دوشنبه 15 تیر 1394 | به روز شده: 50 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 10 اسفند 1390 - 17:17:55 | کد مطلب: 162152 چاپ

آشنایی با بازار قدیمی قم

سفر > گردشگری - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار قدیمی قم با مجموعه‌ای متشکل از راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه در بافت قدیمی این شهر قرار دارد

این مجموعه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی شهرستان و همچنین استان قم است، شامل دو راسته سر پوشیده با پوشش گنبدی است. سرپوشیده بودن بازار از یک سو به سنت معماری بازار باز می‌گردد و از سوی دیگر به خاطر گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان و ناشی از هوای کویری قم است.

تهویه و نور رسانی بازار از طریق دریچه‌هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده صورت می‌گیرد. این دریچه‌ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل نمایان هستند. ترکیب نوری که از سقف می‌تابد و حجم گنبدی سقف، فضایی دلنشین به وجود می‌آورد.

مصالح ساختمانی مورد استفاده در بازار قم با توجه به امکانات محیطی از خشت، آجر، گل وسنگ فراهم آمده است. علاوه بر بخش سرپوشیده، بازار قم دارای سراهایی نیز است. این سراها در حقیقت همان کاروانسراهای دیروز هستند و شمار و وسعت آنها نشان دهنده اهمیت اقتصادی آنها است.

برخى از بناهاى مجموعه بازار نیز قدمت سلجوقى - ایلخانى دارد و با استامپ‌هاى گچى این عصر زینت یافته‌اند. قدمت و استخوان‌بندى بازار کهنه و بناهاى همجوار راسته مذکور به پیش از عصر صفوى مربوط است، لیکن بافت معمارى راسته بازار نو و تیمچه‌ها و سراهاى جانبى آن اغلب به عصر صفوى - قاجار متعلق است.

بخش‌های وسیعی از بازار قم از جمله بازار کهنه در دوران صفویه و در پیرامون مسجد جامع بنا شده و تا پایان دوره قاجاریه بناهای دیگر به آن افزوده شد.

در دوران ناصرالدین شاه بازار قم رو به گسترش نهاد و بازارنو احداث شد و در دو سوی این راسته نو، بناها تازه‌ای مثل تیمچه بزرگ ساخته شد. در سال‌های نخست دوره پهلوی نیز بر مبنای ضرورت‌های تجاری موجود، بخش‌هایی به بازار نو افزوده گشت.

این بازار ابتدا به صورت خطی و به شکل یک پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه داشت.. درحال حاضر از بازار قدیم قم ، دو بخش بازار کهنه و بازار نو برجای مانده که هر کدام از این بازارها حدود یک کیلومتر طول دارند.

مساجد موجود در بازار قم عبارت اند از: مسجد مسگرها، مسجد ملا جعفر، مسجد امام حسین (ع)، و دو مسجد بدون نام دیگر در بازار نو و مسجد نجارها، مسجد رضویه، مسجد میدان کهنه (پامنار) و دو مسجد نمازخانه‌ای در بازار کهنه.بازار قدیمی قم

تیمچه بزرگ بازار قم در سمت شمال راسته بازار نو، یکی از سه تیمچه شهر قم است. این بنا از آثار ارزشمند هنر معماری دوران اسلامی ایران است که توسط هنرمند برجسته عصر ناصری، استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۳۰۱ قمری طراحی و اجرا شد.

بانی بنا مرحوم حاج سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم بود. دو تیمچه دیگر این بازار سال‌ها پیش هنگام احداث خیابان‌های جدید شهر قم از میان رفت، این دو تیمچه از تیمچه اصلی کوچک‌تر بودند و وجه تسمیه تیمچه بزرگ به همین امر باز می‌گردد.

تیمچه بزرگ قم در گذشته توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طی چند دوره، فعالیت‌هایی نظیر بازسازی‌هایی در گنبد، تزئینات زیر گنبد، کف‌سازی و همچنین سبک سازی و آجر فرش کردن پشت بام صورت گرفته است.

تیمچه بزرگ قم از نظر وسعت، هنر معماری و تزئینات، از جمله بنا‌ها‌ی منحصر به فرد به شمار می‌رود که این مکان متشکل از بنایی با دو طبقه بالا با ۱۲ غرفه دارای اُرسی‌های زیباست که بیشتر آن‌ها از بین رفته‌اند، بالای حجره‌ها در زوایا مقرنس گچی مشاهده می‌شود.

سقف تیمچه دارای سه چشمه است که قسمت وسط به دهانه ۱۵ متر و ارتفاع ۱۵ متر دارای دو پوشش است، طول این بخش ۲۸ متر و بدون ستون است، چشمه میانی با بلندی و دهانه ۱۵ متر دارای پوشش آجری ظریف و آراسته با مقرنس گچی در زوایا است.

گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است، در این پوشش‌ها همچنین روزنه‌هایی برای تأمین روشنایی داخل بنا در نظر گرفته شده است.

معماری زیبا و مجلل، تجارت تک کالایی آن، جایگاه طراز اول، و سکوت و آرامش از ویژگی‌های تیمچه بزرگ بازار قم است تیمچه با دو ورودی به راسته بازار نو راه می‌یابد.

تیمچه بزرگ بازار قم توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 1902 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

دولت‌ها، متولی اصلی ساخت مسکن محرومان

تدارک مسکن برای قشرهای کم‌درآمد و دهک‌های پایین جامعه در کشورهای مختلف به مسئولیت دولت‌ها بدل شده و کشورهای توسعه‌یافته از ده‌ها سال قبل در این زمینه طرح‌های بزرگی را اجرا کرده‌اند.

واریز غیرقانونی مطالبات شهرداری تهران به‌حساب انجمن کتابخانه‌های عمومی

هنوز بسیاری از مطالبات شهرداری تهران از سوی دولت پرداخت نشده است و با‌وجود تلاش مدیریت شهری برای دریافت معوقات از دولت، ۳۵ میلیارد تومان به‌صورت غیرقانونی از محل مطالبات شهرداری تهران بابت ارزش افزوده به‌حساب انجمن کتابخانه‌های عمومی واریز شده است.

خدمت‌رسانی شبانه‌روزی اتوبوسرانی و مترو در شب‌های قدر

ناوگان حمل‌ونقل عمومی در لیالی قدر خدمات ویژه‌ای به شهروندان تهرانی ارائه می‌دهد.

تأکید شهردار تهران بر نقش خانواده شهدا در حل مشکلات اجتماعی و فرهنگی

شهردار تهران گفت: امروز یک فشار روحی و سختی بر مردم ما وجود دارد و ما وظیفه داریم به سهم خودمان تلاش کنیم تا این فشار روحی و روانی و مشکلاتی که در جامعه وجود دارد را مورد توجه قرار داده و این بار را از دوش مردم برداریم.

نقش غرب در کشتار سربرنیتسا

۲۰ سال پیش در‌ماه جولای سال ۱۹۹۵ و در جریان جنگ بوسنی و هرزگوین، صرب‌های بوسنی بیش از ۸هزار نفر از ساکنان شهر مسلمان نشین «سربرنیتسا» را طی ۴ روز قتل عام کردند.

مبادله ۲۰۳ میلیارد تومان سهام در بازار سهام

سهامداران جمعا ۲۰۳میلیارد تومان سهام در بورس تهران و فرابورس دادوستد کردند که از این مقدار ۶۰میلیارد تومان به معاملات فرابورس و ۱۴۳میلیارد تومان به معاملات بورس اختصاص یافت.

عکس روز: رفراندوم یونان

همشهری آنلاین: مردیونانی روز شنبه ۴ ژوئیه (۱۳ تیر) ۲۰۱۵ در بیرون یک مغازه بسته که روی کرکره هایش نوشته شده است، «رای فقیران نه است»، در مرکز آتن خوابیده است.

گرافیک اطلاع رسان درباره صیاد بالگردها

همشهری‌آنلاین: پس از مین‌های دریایی صدف، مین کنار جاده‌ای رمیت و ... این بار از یک مین جهنده با عنوان صیاد رونمایی شد.

چگونه رانت به جان پتروشیمی افتاد؟

در بازار پتروشیمی چه خبر است؟ ازیک‌سو انبار تولیدکننده‌های پتروشیمی پراز محصولات دپو شده است از سوی دیگر به برخی واردکننده‌های خاص ارز مبادله‌ای یا امتیاز خاص می‌دهند تا محصول پتروشیمی از کشور‌های دیگر وارد کنند.

گردوغبار نرفته به آسمان تهران برگشت

شاخص کیفیت هوای شهر تهران دیروز با ورود گردوغبار ۴۰واحد افزایش یافت و هوا از شرایط سالم خارج شد.

کارمند اخراجی صداوسیما خبرنگار قلابی شد

مرد شیاد با معرفی خود به‌عنوان خبرنگار و تهیه‌کننده صداوسیما دست به کلاهبرداری از شرکت‌ها و کارخانه‌ها می‌زد.

افزایش خزنده قیمت لبنیات آغاز شد

علی ابراهیمی: چانه زنی مسئولان دولتی، کارخانه‌های لبنی و تولید‌کنندگان شیر برای تعیین و اعمال نرخ ۱۴۴۰تومانی مصوب خرید شیرخام در حالی ادامه دارد که به‌رغم اطلاعیه معاونت اجرایی رئیس‌جمهوری افزایش قیمت و کاهش حجم بسته‌بندی‌های لبنی در دستور کار برخی شرکت‌های لبنی قرار گرفته است.

پیش‌بینی کاهش قیمت ارز با یکسان‌سازی نرخ

رئیس‌کل بانک مرکزی از یکسان‌سازی‌ نرخ ارز در کشور به فاصله ۵ تا ۶‌ ماه پس از عملی شدن تفاهم هسته‌ای خبر داد و پیش‌بینی کرد که قیمت ارز با یکسان‌سازی نرخ ارز تا حدودی کاهش یابد.

وعده اعلام شاخص‌های حذف یارانه پردرآمدها عملی نشد

۱۴ روز از آخرین فرصت دولت برای اعلام شاخص‌های شناسایی و حذف یارانه پردرآمدها گذشت اما هنوز این شاخص‌ها اعلام نشده است.

برنامه حذف یارانه نان تا ۳ ماه آینده

یارانه پردرآمدها حذف شود؛ تبعات اجتماعی - اقتصادی آن کمتر از حذف یارانه نان است.