همشهری آنلاین: خشکسالی بی‌سابقه بلوچستان مهم‌‎ترین تهدید برای بیش از ۵۰۰ سر تمساح پوزه‌کوتاه تالابی (گاندو) است که این جانور را در خطر انقراض در یکی از زیستگاه‌های اصلی خود یعنی ایران قرار داده است.

گاندو در خطر انقراض

به گزارش مهر، سواحل مکران علاوه‌ بر جذابیت‌های اقتصادی، دارای جذابیت‌های منحصر به‌ فرد گردشگری و طبیعی نیز است؛ سواحل مکران و محدوده کنارک تا گواتر با بیش از ۲۰۰ جاذبه طبیعی و تاریخی به گواه طبیعت‌گردان و گردشگران یکی از بکرترین و منحصر به‌ فردترین نقاط ایران برای گردشگری و کاوشگری است.

در محدوده سواحل مکران جانواران مختلفی زندگی می‌کنند که عمده‌ترین آن‌ها در منطقه حفاظت‌شده تمساح پوزه‌کوتاه تالابی یا به زبان محلی گاندو زندگی می‌کنند. محدوده حفاظت‌شده گاندو بیش از ۴۶۵ هزار هکتار است و بنا به سرشماری‌های محیط زیست علاوه‌ بر ۵۰۰ سر تمساح گاندو در این محدوده گونه‌های مهم جانوری نظیر خرس سیاه، کاراکال، جبیر، سنجاب، لاک‌پشت سبز، سارگپه و عقاب زندگی می‌کنند.

مدیرکل حفاظت محیط‌ زیست سیستان و بلوچستان می‌گوید: محدوده ۴۶۵ هزار هکتاری گاندو از سال ۱۳۴۹ به‌عنوان منطقه حفاظت‌ شده اعلام‌ شده است؛ این منطقه در محدوده شهرستان‌های چابهار و سرباز شامل رودخانه‌های باهوکلات، سرباز، کاجو و برکه‌های پیر سهراب، آزادی، کلانی، درگس، گزمنزل، هوت کت و سد پیشین است.

به گفته نیره پورملایی، تمساح پوزه‌کوتاه تالابی یا به زبان بلوچی گاندو سال‌هاست در این منطقه زندگی می‌کند و با روستانشینان این منطقه اخت شده است؛ این تمساح با کمتر از ۳ هزار سر در دنیا عمدتاً در کشورهای جنوب شرق آسیا با خطر انقراض روبه‌روست.

وی تصریح می‌کند: بر اساس مطالعات، بررسی‌ها و سرشماری ما که سال گذشته به اتمام رسید، ۵۰۳ سر تمساح در منطقه حفاظت‌شده گاندو عمدتاً در کنار سد پیشین شهرستان سرباز زندگی می‌کنند که خشکسالی‌های بی‌سابقه سیستان و بلوچستان که امسال به اوج خود رسیده مهم‌ترین تهدید برای این‌گونه نادر است.

خشکسالی‌های بی‌سابقه سیستان و بلوچستان که امسال به اوج خود رسیده مهم‌ترین تهدید برای این‌گونه نادر است. مدیرکل محیط‌ زیست سیستان و بلوچستان تاکید می‌کند: با توجه به اوج رسیدن خشکسالی امسال در سیستان و بلوچستان؛ برنامه زنده‌گیری این تمساح از برکه‌ها و مناطق خشک و یا رو به خشک را به مناطق دارای آب در دستور کار قرار دادیم.

پورملایی گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون ۱۸ سر تمساح را به مناطق دارای آب و یا مراکز نگه‌داری و تیمار گاندو در بلوچستان منتقل کردیم، هم‌چنین به‌صورت مرتب پیگیر حق‌آبه زیست‌محیطی این موجود نادر در برکه‌ها از سدهای بالادست مانند سد پیشین هستیم.

باقر کرد، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان نیز چندی پیش در نشست شورای محیط‌ زیست سیستان و بلوچستان از لزوم تهیه اطلس جامع گاندو گفت و اظهار داشت: بسیاری از حواشی که در ارتباط با گاندو با آن روبرو هستیم مربوط به جابجایی و انتقال این جانور است که به دلایل مختلف از جمله کمبود آب، آسیب به محل زیست جانور و تولید مثل صورت می‌گیرد که این امکان نیز وجود دارد که در این جابجایی‌ها این جانور تلف شود.

وی افزود: برای حفاظت بهتر از گاندو و آگاهی بیشتر در مورد این‌گونه کمیاب و هم‌چنین استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد برای حفاظت از این موجود باید اطلس ویژه گاندو تهیه شود تا برنامه صنعتی پرورش گاندو باهدف جذب گردشگر از دید اقتصادی بررسی شود و در صورت امکان نیز مورد توجه قرار گیرد.

بنا به اعلام سازمان حفاظت از محیط زیست، گاندو به‌عنوان تنها گونه حاضر از راسته تمساح‌ها در ایران و بزرگ‌ترین خزنده در ایران محسوب می‌شود. تمساح پوزه‌کوتاه تالابی در آخرین طبقه‌بندی اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) در سال ۲۰۱۷ جزء گروه آسیب‌پذیر (VU) طبقه‌بندی‌ شده است و عمده‌ترین عامل تهدیدکننده آن خشکسالی، تخریب و تصرف زیستگاه‌ها است.

  • کمبود شدید نیرو در مناطق حفاظت‌شده گاندو

مدیر محیط‌ زیست چابهار نیز می‌گوید: منطقه حفاظت‌شده گاندو علاوه‌ بر تمساح نادر پوز کوتاه تالابی (گاندو) زیستگاه ۱۹۲ گونه پرنده، ۲۸ گونه پستاندار، ۷۱ گونه خزنده و ۱۵۰ گونه گیاهی است.

اشرفعلی حسینی با بیان این‌که کمبود شدید نیرو و امکانات در مناطق حفاظت‌شده گاندو وجود دارد، می‌افزاید: در این منطقه ۴۶۵ هزار هکتاری دو پاسگاه محیط‌ بانی و تنها ۲ محیط بان حضور دارند و این در حالی است که برای حفاظت ازاین‌گونه جانوری بر اساس استاندارها نیاز به حداقل ۱۲ نیرو، امکانات و تجهیزات به‌روز زنده‌گیری تمساح و هم‌چنین تأمین خودروهای مناسب است.

  • حمله تمساح به کودک ۱۰ ساله

خطر خشکسالی برای تمساح پوزه کوتاه تالابی جدی است؛ همان‌طور که پیشتر گفته شد مردم سال‌هاست با این تمساح هم‌زیستی مسالمت آمیزی دارند و به‌نوعی در کنار هم زندگی می‌کنند، اما در سال‌های اخیر و با خشکسالی های پی‌درپی، گویا تمساح‌ها دیگر احساس هم‌زیستی نمی‌کنند.

تیرماه سال ۹۵ یک کودک ۱۰ ساله هنگامی که برای استفاده از آب برکه‌ای در روستای کشاری شهرستان سرباز در جنوب سیستان و بلوچستان و یکی از زیستگاه‌های تمساح رفت، طعمه تمساح شد و جان خود را از دست داد. این حادثه نشان داد تمساح با خشکسالی‌های پی‌ در پی و سخت برای بقای خود می‌جنگند چراکه نمود چنین حادثه‌ای به گواه محلیان نادر بوده است.

خالد بادپا، عضو شورای نو بندیان بخش دشتیاری شهرستان چابهار که یکی از مناطق حفاظت‌شده گاندو است؛ می‌گوید: ساخت سدهای بالادست بر روی رودخانه سرباز و سد پیشین و رودخانه کاجو و سد زیردان خشکسالی‌های جنوب سیستان و بلوچستان را تشدید و بحرانی‌تر کرده است.

وی می‌افزاید: منطقه دشتیاری در سال‌های نه‌چندان دور زیستگاه مهمی برای حیات‌ وحش منطقه و ایران بوده است؛ بی‌تدبیری و عدم استفاده صحیح از آب و نگه‌داری آب‌ها بلااستفاده در پشت سدها و بدون اجرای شبکه‌های پایین‌دست موجب نابودی اکوسیستم منطقه و انقراض گونه‌های جانوری شده است.

به گفته وی؛ ساخت سدهای غیراصولی انقراض گاندو را تسریع کرده است. اما هرچه باشد؛ این روزها گاندو به‌خاطر تصمیمات غیر کارشناسی و یا قهر طبيعت در خطر انقراض است؛ در حالی‌ که یک عزم جهانی برای حفاظت از تمساح پوزه‌کوتاه تالابی در حال اجراست می‌توان از ظرفیت جوامع بین‌المللی و زیست‌محیطی جهان برای تدبیر شرایط موجود استفاده کرد که متاسفانه مسئولان محیط زیست سیستان و بلوچستان فقط به چند ابراز نگرانی آن هم از پشت درهای بسته اتاق خود اکتفا کرده‌اند که امیدواریم مدیرکل محیط زیست استان هرچه زودتر این رویه خود را تغییر دهد تا بتوان پیش از آن که خیلی دیر شود برای مشکلات عدیده محیط زیستی استان از جمله موضوع تالاب بین‌المللی هامون و همچنین گاندو تدبیری اندیشیده شود.

کد خبر 410146

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 1 =