همشهری آنلاین: مهدعلیا، گوهرشادآغا یا گوهرشاد بیگم از اشراف زنان خراسان بوده است

گوهرشاد

وى زنى بسیار باتمکّن، باوقار، خردمند، باثروت و بااحتیاط بود که به کثرت رحم و اطعام و انعام و صدقات و خیرات و مبرات موصوف و در حسن تدبیر و سیاست و حیا، مقامى والا داشت.

به گفته مرحوم حاج ملاهاشم خراسانى، وی مسلما شیعه بوده و در کمال اخلاص و حسن عقیده مسجدى را در مشهد مقدس بنا نهاده و مى‌توان گفت، که این مسجد (مسجد گوهرشاد) قدیمى‌ترین مسجد موجود شیعه در این ناحیه است.

وى به سال 780 قمری دیده به جهان گشود و در روز نهم رمضان سال 861 قمری در سن 81 سالگى بر اثر وسوسه جمعى، میرزا سلطان ابوسعید بن سلطان محمد بن میر انشاه بن امیر تیمور که برادرزاده شاهرخ بود در هرات فرمان قتل او را داد و سرانجام، وى را به شهادت رساندند.

پیکر وی را در مدرسه گوهرشاد که خود، آن را ساخته بود در هرات، کنار مزار شوهرش به خاک سپردند. پسرش، میرزا بایسنقر نیز در این مدرسه، در جوار قبر مادر و پدرش مدفون گردیده است.

پدر گوهرشادآغا، امیر غیاث‌الدین ترخان است که یکى از امراى عهد تیمورى بوده و در جنگ‌هاى بزرگى شرکت داشته و چنگیزخان او را ـ ترخان ـ کرده بود.

ترخان یا آغاجى یا آغجى، عنوان منصب خاصى در دستگاه امراى ماوراِءالنهر و خراسان بوده است که صاحب این منصب، واسطه میان سلطان و رعیت بوده، و به خاطر حشمت و نفوذى که داشته، بدون التزام به رعایت نوبت و رخصت، نزد سلطان بار مى‌یافته است، اصولاً در دوره مغول، براى متصدى عنوان ـ آغاجى ـ غالباً لقب ـ ترخان ـ tarxan را به کار مى‌برده‌اند.

مادر گوهرشادآغا، بانو خان زاده بیگم است که در ماه رجب سال 814 قمری در مشهد مقدس وفات کرده و در جوار مرقد مطهر حضرت رضا(ع) مدفون گردیده است.

همسر گوهرشادآغا، امیرزاده شاهرخ بن امیر تیمور گورگانى مى‌باشد که در 14 ربیع الثانى سال 779 متولد و در سال 850 در شهر رى درگذشت که جنازه‌اش را به هرات حمل نمودند و در مدرسه گوهرشادآغا دفن گردید، دوران سلطنت شاهرخ 43 سال بوده است.

وی داراى دو پسر بوده است؛ یکى به نام میرزا ابراهیم یا ابراهیم سلطان و پسر دیگرش میرزا بایسنقر بود.

منبع مورد استفاده برای این مدخل

کد خبر 91774

برچسب‌ها