزد دريافت مي كند. آن ها خيال همه دانشجويان دانشكده علوم اجتماعي و علوم ارتباطات اجتماعي دانشگاه علامه را راحت كرده اند. استادان در اول هر ترم نام و عناوين كتاب هاي درسي مورد نظر خود را به آن ها مي دهند و آن ها نيز برحسب نياز دانشجويان كتاب هاي مورد نظر را از ناشرها خريداري مي كنند. كتاب ها اگر تخفيف مناسبي داشت با ده درصد تخفيف به دانشجويان ارايه مي شود و اگر نداشت با همان قيمت پشت جلد، اما مهمترين و بزرگترين حسن آن اين است كه ديگر هيچ دانشجويي لازم نيست براي خريد يك كتاب از سه راه ضراب خانه به ميدان انقلاب سفر كند و يك صبح يا بعدازظهر خود را از اين بابت هدر بدهد. تمامي كتاب هاي درسي و منابع كارشناسي ارشد رشته هاي علوم ارتباطات اجتماعي، علوم اجتماعي با تمام گرايش ها، تعاون و نيز مددكاري در اين كتاب فروشي كه كنار كتاب خانه دانشكده قرار گرفته، يافت مي شود و اگر يافت مي نشود، آن ها آن قدر جسته اند كه ديگر كسي آرزوي آن كه يافت مي نشود، نمي كند.
وضعيت بوفه دانشكده علوم اجتماعي نيز به همين گونه است، اما در آن جا به دليل وقت زيادي كه مي برد دو نفر نيروي ثابت كار مي كنند كه دانشجو نيستند. عيسي سهراب پور يكي از آن هاست. او متولد 1358 است و تا سوم راهنمايي بيشتر درس نخوانده، اما كارمند تعاوني اوج در بوفه دانشكده علوم اجتماعي است. او نيز حقوق خود را بر  اساس كارمزد هفت درصدي دريافت مي كند، هرچه بيشتر بفروشد، مزد بيشتري به او مي رسد. وضعيت بوفه خوابگاه هاي شهيد ورامين، شهيد مدرس (حقاني)، شهيد همت (طرشت) و شهيد گلعذاري نيز بر همين گونه است. تعاوني دانشجويي انديشه ورزان جوان (اوج) در مدت يك سال و اندي كه از تاسيس آن مي گذرد جاي پاي خود را در تمامي دانشكده ها و خوابگا ه هاي دانشجويي دانشگاه علامه باز كرده است.
سرمايه هاي كوچك، كارهاي بزرگ 
ما با 83 نفر عضو وارد عرصه كار شديم، ارزش سهام را 15 هزار تومان گذاشتيم و اصلا فكر نمي كرديم با يك ميليون و خورده اي تومان پول بتوان كار خاصي انجام داد، اما در عرض يك سال توانستيم هفت شعبه را با كيفيت مناسب تحت پوشش قرار دهيم.
محمد نژاد حسيني، مديرعامل تعاوني دانشجويي انديشه ورزان جوان معتقد است دانشگاه بازار اقتصادي خوبي نيست، چون نوسان زيادي دارد و هميشه با يك سلسله مشكلات خاص همراه است: شما در بازار 12 ماه سال را كار مي كنيد، اما در دانشگاه مجبوريد فقط هفت تا هشت ماه كار كنيد. پس از نظر پرداخت هزينه ها با مشكلات بسياري مواجه هستيد. اين جا يك سياست مالي خاص مي خواهد كه بتواند كار را هدايت كند. گويا آن ها سياست مالي مناسبي را در پيش گرفته اند. حالا سرمايه اندكي حدود 17 ميليون تومان در اختيار دارند و از اين راه 18، 19 نفر نيروي كار جوان را از لحاظ مالي تامين مي كنند و اين يعني چند نوع مطلوبيت: هم دانشجويان دانشگاه علامه كه مشتريان آن ها محسوب مي شوند راضي هستند و هم براي 17، 18 نفر نيروي كار جوان اشتغال زايي شده است. علاوه بر اين سهام داران نيز ساليانه 20 درصد سود دريافت مي كنند و از همه مهمتر دانشگاه پرتنش علامه نيز از اين قضيه رضايت كامل دارد: ما از دانشكده خودمان شروع كرديم و اداره بوفه را برعهده گرفتيم. بعد از يك ماه دو پيشنهاد از معاونت دانشجويي دريافت كرديم كه بوفه خوابگاه هاي حقاني و كوشك را نيز راه اندازي كنيم. بعداز اين كه مسوولين وسعت كار و رضايت دانشجويان را ديدند ديگر ما دنبال كار را نگرفتيم، بلكه اين پيشنهادهاي كاري بود كه از سوي مسوولان دانشگاه به سراغ ما مي آمد. عمده ترين دليل اين قضيه نيز اين بود كه ما خودمان جزوي از بدنه دانشجويي دانشگاه علامه بوديم و از اين نظر نگاه دانشجويان به ما يك نگاه غير دانشجويي نبود. بنابراين بسياري از مشكلات و اعتراضاتي كه پيش از اين در خوابگاه هاي دانشگاه علامه وجود داشت، فروكش كرد. به طور مثال خوابگاه طرشت يكي از خوابگاه هاي مهم دانشگاه علامه بود كه هميشه مشكلات بسياري را براي مسوولان دانشگاه به دنبال داشت، اما الان در مدت يك سالي كه ما اداره بوفه اين خوابگاه را برعهده داريم، الحمد ا مشكل خاصي نداشته ايم. چون دانشجويان نگاه شان اين است كه بالاخره كار مال خودشان است و اگر مشكلي وجود دارد بايد خودشان بيايند و حل كنند. علاوه بر اين ما هم سعي كرده ايم خدمات خوبي را به آن ها ارايه بدهيم.
تا همين اندازه كه به ما اجازه فعاليت در سطح دانشگاه داده مي شود، از همه مسوولان متشكريم.همين! اين حرف را بچه هاي تعاوني اوج مي زنند
كار تا آن جا پيش رفته كه هم اكنون خود دانشجويان دانشگاه علامه اصرار دارند تا اين تعاوني دانشجويي اداره بوفه هاي خوابگاهي را برعهده بگيرد. خانم حسيني تهراني نايب دبير هيات مديره در اين باره مي گويد: راه اندازي بوفه ها در خوابگاه هاي دانشجويي دختران براي دانشجويان دانشگاه علامه چيزي شبيه يك معجزه بود. آن ها اوايل به كار ما اعتقادي نداشتند. وقتي اولين بوفه را در خوابگاه حقاني داير كرديم، بچه ها مي گفتند شما هم يك هفته مي آييد و دو تا پفك و آدامس مي فروشيد و مي رويد، اما وقتي ديدند از كوچكترين تا اصليترين چيزي كه بچه ها نياز دارند در بوفه وجود دارد، اين قضيه را باور كردند. حالا طوري شده كه دختران خوابگاه شهيد سلامت كه تازه راه اندازي شده هم با كلي امضا و درخواست از سوي شوراي صنفي و فرهنگي و غيره مي خواهند فقط بچه هاي اين تعاوني بوفه آن جا را راه اندازي كنند ولا غير. او معتقد است راه افتادن بوفه هاي خوابگاه هاي دختران بسياري از مشكلات امنيتي آنان را حل كرده است: دختران در خوابگاه محدوديت هاي زيادي دارند و جز در ساعت خاصي نمي توانند به خوابگاه وارد و يا از آن خارج شوند. و اين در حالي است كه ما نمي توانيم به فلان دانشجوي دختر بگوييم كه تو مثلا در ساعت 10 شب گرسنه نشو و اگر گرسنه بودي، گرسنه بخواب تا صبح. حالا علاوه بر اين كه هيچ دانشجويي تا صبح گرسنه نمي خوابد، از لحاظ امنيتي نيز با مشكلاتي كه خريد از بيرون به همراه دارد، مواجه نمي شود.
البته تمام فعاليت هاي اين تعاوني خود جوش دانشجويي در بعد اقتصادي خلاصه نمي شود. آن ها در بعد فرهنگي و آموزشي قراردادي را با مجتمع فني كاربردي تهران بسته اند كه به واسطه آن دانشجويان دانشگاه علامه با معرفي نامه اين شركت از 35 درصد تخفيف برخوردار خواهند بود. علاوه بر اين كلاس هاي فرهنگي ديگري از جمله موسيقي نيز در ترم جديد راه اندازي مي شود. با اين حال بزرگترين كار آن ها انجام كارهاي ريز و كوچكي است كه محاسن بزرگي دارد. مثلا كارت تلفن در خوابگاه هاي دانشجويي مصرف بالايي دارد. گاهي وقت ها كه به علت عدم توليد، كارت تلفن در بازار كم ياب مي شود، قيمت آن در خوابگاه ها از مرز 2500 تومان نيز مي گذرد، در حالي كه آن ها با اصرار فراوان سهميه ثابتي را از مخابرات گرفته اند و كارت تلفن را با قيمت دولتي 1800 تومان در تمامي خوابگاه ها عرضه مي كنند. نژاد حسين در اين باره مي گويد: جلو در مخابرات ايستاديم و گفتيم ما 14 هزار دانشجو داريم و حداقل هفته اي 1500 كارت تلفن لازم داريم. بالاخره اين سماجت ما افاقه كرد و آن ها اين سهميه را به ما اختصاص دادند. حالا روزي كه كارت تلفن در خوابگاه عرضه مي شود تا روز بعد تمام شده است.
تلاش براي عرضه شير با قيمت دولتي نيز از ديگر كارهاي بزرگي است كه به نظر كوچك مي رسد، اما همه آن هايي كه تا به حال در خوابگاه هاي دانشجويي زندگي كرده اند مي دانند كه چه موهبت بزرگي است. در پي موافقت شركت پگاه با ارايه سهميه شير يارانه اي به اين تعاوني، دانشجويان علامه از سال ديگر مي توانند شير را با قيمت دولتي در خوابگاه ها تهيه كنند. اگر كارهاي ديگري كه آن ها مي خواستند انجام دهند ولي با محدوديت ها و مخالفت هاي موجود در دانشگاه تا به حال قادر به انجام آن نبوده اند را به اين فعاليت ها بيفزايند، آن گاه به تاثير انديشه هاي اقتصادي در دانشگاه ها بيشتر پي خواهيد برد.
به اين مي گويند يك حركت پايه اي 
تعاوني دانشجويي انديشه ورزان جوان پس از شش ماه كار اداري در تاريخ 14 خرداد ماه 82 به ثبت شركت ها رسيده و با حضور شخص وزير تعاون افتتاح شده است. حالا بعد از گذشت يك سال و نيم از تاريخ ثبت اين تعاوني، وقتي به پيشينه تشكيل و تاسيس آن مي نگريم، به تفكرات و انديشه هاي خاصي مي رسيم. محمد نژاد حسين، مديرعامل اين تعاون كه خود در حال حاضر فارغ التحصيل رشته تعاون دانشگاه علامه طباطبايي است، همانند يك كارشناس امور اقتصادي و اجتماعي درباره اين تفكرات و انديشه ها صحبت مي كند: ما با مبحث تعاوني ها براي اولين بار در كلاس انواع كاركرد تعاوني ها در سال 80 آشنا شديم و پس از اين گروهي را متشكل از هفت نفر با عنوان گروه تعاونگران جوان تشكيل داديم. ما مي خواستيم دريابيم تعاوني چه كاركردي در جامعه مي تواند داشته باشد، به همين خاطر تحقيقي را درباره اين كه كاركرد تعاوني در جامعه فعلي ايران چرا مي تواند باشد انجام داديم.
وقتي آن ها مشغول نوشتن طرح تعاوني  انديشه ورزان جوان بودند، نزديك به 750 هزار نفر در آزمون ادواري استخدامي شركت كرده بودند و اين يعني حداقل 750 هزار نفر فارغ التحصيل بي كار: اين 750 هزار نفر همه از ابتدا با ذهنيت يك پشت ميزنشين وارد دانشگاه شده بودند، اما همان هايي كه جزوي از ده درصد نخبگان كشور محسوب مي شدند، حالا كاري در اختيار نداشتند. ما از اين تجربه استفاده كرديم و گفتيم كه ما بايد خودمان به دنبال خوداشتغالي و كار آفريني باشيم.
نژادحسين مي افزايد: آن موقع كه ما در حال نوشتن طرح تعاون بوديم، بحث طرح ضربتي اشتغال در جامعه خيلي داغ بود. ما هم بالطبع اين طرح را با طرح خودمان مقايسه كرديم. در طرح ضربتي اشتغال براي تامين 300 هزار فرصت شغلي، 900 هزار ميليارد بودجه در اجزاي سه ميليون توماني تعيين كرده بودند تا كارفرمايان با دريافت وام سه ميليون توماني يك فرصت شغلي ايجاد كنند. ما هم مانند بسياري از كارشناسان اقتصادي بر اين اعتقاد بوديم كه نه تنها با اين سه ميليون تومان نمي توان اشتغال ايجاد كرد، بلكه اين سرمايه هاي كلان وقتي وارد عرصه اجتماعي مي شود چيزي كه ايجاد مي كند رفاه اقتصادي نيست، بلكه نقدينگي و تورم است. اما نگاه آن ها در تشكيل تعاوني برعكس اين قضيه بود. دانشگاه علامه 14 هزار دانشجو دارد. ساليانه تعدادي از اين دانشجويان فارغ التحصيل شده دانشجويان ديگري جاي گزين آن ها مي شوند. آن ها به اين قضيه فكر كردند كه اگر ارزش سهام خود را 15 هزار تومان در نظر بگيرند و اگر همه دانشجويان دانشگاه علامه بخواهند عضو اين تعاوني شوند، سرمايه اي بالغ بر 200 ميليون تومان ايجاد مي شود كه هر ساله نيز افزايش مي يابد. اين سرمايه يك قدرت كارآفريني فوق العاده اي را در جايي كه هيچ نوع انتظاري از آن نمي رود به وجود مي آورد و اين جدا از تاثيرات مثبت اجتماعي، خدماتي و حتي سياسي است كه بر جو دانشگاه مي گذارد. چرا كه به اعتقاد آن ها تعاوني خودش به منزله يك دولت به شمار مي رفت، هم قوه مقننه داشت هم قوه مجريه هم قوه قضاييه. مجمع عمومي هيات مديره و هيات مديره، مديرعامل را انتخاب مي كند و در اين ميان بازرسان نيز بركار آن ها نظارت مي كنند. پس تعاوني يك نمونه بارز از دموكراسي و جامعه مدني بود. دانشجويان با حضور در اين عرصه مي توانستند ياد بگيرند كه چطور دور هم بنشينند و راجع به يك موضوع به تفاهم برسند و كار كنند. از نظر آن ها اين بزرگترين مشكلي بود كه در تمامي عرصه هاي حكومتي با آن مواجه بوديم؛ پذيرش متقابلي كه اگر شكل مي گرفت بسياري از مشكلات ما حل مي شد.
نژادحسين از قول يكي از استادان گروه تعاون دانشكده مي گويد: اين حركت يك نقطه عطفي در عرصه دانشگاه ايجاد خواهد كرد. تفكرات دانشجويي ما تا به حال تفكرات سياسي بوده و دانشجويان هميشه به عنوان ابزاري براي سياستمداران تلقي مي شدند، اما اين حركت يك تفكر اقتصادي را وارد انديشه دانشجويي كرده است. دانشجو تا زماني كه وارد عرصه اجتماعي نشده به فكر مشكلات اقتصادي نمي افتد. آن وقت ممكن است بسياري از راه ها به روي او بسته شده باشد، اما همين دانشجو اگر در دوران دانشجويي با اين مشكلات آشنا شود و به دنبال يك راه كار اقتصادي باشد، بعدها با آن مشكلات روبه رو نمي شود و ديگر همه راه ها به روي او بسته نيست. احتشام، يكي ديگر از اعضاي هيات مديره درباره فقدان تفكر اقتصادي در دانشگاه ها معتقد است كارهاي سياسي در كشور ما هيجان انگيز و پر سر و صداست، علاوه بر اين نتيجه كار زود مشخص مي شود. از اين رو براي نسل جوان و دانشجو جذابيت بيشتري دارد، در حالي كه كار و تفكر اقتصادي هيچ گاه هيجان و سر و صدا و شهرت كارهاي سياسي را نداشته و نتيجه دهي آن نيز زمان بر است. به همين خاطر تفكر اقتصادي تا به حال جايگاهي در دانشگاه ها نيافته است.
يك نهضت اقتصادي سياسي 
شكل گيري اين حركت خودجوش اقتصادي، بدون حمايت و پشتيباني مسوولان دانشگاهي علامه و راهنمايي هاي استادان گروه تعاون دانشكده علوم اجتماعي امكان پذير نبود. دكتر نجفقلي حبيبي، رييس دانشگاه علامه از جمله مسوولان دانشگاهي است كه براي تفكرات اقتصادي دانشجويان ارزش بسياري قايل است. از نظر او اگر دانشجويي صبح زود براي امرار معاش خويش در لباس يك خدمتكار دانشكده را آب و جارو كند و بعد در لباس يك دانشجو سركلاس حاضر شود، بر او عيب و ايرادي نبايد گرفت. به همين خاطر هميشه به دنبال آن بوده است تا اغلب امور خدماتي دانشجويان با مشاركت خود آن ها شكل بگيرد. حمايت از تشكيل تعاون دانشجويي اوج كه تنها تعاوني دانشجويي فعلي دانشگاه است و حتي تلاش براي حضور وزير تعاون در مراسم افتتاحيه اين تعاون، دليلي بر اين مدعاست.
دكتر حسين علي شيرزادي، مديرگروه تعاون دانشگاه علامه كه خود يكي از مشاوران و حاميان اصلي تشكيل اين تعاوني دانشجويي به شمار مي رفت، نيز معتقد است اين تعاوني با توجه به امكانات مالي و طول عمر كوتاه خود يكي از موفقترين تعاوني هايي است كه تا به حال مشاهده كرده است. از نظر او تعاوني اوج در اين فاصله كوتاه توانسته علاوه بر تامين نيازهاي اوليه و خدماتي دانشجويان در امر كارآفريني كه در اين دوران دغدغه اصلي مملكت ماست، نيز در حد توان و پتانسيل خود موفق باشد.
او تعاوني را نهضتي اقتصادي سياسي مي داند و مي گويد: تعاون راه حلي براي آشنايي دانشجويان با اتحاد، انسجام و يك پارچگي است كه اين به مراتب مهمتر از مساله اقتصادي قضيه است.
متشكريم 
رشته تعاون در دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه علامه، رشته اي بدون پرستيژ اجتماعي و دانشگاهي محسوب مي شد. بسياري از ورودي هاي جديد تعاون در همان اوايل يا تغيير رشته مي دادند و يا دانشگاه خود را عوض مي كردند، اما حالا با فعاليت هاي تعاوني دانشجويي انديشه ورزان جوان اوضاع خيلي فرق كرده است. مهمترين هدف آن ها اين بود كه فرهنگ تعاون در جامعه و دانشگاه به خوبي جا بيفتد و نگاه سطحي گونه تعاوني مصرف از چهره  اين رشته زدوده شود. حالا ديد بچه هاي دانشگاه علامه نسبت به رشته تعاون فرق كرده است. ديگر به دانشجويان اين رشته لقب پفك فروش نمي دهند و معتقدند كه اين رشته بالاخره يك جورهايي به درد مي خورد.
حالا تعاوني انديشه ورزان جوان جاي پاي خود را باز كرده است. 68 نفر عضو و هفده هجده ميليون تومان سرمايه  دارد و قرار است عضوگيري جديد به جاي دانشجويان دانشكده علوم اجتماعي، از تمامي دانشجويان دانشگاه  علامه به عمل آورده شود. البته آن ها اهداف بلند مدت ديگري نيز دارند: ما به دنبال شكل دهي تعاوني فارغ التحصيلان هستيم و تعاوني دانشجويي را فقط به عنوان پيش زمينه اي براي تعاوني فارغ التحصيلان مطرح كرده ايم. بسياري از جوانان ايراني پويا و توانمند هستند. ما به دنبال آن هستيم تا با شناسايي اين توانمندي ها در عرصه اجتماعي انسان هاي موفق و كارآفريني باشيم. الان در دوره تمرين به سر مي بريم و هنوز به طور كامل تثبيت نشده ايم. وقتي تثبيت شديم حركت هاي بزرگي را مي توانيم انجام دهيم.
همه كساني كه ابتدا وارد اين كار مي شوند، روز اول با ترس مواجه اند، اما اين ترس اندكي بعد فرو مي ريزد و انسان در عرصه اجتماعي مي تواند ريسك هاي بزرگي انجام دهد، ريسك هايي كه در بيشتر اوقات مي تواند به موفقيت هاي بزرگي منجر شود.
آن ها تعاون دانشجويي را به عنوان تمرين دموكراسي و كارآفريني مي دانند. تمريني كه خود، به خوبي انجام داده اند و حالا به يك كارآفرين خوب تبديل شده اند. تامين 18 نفر نيروي انساني با خانواده، كار بزرگي است كه هيچ گاه انتظار آن يك تعاوني دانشجويي نمي رفت. با اين حال به اعتقاد آنان احتمال شكست هميشه وجود دارد: اين كه بسياري از جوانان يا كاري نمي كنند و يا منتظر مي مانند تا پشت سر كسي راه بيفتند به خاطرترس از شكست است، اما اگر ما تعاوني دانشجويي را به  عنوان عرصه اي براي تمرين اقتصادي حساب كنيم، افراد ريسك پذيري بيشتري دارند تا به آن بپيوندند. چون اين جا را مرحله تمرين قلمداد مي كنند و مي دانند اگر شكست بخورند چيز زيادي را از دست نمي دهند.
در پايان وقتي از آن ها مي خواهم كمي درباره مشكلات و كارشكني ها صحبت كنند، مي گويند: ما هميشه از كوچكترين لطفي كه در حق مان مي شود، تشكر مي كنيم. به هرحال تا همين اندازه كه به ما اجازه فعاليت در سطح دانشگاه داده مي شود، از همه مسوولان متشكريم. همين.