شنبه 4 مرداد 1393 | به روز شده: 25 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 20:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

محمد صمیمی با پرتاب بیش از ۶۵ متر به مقام نخست مسابقات مجارستان رسید

همشهری آنلاین: برادران صمیمی که برای افزایش میزان آمادگی خود به اردوی تدارکاتی در مجارستان اعزام شده‌اند، در مسابقه بین‌المللی در این کشور به میدان رفتند و محمد صمیمی موفق شد با پرتابی بیش از ۶۵ متر به مقام نخست دست پیدا کند.

نشست آزاد دوره‌ ۶ ماهه‌ کتاب بسازیم برگزار شد

همشهری‌آنلاین: نشست آزاد دوره‌ی ۶ ماهه‌ی کتاب بسازیم با حضور برخی از اعضاء شورای طرح و برنامه و استادان این دوره (امراله فرهادی - مجید عباسی - ساعد مشکی - کیانوش غریب پور و مجید کاشانی) ۲۶ تیر ماه در مدرسه‌ی ویژه برگزار شد.

آشنایی با خواص سیر جوانه زده

همشهری آنلاین: محققان کره‌ای می‌گویند: سیری که به مدت ۵ روز جوانه می‌زند حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی بیشتری نسبت به سیر تازه است.

آشنایی با خواص شگفت‌انگیز میوه ستاره‌ای

همشهری آنلاین: میوه ستاره‌ای، اثرات ضد پیری دارد و برای محافظت از پوست و مو مناسب است، همچنین در پیشگیری از بیماری‌های قلبی، دیابت، فشارخون، آرتریت روماتوئید، نقرس و ... موثر می‌باشد.

سالانه ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر در سواحل کشور غرق می‌شوند

همشهری آنلاین: رییس پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی کشور با بیان این که سالانه حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر غرق می‌شوند، گفت: همزمان با دوره دوم تعطیلات تابستانی (پس از ماه مبارک رمضان)، سواحل کشور با هدف کاهش تلفات ساماندهی می‌شوند.

لشگری صاحب مدال نقره شد/ رضایی به مدال برنز رسید

همشهری آنلاین: احسان لشگری و مرتضی رضایی به مدال نقره و برنز اوزان ۸۶ و ۷۴ کیلوگرم رقابت‌های کشتی آزاد جایزه بزرگ فیلا در باکو رسیدند.

نویر: رویایی بود که به حقیقت پیوست

همشهری آنلاین-مریم دری‌منش: جشن آلمانی‌ها بعد از برد یک بر صفر بر آرژانتین در وقت اضافه فینال جام جهانی ۲۰۱۴ در ریودوژانیرو هیچ حد و مرزی نمی‌شناخت. آوازهای پیروزی تیم پس از سوت پایان بازی در عمق ورزشگاه "ماراکانا" به خوبی به گوش می‌رسید و بازیکنان و کادر فنی، همگی بعد از تثبیت جایگاه خود به عنوان نسل طلایی فوتبال آلمان، خنده و خوشحالی سر داده بودند.

ایران با سه طلا، دو نقره و یک برنز در صدر جدول

همشهری آنلاین: تیم ملی تکواندوی ایران در پایان دو روز مسابقه با کسب شش مدال در صدر جدول توزیع مدال این رقابت‌ها قرار گرفت.

حمیدرضا ترابی نخبه ورزش زورخانه‌ای شد

همشهری آنلاین: طی حکمی از سوی رئیس فدراسیون، سید حمیدرضا ترابی 'نخبه ورزش زورخانه‌ای' شد

نمایندگان آمریکا در ۱+۵ به کنگره توضیح می‌دهند

همشهری آنلاین: باراک اوباما، مذاکره کنندگان ارشد خود با ایران را برای ارائه توضیحات در خصوص تمدید ۴ماهه مذاکرات هسته‌ای ایران به کنگره می‌فرستد.

احتمال تحریم مک‌دونالدز در روسیه

همشهری آنلاین: سازمان حمایت ازمصرف‌کنندگان روسیه با شکایت از فست‌فود مک دونالدز به سوی تحریم‌کردن این فروشگاه‌های زنجیره‌ای گام برداشت.

استقبال روزنامه‌های کم تیراژ از اشتراک نیم‌بها

همشهری آنلاین: از بین ۸۶ نشریه‌ای که تاکنون امکان مشترک شدن آنها توسط مردم در سامانه اشتراک نشریات کشور فراهم شده، دوره انتشار ۱۹ نشریه، «روزنامه» است و این در حالی است که با گذشت یک ماه از راه‌اندازی این سامانه، بسیاری از مشکلات و کاستی‌های آن برطرف شده است.

تیم ملی فوتسال امید قهرمان تورنمنت چین شد

همشهری آنلاین: تیم ملی فوتسال امید با کسب سه پیروزی مقابل تیم‌های ویتنام، چین و میانمار قهرمان تورنمنت بین‌المللی چین شد.

روحانی به ارمنستان می‌رود

همشهری آنلاین: حسن روحانی، رییس جمهور کشورمان به منظور دیدار و گفت وگو با مقامات ارمنستان به ایروان سفر می‌کند.

چهار برد پیاپی تیم والیبال نظامیان ایران در مسابقات سیزم

همشهری آنلاین: تیم والیبال نظامیان ایران در چهار دیدار خود در مسابقات نظامیان جهان (سیزم) موفق به شکست تیم‌های کانادا، کره جنوبی، آلمان و هند شد.

سود خالص بانک شهر به یک هزار میلیارد ریال افزایش یافت

همشهری آنلاین: مدیرعامل بانک شهر در جلسه مجمع این بانک و در ارتباط با گزارش عملکرد مالی در سال۹۲ با اشاره به افزایش درآمد بانک شهر گفت: سود خالص بانک شهر در پایان سال۹۲ به یک هزار میلیارد ریال افزایش یافته است.

علت سخنرانی نکردن روحانی در روز قدس

همشهری آنلاین: رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه درباره علت عدم سخنرانی رئیس جمهور در پیش خطبه نماز جمعه روز قدس اظهار داشت: ما از آقای روحانی برای سخنرانی دراین مراسم دعوت کرده بودیم، ولی ایشان به خاطر گرفتاری و مشغله‌ای که داشتنند، نتوانستند برنامه‌های خود را تنظیم کنند.

درس‌هایی از قرآن؛ تفسیر سوره عصر

حجت الاسلام والمسلمین قرائتی: در ‌ماه رمضان که روزهای آخر آن را می‌گذرانیم خواندن یک آیه قرآن ثواب یک ختم قرآن دارد. آنچه در پی می‌آید تفسیر سوره والعصر است.