یکشنبه 12 بهمن 1393 | به روز شده: 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 19:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

بهمن جان اسکی‌باز را گرفت

تنها یک روز پس از مرگ پزشک کوهنورد در بهمن، این بار یک اسکی‌باز به‌علت ریزش بهمن در پیست دربندسر جان باخت.

مرغ گران شد

رئیس انجمن پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی با اشاره به افزایش ۷۰۰تومانی قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ نسبت به یک‌ماه قبل اعلام کرد، قیمت مرغ از هفته قبل، روندی صعودی در پیش گرفت و بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ تومان افزایش یافت اما بهای این کالا در روز شنبه هفته جاری مجددا بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ تومان افت کرد.

چوبه‌ دار؛ فرجام توطئه مرگبار برای ازدواج با یک زن

مردی که با همدستی یک زن نقشه کشیده بود تا پس از قتل شوهر او با وی ازدواج کند، به دار مجازات آویخته شد.

نتانیاهو از رسوایی بطری‌خالی تا خطر بمب‌ساعتی

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی درحالی‌که کمتر از یک‌ماه و نیم به انتخابات زودهنگام پارلمانی این رژیم باقی مانده، در یک بحران تمام‌عیار گرفتار شده که از هر جهت او را تحت فشار قرار داده است.

سرقت‌های میلیونی در قرارهای وایبری

مرد جوان پس از دوستی با دختران در فضای وایبر، آنها را سر قرار می‌کشاند تا نقشه سرقت‌هایش را عملی کند.

در سینای مصر چه می‌گذرد

حجت‌الله جودکی: با حمله اخیر به نظامیان مصر در منطقه سینا، موضوع عاملان این حمله که خود را انصار‌بیت‌المقدس می‌نامند، جدی و بحرانی شده‌است.

بازار مسکن لوکس رکود ندارد

این‌روزها در شرایطی که بسیاری از دارندگان مسکن مـهـر تـوان پـرداخـت مابه‌التفاوت چندمیلیون تومانی برای دریافت واحدهای نیمه‌تمامشان را ندارند، سیری در بازار مسکن شمالی‌ترین مناطق پایتخت و نگاهی به تبلیغات پیامکی و اینترنتی بنگاه‌های مسکن وضعیتی دیگر را نشان می‌دهد.

تأمین برق کشور با بکارگیری سلول‌های خورشیدی در ۲۰ درصد بیابان‌های خوزستان

همشهری آنلاین: رئیس مرکز تحقیقات بیوانرژی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه استان خوزستان دارای پتانسیل و ظرفیت خدادادی در زمینه انرژی خورشیدی است، گفت: با بکارگیری سلول‌های خورشیدی در ۲۰ درصد بیابان‌های خوزستان، می‌توان از ظرفیت این استان برای تأمین برق کشور بهره برد که راه‌اندازی مرکز تحقیقاتی انرژی خورشیدی در دانشگاه شهید چمران گامی مهم در این راستا محسوب می‌شود.

بازید سرلشکر صالحی از اورهال هواپیماهای ترابری ۷۴۷ و ۷۰۷ نهاجا

همشهری آنلاین: فرمانده کل ارتش در بازدید از پایگاه شکاری شهید لشگری نیروی هوایی، آمادگی بخش‌های مختلف و وضعیت نیروی هوایی ارتش را نویدبخش موفقیت‌های بیش از پیش این نیرو در سطوح مختلف دانست.

کارکنان یگان‌های نیروی زمینی ارتش اهانت به مقدسات دین اسلام را محکوم کردند

همشهری آنلاین: کارکنان یگان‌های نیروی زمینی ارتش اهانت به مقدسات دین اسلام را محکوم کردند.

وی‍ژه برنامه‌های ارتش به مناسبت ایام الله دهه فجر انقلاب اسلامی اعلام شد

همشهری آنلاین: وی‍ژه برنامه‌های ارتش به مناسبت ایام الله دهه فجر انقلاب اسلامی اعلام شد.

چهارمین جشنواره فرهنگی - هنری سپاه برگزار می‌شود

همشهری آنلاین: معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد: چهارمین جشنواره فرهنگی - هنری سپاه طی روزهای ۱۶ و ۱۷ بهمن در خوزستان برگزار می‌شود.

بیانیه گرامیداشت دهه فجر

همشهری آنلاین: بنیاد حفظ‌ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس در بیانیه‌ای دهه فجر را گرامی داشت.

جستجو برای ۶۰۰۰ شهید درخاک عراق و درخواست سردار باقرزاده

همشهری آنلاین: فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح گفت: باید به دنبال جستجوی ۶۰۰۰ شهید در خاک عراق باشیم که به همین منظور جستجو را در خاک عراق آغاز کردیم.

ادعای رحیمی اثبات شود در موعد انتخابات لحاظ می‌شود

همشهری آنلاین: سخنگوی شورای نگهبان گفت: اگر دعای رحیمی در مراجع ذی صلاح اثبات شود حتما در موعد انتخابات عکس‌العمل شایسته نشان خواهیم داد.

حماس: حکم دادگاه مصر درباره گردان‌های القسام کودتا علیه فلسطین است

همشهری آنلاین: موسی ابو مرزوق معاون رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس گفت: تاریخ ایستادگی مصر در کنار جنبش‌های آزادیبخش ملی در جهان عرب ،آفریقا و به ویژه فلسطین را ثبت کرده و حکم دادگاه مصر درباره گردان‌های القسام، کودتا علیه تاریخ وحقوق فلسطین واخلاق مصر واصولی است که ما آن را می‌شناسیم.

میراث نیم میلیون استخدام غیرقانونی در دولت سابق

همشهری آنلاین: مشاور هیات عالی نظارت بر تخلفات اداری کشور گفت ۴۹۹ هزار تخلف استخدامی در دولت‌های نهم و دهم انجام گرفته است.

فقیر کاخ ریاست جمهوری ترکیه همه را تهدید کرد

همشهری‌آنلاین: رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه که خود را فقیر توصیف می‌کند دیروز همه را تهدید کرد.