شنبه 31 شهریور 1397 | به روز شده: 7 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 29 شهریور 1396 - 20:47:03 | کد مطلب: 382923 چاپ

خشونت به روایت فیلسوف چپگرا

فرهنگ > ادبیات - امیرحاج رضایی:
«خشونت» نوشته اسلاوی ژیژک فیلسوف و نظریه‌پرداز معروف، همانطور که از نامش برمی‌آید در ارتباط با انواع مختلف خشونت است.

كتاب ژيژك مفاهيم تازه‌اي براي بررسي مفهوم خشونت به خواننده ارائه مي‌كند. كاري كه اين نظريه‌پرداز انجام داده، بررسي شيوه‌هاي خشونت با تكيه بر تاريخ، كتاب‌ها، فيلم‌ها، فلسفه و حتي لطيفه‌هاست. يكي از ويژگي‌هاي آثار ژيژك به‌روز بودن آنهاست. درواقع او نظريه‌پردازي است كه معمولا در طرح مباحث خود سراغ مصاديق امروزي مي‌رود يا در مواردي هم به طرح مباحث كلان مي‌پردازد و مي‌كوشد با نگاهي تازه و متفاوت آنها را تبيين كند. در كتاب خشونت، ژيژك شورش‌هاي سال 2005 پاريس را دستمايه قرارداده و از رخدادي معاصر، تحليلي كاملا متفاوت ارائه داده است.

در اين كتاب ژيژك خشونت را واجد 3 دسته‌بندي كلي مي‌داند: 1- كنشگرايانه (جنايت و ارعاب)، كنش پذيرانه (نژادپرستي، نفرت‌پراكني و تبعيض) و سيستمي (تاثيرات فاجعه‌بار نظام‌هاي اقتصادي و سياسي). نتيجه‌اي كه ژيژك از اين دسته‌بندي مي‌گيرد، تاثيرات متقابل شكل‌هاي مختلف خشونت بر يكديگر است، به‌گونه‌اي كه يك شكل خشونت‌ چونان حجابي براي ديده نشدن ابعاد ديگر آن عمل مي‌كند. كتاب خشونت پرسش‌هاي ژرفي را مطرح مي‌كند؛ مثل اين پرسش كه آيا پيدايش سرمايه‌داري، به‌جاي اينكه مانع از خشونت شود، در عمل مسبب اين امر نشده است؟

ژيژك در كتاب خشونت براي مشكلات پيچيده راه‌حل‌هاي ساده ارائه نمي‌كند و به‌عنوان متفكري چپ، مي‌كوشد تا از دل مفاهيمي چون سرمايه‌داري، جهاني شدن و بنيادگرايي پرسش‌هايي طرح كند كه نتيجه‌اش براي خواننده، بديهي فرض‌نكردن هر نكته‌اي است كه به ظاهر بديهي به نظر مي‌رسد.

  • كارشناس فوتبال و مربي اسبق تيم‌ملي