دوشنبه 6 مرداد 1393 | به روز شده: 14 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 20:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

نظر ۸ مرجع تقلید درباره مبلغ زکات فطره

همشهری آنلاین: طبق فتوای علما مبلغ زکات فطره سه کیلو از قوت غالب افراد است که در ایران معمولاً بر اساس قیمت گندم یا برنج محاسبه می‌شود؛ در این راستا مراجع تقلید در آستانه‌ عید سعید فطر، نظر خود را درباره مبلغ فطریه اعلام کردند.

وزارت علوم: مشمولان غایب از طرح سربازی هیات علمی خارج می‌شوند

همشهری آنلاین: مرکز نظارت و ارزیابی آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با صدور اطلاعیه‌ای زمان آموزش نظامی کوتاه مدت اعضای هیات علمی طرح سربازی را اعلام کرد.

تلاش فوری و موثر کشورهای اسلامی برای کمک به مردم مظلوم غزه

همشهری آنلاین: رییس‌جمهوری کشورمان در گفت‌وگوی تلفنی با رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه، بر ضرورت تلاش فوری و همکاری جدی کشورهای اسلامی برای کمک موثر به مردم غزه، توقف فوری حملات رژیم صهیونیستی و رفع حصر غزه تاکید کرد.

آیین‌نامه پذیرش بدون آزمون دانشجویان استعدادهای درخشان ابلاغ شد

همشهری آنلاین: آیین‌نامه پذیرش بدون آزمون دانشجویان استعدادهای درخشان در دوره کارشناسی ارشد، توسط دکتر جعفر میلی منفرد معاون آموزشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری برای اجرا در سال تحصیلی ۹۵ - ۹۴ ابلاغ شد.

تیترهای اول روزنامه‌های ۶ مرداد ایران

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیترهای یک ۱۵ روزنامه صبح ایران در ششمین روز از مرداد ۱۳۹۳:

ماجرای خواندنی نماز عید فطر سال ۲۰۱ هجری

همشهری آنلاین: سال ۲۰۱ هجری امام رضا (ع) بالاجبار ولایتعهدی را پذیرفت و به مرو آمد. ماه رمضان که تمام شد، مأمون از امام خواست نماز عید فطر را اقامه کنند اما حضرت قبول نکرد. قاصد میان آن دو در رفت آمد بود تا اینکه امام رضا (ع) با این شرط که مانند جدش رسول الله (ص) نماز عید بخواند، این امر را قبول کرد.

تیترهای اول هفت روزنامه‌های ورزشی ایران در روز ۶ مرداد

همشهری آنلاین: یترهای اول هفت روزنامه‌های ورزشی ایران در روز ۶ مرداد سال ۹۳ به شرح زیر است:

محکومیت حمله به راهپیمایی روز قدس در نیجریه از سوی وزارت‌خارجه

همشهری آنلاین: سخنگوی وزارت امور خارجه حمله مسلحانه به تظاهر کنندگان راهپیمائی روز قدس در شهر زاریای نیجریه را که منجر به شهادت تعدادی از تظاهرکنندگان روزه دار شد ، شدیداً محکوم کرد.

هر روز بدون معصیت برای انسان عید است؛ عید فطر عید بندگی است

همشهری آنلاین: یک عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی با بیان اینکه عید فطر عید عبودیت و بندگی است، گفت: انسان باید از فرصت ماه رمضان استفاده کند و مشغول پرداختن به امور لهو و لعب نشود، زیرا ماه رمضان به عنوان سرمایه بزرگ کمال را پشت سر گذاشته است و حضرت امیر (ع) می‌فرمایند برای مسلمان هر روزی می‌تواند عید باشد به شرط اینکه در آن روز گناه و معصیت نکند.

رمضان شیرین

گردون> ماه رمضان که از راه می رسد، وقتی از کنار شیرینی‌فروشی عبور کنی، تابلوی زولبیا و بامیه‌ی تازه وسوسه‌ات می‌کند کمی زولبیا و بامیه بخری. انگار رنگ و بوی سفره‌ی افطار با این شیرینی خوش‌رنگ و لعاب کامل می‌شود. اما این شیرینی در استان گیلان رقیبی ۳۰۰ ساله دارد!

​پنجاه‌ و یکمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات منتشر شد

همشهری‌آنلاین: پنجاه‌ و یکمین شماره ماهنامه تخصصی مدیریت ارتباطات به صاحب‌امتیازی و مدیرمسؤولی امیر عباس تقی‌پور و سردبیری امیر لعلی منتشر شد.

شکست رئال، برد دوباره منچستریونایتد

جواد نصرتی: با نزدیک شدن شروع فصل در اروپا، تیم‌های باشگاهی بزرگ و کوچک این قاره، وارد فاز تمرین‌های جدی‌تر شده‌اند و بازی‌های دوستانه باشگاهی هم تراکم و تعداد بیشتری پیدا کرده است.

بره یک چشم

استانبول: به دنیا آمدن بره‌ای که یک چشم بزرگ وسط پیشانی‌اش دارد بسیاری از خبرگزاری‌های جهان را به مقایسه آن با سیکلوپ‌ها (غول‌های یک‌چشم در اسطوره‌های یونان) وا‌داشت.

سبک‌ترین صندلی چرخدار برقی جهان

همشهری آنلاین: داشتن یک صندلی چرخدار قوی برقی بادوام برای افرادی که به کلی ناتوان از راه رفتن هستند، گاهی از ضروریات است. اما افرادی که فقط محددیت حرکت دارند، اغلب به وسیله‌ای نیاز دارند که تاحدی میزان نیازشان به راه رفتن برای انجام دادن کارها را کاهش دهد.

آسان‌ترین انتخاب برای ترساندن

اسلو> ‌ فیلمی که از یک نروژی در فضای اینترنت منتشر شده نشان می‌دهد آقای اندرسون که از هر حرکت ناگهانی می‌ترسد همچنان رکورد‌دار ترسو بودن است.

اینستاگرام ضربه‌ای مرگبار به فتوژورنالیسم بود

همشهری آنلاین: مینو عطابخشی از خبرگزاری شفقنا با دکتر یونس شکرخواه سردبیر همشهری آنلاین گفتگویی انجام داده است درباره اینستاگرام که در پی‌ می‌آید:

درباره مجموعه تلویزیونی ۲۴

همشهری آنلاین- مهدی تهرانی: فصل اول سریال ۲۴ وقتی در سال ۲۰۰۱ به نمایش درآمد؛ مخاطبان بسیاری جذب‌کرد. جالب اینجا بود که همزمان با پخش ۲۴ در آمریکای شمالی و کانادا این سریال در بیش از ۱۲۱ کشور دیگر نیز همزمان نمایش داده می‌شد.

مطالعات میان رشته‌ای قرآنی پاسخگوی بسیاری از مشکلات جامعه است

همشهری آنلاین: رئیس شورای اسلامی شهر تهران با بیان اینکه جهاد دانشگاهی می‌تواند در زمینه مطالعات بین رشته‌ای قرآنی موفق عمل کند، گفت: جهاد دانشگاهی می‌تواند با طرح و مدیریت مطالعات میان رشته‌ای قرآنی، فضای جدیدی را در جامعه ترسیم کند تا پاسخگوی بسیاری از مشکلات باشد.