شنبه 14 شهریور 1394 | به روز شده: 35 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
پنجشنبه 4 بهمن 1386 - 23:40:41 | کد مطلب: 42562 چاپ

مفاهیم: چاپخانه به مثابه سیستم چیست؟

ارتباطات > چاپ - دکتر یونس شکرخواه:
هدف این مقاله آشناسازی با اندیشه سیستمی است که از طریق اتکا به فرایند ارتباط صورت می‌گیرد.

در این مطلب تلاش شده است تا زمینه‌های انطباق چاپخانه [آشنایی با روش‌های چاپ]‌ یا لیتوگرافی و صحافی با یک مدل سیستمی فراهم شود تا به این ترتیب راه برای ارزیابی روند زندگی یک کارگاه فراهم آید

ارتباط یک فرآیند است که موجب ارتباط بین فرستنده و گیرنده برای دریافت پیام در زمان و مکان می‌شود. فرآیند ارتباط در تمام موجودات زنده وجود دا و بنابراین پدیده‌ای بنیادین و جهانی است.

در ارتباط چه چیزهایی رخ می‌دهد؟

1. مخابره: پیام‌ها و مضامینی مخابره می‌شود
2.این تبادل‌ها و یا دادن اطلاعات از طریق علائم، از طریق صحبت، ژست و یا نوشتن صورت می‌گیرد
3. ابزار ارتباط می‌تواند نظامی برای ارسال و دریافت پیام باشد مثل تلفن، تلگراف، رادیو و غیره.
3. ارتباط می‌تواند یک رابطه نزدیک عاطفی هم باشد
اگر نگاه ارتباطی داشته باشیم مسیرهای که فرضا اتومبیل ها  در آن در حرکت هستند، یک گذرگاه برای رسیدن ازیک مکان به مکانی دیگر، یا هنر بیان ایده‌ها در یک سخنرانی و یا در یک نوشته  و یا مثلا مخابره اطلاعات به ویژه در حالت‌های نمادین همه و همه می‌توانند گونه‌هایی از ارتباط باشند.

به این نکات دقت کنید: 
- اگر می‌خواهی پیشرفت کنی باید مهارت‌های ارتباطی‌ات را افزایش دهی و تقویت کنی؛
- قدرت‌ ارتباطی یعنی اینکه بتوانیم خوب ارتباط برقرار کنیم؛
- قبل از اینکه بخواهد چبزی به من بگوید می دانم به فکر می‌کند؛
- خیلی باهوش است و کارش را خوب بلد است، اما به عنوان معلم نمی تواند خوب ارتباط برقرار کند
- آنها می‌گویند آنچه ساخته اند طبق سفارش ما است، اما واقعا  آن چیزی نیست که ما سفارش داده بودیم. فکر می کنم ما مشکل ارتباطی داشته‌ایم.
آیا شما هم با اظهاراتی نظیر اظهارات فوق مواجه شده‌اید؟ راستی ارتباط یا سیستم ارتباطی چیست؟

تحقیق درباره ارتباط احتمالا همیشه با این پرسش درباره مفهوم ارتباط همراه است که چه نقطه مشترکی در تمام مطالعات ارتباطی وجود دارد؟ واقعا وقتی فردی می‌گوید ما مشکل ارتباطی داریم،  به چه معناست؟

دریک مدخل فرهنگ لغت وبستر این تعریف برای ارتباط آمده است: سیستمی برای ارسال و دریافت پیام.

حالا باید پرسید سیستم چیست و پیام کدام است؟

سیستم چیست؟

یک سیستم مجموعه‌ای از چند بخش است که با هم رابطه متقابل دارند. سیستم و بخش‌هایش در جایی قرار دارند که به آن محیط می‌گوئیم. این محیط است که سیستم را مهار می‌کند. در نموداریک، دایره‌ها و مستطیل‌ها ، همان بخش‌ها هستند. خطوط پیوسته بیانگر روابط بین بخش‌ها هستند و فلش‌ها هم نشان دهنده تعامل سیستم با محیط خودش است.

نمودار 1

حالا اگر بگوئیم بخش‌ها در یک سیستم هم با هم رابطه متقابل دارند معنی تلویحی‌اش این می‌شود که اگر اتفاقی برای یکی از بخش‌ها رخ دهد و یک قسمت را دچار دگرگونی یا اشکال کند، بقیه بخش‌ها هم و یا دست کم یک بخش دیگر هم باید دچار دگرگونی یا اشکال شود.  حالا می‌تواند چاپخانه‌خودتان را در نظر بگیرید؛ اختلال در در بخش تغذیه مرکب یا کاغذ؛ نوسان در نوردها و یا …. باعث چه چیزهایی می‌شود؟
 این موضوع شبیه به لمس کردن یک ظرف ژله است. اگر دستتان به یک ظرف ژله یا یک لیوان آب بخورد منجر به یک دوره طولانی از لرزش می‌شود.

خوب حالا به این نکته دقت کنید:
گفتیم که سیستم در محیط قرار دارد از آنجایی که سیستم با محیط پیرامون خود تعامل دارد، عین همان ظرف ژله یا آب است که مدام از بیرون لمس می‌شو (تاثیرات رفتارهای مشتریان یا چاپخانه‌های رقیب؛ تاثیرات قیمت مواد مصرفی بازار کار و غیره به‌ مثابه تاثیرات محیطی بر چاپخانه شما).
پس به این ترتیب سیستم به طور دائم در حال تغییراست و از آنجایی که بروز تغییرات مستلزم گذر زمان است، یک سیستم نمی‌تواند شکل ثابت داشته باشد (چون تغییرات زمان‌بر و طولانی هستند ما خیال می‌کنیم تغییری صورت نگرفته است) چاپخانه امروز شما همان چاپخانه سال‌ها قبل نیست؛ تغییر کرده و این تعییر الزاما بهتر شدن نیست و شاید بدتر شدن باشد. ظرف ژله و آب  که مثال زذیم ممکن است در اثر یم عامل محیطی نطیر خورشید کاملا خشک و خالی شود
در ادبیات ارتباطات برای اینکه سیستم را در ذهن مجسم کنند از وسیله‌ای به نام موبایل کمک می‌گیرند که به معنی متحرک است. به نمودار دو که همان موبایل است نگاهی بیندازید. بخش‌ها در موبایل که ارتباطاتی‌ها به آن‌ها ابژه یا شیئی می‌گویند به صورت ماهی نشان داده شده‌اند

نمودار 2

رابطه‌ها یا مناسبات یا به دیگر زبان؛ روابط، در این نمودار توسط میله‌ها شکل گرفته است که یک رابطه افقی را بین ماهی‌ها و تکه‌های نخی که ماهی‌ها را نگه می‌دارد، در حالتی عمودی حفظ میکند.
در نظر داشته باشید که نخ‌ها و میله‌ها هر ماهی را به ماهی دیگر متصل می‌کنند و این اجازه را به ماهی‌ها می‌دهند تا در اطراف خود کمی نوسان داشته باشند. اما نخ‌ها و میله‌ها ، در عین حال ماهی‌ها را از نظر میزان و دامنه تکان خوردن در یک حوزه مشخص محدود می‌کنند و نمی گذارند این ماهی‌ها کاملا کاملا از هم جدا شوند. بنابراین، همانطور که دیدید موبایل  یک مثال خوب است برای اینکه بدانیم سیستم چگونه کار می‌کند. اگر یکی از این ماهی‌ها تکان بخورد، دست کم یک ماهی دیگر هم از خود واکنش نشان خواهد داد و به همین دلیل، کوچکترین حرکتی باعث می شود تا ماهی ها مدام در حال حرکت باشند.

تعریف رسمی از سیستم:

تعریف زیر که متعلق به استفن لیتل جان (Stephen little john) است،  تعریفی رسمی از سیستم به ما می‌دهد. که من این تعریف رسمی را هم خلاصه‌تر ارائه می‌کنم.
ساده‌ترین سیستم شامل چهار چیز است:
1. بخش‌ها (ابژه‌ها یا اشیا): بخش‌ها یا متغیرهای سیستم  می‌توانند جامد، انتزاعی و یا ذهنی و یا هر دو باشند و این وابسته به ماهیت هر سیستم است.
2.خصوصیت: هر سیستم خصوصیات یا ماهیت و ویژگی‌ها و یا کیفیت‌های خاص خود را دارد.(خصوصیت یا ماهیت سیستم پلیس برقراری نظم است، خصوصیت یک سیستم لیتوگرافی تهیه خروجی است، خصوصیت سیستم‌های حقوقی اعاده حق است و ..)
3. رابطه: بخش‌های هر سیستم باید در بین خود از رابطه ها و مناسبات درونی برخوردار باشند. این خاصیت؛ یک عامل تعیین کننده در کیفیت سیستم است. یادمان باشد که روابط بین بخش‌ها هم مشتمل برنوعی  تاثیرگذاری و تاثیر پذیری متقابل است.
4. محیط: هر سیستمی در محیط قراردارد. سیستم‌ها در خلا نیستند و از محیط پیرامون خود تاثیر می‌پذیرند یا بر آن تاثیر می‌گذارند.
و همانطور که دیدید موبایل مورد مثال ما هم به طرزی آشکار، دارای همین چهار جنبه بالا است.

نمودار 3

درباره نمودار 3  که همان موبایل است باید گفت همه آویخته شده‌ها بخش‌ها یا ابژه‌ها هستند. محیط همه فضای داخل کادر است که می‌تواند در این مثال هوا باشد. رابطه‌ها میله‌ها و نخ‌ها هستند و خصوصیت این سیستم هم رنگ تیره ماهی‌ها و فضای مشخص حرکت آن‌هاست

انجام تمرین زیر بسیار برای شما مهم است:
اندیشیدن  به سیستم با در نظر گرفتن  این چهار ویژگی که برشمرده شد، موثرترین روش برای درک هر سیستم است.
به سیستم لیتوگرافی؛ چاپخانه یا صحافی خودتان فکر کنید و سعی کنید:
• بخش‌هایی را  که سیستم شما را می سازند، نام ببرید.
•روابط بین بخش‌ها را نام ببرید
•محیط سیستم تان را شرح دهید
•عناصر مربوط به محیط را که بر سیستم شما تاثیر می‌گذارند و یا از آن تاثیر می‌پذیرند و خلاصه اینکه سیستم شما را دائما تغییر می‌دهند، فهرست کنید

نقش ارتباطات:

در نظر ئاشته باشید که عامل مشترک همه سیستم‌ها ارتباطات است.
ارتباطات متصل می‌سازد: ارتباطات صرفا یک ارتباط انفعالی نیست. بلکه فرایند و جریان ارتباط است. مجموعه‌ای است از کنش‌های تجدید شونده، کنش‌هایی که در زمان و مکان عمل می‌کنند تا به روابط بین بخش‌ها شکل دهند. ارتباطات به خودی خود یک بخش نیست و تمام این حرف‌ها هم به یک بینش دوم نسبت به ارتباطات منجر می‌شود.

ارتباطات اتفاق می‌افتد: این یک درک بسیار مهم است ومعنی ضمنی‌اش این است که اگر بخواهیم فقط به بخش‌های چاپخانه‌تان نگاه کنید، نمی‌توانید ارتباطات را کاملا درک کنید. برای درک ارتباطات باید به روابط بین بخش‌ها دقت کنید و آنها را در محیط درک کنیم.
 
اجازه بدهید برای درک این بخش چند مثال داشته باشیم:

1. دیوان حافظ
2.یک نوار ویدئویی از اخبارتلویزیون
3.کارت دعوت برای شرکت در عروسی یکی از بستگان

ارتباط در هر کدام از این سه مورد فقط خود کتاب، نوار و کارت نیست.

1. ارتباط فرایندی است که خوانندگان دیوان را به مضامینی که توسط حافظ نوشته شده است مرتبط می‌سازد.
2.ارتباط فرایندی است که بینندگان آن برنامه را به رویدادهای روز متصل می‌کند.
3.ارتباطات فرایندی است که شما و بستگان شما را از طریق اعلام جشن عروسی به هم متصل می‌سازد.

درست است که کتاب ، نوار و کارت بخشی از فرایند ارتباط هستند اما تنها قسمتی ازآن هستند.

از مثال های زیر می توان نتایج بیشتری را استخراج کرد:
•ارتباطات همیشه بین دوطرف یا بیشتر رخ می‌دهد. برای ارتباط برقرار کردن حداقل باید دو طرف وجود داشته باشند.
•ارتباطات حول یک تبادل شکل می‌گیرد. از امواج الکتریکی، صدا، کلمات، صفحات تایپ شده و یا هر چیز دیگری برای سهولت تبادل بین ارتباط گران استفاده می‌شود. به تمام اینها یک نام کلی می‌دهیم و آن را پیام می‌نامیم.
پس در نظر بگیرید که مجموعه مثال‌های ما یک فرستنده و گیرنده  و یک پیام را در بر داشت. کتاب را شاعری نوشته بود تا توسط مخاطبان خوانده شود. نوار را یک گروه از انسان‌ها ساخته بودند تا گروه دیگری آن را ببینند و آن کارت دعوت دوباره یک پیام بود که از طرف یکی از بستگان برای شما فرستاده شده یود.

و بالاخره حالا که با اندیشه سیستمی در بررسی پدیده‌ها آشنا شدید می‌شود فهرست‌وار دومطلب اساسی دیگر را مطرح کرد:
1. ارتباطات فرایندی است که بین بخش‌ها یا همان ابژه‌ها رخ می‌دهد و ارتباط گران را از طریق زمان و مکان با یکدیگر متصل می‌سازد.
2.ارتباطات شامل ابداع، مخابره، انتقال و دریافت پیام‌ها است.
و در پایان پیشنهاد می‌کنم حالادوباره  با تکیه به تفکر سیستمی نگاهی به کارگاه خودتان بیندازید:
آیا همه بخش‌ها ضروری هستند و یا کارشان را درست انجام می‌دهند؟
روابط بین بخش‌ها چگونه‌ است؟
خصوصیت چطور؟ آیا سیتم شما از خصوصیت اصلی‌اش دور نشده است؟
و محیط؟ دارید تاثیر می‌گذارید یا تاثیر می‌پذیرید؟

انتخاب سردبیر

وقت نظافت مبل‌ها

محسن رخش خورشید: قدیم‌ترها که مبل یک کالای لوکس محسوب می‌شد، خانم‌های خانه، مبل‌ها را زیر ملحفه پنهان می‌کردند و فقط در مواقعی‌که مهمان می‌آمد، اجازه استفاده از مبل‌ها صادر می‌شد.

میراث ۶۰۰ ساله عتیقی‌ها

مریم مرتضوی: تاریخ کتاب و کتابت را که ورق بزنیم، بارها با نام عتیقی برمی‌خوریم؛ افرادی که عمدتا قرآن کریم و گاهی دیوان حافظ، شاهنامه، دیوان سعدی و سایر کتاب‌های اصیل ایرانی-‌اسلامی را در دست گرفته‌اند و برای ماندگاری کتاب‌های تاریخی تلاش کرده‌اند و آنقدر شوق و دغدغه این خدمت در زمینه نسخه‌های خطی و قدیمی را داشته‌اند که آن را نسل به نسل و سینه‌به‌سینه به دوران بعد از خود منتقل کرده‌اند.

پیکان نماینده ایران در باشگاه‌های والیبال جهان شد

همشهری آنلاین: فدراسیون جهانی والیبال (FIVB) باشگاه پیکان تهران را برای حضور در مسابقات قهرمانی باشگاه‌های جهان انتخاب کرد.

کشتی ساحلی قهرمانی کشور: قهرمانی تیم‌های تهران، مازندران و البرز

همشهری آنلاین: تیم‌های تهران، مازندران و البرز عنوان‌های قهرمانی رقابت‌های کشتی ساحلی کشور را در رده‌های سنی بزرگسالان، جوانان و نوجوانان از آن خود کردند.

ترسی برای همیشه

مریم سمائی: صدای خنده و بازی دخترک را هنوز می‌شود از لا‌به‌لای آجرهای خانه شنید.

سنگ نوردی نوجوانان جهان: کسب مدال نقره توسط مهدی علیپور

همشهری آنلاین: مهدی علیپور، قهرمان نوجوان کشورمان توانست بر سکوی دوم رقابت‌های سنگ‌نوردی قهرمانی جهان در شهر آرکو در ایتالیا بایستد.

کاراته قهرمانی آسیا: یک طلا، دو نقره و یک برنز حاصل تلاش کاراته‌کاها در روز نخست

همشهری آنلاین: تیم ملی کاراته کشورمان در نخستین روز از سیزدهمین دوره پیکارهای قهرمانی آسیا به یک مدال طلا توسط مهدی‌زاده، دو نقره توسط احمدی و کرجی و یک برنز توسط قربانعلی‌پور دست یافت.

داورزنی: از توکیو به المپیک می‌رویم

تیم ملی والیبال ایران باردیگر در مسابقاتی سخت باید حضور یابد. مسابقات قهرمانی جهان در ژاپن تنها یک رقابت بین‌المللی و جهانی نیست چه آنکه والیبالیست‌های ایرانی باید برای کسب سهمیه المپیک نیز به میدان بروند.

۳۵ تن مداد‌شمعی برای کودکان بیمار

سن‌فرانسیسکو: مردی در آمریکا از سال ۲۰۱۱‌ میلادی مشغول ذوب کردن و بازیافت مداد‌شمعی‌های دور انداخته شده است.

۱۴عکس واقعی اما باورنکردنی

پاریس: یکی از سایت‌های اینترنتی مرتبط با اخبار شگفتی‌های دنیا مجموعه‌ای از عکس‌های واقعی اما باورنکردنی را گرد هم آورده است.

بحران تا پشت در آمده

نیلوفر قدیری: والری ایموس، مسئول پیشین کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل چندی پیش در آخرین سخنانی که در این سمت می‌گفت، با انتقاد شدید از بی‌تفاوتی جهان نسبت به فاجعه‌ انسانی که در سوریه می‌گذرد، گفت: انسان‌ها، مرگ‌ومیرشان، بی‌خانمانی و گرسنگی‌شان برای جهان اکنون تنها فقط به چند عدد و رقم تبدیل شده.

صعود اندک شاخص‌ها در هفته گذشته

شاخص کل بورس تهران و فرابورس در مبادلات هفته گذشته اندکی افزایش یافت.

آقا و خانم سنگی، آمین و کیمیا در تلویزیون

به گزارش همشهری، ۲هفته تا پایان تابستان مانده و تلویزیون در تلاش است مهر‌ماه را با سریال‌های تلویزیونی جدید همراه کند.

سیمای فرهنگی ایران در مسکو

مسکو شهری است ۱۲میلیون نفری با مساحتی ۲ تا ۳ برابر تهران که در هر خیابان و بزرگراه آن تا چشم کار می‌کند چراغ قرمز هست و خودرو اما نمایشگاه کتابش در فضایی کوچک در میانه یک بوستان بسیار بزرگ برگزار می‌شود و بازدیدکنندگان برای ورود، باید بلیت در دست از درهایی شبیه درهای ورود به مترو تهران رد شوند.

رشد معاملات صنعتی و معدنی در بورس کالا

در دومین هفته شهریورماه، ۵۳۹ هزار و ۴۳۸ تن انواع کالا به ارزش ۵۴۵۴ میلیارد ریال در بورس کالا دادوستد شد.

گزارش نشست تجلیل از دکتر عبدالحسین حائری

همشهری‌آنلاین: بزرگداشت استاد عبدالحسین حائری عصر چهارشنبه ۱۱ شهریور از سوی مرکز پژوهشی میراث مکتوب و مؤسسۀ خانۀ کتاب با حضور پژوهشگران در باغ زیبا برگزار شد.

سازمان گزارشگران بدون مرز خواستار فشار آمریکا بر عربستان شد

همشهری آنلاین: سازمان گزارشگران بدون مرز از باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا خواست که در دیدار امروز شاه عربستان با وی ، درباره ضرورت رعایت حقوق بشر در ریاض که این سازمان آن را 'پرونده ای نکبت بار' خواند، بر او فشار وارد کند.