جمعه 7 آذر 1393 | به روز شده: 5 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 19:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

در قرون وسطی همه چیز برای انسان با خدا معنی داشت

همشهری آنلاین: در قرون وسطی همه چیز برای انسان با خدا معنی داشت. شعار قرون وسطی برای همه انسانها، نجات و رستگاری بود در نتیجه فرهنگشان، فرهنگی بود که به مادیات چندان اعتبار نمی داد.

هند به سوی ممنوعیت سیگارهای فله‌ای پیش می‌رود

همشهری آنلاین: هند یک قدم دیگر به سمت ممنوع کردن فروش‌ سیگارهای فله‌ای یا بسته‌بندی‌نشده برداشته است با این هدف که باعث کاهش میزان سیگار کشیدن در این کشور شود که نزدیک به یک میلیون نفر در آن در هر سال به علت بیماری‌های مربوط به دخانیات می‌میرند.

خویشتن‌داری و وفاداری؛ راهی برای کاهش اچ آی وی

زهرا زمانی: نرگس نوروزی مشاور و روان‌شناس باشگاه یاران مثبت با هشت سال پیشینه فعالیت در این باشگاه، کمک‌های فراوانی برای بهبود شرایط روحی و روانی و بالابردن سطح آگاهی بیماران مبتلا به اچ‌آی‌وی انجام داده است.

اعلام بورس کیزوابوچی - ۲۰۱۵

همشهری‌آنلاین: دولت ژاپن در چارچوب طرح ظرفیت‌سازی منابع انسانی، تعداد بیست بورس پژوهشی با همکاری یونسکو به پژوهشگران جوان کشورهای در حال توسعه در سال ۲۰۱۵ اعطا می‌کند.

رابطه وزن و طلا!

همشهری‌آنلاین: امسال هم در «دبی» مسابقه «کاهش وزن» با جایزه ای استثنایی برگزار شد. شرکت‌کنندگان این مسابقه به ازای هرکیلو گرم وزنی که کم می‌کنند دوگرم «طلا» جایزه می‌گیرند.

حقوق بشر غربی به هیچ وجه مایه علمی ندارد

همشهری آنلاین: آیت الله جوادی آملی در درس اخلاق گفت: حقوق بشر غربی به هیچ وجه مایه علمی ندارد. ریشه جدایی حقوق اسلامی و غیر اسلامی در برداشت متفاوت این دو دیدگاه از واژه عدل بر می گردد

آشنایی با کمیته هماهنگی هواشناسی - آبشناسی و مراقبت محیطی دریای خزر

همشهری آنلاین: کمیته هماهنگی هواشناسی - آبشناسی و مراقبت محیطی دریای خزر (CASPCOM)* با عضویت کشورهای کشورهای روسیه، قزاقستان، آذربایجان، ترکمنستان و ایرانتشکیل شده است

هفتاد و چهارمین سالروز تولد بروس لی

همشهری آنلاین: ۲۷ نوامبر مصادف با هفتاد وچهارمین سالروز تولد «بروس لی»، ستاره سینمای اکشن و فیلم‌های رزمی سینما است.

استقبال شهرداران آسیا از پیشنهاد قالیباف

شهردار تهران که به‌منظور شرکت در مجمع جهانی شهرداران آسیایی به شهر هایکوی چین سفر کرده بود پیش از ترک این شهر در جمع خبرنگاران حاضر شد و بر ایجاد صندوقی مشترک به‌منظور توسعه شهرهای آسیایی تأکید کرد.

معرفی نامزدهای جوایز اسپیریت برای فیلم‌های مستقل

همشهری آنلاین: نامزدهای سی‌امین دوره اهدای جوایز اسپیریت که به فیلم‌های مستقل با هزینه ساخت پایین تعلق می‌گیرد، معرفی شدند.

"پرندگان کوچ" در نیاوران، سوگواره "هنر عاشورایی" در تالار سوره

همشهری آنلاین: نمایشگاه «پرندگان کوچ» در فرهنگسرای نیاوران برگزار می‌شود.

هفته دوم آذر؛ از تئاتر چه خبر؟

همشهری آنلاین: سازمان بسیج هنرمندان کشور، پس از برگزاری کنگره شهدای هنرمند عکس، دومین کنگره را که مختص به ۴۵۰ شهید تئاتر کشور است با عنوان «ملکوتیان صحنه» برگزار می‌کند.

آبشار وارونه

دربیشایر: در منطقه دربیشایر انگلستان آبشاری وجود دارد که آب آن به جای زمین به سمت آسمان می‌رود.

چهارمین شماره ماهنامه سیاسی، فرهنگی دنیای قلم منتشر شد

همشهری‌آنلاین: این ماهنامه با بخش کلمه‌ آغاز می‌شود؛ دنیای قلم در هر شماره با طرح یک کلمه، دیدگاهافراد مختلف را درخصوص کلمه مورد بحث بیان می‌کند.

نقش خانواده در مشکلات تغذیه‌ای کودکان

همشهری آنلاین: یک متخصص اطفال با بیان اینکه مشکلات تغذیه‌ای کودک با ناآگاهی و نحوه نادرست تغذیه خانواده در ارتباط است، تاکید کرد: مناطق و شرایط خاص زندگی و محدودیت دسترسی خانواده به تغذیه سالم و کافی از عواملی است که فرد را به سوی سوء تغذیه سوق می‌دهد.

موتورهای برقی و تاکسی‌های نو، میهمانان تازه تهران

گام‌های محیط‌زیستی مدیریت شهری براساس برنامه پنج‌ساله در حال تحقق است. در یکی از این گام‌ها، مدیرعامل سازمان تاکسیرانی شهر تهران از ورود بیش از ۲ هزارو ۵۰۰ تاکسی نو به ناوگان تاکسیرانی تهران خبر داد.

زندگینامه: آرسنی یاتسنیوک (۱۹۷۴-)

همشهری آنلاین: آرسنی پتروویچ یاتسنیوک (Arseniy Yatsenyuk) متولد ۲۲ ماه مه سال ۱۹۷۴ در شهر چرنیوتسی اوکراین است.

سرپرست ایسنا منصوب شد

همشهری آنلاین: رییس جهاد دانشگاهی در حکمی «علی متقیان» را به‌عنوان سرپرست خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منصوب کرد.