شنبه 13 تیر 1394 | به روز شده: 15 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 مهر 1391 - 20:47:05 | کد مطلب: 185670 چاپ

زلزله‌های خفیف ، پیش‌لرزه یا زمین لرزه؟

دانش > دانش - گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی:
براساس اخبار انتشار یافته در دو‌ماه اخیر و پس از وقوع زلزله در ورزقان، شهرهای فیروزکوه، دماوند و منطقه لواسان در استان تهران چندبار بر اثر وقوع زمین‌لرزه‌های خفیف لرزیده‌اند.

در هفته گذشته نیز زلزله‌ای در شهر بیرجند در استان خراسان جنوبی و برخی استان های دیگر به وقوع پیوسته است. پیش‌لرزه، زمین‌لرزه‌ای است که پیش از لرزه شدیدتر اصلی روی می‌دهد و از نظر زمانی و مکانی به لرزه اصلی مرتبط است.

تشخیص اینکه یک زمین‌لرزه، پیش‌لرزه است یا لرزه اصلی یا پس‌لرزه، تنها پس از رخ دادنش امکان‌پذیر است.با توجه به اینکه زلزله در استان خراسان در پی یک پیش لرزه خفیف به وقوع پیوسته بود و در استان‌های دیگر نیز زمین لرزه‌های خفیف زیادی در طول سال رخ می‌دهد در گفت و گوی ما با دکتر محمد تارتار، رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی و دانشیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تفاوت‌های میان زمین لرزه و پیش‌لرزه بررسی شده است.

دکتر تارتار در مورد چگونگی به‌وجودآمدن پیش لرزه‌ها و خردزمین لرزه‌ها و تفاوت‌های این دو گفت: زمین‌لرزه‌های کوچک یا خرد زمین‌لرزه‌ها که به‌طور مرتب در مناطق فعال و لرزه‌خیز روی می‌دهند، درواقع واکنش شکستگی‌های از قبل موجود در سنگ‌ها و رسوبات که همان گسل‌های لرزه‌زا هستند به نیروها یا به‌عبارتی تنش‌های تکتونیکی وارد بر منطقه بوده و مادامی که با تغییرآهنگ شدید همراه نباشند، پدیده‌ای طبیعی محسوب می‌شوند.

وقوع زمین‌لرزه‌های کوچک تا متوسط فراوان در شرق تهران روی بخش میانی گسل مشا که زیر شهرهایی چون بومهن، رودهن و دماوند قرار می‌گیرد از این نوع لرزه خیزی محسوب می‌شود. در مقابل پیش لرزه‌ها به‌طورمستقیم با فرایند گسیختگی در مجاورت زمین لرزه اصلی مرتبط بوده و در اثر آزاد شدن مقادیر جزئی استرس در بخش‌های مستحکم واقع روی سطح گسیختگی (گسل) حاصل می‌شوند. اعتقاد بر این است که آزاد شدن استرس‌های ناشی از وقوع پیش‌لرزه‌ها، منجر به تغییر تنش استاتیک روی سطح گسل شده و موجب وقوع زمین لرزه اصلی می‌شود.

رئیس پژوهشکده زلزله‌شناسی در ادامه، در پاسخ به این سؤال که آیا می‌توان پیش لرزه‌ها را از خردزمین لرزه‌ها که در مناطق فعال تکتونیکی روی می‌دهند تفکیک کرد، افزود: تشخیص پیش لرزه از خرد لرزه خیزی، امری دشوار و در بعضی موارد غیرممکن است که نه‌تنها مردم بلکه حتی متخصصان زلزله‌شناسی نیز به راحتی قادر به تفکیک این دو از یکدیگر نیستند. درصورت وجود داده‌های کافی از پیش‌لرزه‌ها و لرزه‌خیزی زمینه که توسط شبکه‌های لرزه نگاری محلی و با دقت بالا ثبت شده باشند، در سایه انجام پردازش‌های پیشرفته آماری و تحلیل‌های طیفی، امکان تفکیک خرد زمین لرزه‌های تکتونیکی از پیش لرزه‌ها وجود دارد، اگرچه درصد موفقیت کماکان بسیار کم است.

این کارشناس زلزله در ادامه توضیحاتی درباره امکان وقوع زلزله پس از یک پیش لرزه ارائه داد و افزود: اگرچه پیش لرزه‌ها به‌عنوان یکی از نشانگرهای وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ معرفی شده‌اند، اما دشواری تفکیک پیش لرزه‌ها از لرزه‌خیزی زمینه یا همان خرد زمین‌لرزه‌ها، عملاً استفاده از پیش‌لرزه‌ها را جهت پیش‌بینی زمین‌لرزه‌های بزرگ غیرکارآمد ساخته است. بنابراین وقوع هر زمین لرزه کوچک یا متوسط نمی‌تواند به‌عنوان پیش لرزه تلقی و موجب نگرانی شود. دکتر تارتار با بیان اینکه که وقوع یک زمین‌لرزه، احتمال وقوع زمین‌لرزه‌های بعدی را افزایش می‌دهد، افزود:

شرط احتیاط حکم می‌کند که پس از وقوع یک زمین لرزه، درصورت امکان ساعاتی را در خارج از محیط مسکونی سپری کنیم. بدیهی است با تعیین محل وقوع زمین لرزه و انجام یکسری مطالعات تخصصی توسط مراکزی چون مرکز لرزه نگاری کشوری وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک‌دانشگاه تهران و شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درصورت مشاهده تغییر قابل توجه در آهنگ لرزه خیزی منطقه در برگیرنده زمین لرزه روی داده و افزایش احتمال وقوع زمین لرزه‌ای دیگر، اطلاع‌رسانی لازم صورت خواهد گرفت.

انتخاب سردبیر

سرفصل‌های کارگاه آموزشی مستندسازی در روابط عمومی منتشر شد

همشهری‌آنلاین: سرفصل‌های کارگاه آموزشی مستندسازی در روابط عمومی که در روز ۲۶ مردادماه سال جاری توسط انجمن متخصصان روابط عمومی برگزار می شود، منتشر شد.

لزوم تدوین استراتژی مشخص برای سبک زندکی مجازی

همشهری‌آنلاین - عباس شافعی*: یکی از آفت‌های فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی بی توجهی کاربران آن به مستند بودن اخبار و اطلاعات منتشر شده و انتشار بدون تحقیق و بررسی یک خبر و رویداد است که اغلب هیچ سندیتی ندارد و شایعه ای بیش نیست.

تعداد دانشجویان غیرایرانی غیربورسیه به ۸ هزار نفر می‌رسد

همشهری آنلاین: مدیرکل امور دانشجویان غیر ایرانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیش‌بینی کرد برای سال تحصیلی جدید، ۸ هزار دانشجوی غیر ایرانی غیربورسی در دانشگاه‌های کشور مشغول به تحصیل شوند.

استرس از پایتخت دور شد

همشهری آنلاین: حسن وارسته - مشاور فیلمنامه سریال «پایتخت» - درباره روند تصویربرداری این مجموعه در شمال کشور اعلام کرد: چند شبی که «پایتخت» به خاطر شب‌های قدر به روی آنتن نمی‌رود، فرصت خوبی برای گروه سازنده است تا با فراغ بال و به دور از شتابزدگی کارشان را دنبال کنند.

آمانو: گزارش ابعاد نظامی احتمالی تا پایان سال منتشر می‌شود

همشهری آنلاین: مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: آژانس تا پایان سال گزارش مربوط به ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته‌ای ایران را منتشر خواهد کرد.

ارتش داوطلبان مردمی یک میلیونی در عراق تشکیل می شود

همشهری آنلاین: یکی از فرماندهان ارشد نیروهای داوطلب مردمی عراق (الحشد الشعبی) اعلام کرد که فرماندهی این نیروها درصدد ارتقای آنها به یک میلیون نفر است.

کلوچه آویشن،شیرینی ماه مبارک رمضان

همشهری آنلاین: کلوچه خوش طعم آویشن را برای وعده افطار در ماه مبارک رمضان تهیه کنید.

خشکی دریاچه ارومیه زندگی تا شعاع ۵۰۰ کیلومتری آن را متاثر می‌کند

همشهری آنلاین: مدیرکل ستاد بحران آذربایجان شرقی گفت: عوارض خشک شدن دریاچه ارومیه، زندگی افراد و اراضی کشاورزی را تا شعاع ۵۰۰ کیلومتر تحت تاثیر قرار می‌دهد.

نان خشک را دور نریزید

همشهری آنلاین: شما با نان‌های خشک بخصوص باگت‌های خشک شده چه کار می‌کنید؟ بدون شک نمی‌شود با یک باگت خشک شده ساندویچ خوبی درست کرد و معمولاً اعضای خانواده از خوردن نان‌های بیات و خشک‌شده فراری هستند. اما دور ریختن نان اسراف و هدر دادن سرمایه است.

نادیده نگیرید گذشت کنید

زهرا کریمی: هر روز بهانه جدیدی برای جر و بحث با یکدیگر داشتند. آقای خانه: تو نباید این کار را انجام می‌دادی و خانم خانه: تو چرا این حرف را زدی.

آسمان سیاه شد؛دریا سرخگون

مرجان همایونی: پای روایت شاهدان عینی از جنایت غم‌انگیزی که جان ۲۹۰نفر از هموطنان‌مان را گرفت.

قهرمانان سرخ

الهام مرادی: اهدای خون، همیشه و همه‌جا، عملی خداپسندانه و انسانی محسوب می‌شود اما در کشورمان، روزها و مناسبت‌های خاصی پیش می‌آید که اهدای خون ارج و قرب بیشتری نزد مردم پیدا می‌کند.

گاردین: مذاکره کنندگان در وین در پی دستیابی به دستاورد حداکثری هستند

همشهری آنلاین: روزنامه انگلیسی گاردین در گزارشی درباره آخرین تحولات مذاکرات هسته‌ای در وین به نقل از جان کری وزیر خارجه آمریکا نوشت: تهران و واشنگتن تلاش می‌کنند تا بتوانند بر سخت‌ترین موانعی که در راه حصول توافق، برای کاهش برنامه‌های هسته‌ای ایران وجود دارد، غلبه کنند.

واشنگتن درآماده باش کامل است

همشهری‌آنلاین: جوخه های ضدبمب در واشنگتن مستقر شده‌اند و شهر در آماده‌باش کامل است.

برنامه مسابقات ورزشکاران ایران در یونیورسیاد کره‌ جنوبی

همشهری آنلاین: برنامه رقابت‌های ورزشکاران ایران در بیست و هشتمین یونیورسیاد جهانی دانشجویان که به طور رسمی از ۱۲ تا ۲۳ تیر ماه در کشور کره جنوبی برگزار می‌شود، مشخص شد.

فرنگی‌کاران نوجوان کشورمان در مستابقات کشتی گرجستان سوم شدند

همشهری آنلاین: تیم منتخب کشتی فرنگی نوجوانان ایران در رقابت‌های بین‌المللی کشتی جام گرجستان با کسب یک مدال طلا و دو نقره به مقام سوم دست یافت.