چهارشنبه 11 شهریور 1394 | به روز شده: چند لحظه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 20:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

بناهای متروکه؛ فراموش شدگان شهری

الهام مصدقی راد: شهرداری منطقه ۱۱ پیش ازاین بارها به وراث این ملک اخطار داده بود اما مالکان، اقدامی برای رفع خطر آن انجام ندادند.

هزاران پناهجو به اتریش و آلمان رسیدند

پس از چندین روز کشمکش میان پناهجویان و دولت مجارستان، در نهایت هزاران نفر از آنها اجازه پیدا کردند سوار بر قطار از مرز این کشور خارج شوند و به اتریش و آلمان بروند.

ورود روسیه به عملیات نظامی علیه داعش در سوریه

همزمان با انتشار گزارش‌هایی درباره اعزام افسران نیروی هوایی روسیه به دمشق برای آغاز عملیات هوایی این کشور علیه داعش، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه تأکید کرد که عملیات ضدتروریستی در سوریه فقط زمانی مؤثر خواهد بود که درخواست‌ها برای برکناری بشار اسد کنار گذاشته شود.

شاید وقتی دیگر

عزیز‌الله حمید‌نژاد: محسن ۲۷ ساله است.

صنعت دوباره اورژانسی شد

رئیس اتاق بازرگانی، صـنـایع، مـعادن و کشاورزی تهران روز گذشته در شرایطی از ۵نشانه رکود در اقتصاد ایران سخن گفت که گزارش‌های رسمی از وضعیت تولیدات صنعتی نشان‌دهنده منفی شدن این شاخص طی بهار سال‌جاری است.

عکس روز: جشنواره ببر

همشهری آنلاین: یک هنرمند هندی که تصویر ببر را روی بدنش نقاشی کرده است، دوشنبه ۳۱ اوت (۹ شهریور) در مقابل تابلویی با نقاشی ببر در جریان گام‌برداری در "جشنواره ببر" در شهر تریسور در ایالت کرالا در هند حرکت می‌کند.

دستور ویژه برای تسریع در آزاد‌سازی‌ سهام عدالت

معاون اول رئیس‌جمهور به وزیر اقتصاد دستور داد با انجام سلسله جلسات فوری هرچه سریع‌تر تکلیف لایحه سهام عدالت را مشخص کند.

رشد شاخص بورس و فرابورس

شاخص کل بورس تهران و فرابورس در مبادلات افزایش یافت به‌طوری که شاخص بورس تهران با ۲۵ واحد رشد به ۶۴ هزارو ۲۵۱ واحد و شاخص فرابورس با ۰.۲۷ واحد رشد به ۷۳۰ واحد رسید.

هر آنچه در نمایشگاه بیست‌ و چهارم فرش رخ داد

همشهری‌آنلاین - برهان محمودی: بیست و چهارمین نمایشگاه فرش دستباف با همه رویدادها و بازدیدهایش به پایان رسید و برگ زرین دیگری به دفتر رخدادهای هنر ـ صنعت فرش دستباف افزود؛ تلاش‌هایی که مهر تایید وزیر صنعت، معدن و تجارت را با ذکر عبارت چیزی جز زیبایی در این نمایشگاه ندیدم با خود در پی داشت.

انتخاب هیأت رئیسه جدید شورای شهرتهران

رئیس شورای شهر، اعضای هیأت رئیسه و سخنگوی شورای شهر تهران برای سومین سال فعالیت در دور چهارم، در جلسه علنی دیروز انتخاب شدند.

مأمور پلیس در برابر اتهام قتل عمد

پس از گذشت ۳ سال از تحقیقات در پرونده مرگ مرد جوان برای قاضی محرز شد که مأمور پلیس دست به قتل عمدی زده و او دیروز بازداشت شد.

زنده ماندن زیر آوار پس از ۱۴ساعت

هیچ‌کس باورش نمی‌شد کارگر جوانی که به‌دنبال ریزش آوار، در عمق ۱۰۰ متری چاه گرفتار شده بود پس از ۱۴ ساعت، زنده از آنجا خارج شود.

فروش میلیاردی محمد رسول‌الله در یک هفته

با آغـاز اکــران فیلـم «محمدرسول‌الله»(ص) سینماهای ایران در آخرین ‌ماه فصل تابستان رنگ‌وبوی دیگری گرفت.

قیمت‌های جدید خودرو تا پایان شهریور

به گفته نماینده سایپا در شورای رقابت، به‌دلیل تشکیل‌نشدن جلسات این شورا در سال جدید، هنوز قیمت خودرو تعیین نشده اما درنظر است حداکثر طی هفته جاری یا هفته آینده جلسه این شورا تشکیل و قیمت جدید خودرو تا پایان شهریور تعیین تکلیف شود.

اعتراف مرد ژله‌‌ای به آزار و اذیت ۱۴ زن

جوان شیطان صفت که به مرد ژله‌ای معروف شده پس از ۲ سال فعالیت مجرمانه و آزار و اذیت دست‌کم ۱۴ زن به دام پلیس افتاد.

اسطوره‌های ایرانی صلح طلبند

همشهری‌آنلاین: رفتار اسطوره‌های ایرانی در قیاس با اساطیر سایر تمدن‌ها آرام و صلحطلبانه است و آنها آکنده از آرامش و اخلاقیات هستند.

زمین دیگر جایی برای انسان‌ها ندارد

فهیمه پناه‌آذر: می‌گوید از ۸۵ سال عمری که از خدا گرفته، ۶۴ سالش را در تهران گذرانده است؛ شهری که از نظر او یک کشور است و طبیعت زیبای آن جای خود را به ساختمان‌های عریض و طویل می‌دهد.

هتل سیمانی داس پارک

همشهری‌آنلاین - معصومه رشیدی: خوابیدن در لوله‌های سیمانی شاید برای هیچ کس قابل تصور نباشد اما هتل داسپارک اتریش چنین محیطی را فراهم کرده است.