صالح عطايي
باشلانيش
صالح عطايي ، اردبيللي دير. او، 1344-نجو گونش ايلينده دونيايا گؤز آچيبدير. عطايي، نئچه ايلدير توركجه حئكايه و رومان يازير و بو يولدا، اؤزونه اؤزل بير سبك الده ائديب دير. صالح عطايي، سس سميرسيز يازيچي دير و يورولمادان يازيب - ياراتماقدا چاليشير. اونون نثري، بيزيم چاغداش ادبي ديليميزين گؤزل نمونه لريندن دير. عطايي نين منيم آدلاريم روماني، كئچن نئچه ايلده چاپ اولان توركجه رومان لار آراسيندا، اوخومالي و اؤيرنملي دير. بو روماني، تهراندا كلاغ سفيد نشر ائوي، ايكي مين نسخه ده چاپ ائتديرميشدير. بو رومان 110 صحيفه لي، مدرن و يئني مدنيت اسلوبلارينا وفادار يازيلان، بير اثر دير. هم ده عطايي نين ايكي ديللي (توركجه - فارسجا) حئكايه مجموعه سيني، نئچه مدت بوندان قاباق، دون كيشوت و دلي دومرولون كؤرپوسو يا دن كيشوت و پل دومرول ديوانه آدي ايله، كلاغ سفيد نشر ائوي، يوز صحيفه ده نشر ائتديردي. بو حئكايه مجموعه سي، مضمون و صنعت باخيميندان چوخ دگرلي و آذربايجان حئكايه صنعتينده بير
يئني ليك دير. بو كيتابدان، صالح عطايي نين اؤز اذني ايله، بيرينجي حئكايه ني، اوخوجولاريميزا اتحاف ائديريك.
گئجه دير و جادا سايخين، زويوشوب گئديريك، اوتوراركن، دوراركن و فيرلانيريق، ياني بير قارادا ترومپت چالير.
شو قريب قيزديردي . دوردورورام. چيراغين ايشيغينا، يولون اوتاييندا بير كؤرپو گؤرونور. كاپوتو قالخيزيرام. هاوا چوخ گؤزل، دوزدو مئه دير، آمما سرين سو كيمي ده ايچمه لي دير. نايلون قابي گؤتورورم. من گئديب گلندن سونرا، رادياتين دا آغزيني آچماق اولار.
- دوستوم من گئديرم.
او بيرداش كيمي دوشموش، اوياتماغينا دگمز: نئچه يول دئييم، قابين سويونو ايشلتدين، يئنه دولدور . سيگاريمي آليشديريب، كؤرپويه ساري، داشلي - قوملو ايشگه يولو تاپيرام.
آغاجلارين سيزيلتي سي، اوزاق لاردان گلن اوغولتو بلكه قورد وار . يان -يؤره مه باخا- باخا ... فيشقا وئر قورخون تؤكولسون . چاليشيرام ماشين دا ائشيتديگيميز موسيقي دن آيريلمايام.
كؤرپو اوسته بير آدام وار، بعلي بير آدام كؤرپونون داش هِره سينده اگله شيب. جَلد، آغاج داليندا گيزله نيرم، هاچاندان - هاچانا بويلانيب، يئنه باخيرام. او ايندي سيس دومان ايچره، ائله بيل ده قالاديغي بير شئي لره كيبريت چكير و بير آزدان آدديم لايير. پئزه ونگي، يئكه پر، بلكه ايكي آدام بويدا بير كيشي، قيلينجي بؤيوروندن آسلاميش، بؤركو قيوريق قويون دَري سيندن، جيليققاسي و ساريقلي آياق قابيسي.
من ده او آدام لاردانام كي قره باسار. گؤزلريني يوم و اؤزونه گل . بير آز دينجه ليرم. ايندي آرخايين دؤنوب باخابيلَرسن هر شئي اؤز يولوندا، كيمسه يوخ، قيلينج لي آدام كئچميش لره قاييتميش.
داش داكي يازي نين آرادان گئدن يئري وار، آنجاق اوخوماق اولور، كؤرپونو تيكه نين آدي دير. گؤره سن بو آدام ائله اؤزودور! آغاج لار آليشدي. او هاردادير؟ بيردن بير چيغيرتي ايچينده زامان كلمه سي.
دفعه لرله بير قورخولو يوخودان آتيليب، سو ايچسن ده، يئنه ياتجاغين او يوخويا گؤتورولوبسن. او دا ياخين اگله شيب و اؤزو ايله بلكه زامانا گؤره دانيشير.
گلديگيم يولدان، آرخادان بير سسلر گلير: داققيري - دوققور، داققيري - دوققور. بو بير آتين آياق سسي اولا بيلر، آنجاق آت دگيل، بير آريق قاطيردير و بئلينده عجبا بير شووالييه، نه قدر ده شاخ اوتورموش. دمير بؤركو، دمير گئييمي، قالخاني و الينده ياهالماسام زوبين دئييلن بير شئي. او اوجابوي و قاطيري تك آريق دير. اودون يانيندا اگله شن دونوب قاليب. من اونون شاشيرديغيني دويورام، او بير پئزه ونگي و بير ديو ده اولسا بورالي كيمي دير و اصلا بير شووالييه نين يولونو گؤزله ميردي.
بئله گئتسه، دئوين بوينو قوروياجاق. اونلار دانيشمالي ديلار.
- پهلوان آديني سؤيله.
- اَولجه سن سؤيله.
- سانيرام مني دونيانين هر يئرينده تاني ييرلار، سفيل شووالييه.
- نه ياخشي آشاغي دان، چاي دان سوووشماق ايسته مه دين، يوخسا سني دؤيه - دؤيه كؤرپويه آلارديم.
شووالييه سانكي سئوينير. بلكه اونا گؤره كي يئنه بير قورخونج ماجرايا توش گليب دير، سونرا دوعا ائدر كيمي اؤزونو سئوگيليم دئيه، دولسينايا تاپشيرير. نيزه ني ائنديريب، آياق لاريلا قاطيرين قارنينا چيرپار، دئوه دوغرو چاپير. ياراق لار چاققيشيرلار و من اونلاري اودون ايشيغيندا گؤرورم. دئوين ووردوقلاري آغيردير. شووالييه نين قالخاني دوشور. قاطير قورخوب، ميريلدايير و نهايت شووالييه ني ساليب قاچير و دئو شووالييه نين سينه سي اوسته آتيلير.
- بيلير سنمي؟ بير گون آتيمين آياغي داشا دگدي، هوركودو. تولازلانديم و عزرائيل بير قوش كيمي قوندو اوستومه.
مومكوندور شووالييه، ديليندن ال چكمه سين.
دومان بركيشير. هئچ نه گؤرمورم و بير آزدان، ايكيسي ده اودون قيراغيندا اوتوروبلار.
- ... جاوان بير اوغلانين جانيني آلميشدي و من اونو گيري - گيري آختاريرديم.
شووالييه، عزرائيل له دؤيوشمه يي عاغليندان كئچرتمه ميش، آما بيردن بو پهلوانين يئرينده اولسا ايدي ... بلكه تانري اونو دا باغيشلاردي.
آرادا بير نئچه كلمه ائشيتميرم، يادا هئچ دانيشان يوخ، دئو شووالييه نين ازيلميش يئرينه مرهم قويور.
ياديمدا اولسون دوستوما آت ايله ماشينا گؤره بونو دئييم: بير شوواليه، دؤرد يولون آيريجيندا، هانسي بير يولو سئچيب گئتمك اوچون، بوتون ايختياريني آتينا وئرر.
- گؤردويون بو كؤرپونو من تيكميشم.
يئنه بير نئچه كلمه ائشيتميرم. شووالييه ال لريني قالديريب و هاوادا اؤلچور - بيچير.
- سن او دلي اولمالي سان، او آدلي - سانلي دلي، اوكي عزرائيله دئدي سن چكيل اورتادان، من اؤزوم تانري ايله دانيشيم .
سونرا سانكي گووَنديگي پهلوانلارين آديني سؤيله يير، اؤزونو ده اونلارين سيراسيندا، اونلاردان باش بيلير.
- قاطير اوسته گؤرن كيمي بير شئي لر ياديما گلدي. يولداشيني نئينه ييبسن؟
- بيلميرم.
شووالييه وئرديگي جاواب دان سونرا سوسور. آما سؤزو ده تئز دگيشمك اولار.
- قيلينج چكديگيم اوندان اؤترو ايدي كي گئجه نين بو چاغيندا يول كَسن لره و حتي بير قارالتي يا بنزه دينيز. البته جهنم دن قاچان شيطان دا اولسايدينيز، يئنه من اؤز ايشيمي گؤرمه لي ايديم.
هئي! بلكه دوستون اويانيب، نيگران دير. قابين آغزيني چوخوردا دوران سويا داياييرام. بو چايين، كؤرپونو تيكن زامانلاردا قورو اولدوغونو بيليرم و هر كيم كي كؤرپونون آشاغي سيندان، قورو چايين ياتاغيندان سوووشماق ايسته ييرميش، دؤيوله - دؤيوله ...
آدلي- سانلي دلي، سفيل شوواليه نين اوووجونا نه ايسه قويور.
- بو نه دير؟
ال آتير قيلينجينا.
- آقچا دير، پولوموزدور. يادگارليق وئريرم.