شنبه 29 آذر 1393 | به روز شده: 38 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 12 آبان 1392 - 10:13:10 | کد مطلب: 237383 چاپ
كارشناسان شرايط بازار ارز را تحليل كردند

دلار چه زمانی خود را به نرخ رسمی می‌رساند؟

اقتصاد > اقتصاد‌ملی - محمد عدلی:
بازار ارز طی ۲سال گذشته روزهای پرالتهابی را سپری کرده است.

 سال90 و به‌ویژه سال91 اوج تنش در بازار ارز بروز پیدا کرد تا نرخ دلار طی کمتر از 2سال از یک‌هزار و 120تومان به مرز 4هزار تومان برسد و رکوردی جدید در جهش قیمت پول آمریکایی به ثبت برسد. این اتفاق اما برای اقتصاد ایران به سادگی قابل هضم نبود چراکه وابستگی اقتصاد ایران به‌نفت و از سوی دیگر تاثیر هزینه واردات بر نرخ کالاهای تولید داخل، موجب تزریق التهاب از بازار ارز به سایر بازارهای کشور شد. افزایش قیمت‌ها به‌گونه‌ای سرعت گرفت که نرخ تورم هم مرز 40 درصد را پشت سر گذاشت. روند تغییرات در بازار ارز اما یکباره پس از انتخابات ریاست‌جمهوری معکوس شد و طی3ماه بهای‌دلار حتی در مقطعی از 2هزار و 900تومان هم پایین‌تر آمد. افزایش امید به بهبود اوضاع اقتصادی و تغییر پیش‌بینی‌ها با اعلام و اعمال سیاست خارجی جدید از سوی دولت یازدهم، موازنه عرضه و تقاضا را در بازار ارز این بار به نفع عرضه تغییر داد. دارندگان دلار که طی 2سال گذشته برای حفظ ارزش دارایی خود ترجیح داده بودند ریال‌های خود را به دلار تبدیل کنند، این بار با همان هدف به فروش دلار و تبدیل آن به ریال دست زدند. این موضوع موجب شد تا طی این مدت کوتاه ارزش پول ‌ملی20درصد افزایش یابد. روند نزولی نرخ دلار به حدی بود که برخی بخش‌های اقتصادی نسبت به احتمال افزایش واردات و آسیب بیشتر به تولید هشدار دادند.

رئیس‌کل بانک مرکزی در اظهارنظری جنجالی در مورد کف قیمت دلار سخن گفت تا فعالان بازار ارز تقریبا از نرخ ارز مورد نظر دولت در مقطع فعلی مطلع شوند. هر چند که انتقادهایی به سخنان سیف وارد شد اما برخی کارشناسان نیز این اظهارات را سنجیده دانستند و ایجاد آرامش در بازار ارز طی 3هفته اخیر را حاصل این نقل قول قلمداد کردند.

سرانجام بازار ارز پس از 2سال التهاب، حالا فقط نوسانات جزیی و معمول را از سر می‌گذراند؛ هرچند که این بازار نیم نگاهی به مذاکرات هسته‌ای با غرب دارد تا قدم بعدی برای رسیدن به نرخ رسمی و تک‌نرخی شدن دلار را با لغو تحریم‌های نفتی و بانکی بردارد. اقتصاد ایران در این مقطع فعلا نرخ 3هزار تومانی را باور کرده است و فعالان اقتصادی تصمیم‌گیری‌های خود را بر این اساس استوار ساخته‌اند. با وجود این همچنان کارشناسان و فعالان اقتصادی در انتظار تک‌نرخی‌شدن ارز هستند تا رانت ایجاد شده در این بازار از میان برود و ثبات اقتصادی را تضمین کند. اواخر سال89 نرخ ارز در بازار آزاد از نرخ رسمی فاصله گرفت. این فاصله در سال91 به اوج خود رسید و تا سه برابر نرخ بانک مرکزی پیش رفت. حتی افزایش دو‌برابری نرخ رسمی در بودجه سال92 نیز نتوانست کمکی به تک‌نرخی شدن ارز بکند اما کاهش نرخ ارز در بازار آزاد طی3 ماه گذشته فاصله نرخ رسمی و آزاد را به 500تومان تقلیل داده و فعالان اقتصادی انتظار دارند با کاهش فشار تحریم‌ها طی ماه‌های آینده سیاست ارز تک‌نرخی از سوی دولت اعمال شود. طی ماه‌های اخیر عدم‌تغییر هیجانی نرخ دلار خود برای پیش‌بینی پذیر کردن اقتصاد، نشانه مثبتی از سوی اقتصاددانان معرفی شده است. در این میان اما همچنان نرخ واقعی ارز در ایران، محل مناقشه کارشناسان است. یک کارشناس مسائل بانکی در این زمینه معتقد است که 3 راه برای مدیریت بازار ارز وجود دارد که دولت باید تکلیف خود را در این مورد روشن کند و یکی از راه‌ها را برگزیند.

حیدر مستخدمین‌حسینی به همشهری گفت: یک راه پیش روی دولت این است که تصمیم بگیرد کل درآمد نفت را در اقتصاد جاری کند. در این شرایط نرخ ارز به غیر از شرایط تحریمی موجود، در سطح پایینی قرار خواهد گرفت اما در این صورت، استفاده از سرمایه نفت که به غیر از نسل فعلی، متعلق به نسل‌های آینده است و استفاده از آن به مفهوم محروم کردن نسل‌های آینده از این موهبت است دور از عدالت خواهد بود.

وی ادامه داد: گزینه دوم پیش روی دولت این است که فقط درآمد صادرات غیرنفتی ملاک تعیین نرخ ارز قرار بگیرد و ارز صادرات در اقتصاد جریان یابد. طبیعی است که این روش با افزایش بهای دلار همراه خواهد بود. ویژگی این روش این است که پول نفت در اقتصاد جاری نمی‌شود و نسل‌های آینده می‌توانند از آن بهره ببرند. در این روش پول نفت در زیرساخت‌ها و فعالیت‌های زیربنایی هزینه می‌شود تا همه نسل‌ها از آن بهره ببرند. نمونه این روش در نروژ و برخی کشورهای عربی اتفاق افتاده است.

این کارشناس بانکی افزود: گزینه سوم که به‌نظر در شرایط فعلی منطقی‌تر به‌نظر می‌رسد این است که تلفیقی از 2 راه اول، مورد توجه قرار گیرد؛ به این مفهوم که بخشی از درآمد حاصل از صادرات نفت در کنار درآمدهای صادرات غیرنفتی مورد استفاده قرار گیرد تا هم قیمت ارز در سطح معقولی باقی بماند و هم نسل‌های آینده از درآمدهای نفتی محروم نشوند.

مستخدمین‌حسینی همچنین گفت: انتظار این است که تکلیف این موضوع حداقل با ارائه لایحه بودجه سال 93 مشخص شود تا نقشه راه مشخصی برای سال آینده اقتصاد ایران فراهم شود. در این شرایط اقتصاد تا این میزان دچار تغییرات زیربنایی نمی‌شود که با یک خبر خوش قیمت دلار سقوط کند و با یک خبر نگران کننده، نرخ‌ها به پرواز در بیایند.

این کارشناس بانکی در مورد تک‌نرخی شدن ارز گفت: با اتفاقاتی که در چند ماه گذشته رخ داده، امیدواری‌ها برای اجرای یکسان‌سازی‌ نرخ ارز افزایش یافته است. پیش از این انتظار می‌رفت دولت در 8 ماه ابتدایی یعنی در سال92، این موضوع را رفته‌رفته پیش ببرد و موفق به یکسان‌سازی‌ نرخ ارز شود اما در شرایط فعلی 2شوک مثبت به بازار ناشی از تصمیمات منطقی در اقتصاد و دیپلماسی امیدوارکننده، موجب شده تا کمک ویژه‌ای برای اجرای این سیاست باشد. در این راه کاهش تحریم‌ها بسیار می‌تواند راهگشا باشد اما تیم اقتصادی دولت باید به‌طور موازی سیاست‌های تک‌نرخی کردن ارز را پیش ببرد تا دیپلماسی سیاسی با اهداف برد-برد نیز بتواند در این زمینه به کمک اقتصاد بیاید.

بهاءالدین حسینی‌هاشمی نیز در تحلیل نرخ ارز به همشهری گفت: یکی از روش‌های متداول برای تعیین نرخ واقعی ارز، محاسبه قدرت خرید ارزهاست. به زبان ساده باید محاسبه کرد که یک دلار در ایران چه میزان کالا می‌تواند خرید کند و معادل ریالی این یک دلار در کشورهای حوزه دلار تا چه میزان می‌تواند قدرت خرید داشته باشد. برای این کار اختلاف نرخ تورم در داخل با میانگین نرخ تورم کشورهای حوزه ارزی مورد نظر که می‌تواند دلار باشد، محاسبه می‌شود و در هر سال به اندازه این اختلاف بر نرخ دلار اضافه می‌شود.

این کارشناس بانکی ادامه داد: این کار از سال1381 به بعد در ایران صورت نگرفته است. آخرین بار در آن سال یکسان‌سازی‌ نرخ ارز و قدرت برابری ارزها محاسبه شد و مبنا قرار گرفت. اگر در طول این 11سال متوسط اختلاف نرخ تورم سالانه را 15درصد فرض کنیم، یعنی باید به میزان 165درصد، ریال در برابر دلار تضعیف می‌شد. این محاسبه نشان می‌دهد که دلار یک هزار تومانی باید با رشد 165درصدی به 2هزار و 650تومان می‌رسید. در این شرایط اگر به‌طور دقیق هم این اعداد مورد محاسبه قرار گیرد به این نتیجه می‌رسیم که عددی بین 2500 تا 2800تومان برای نرخ دلار در ایران منطقی است.

احمد حاتمی‌یزد، مدیرعامل اسبق بانک‌های صادرات و تجارت نیز درخصوص نرخ ارز به همشهری گفت: کاهش قیمت ارز طی چند ماه گذشته، بیشتر بر مبنای آثار روانی رقم خورده است. زمانی تغییر نرخ ارز پایدار و قابل اتکاست که بر مبنای نظام عرضه و تقاضا و واقعیت‌های اقتصادی شکل بگیرد. با مذاکرات مثبت ایران و غرب این تحلیل و پیش‌بینی ایجاد شد که بهبود روابط سیاسی به بهبود نقل و انتقال وجوه ارزی میان ایران و سایر کشور‌ها می‌انجامد و منابع بلوکه شده کشورمان امکان آزادسازی پیدا می‌کنند و در این شرایط بازار ارز هم در شرایط بهتری از عرضه قرار می‌گیرد.

این کارشناس بانکی ادامه داد: حتی اگر توافقات بین‌المللی برای کاهش تحریم‌ها به سرعت انجام شود، بازهم تاثیر عملی آن ماه‌ها و حتی سال‌ها زمان می‌برد پس نمی‌توان انتظار داشت آنچه از آن در فضای روانی به‌عنوان بهبود روابط بین‌المللی یاد می‌شود، به سرعت عملیاتی شود و تاثیر خود را در نظام عرضه و تقاضا بگذارد به همین دلیل با فاصله گرفتن از این جو روانی نرخ‌های واقعی نمایان خواهد شد.

عباس هشی، کارشناس اقتصادی نیز در مورد آثار تغییرات نرخ ارز بر اقتصاد چنین اظهارنظر کرد: در شرایط فعلی اقتصاد ایران با اتکا به درآمدهای نفتی دلاریزه شده است. این چرخه دارای منطق اقتصادی نیست و مشکلات قابل توجهی را به اقتصاد ایران تحمیل کرده است. ناکارآمدی‌ها در کنار تحریم‌های اقتصادی، رونق اقتصاد زیرزمینی و بزرگ بودن دولت منجر به کاهش ارزش پول ملی شده است.

وی به همشهری گفت: با وجود اینکه حفظ ارزش پول ملی وظیفه بانک مرکزی است، روسای بانک مرکزی در دوره‌های مختلف برای کاهش ارزش پول ملی با یکدیگر رقابت کرده‌اند به‌طوری که نرخ دلار از 7تومان آغاز شد و به 100تومان رسید، سپس 700تومان را تجربه کرد، بعد از آن یک هزار تومان شد و در چند سال اخیر هم آنچنان رشد کرد که سقوط ارزش پول ملی به‌طور محسوسی نمایان شد.

این کارشناس اقتصادی افزود: در این شرایط دولت تدبیر و امید با چالشی جدی مواجه است چراکه از طرفی باید ارزش پول ملی را احیا کند و از سوی دیگر هم طرفداران افزایش نرخ دلار هم که عده قلیلی از مردم هستند، بیکار ننشسته‌اند. عده‌ای از آنها فعالان اقتصادی هستند که عملکرد شفافی دارند اما بخش عمده آنها در بخش دلالی و مشابه آن فعال هستند. در حال حاضر، هم مردم انتظار مقابله با گرانی را دارند و هم حامیان افزایش نرخ دلار که اتفاقا قدرت سیاسی زیادی دارند، در جهت معکوس فشار وارد می‌کنند. از سوی دیگر یکی از علاقه‌مندان به افزایش نرخ دلار که تمام قد پشت حامیان این تفکر ایستاده، خود دولت بوده است.

وی ادامه داد: در دهه‌های60 و 70 هم دائما دیده می‌شد که دولت کسری بودجه خود را از 2 یا چند نرخی بودن ارز و سود فروش آن جبران می‌کرد. در اوایل دهه80 سرانجام سیاست ارز تک نرخی اعمال شد که باز هم دولت دهم این نظم را بر هم زد و با چند نرخی کردن ارز به‌دنبال کسب درآمد و جبران کسری بودجه رفت. در آخرین روزهای فعالیت هم قصد داشت تا بدهی 74هزار میلیارد تومانی دولت به بانک مرکزی را از سود تسعیر ارز پرداخت کند که خوشبختانه جلوی آن گرفته شد. با این حساب باید تاکید کرد که یکی از طرفداران افزایش نرخ ارز دولت است چرا که در این صورت مالیات، عوارض و سود بازرگانی هم بالا می‌رود و دولت می‌تواند درآمد بیشتری کسب کند.

هشی تاکید کرد: در این شرایط بانک مرکزی است که می‌تواند با حفظ استقلال خود با این روند مقابله کند و حافظ ارزش پول ملی باشد. فشارهای درون دولت و بیرون دولت ممکن است بانک مرکزی را تحت‌تأثیر قرار دهد اما این وظیفه یک بانک مرکزی پرقدرت است که هدف اصلی خود را فراموش نکند.

انتخاب سردبیر

روند رو به رشد قیمت سکه در بازار معاملات آتی

همزمان با افزایش قیمت دلار و سکه، قیمت هر سکه براساس بازار معاملات قرارداد‌های آتی در بورس کالا به مرز یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسید، تحلیل هشدار برانگیز کارشناسان بر این محور استوار است که علت این موضوع پیش‌بینی افزایش قیمت دلار در آینده است.

رفع ابهام درباره یک نگرانی شایع زنانه

بیشتر کیست‌ها هیچ نشانه‌ای ندارند و خانمی که کیست دارد ممکن است تا چکاپ بعدی خود نزد متخصص زنان متوجه وجود کیست در بدنش نشود. در اصل کیست تا خیلی بزرگ یا پاره نشود یا نچرخد، هیچ علامتی را نشان نمی‌دهد.

معمار حباب نمی‌سازد

همشهری‌آنلاین: ریخ شاهد آرزوهای پادشاهانی بوده که در هوس داشتن باغ‌های معلق ارم و بهشت شداد بناهایی ساخته‌اند و هنر معماری توانسته آرزوها و توهماتی اینچنین را به عالم واقع بکشاند.

تأخیر اتحادیه نانوایان در ابلاغ مصوبه کاهش قیمت نان

با وجود مصوبه ۲۳ آذر‌ماه کارگروه تنظیم بازار برای قیمت نان با اصلاح نرخ و وزن، ابلاغ نشدن بموقع این مصوبه توسط اتحادیه نانوایان تهران به نانوایی‌ها موجب تداوم گرانفروشی انواع نان سنتی در تهران و شمیرانات با اعمال نرخ‌های قبلی‌شد.

روز بعد از پایان جنگ سرد میان آمریکا و کوبا

نیلوفر قدیری: عصر روز چهارشنبه وقتی کوبا یک زندانی آمریکایی را بعد از ۵ سال آزاد کرد، هیچ‌کس به غیر از باراک اوباما و رائول کاسترو در واشنگتن و هاوانا، نمی‌دانست که این آزادی قرار است پیش‌خبر پایان نیم قرن جنگ سرد میان آمریکا و کوبا و عادی‌سازی‌ روابط دوطرف باشد.

آشپزی پاییزی

سمیرا نعمتیان: یک غذای ویژه برای شب یلدا و مناسب شب‌های سرد

می دونی؟! خدا هم قهرش می‌گیره

یکتا فراهانی: صدای بسته شدن در، مثل پتک توی سرش کوبیده می‌شود؛ این چندمین بار است که تا دعوایشان می‌شود قهر می‌کند و از خانه بیرون می‌رود. حالا باید چکار کند؟

شما کدام گلدان را انتخاب می‌کنید؟

فاطمه محمدی‌فاضل: ممکن است زیبایی یک ظرف قدیمی شما را برای کاشتن گل و گیاه در داخل آن وسوسه کند اما اگر می‌خواهید این وسوسه هیجان‌انگیز نتیجه موفقی هم در‌پی داشته باشد، پیشنهاد می‌کنیم آشنایی با گلدان‌های زیر و درنظر گرفتن گلدان مناسب برای هر گیاه را در تصمیمات خود لحاظ کنید و ضمن استفاده از آنها در آپارتمان، بالکن، پشت‌بام یا حیاط خانه خود، از داشتن فضایی سبز و زیبا لذت ببرید.

دور جدید تحریم‌های غرب علیه روسیه

درحالی‌که ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه در آخرین نشست خبری خود در سال‌جاری میلادی اعلام کرد که کشورش ظرف ۲ سال می‌تواند از زیر بار تحریم‌های غرب بیرون‌آید و مشکلات اقتصادی خود را حل کند اتحادیه اروپا و آمریکا گام‌های جدیدی برای فشار بیشتر بر مسکو برداشته‌اند تا جنگ سرد جدید دوطرف شدید‌تر از گذشته شود.

دوباره خبر درگذشت، دوباره تکذیب

همشهری آنلاین: خبر درگذشت محمدعلی کشاورز در شبکه‌های اجتماعی بازهم پیچیده است.اما پرستار شخصی محمدعلی کشاورز دوباره این خبر را تکذیب کرد. این ماجرای چندین باره رسانه‌هاست.

یارانه نقدی ۴ساله شد ؛ تداوم نابرابری

علیرضا سلطانی: ۴ سال از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها گذشت. ۲۸آذرماه سال۸۹، رئیس‌جمهور وقت در یک برنامه تلویزیونی فرمان انقلاب بزرگ اقتصادی را صادر کرد؛ فرمانی که قرار بود اقتصاد ایران را در مسیر درست قرار دهد و دست‌اندازهای بزرگ را از سر راه آن بردارد اما این اتفاق نه‌تنها صورت نگرفت بلکه دست‌اندازی بر دست‌اندازهای گذشته اضافه شد و به اعتقاد بسیاری کارشناسان، اقتصاد ایران از چاله به چاه افتاد.

۵۳ نفر قربانی سوءمصرف الکل در ۷ ماه

همشهری آنلاین: مسئول امور آزمایشگاه‌های سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: ۵۳ تن به دلیل سوء مصرف الکل طی هفت ماه اخیر جان خود را از دست دادند.

توافق سران اتحادیه اروپا برسر برنامه سرمایه گذاری

همشهری آنلاین: نشست رهبران اتحادیه اروپا در بروکسل، پایتخت بلژیک پنجشنبه و یک روز زودتر از آنچه انتظار می رفت با توافق برسر برنامه سرمایه گذاری پایان یافت.

رای مثبت سازمان ملل به قطعنامه حق مردم فلسطین در تعیین سرنوشت خود

همشهری آنلاین: مجمع عمومی سازمان ملل با اکثریت آراء پیش‌نویس قطعنامه‌ای با عنوان حق مردم فلسطین در تعیین سرنوشت‌ خود را تصویب کرد که این اقدام در پی رای مثبت ۱۸۰ کشور به این پیش‌نویس صورت گرفت.

کشف جسد ۸ کودک در خانه ای در استرالیا

همشهری آنلاین: پلیس شهر کنز در ایالت کوئینزلند در شمال استرالیا از کشف جسد ۸ کودک در یک خانه خبر داده است.

گزارش یک تشکیلات حقوق بشری از جنایات داعش علیه اهالی یک روستا در سوریه

همشهری آنلاین: یک تشکیلات حقوق بشری سوری نسبت به کشته شدن دستکم ۱۰۰۰ تن از اهالی یک روستا در سوریه تحت کنترل داعش بر اثر اصابت گلوله اظهار نگرانی کرد.

۷۸ درصد تردد زائران حسینی از مرز مهران انجام شد/ کاهش ۷.۵ درصد تلفات سوانح رانندگی در یک سال اخیر

همشهری آنلاین: اسکندر مومنی رئیس پلیس راهور ناجا با اشاره به افزایش ۱۰ درصدی تردد در جاده‌های کشور در یک سال اخیر گفت: حجم تلفات جاده‌ای اما کاهش ۷.۵ درصدی داشته است.

روغن نارگیل: مقید یا مضر؟

همشهری آنلاین: پژوهشگران تا همین چندی پیش مصرف روغن نارگیل را به عنوان یک غذای به ظاهر گیاهی اما واجد درصد بالایی از چربی‌های اشباع‌شده را منع می‌کردند. اکنون اما همین فراورده غذایی به عنوان یک ابرغذای جدید جذاب دوباره سروکله‌اش پیدا شده است.