یکشنبه 30 فروردین 1394 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 10 اسفند 1390 - 17:17:55 | کد مطلب: 162152 چاپ

آشنایی با بازار قدیمی قم

سفر > گردشگری - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار قدیمی قم با مجموعه‌ای متشکل از راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه در بافت قدیمی این شهر قرار دارد

این مجموعه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی شهرستان و همچنین استان قم است، شامل دو راسته سر پوشیده با پوشش گنبدی است. سرپوشیده بودن بازار از یک سو به سنت معماری بازار باز می‌گردد و از سوی دیگر به خاطر گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان و ناشی از هوای کویری قم است.

تهویه و نور رسانی بازار از طریق دریچه‌هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده صورت می‌گیرد. این دریچه‌ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل نمایان هستند. ترکیب نوری که از سقف می‌تابد و حجم گنبدی سقف، فضایی دلنشین به وجود می‌آورد.

مصالح ساختمانی مورد استفاده در بازار قم با توجه به امکانات محیطی از خشت، آجر، گل وسنگ فراهم آمده است. علاوه بر بخش سرپوشیده، بازار قم دارای سراهایی نیز است. این سراها در حقیقت همان کاروانسراهای دیروز هستند و شمار و وسعت آنها نشان دهنده اهمیت اقتصادی آنها است.

برخى از بناهاى مجموعه بازار نیز قدمت سلجوقى - ایلخانى دارد و با استامپ‌هاى گچى این عصر زینت یافته‌اند. قدمت و استخوان‌بندى بازار کهنه و بناهاى همجوار راسته مذکور به پیش از عصر صفوى مربوط است، لیکن بافت معمارى راسته بازار نو و تیمچه‌ها و سراهاى جانبى آن اغلب به عصر صفوى - قاجار متعلق است.

بخش‌های وسیعی از بازار قم از جمله بازار کهنه در دوران صفویه و در پیرامون مسجد جامع بنا شده و تا پایان دوره قاجاریه بناهای دیگر به آن افزوده شد.

در دوران ناصرالدین شاه بازار قم رو به گسترش نهاد و بازارنو احداث شد و در دو سوی این راسته نو، بناها تازه‌ای مثل تیمچه بزرگ ساخته شد. در سال‌های نخست دوره پهلوی نیز بر مبنای ضرورت‌های تجاری موجود، بخش‌هایی به بازار نو افزوده گشت.

این بازار ابتدا به صورت خطی و به شکل یک پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه داشت.. درحال حاضر از بازار قدیم قم ، دو بخش بازار کهنه و بازار نو برجای مانده که هر کدام از این بازارها حدود یک کیلومتر طول دارند.

مساجد موجود در بازار قم عبارت اند از: مسجد مسگرها، مسجد ملا جعفر، مسجد امام حسین (ع)، و دو مسجد بدون نام دیگر در بازار نو و مسجد نجارها، مسجد رضویه، مسجد میدان کهنه (پامنار) و دو مسجد نمازخانه‌ای در بازار کهنه.بازار قدیمی قم

تیمچه بزرگ بازار قم در سمت شمال راسته بازار نو، یکی از سه تیمچه شهر قم است. این بنا از آثار ارزشمند هنر معماری دوران اسلامی ایران است که توسط هنرمند برجسته عصر ناصری، استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۳۰۱ قمری طراحی و اجرا شد.

بانی بنا مرحوم حاج سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم بود. دو تیمچه دیگر این بازار سال‌ها پیش هنگام احداث خیابان‌های جدید شهر قم از میان رفت، این دو تیمچه از تیمچه اصلی کوچک‌تر بودند و وجه تسمیه تیمچه بزرگ به همین امر باز می‌گردد.

تیمچه بزرگ قم در گذشته توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طی چند دوره، فعالیت‌هایی نظیر بازسازی‌هایی در گنبد، تزئینات زیر گنبد، کف‌سازی و همچنین سبک سازی و آجر فرش کردن پشت بام صورت گرفته است.

تیمچه بزرگ قم از نظر وسعت، هنر معماری و تزئینات، از جمله بنا‌ها‌ی منحصر به فرد به شمار می‌رود که این مکان متشکل از بنایی با دو طبقه بالا با ۱۲ غرفه دارای اُرسی‌های زیباست که بیشتر آن‌ها از بین رفته‌اند، بالای حجره‌ها در زوایا مقرنس گچی مشاهده می‌شود.

سقف تیمچه دارای سه چشمه است که قسمت وسط به دهانه ۱۵ متر و ارتفاع ۱۵ متر دارای دو پوشش است، طول این بخش ۲۸ متر و بدون ستون است، چشمه میانی با بلندی و دهانه ۱۵ متر دارای پوشش آجری ظریف و آراسته با مقرنس گچی در زوایا است.

گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است، در این پوشش‌ها همچنین روزنه‌هایی برای تأمین روشنایی داخل بنا در نظر گرفته شده است.

معماری زیبا و مجلل، تجارت تک کالایی آن، جایگاه طراز اول، و سکوت و آرامش از ویژگی‌های تیمچه بزرگ بازار قم است تیمچه با دو ورودی به راسته بازار نو راه می‌یابد.

تیمچه بزرگ بازار قم توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 1902 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

بولینگ با سبد خرید فروشگاه

تگزاس: مردی در آمریکا برای اینکه به فرزندانش یاد بدهد که سبد خرید فروشگاه را پس از خرید در جای خود قرار دهند یک بازی شبیه بولینگ با سبد‌های یاد‌شده ابداع کرده است.

عکس روز: یادبود در کشتزارهای مرگ

همشهری آنلاین: یک زن روز ۱۷ آوریل (۲۸ فروردین) ۲۰۱۵ در حین یک مراسم بودایی دز چوئنگ اک، یکی از مکان‌های «کشتزارهای مرگ« در حاشیه پنوم‌پن پایتخت کامبوج، به جمجمه‌ها و استخوان‌های بیش از ۸۰۰۰ نفر از قربانیان رژیم خمر سرخ می‌نگرد و می‌گرید.

زن سالمندی که غارنشین شد

هوبی: زن ۵۲ ساله‌ای پس از اینکه خانواده‌اش به‌خاطر فقر مالی او را از خود راندند به تنهایی بیش از ۲سال در غار زندگی کرده است.

هیچ ‌پرنده‌ای در فوکوشیما آواز نمی‌خواند

فوکوشیما: پس از انفجاری که در نیروگاه هسته‌ای فوکوشیمای ژاپن روی داد دیگر هیچ‌پرنده‌ای در این شهر آواز نمی‌خواند.

مبارزه کودک ۵ ساله با اسرائیلی‌ها

کرانه‌باختری: عکس‌های کودک ۵ساله‌ای که همراه صد‌ها نفر از معترضان فلسطینی به سوی سرباز‌های اسرائیلی سنگ پرتاب می‌کرد در رسانه‌های جهان بازتاب داشت.

چالشی به نام انتخاب رنگ دیوار

انتخاب رنگ دیوار‌ها در ابتدا اگرچه مسئله‌ای ساده به نظر می‌رسد اما می‌تواند به یک چالش برای اعضای خانواده بدل شود.

شاخص بورس یک درصد دیگر افت کرد

پس از زیان ۳.۷درصدی سهامداران در هفته گذشته شاخص کل بورس تهران یک درصد دیگر هم افت کرد، اماکارشناسان درباره دلایل نزول شاخص بورس اتفاق نظر ندارند، به‌نظر می‌رسد بازار سهام در یک فضای سردر گم و گنگ به سر می‌برد.

شورش در زیردریایی ان ـ سی ۳۲‌

همشهری آنلاین: بخت با من یار بود. اگر یک ساعت قبل از رسیدن ما این اتفاق می‌افتاد، زیردریایی غرق می‌شد.

فراخوان آموزش و پرورش برای طرح رتبه‌بندی معلمان

درحالی‌که حاشیه‌های احتمال اجرای طرح رتبه‌بندی معلمان ادامه دارد، مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش از آغاز فراخوان برای این طرح خبر داد.

استفاده عربستان از گازهای سمی در بمباران یمن

همشهری آنلاین: امدادگران و ساکنان صنعا گفتند که صدها نفر از ساکنان منطقه 'فج عطان' واقع در جنوب صنعا (پایتخت یمن) شب گذشته بر اثر استنشاق گاز سمی ناشی از بمباران جنگنده‌های متجاوز عربستان دچار خفگی شده و کشته شدند.

جلسه نفتی ایران و شرکت‌های غربی پشت درهای بسته

شهر وین اتریش هفته گذشته میزبان اجلاسی پشت درهای بسته با حضور مقاماتی از ایران و نمایندگان شرکت‌های کارگزار نفتی غربی مشتاق تعامل تجاری با ایران بود.

درگیری مرگبار شاکی و متهم

جوان متهم به زورگیری که قصد داشت به زور از شاکی رضایت بگیرد با یک ضربه چاقو به قتل رسید.

پسربچه ۳ ساله گروگان ۳۰ ساعته زوج آدم‌ربا

راز ناپدید شدن پسربچه ۳ساله پس از گذشت ۳۰ساعت با دستگیری زوج کودک ربا فاش شد.

سرقت‌های سریالی از خانه‌های چراغ خاموش

اعضای باند سرقت همزمان با تاریک شدن هوا به‌دنبال خانه‌هایی می‌گشتند که چراغ‌هایشان هنوز خاموش بود.

ریسک در انتخاب فیلم‌های جشنواره‌ی کن

همشهری آنلاین: پس از اعلام فیلم‌های حاضر در جشنواره کن ۲۰۱۵، «تیری فرمائو» دبیر این رویداد سینمایی درباره این انتخاب‌ها اظهار نظر کرد.

پیش نیش

سلام، یک سلام گرم و شکلاتی برای این روزهای سرد و آب‌نباتی. در چندماه گذشته، یک وقت فکر نکنید کافه تعطیل بود و ما مشغول مسافرکشی.

برو و بیای خانه‌ی فراموش شده

شیوا حریری: من که سردار مفخم را نمی‌شناسم، اما حتماً آدم خوش‌سلیقه‌ای بوده که چنین عمارتی را برای کار و زندگی انتخاب کرده.

پیامدهای کاهش سود بانکی

رضا کربلایی: عصر سه‌شنبه هفته جاری اعضای شورای پول و اعتبار دور یک میز در ساختمان بانک مرکزی می‌نشینند تا درباره نرخ سود سپرده‌ها و تسهیلات بانکی تصمیم بگیرند.