شنبه ۵ آبان ۱۳۸۶ - ۰۶:۵۶

گروه سلامت: تیل روننبرگ پروفسور بخش روانشناسی پزشکی دانشگاه مونیخ می‌گوید: هر کدام از ما یک ساعت درونی داریم، مثل همین ساعت واقعی. برای چه از ساعت استفاده می‌کنیم؟

Circadian rhythm

برای اینکه، مثلا می‌خواهیم بدانیم چه وقت باید راه بیافتیم تا سر ساعت به محل کارمان برسیم. ساعت درونی‌مان هم تقریباهمین‌طور کار می‌کند.

مثلا زمان مشخصی باید حرارت بدن بالا برود یا ترشح هورمون‌های مخصوصی افزایش پیدا کند تا بدن 2 ساعت بعد آماده برخاستن از خواب شود.

ساعت درونی در واقع پاسخ تکامل به تحولات نوری و حرارتی پیرامون ماست. به زبان ساده‌ تنظیم فعالیت‌های بدنی مناسب در روز و شب، محصول هدایت و تنظیم این ساعت ژنتیک است، به همین‌خاطر در هر کدام از ما متفاوت عمل می‌کند.

 مثلا این ساعت مشخص می‌کند که چه وقت بدن ما نیاز به خواب دارد یا چه وقت زمان برخاستن از خواب است. برنامه ساعت درونی آدم‌های سحرخیز با برنامه ساعت درونی آدم‌های شب‌زنده‌دار متفاوت است.روننبرگ اضافه می‌کند: «تفاوت زمانی ساعت درونی میان آدم‌های خیلی سحرخیز و آدمهای خیلی شب زنده‌دار گاه حتی تا 12 ساعت هم می‌رسد، طوری که گاه وقتی یکی به رختخواب می‌رود دیگری تازه از خواب بلند شده است.»

 اما این ساعت درونی یکنواخت کار نمی‌کند. یکی از نکات مهم در تنظیم این ساعت، سن است. مثلا بچه‌های کوچک، شاید برای اینکه به پدر و مادرشان نشان بدهند بچه‌داری یعنی چه! صبح اول وقت بیدارند! با افزایش سن این ساعت عقب می‌رود. در سنین نوجوانی شب زنده‌داری به اوج می‌رسد. اما از20 سالگی به بعد هرچه که سن بالاتر می‌رود تحمل بدن برای شب زنده‌داری کمتر می‌شود.

 در این میان یک نکته‌ در مورد هر 2دسته آدم‌ها، سحرخیز یا ‌شب‌زنده‌دار صدق می‌کند، وقتی برنامه زندگی مان با این ساعت تنظیم نیست، بدن در حالت استرس قرار می‌گیرد. کارشناسان در این زمینه مثل روننبرگ معتقدند: « وقتی من ساعت درونی‌ای دارم که دو سه ساعت عقب‌تر از ساعت بیرونی کار می‌کند مثل اینکه بخواهم در مسکو کار کنم درحالی‌که در مونیخ زندگی می‌کنم.»

 این تفاوت زمانی فشاری است که به مرور زمان خود را نشان می‌دهد. نکته جالب توجه اینجاست که این فشار موجب بروز عاداتی مثل سیگاری شدن می‌شود. هر چقدر این تفاوت زمانی بیشتر باشد احتمال اینکه فرد سیگاری شود بیشتر است. نتیجه بررسی‌ها نشان می‌دهند افرادی که ساعت درونی‌شان با ساعت معمول از 4 ساعت بیشتر تفاوت دارد 60 درصد بیشتر از افراد دیگر سیگاری می‌شوند.

 اما، تنظیم این 2 ساعت با هم گاهی مقدور نیست، وقتی باید ساعت7صبح سر کار باشیم ولی تا ساعت9 هنوز گیج خوابیم چاره چیست؟

 1. نور بیشتر در محیط کار و محل زندگی. واقعیت این است که بیشتر ما به اندازه کافی نور دریافت نمی‌کنیم. کمبود نور یعنی سحرخیزها؛ سحر خیزتر می‌شوند، شب زنده‌دارها هم صبح دیرتر از خواب بلند می‌شوند.

2. سعی کنیم عادات و روش زندگی‌مان را تا جایی که مقدور است با ساعت درونی‌مان تنظیم کنیم.

روننبرگ معتقد است: تنظیم ساعت کار با ساعت درونی قدم بزرگی است. می‌دانید این گونه خلاقیت و سازندگی نیروی کار جامعه چقدر بالا می‌رود.

 البته برای بالا بردن خلاقیت که نمی‌توان نظام اجتماعی را بر هم زد. مثلا فکر کنید برای بالا بردن خلاقیت نوجوانان‌، از 14 سالگی به بعد دانش‌آموزان به جای ساعت 8 صبح ساعت9 یا10 به مدرسه بروند!

کد خبر 34995

برچسب‌ها