پر است از تلاش و تكاپو؛ آن‌قدر كه خيلي‌ها وقت برگشتن تازه ياد هزار كار نكرده مي‌افتند و حسرت مي‌خورند كه اگر فرصت كمي بيشتر بود...

به همين خاطر، هر لحظه از اين سفر را بايد غنيمت شمرد و برايش برنامه‌ريزي كرد و اگر وسايل سفر را همين‌جا بي‌كم و كاست تهيه كنيد، آنجا با فراغ بال بيشتر و ذهن آزادتري به كارهاي مهم‌تر خواهيد رسيد.

برنامه‌ريزي براي خريد سوغات را هم همين‌جا انجام دهيد تا به جاي بودن كنار كعبه و حرم پيامبر، سرگردان مغازه و بازار آنجا نشويد و براي اين مسئله هم، شايد نگاهي به سبد خريد اين شماره، بد نباشد.

توصيه‌هاي جدي!

قبل از سفر، رئيس كاروان، دوستان و خانواده توصيه‌هايي دارند. آن‌قدر اين توصيه‌ها زياد مي‌شود كه آدم گيج مي‌شود و نمي‌داند كدام توصيه‌ها را جدي بگيرد و كدام را نه. بگذاريد ما هم يك توصيه كلي كنيم؛ اول به خودتان نگاه كنيد! به احوال و عادت‌هايتان؛ بعد براساس آن به توصيه‌ها عمل كنيد يا نكنيد. مثلا اگر آدمي سرمايي هستيد كه مي‌‌دانيد با خنكي هوا دچار زكام مي‌شويد، حتما يك پتوي مسافرتي براي عرفات همراه داشته باشيد ولي اگر گرمايي هستيد و مي‌دانيد كه خنكي هوا اذيت‌تان نمي‌كند، لازم نيست بار اضافي همراه داشته باشيد.

اگر آدم حواس‌پرتي هستيد و زود فراموش مي‌كنيد، خودكار بنددار بخريد تا مثل گردنبند به گردن‌تان آويزان كنيد كه گم نشود و بعد از هر بار چرخيدن دور خانه خدا  يك علامت روي لباس احرا‌م‌تان بگذاريد.

توصيه‌هاي‌خيلي جدي: 

توصيه‌هاي روحاني كاروان‌ را خيلي خيلي جدي بگيريد تا به شأن، عقيده و مليت‌تان تـوهـين نـشود؛ توصيه‌هايي مثل استفاده نكردن از مهر، نماز نخواندن كـنـــار قبرستان بقيع، عكس يا فيلم نگرفتن از داخل مسجدالنبي يا مسجدالحرام و... اما اگر خيلي مقيد به سجده به مهر هستيد، تسبيح سنگي يا تسبيحي از گل (تربت) همراه داشته باشيد تا بتوانيد بر آن سجده كنيد. بعضي از سجاد‌ه‌ها در جاي سجده حصير كوچكي دوخته‌اند كه مثل مهر نماز مي‌شود بر آن سجده كرد.

در ضمن يادتان باشد شيعيان مدينه، افراد آبرومندي هستند و نبايد آنها را گدا تصور كرد. آنها از اينكه كمك مالي به ايشان بكنيد، ناراحت مي‌شوند ولي از اينكه مفاتيح در اختيارشان بگذاريد، بسيار خوشحال مي‌شوند؛ به شرط اينكه مطمئن شويد كسي كه به او مفاتيح مي‌دهيد، حتما شيعه است. خيلي‌ها نذر مي‌كنند و تعدادي مفاتيح كوچك، براي هديه دادن به شيعيان آنجا با خودشان مي‌برند.

معمولا رئيس كاروا‌ن‌ها در جلسات متعدد قبل از اعزام زائران خانه خدا، درباره وسايل مورد احتياج صحبت مي‌كنند. ما در اين بخش قرار است كمي دقيق‌‌تر به اين نوع وسايل بپردازيم:

كوچك اما مهم:

چراغ قوه يادتان نرود:

لوازم فلزي مورد نيازتان را مثل ناخن‌گير، چاقو، موچين و ... حتما در چمدان قرار دهيد نه در ساك دستي كه با خود به داخل هواپيما مي‌بريد، چون در فرودگاه، ماموران سعودي اين نوع وسايل را به اسم ابزارآلات تروريست‌ها(!) خيلي راحت از داخل ساك دستي‌تان خارج كرده و روانه سطل زباله مي‌كنند.

 داشتن يك زيرانداز، كيفي محكم كه بتوان قرآن، ادعيه، قمقمه و يكي دو تا شكلات را در آن قرار داد، در سفر حج بسياري ضروري است.

  شب در صحراي عرفات و در زير چادر، نور خيلي كم است. خانم‌هايي كه نمي‌خواهند از نور تير چراغ برق‌هاي بيرون چادر استفاده كنند و ترجيح مي‌دهند داخل چادر به خواندن قرآن و دعا مشغول باشند، بايد يك چراغ قوه همراه داشته باشند تا نور كم به چشم‌هايشان فشار نياورد.

 اگر تلفن همراهتان چراغ قوه دارد، حواستان باشد كه اگر مي‌خواهيد در عرفات از نور آن استفاده كنيد، خيلي سريع شارژ تلفن‌تان تمام مي‌شود.

  حتما در ميان دوستان و بستگاني كه به سفر حج رفته‌اند، ديده‌ايد كه بعضي‌هايشان به‌راحتي با خود مفاتيح برده و بدون دردسر در مكه و مدينه از آن استفاده كرده‌اند و در مقابل، بعضي‌هايشان هم شانس نياورده‌اند و ماموران مفاتيح‌هايشان را ضبط كرده‌اند؛ درواقع اينكه كتاب ادعيه‌تان را بگيرند يا نه، كاملا به شانس شما و ماموري بستگي دارد كه چمدان‌تان را مي‌گردد و در مرتبه بعد به شرايط سياسي و روابط ايران و عربستان در آن برهه زماني.

بنابراين شما در چمدان‌تان هم كليات مفاتيح داشته باشيد، هم منتخب ادعيه و هم برگه‌هاي كوچك دعا كه مي‌شود لاي البسه و... جاسازي‌شان كرد. در ضمن بهتر است مفاتيح‌تان را با كاغذ كادو يا روزنامه جلد كنيد.

حفاظت از پول بيرون از هتل، يكي از دغدغه‌هاي مهم زائران خانه خداست. خانم‌ها مي‌توانند با دوختن يك جيب زيپ‌دار روي پيراهن‌شان، پول خود را از خطر سرقت يا گم‌شدن حفظ كنند و آقايان هم مي‌توانند كيف پول گردن‌آويز داشته باشند و در بيرون هتل، پول‌هاي درون كيف را با استتار كردن در زير لباس احرام حفظ كنند.

لباس سفيد مهماني

حتما مي‌دانيد و نوشتنش تكراري است؛ اينكه لباس سفيد احرام، نماد يكساني بندگان خداست در برابر ذات حضرت حق در سفر حج. لباس آقايان 2 تكه است و دوخته نمي‌شود چون قرار نيست نوع لباس، جنس و رنگش تمايزي ميان مسلمانان سراسر دنيا كه به مكه مي‌آيند، ايجاد كند.

لباس احرام خانم‌ها شامل پيراهن، شلوار، چادر و مقنعه است و بهتر است سفيد باشد. پارچه لباس احرام خانم‌ها از 2 جنس تهيه مي‌شود؛ تترون نخي و چلوار.

تترون نخي: صددرصد از نخ بافته مي‌شود، كمي ضخيم است و زود چروك نمي‌شود و در ضمن سايه هم نمي‌اندازد. براي تهيه لباس احرام از تترون نخي، لازم است 8متر پارچه با عرض 150 سانتي‌متر خريداري شود تا بتوان با آن پيراهن، شلوار، مقنعه و چادر  دوخت.

چلوار: پارچه‌اي نخي، نرم و لطيف است، زود چروك مي‌شود و خيلي هم سبك است اما در عوض سايه مي‌اندازد؛ يعني لازم است زير پيراهن‌تان حتما يك زيرپوش نخي هم بپوشيد. براي تهيه لباس احرام از اين نوع پارچه هم  لازم است 8متر با عرض 150‌سانتي‌مترخريداري كنيد.

 البته بعضي‌ها ترجيح مي‌دهند لباس احرام را دوخته خريداري كنند. قدرت انتخاب البته مهم است. لباس‌هاي حاضري اغلب يا تترون‌اند يا چلوار و در مدل‌هاي بسيار ساده و كم‌‌دوخت. لطفا كمي دقت كنيد! گاهي لباس‌ها و چادرها در يك بسته، سايزهاي متفاوتي دارند؛ مثلا لباس بلند است اما چادر كوتاه.

لباس احرام آقايان

اما آقايان براي تهيه لباس احرام مي‌توانند از 3 نوع پارچه استفاده كنند؛ چلوار، تترون نخي و حوله‌اي. معمولا رئيس كاروان‌ها به آقايان توصيه مي‌كند براي تهيه لباس احرام از پارچه حوله‌اي (پنبه‌اي) و تترون نخي استفاده كنند كه مناسب‌تر از چلوار است. براي تهيه لباس احرام آقايان، بايد 5 متر پارچه خريداري شود كه به 2 تكه 5/2 متري تقسيم مي‌شود و عرض آن ـ بسته به قد زائر ـ مي‌تواند از 90 تا 140 سانتي‌متر باشد.

نكته: چادر را كمي كوتاه‌تر از معمول بخريد يا بدوزيد تا احتمال كثيف شدنش كمترباشد.

زيرانداز:

زائراني كه سجاده به همراه دارند، كمتر با اين مشكل مواجه مي‌شوند كه به زيرانداز براي خواندن نمازهاي مستحبي، يا استراحتي كوتاه محتاج شوند اما بهتر است براي اينكه سجاده‌شان خاكي يا كثيف نشود، يك پارچه يا مثلا يك چفيه بزرگ و ضخيم همراه داشته باشند كه زير سجاده‌شان پهن كنند. اما ‌آقايان بهتر است يك زيرانداز كيفي يا سجاده كيفي بخرند كه هم به عنوان ساك از آن استفاده كنند و هم به عنوان زيرانداز در مواقع لزوم. البته مي‌توانيد نوع حصيري كوچكش را ـ كه به صورت كيفي در مكه و مدينه عرضه مي‌شودـ  هم خريداري كنيد.

خانم‌ها و آقاياني كه پادرد دارند ولي مي‌خواهند بدون گرفتن نايب، خودشان اعمال را انجام دهند، بهتر است حتما يك صندلي كوچك تاشو ـ كه محكم و بادوام باشد ـ را در طول سفر حج همراه داشته باشند. البته اين صندلي‌ هم در بازار نزديك مسجدالحرام و هم در بازار مدينه ـ كه نزديك‌ مرقد پيامبر(ص) است‌ـ‌‌  فروخته مي‌شود.

كفش و دمپايي:

داشتن كفش راحت در سفر حج خيلي مهم است؛ كفشي كه سبك باشد، پا را نزند، راحت پوشيده شود و راحت بتوان آن را از پا خارج كرد.

در سفر حج، علاوه بر كفش خوب، به دليل گرماي هوا و تعريق پا بهتر است دمپايي هم همراه داشته باشيد؛ دمپايي‌هاي طبي كه هم سبك است و هم محكم، براي اين سفر مناسب‌تر است. البته به خاطر شلوغي و فشار جمعيت، ممكن است دمپايي‌تان گم شود و به دردسر بيفتيد اما پوشيدن كفش‌هاي تابستاني احتمال به وجود آمدن چنين مشكلي را خيلي كم مي‌كند؛ گرچه پوشيدن اين نوع كفش‌ها به راحتي پوشيدن دمپايي نيست.

داستان جذاب سوغاتي خريدن

آوردن سوغات از سفر آن هم سفر حج، از سنت‌هاي مؤكد اسلامي و ايراني است اما اگر دغدغه هدر رفتن ارز كشور را داريم و نمي‌خواهيد خريدار اجناس بي‌كيفيت چيني، تايواني و پاكستاني مغازه‌هاي مكه و مدينه باشيد، راه‌هاي زير را به شما پيشنهاد مي‌كنيم:

 مي‌توانيد به تمام دوستان و فاميل اعلام كنيد كه بعد از بازگشت شما از سفر حج، هيچ كادويي برايتان نياورند. بعد هم به راحتي با آوردن تسبيح و سجاده از مكه يا مدينه، سوغاتي‌هاي معنوي به ايشان هديه كنيد و مسلما خيلي بهتر است اگر روي آن سجاده‌ها نماز خوانده يا تسبيح‌ها را تبرك كرده باشيد.

 مي‌توانيد با خريد تسبيح و پارچه‌هايي كه رويشان آيات قرآني يا اسماءالله دوخته شده، سوغاتي سبكي از سفر حج براي دوستان و فاميل بياوريد و در ايران با قاب گرفتن آن پارچه، تابلوي معنوي زيبايي به آنها هديه دهيد.

 بعضي افراد با رعايت همه جوانب و اصول مخفي‌كاري، سوغاتي‌هايشان را در ايران مي‌خرند و در سفر حج فقط به خريد يك شيء كوچك مثل تسبيح بسنده مي‌كنند و در بازگشت، آن تسبيح را همراه اجناس از قبل خريداري شده به دوستان و فاميل سوغات مي‌دهند.

 خريد طلا و نقره براي دوستان، آشنايان و فاميل در صورت داشتن تمكن  بالاي مالي هم مي‌تواند مانع از هدر رفتن ارز كشور شود؛ البته طلاي عربستان 24عيار است و فروش چنين طلايي در ايران كمي سخت است.

سفر سلامت:

2 دست لباس احرام با خود ببريد

براي حج تمتع بايد حتما 2 دست لباس احرام داشته باشيد؛ چون به هر دليل ممكن است لباس‌‌تان كثيف شود يا موقع تقصير (سرتراشيدن آقايان) خوني شده و تعويض لباس ضروري شود.

 بهتر است آقايان يك دست لباس احرام حوله‌اي و يك دست لباس احرام تترون نخي داشته باشند چون جنس حوله‌اي در خنكي صحراي عرفات مناسب است و لباس احرام تترون به درد شلوغي و گرماي روز رمي‌جمرات مي‌خورد.

به هيچ وجه استفاده از دمپايي‌هاي ابري را در سفر حج به شما توصيه نمي‌كنيم؛اين نوع دمپايي‌ها گرچه سبك و راحت است ولي اولا دوام كمي دارد و ممكن است طي انجام اعمال حج پاره شود و ثانيا احتمال سر خوردن آن روي سنگ‌هاي مرمر به‌ويژه در سعي صفا و مروه زياد است.

خانم‌هايي كه براي سفر حج صندل همراه مي‌برند، اگر صندل‌شان پاشنه بلند داشته باشد، ممكن است در بين جمعيت زمين بخورند، پس بهتر است صندل مورد استفاده آنها، پاشنه يك‌تا 2 سانتي داشته باشد.

 آقاياني كه فكر مي‌كنند ممكن است لباس احرام با گيره يا سنجاق قفلي، خوب روي بدنشان نماند، بهتر است كمربند كشي براي خودشان بخرند. در ضمن اگر كمربند كيف‌دار يا كيف كمري هم بخرند، يك تير و دو نشان مي‌شود.

 اگر چشم‌تان نسبت به آفتاب شديد حساس است، حتما براي روزهايي از ايام حج كه قرار است صبح و ظهر بيرون از هتل باشيد، «عينك‌آفتابي» همراه خود ببريد.

بعضي افراد نمي‌توانند با قاشق و چنگال يك بار مصرف غذا بخورند. حواستان باشد كه در طول سفر تمام غذاها را مجبوريد با قاشق و چنگال پلاستيكي ميل بفرماييد.

براي خلاصي از عذاب غذا خوردن با اين قاشق و چنگال‌ها، يك قاشق و چنگال استيل همراه داشته باشيد.

توصيه مي‌كنيم افرادي كه دائم گلويشان خشك مي‌شود يا تندتند تشنه مي‌شوند، حتما يك قمقمه آب در طول سفر همراهشان باشد. در ضمن كساني كه در اثر فعاليت، ممكن است قند خونشان پايين بيايد، حتما در طول سفر حج، يك بسته بيسكويت يا چند شكلات همراه خود داشته باشند.

بعضي افراد براي هضم غذا يا رفع رطوبت معده، از داروها يا عرقيات گياهي استفاده مي‌كنند. براي جلوگيري از دردهاي معده و روده، اين افراد بهتر است كه داروها و عرقيات گياهي خود را در طول سفر حج همراه داشته باشند. البته حمل عرقيات گياهي سخت است؛ اگر از عطاري، افشره يا قرص آن عرقيات را بگيريد خيلي بهتر است.