سه شنبه 6 مرداد 1394 | به روز شده: 1 ساعت و 4 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 20:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

... شرمنده‌ایم!

سیداکبر میرجعفری: عنوان این نوشته با نقطه چین شروع شده است.

مدیرعامل‌خودمختار، هیأت‌مدیره منفعل

امیررضا واعظ آشتیانی: باقی ماندن بدهی باشگاه‌های لیگ برتر و بی‌نتیجه ماندن تلاش فدراسیون فوتبال در قبال این موضوع نشان از ضعف‌های بسیاری دارد.

شکست تیم ملی بسکتبال در اولین دیدار در جام اطلس

همشهری آنلاین: تیم ملی بسکتبال ایران اولین دیدار خود در تورنمنت اطلس اسپرت را با باخت مقابل چین آغاز کرد.

داستان‌های زنانه، ماجراهای مردانه

آزاده احمدی: مجموعه داستان‌ مینی‌مال «رابطه» نوشته هاله مشتاقی‌نیا که این روزها به همت انتشارات کتاب آمه وارد بازار نشر شده، شامل ۵۰داستان کوتاه است؛ بعضی چند سطر، برخی چند صفحه و اغلب درباره مسائل امروز جامعه با نگاهی به روابط انسانی.

آشنایی با ۱۴ خاصیت اعجاب‌انگیز روغن هسته انار

همشهری آنلاین: روغن هسته انار برای اهداف درمانی و زیبایی کاربرد دارد و هم به صورت موضعی بر روی پوست و هم به صورت خوراکی مصرف می‌شود.

تکواندوکاران کشورمان در تورنمنت آزاد کره جنوبی ۳ مدال کسب کردند

همشهری آنلاین: تیم ملی تکواندوی کشورمان در پایان رقابتهای آزاد کره جنوبی، ۳ مدال رنگارنگ را بدست آورد.

نزول ۱۱۵۰۰میلیارد تومانی سود شرکت‌های بورس

اطلاعات آماری نشان می‌دهد که سود شرکت‌های بورس تحت‌تأثیر رکود اقتصادی با افت بسیار سنگینی مواجه شده و در ۸ ‌ماه گذشته ۱۱هزارو۵۰۰ میلیارد تومان از آخرین پیش‌بینی سود شرکت‌های بورس‌کاسته شده است.

خانه ارزان شد، اجاره‌بها بالا رفت

مطالعات وزارت راه و شهرسازی نشان می‌دهد که در شهر تهران، اجاره‌بهای مسکن طی فصل بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته افزایش ۱۱.۵درصدی را تجربه کرده است.

آشنایی با روش تهیه مارمالاد شلیل

همشهری آنلاین: مارمالاد شلیل را می‌توانید همراه با کره برای صبحانه و یا برای تزیین انواع کیک‌ها استفاده کنید.

۶مرداد؛ خبر اول روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: روزنامه‌های ورزشی صبح ایران تیتر یک‌شان را به آغاز لیگ پانزدهم، فهرست پرسپولیس، نامه کفاشیان و کمک او به استقلال بدهکار، صحبت های صادقی درخصوص تمایلش به افشاگری درباره "یکی، دو نفر" و پاسخ منفی مظلومی به درخواست های رحمتی و مجیدی اختصاص داده‌اند:

۶مرداد؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران اختصاص دارد به شکایت احمدی‌نژاد از جهانگیری و تخلف های دولت قبل، ماجرای خون های آلوده و سفر فابیوس به تهران، بررسی توافق در مجلس، رشوه سعودی ها به احمد شهید برای ارائه گزارش علیه ایران و اظهارات عضو هیات رئیسه شورای شهر درباره دردست ‌داشتن مستنداتی مبنی بر ۱۹ هزار متر تخلف در تهران:

ظریف: نقش‌مان را د‌‌‌‌‌‌‌‌‌ر مبارزه با افراط‌گرایی د‌‌‌‌‌‌‌‌‌ر عراق حفظ می‌کنیم

وزیر خارجه کشورمان د‌‌‌‌‌‌‌‌‌ر آخرین روز از سفر منطقه‌ای خود‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به کشورهای کویت، قطر و عراق روز د‌‌‌‌‌‌‌‌‌وشنبه با همتای عراقی خود‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و همچنین رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و رئیس پارلمان عراق و سید‌‌‌‌‌‌‌‌‌عمار حکیم رهبر مجلس اعلای اسلامی عراق د‌‌‌‌‌‌‌‌‌ید‌‌‌‌‌‌‌‌‌ار و گفت‌وگو کرد‌‌‌‌‌‌‌‌‌.

ارتش ایران، انقلابی، دیندار و ولایتمدار است

همشهری آنلاین: فرمانده کل ارتش، ارتش جمهوری اسلامی ایران را ارتشی انقلابی، دیندار و ولایتمدار توصیف کرد.

دورخیز افغان‌ها برای تصاحب بازار زعفران ایران در جهان

همشهری آنلاین: یک مقام وزارت کشاورزی و آبیاری افغانستان روز دوشنبه گفت که «هر چند زعفران ایران شهرت جهانی دارد، اما افغانستان می تواند در آینده نزدیک این بازار را در اختیار داشته باشد».