یکشنبه 2 آذر 1393 | به روز شده: 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 19:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

فوتبالیست‌های سرباز تا پایان فصل محروم شدند

همشهری آنلاین: به موجب تصمیم سازمان نظام وظیفه عمومی، فوتبالیست‌هایی که با ارائه مدارک جعلی اقدام به دریافت کارت پایان خدمت کرده‌اند، تا پایان فصل حق بازی ندارند.

زندگی با طعم معنوی

نجمه تاجیک: هر روز راس ساعت ۹ صبح، در حالی‌که رحل‌های قرآن دور تا دور یکی از اتاق‌های ۳۰خانه از خانه‌های محله دارآباد چیده شده بود، صدای قرآن به گوش می‌رسید.

بدنه دولت با قانون اختصاص یک تا ۳ درصد اعتبارات دستگاه‌ها به پژوهش مخالفند

همشهری آنلاین: معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم با بیان اینکه بدنه دولت با قانون «اختصاص یک تا ۳ درصد اعتبارات دستگاه‌ها به پژوهش» مخالف است، گفت: با صحبت‌های صورت‌گرفته، قرار شد این قانون در بودجه سال ۹۴ دیده شود.

ترجمه روزآمد قرآن کریم پایان یافت؛ ترجمه‌ای برای افراد کم‌سواد

همشهری آنلاین: استاد بازنشسته دانشگاه از اتمام ترجمه روزآمد قرآن کریم خبر داد و درباره آثار در دست تحقیق و نگارش خود گفت: یکی از آثاری که تا زمستان برای چاپ تحویل می‌دهم و هنوز ناشرش نیز مشخص نشده، ‌ترجمه رسا و قابل فهم از قرآن کریم برای همگان است.

خزانه دار جدید شورا معرفی شد

همشهری آنلاین: یک عضو کمیسیون عمران شورا با اشاره به انتخابات خزانه دار در جلسه غیرعلنی شورای شهر تهران گفت: حبیب کاشانی با ۱۵ رای خزانه دار شورا شد.

مواد‌مخدر سمی است معتادان می‌میرند

وزیر کشور علت اصلی مرگ‌ومیر ناشی از سوءمصرف مواد‌مخدر در کشور را عرضه مواد‌مخدر سمی دانست و با بیان اینکه ۹۸درصد جمعیت کشور ما پاک هستند، گفت: در حال حاضر تنها ۱/۵درصد جمعیت کشور با مواد‌مخدر در ارتباط هستند که باید آثار سوء آن را برطرف کنیم.

شرط وزارت بهداشت برای پرداخت حق ویزیت پزشکان

همشهری آنلاین: وزیر بهداشت ضمن تاکید بر لزوم واقعی شدن ارقام تعرفه‌ها در بخش ویزیت دولتی، در عین حال افزایش نرخ ویزیت در سال جاری را مورد اشاره قرار داد و گفت: اگر پزشک به ازای هر یک ساعت، بیشتر از هشت بیمار را ویزیت کند، دستمزدی را دریافت نخواهد کرد.

سلامت ببر سیبریایی درهاله‌ای از ابهام

مدیرکل دفتر حیات وحش سازمان محیط‌زیست درباره آخرین وضعیت ببر سیبریایی وارداتی که هم‌اکنون در باغ‌وحش ارم نگهداری می‌شود گفت که از سازمان دامپزشکی خواسته‌ایم تا برای اطمینان از سلامت این ببر، آزمایش‌های لازم را انجام دهد اما هنوز جواب این آزمایش‌ها را دریافت نکرده‌ایم و ابتلای این ببر به بیماری مشمشه یا سلامت آن همچنان در انتظار جواب آزمایش‌های مورد نظر است.

فصلی برای یار مهربان

«یاد یار مهربان» که یادت هست. یک نمایشگاه که به مدرسه‌ها کتاب و وسایل کمک آموزشی هدیه می‌دهد.

تیم دو نفره بادی کلاسیک ایران یک طلا و یک نقره کسب کرد

همشهری آنلاین: دو ملی‌پوش بادی کلاسیک ایران به مدال‌های طلا و نقره دسته قدی ۱۷۲ و ۱۶۸ سانتی‌متر چهارمین دوره بازی‌های ساحلی آسیا دست یافتند.

یک مدال طلا، دو نقره و یک برنز حاصل کار موی‌تای کاران کشورمان در تایلند

همشهری آنلاین: تیم ملی ۶ نفره موی تای ایران در بازی های ساحلی آسیا خوش درخشید و با کسب چهار مدال رنگارنگ نتیجه قابل قبول و شایسته‌ای را به ثبت رساند.

گزارش تصویری دیدار تیم‌های وزارت دفاع و نوین کشاورز

همشهری آنلاین: روز چهارشنبه (۲۸ آبان) و در چارچوب هفته سوم لیگ برتر والیبال مردان ایران دو تیم وزارت دفاع و نوین کشاورز از گروه اول مقدماتی به مصاف هم رفتند که این دیدار با نتیجه سه بر دو به سود وزارت دفاع به اتمام رسید.

اقدامات غرب در اوکراین ناقض دموکراسی است

همشهری‌انلاین: سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه اقدام‌های کشورهای غربی را در بحران اوکراین، ناقض اصول و قوانین دموکراتیک توصیف کرد.

راوی شیرین‌گفتار زندگی گذشتگان

رویای وجود سرزمینی که آدم‌هایی بسیار بسیار کوچک‌تر از ما در آن زندگی کنند، همیشه در سر انسان بوده و هست؛ داستان‌ها، کارتون‌ها و فیلم‌هایی که در این‌باره ساخته شده از سفرهای گالیور و سرزمین لی‌لی‌پوت گرفته تا افسانه بند انگشتی و... همه و همه حکایت از این دارند که آدمیزاد، چقدر دلش می‌خواهد این رؤیای شیرین به حقیقت بپیوندد.