دوشنبه 9 شهریور 1394 | به روز شده: 58 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 10 اسفند 1390 - 17:17:55 | کد مطلب: 162152 چاپ

آشنایی با بازار قدیمی قم

سفر > گردشگری - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار قدیمی قم با مجموعه‌ای متشکل از راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه در بافت قدیمی این شهر قرار دارد

این مجموعه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی شهرستان و همچنین استان قم است، شامل دو راسته سر پوشیده با پوشش گنبدی است. سرپوشیده بودن بازار از یک سو به سنت معماری بازار باز می‌گردد و از سوی دیگر به خاطر گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان و ناشی از هوای کویری قم است.

تهویه و نور رسانی بازار از طریق دریچه‌هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده صورت می‌گیرد. این دریچه‌ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل نمایان هستند. ترکیب نوری که از سقف می‌تابد و حجم گنبدی سقف، فضایی دلنشین به وجود می‌آورد.

مصالح ساختمانی مورد استفاده در بازار قم با توجه به امکانات محیطی از خشت، آجر، گل وسنگ فراهم آمده است. علاوه بر بخش سرپوشیده، بازار قم دارای سراهایی نیز است. این سراها در حقیقت همان کاروانسراهای دیروز هستند و شمار و وسعت آنها نشان دهنده اهمیت اقتصادی آنها است.

برخى از بناهاى مجموعه بازار نیز قدمت سلجوقى - ایلخانى دارد و با استامپ‌هاى گچى این عصر زینت یافته‌اند. قدمت و استخوان‌بندى بازار کهنه و بناهاى همجوار راسته مذکور به پیش از عصر صفوى مربوط است، لیکن بافت معمارى راسته بازار نو و تیمچه‌ها و سراهاى جانبى آن اغلب به عصر صفوى - قاجار متعلق است.

بخش‌های وسیعی از بازار قم از جمله بازار کهنه در دوران صفویه و در پیرامون مسجد جامع بنا شده و تا پایان دوره قاجاریه بناهای دیگر به آن افزوده شد.

در دوران ناصرالدین شاه بازار قم رو به گسترش نهاد و بازارنو احداث شد و در دو سوی این راسته نو، بناها تازه‌ای مثل تیمچه بزرگ ساخته شد. در سال‌های نخست دوره پهلوی نیز بر مبنای ضرورت‌های تجاری موجود، بخش‌هایی به بازار نو افزوده گشت.

این بازار ابتدا به صورت خطی و به شکل یک پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه داشت.. درحال حاضر از بازار قدیم قم ، دو بخش بازار کهنه و بازار نو برجای مانده که هر کدام از این بازارها حدود یک کیلومتر طول دارند.

مساجد موجود در بازار قم عبارت اند از: مسجد مسگرها، مسجد ملا جعفر، مسجد امام حسین (ع)، و دو مسجد بدون نام دیگر در بازار نو و مسجد نجارها، مسجد رضویه، مسجد میدان کهنه (پامنار) و دو مسجد نمازخانه‌ای در بازار کهنه.بازار قدیمی قم

تیمچه بزرگ بازار قم در سمت شمال راسته بازار نو، یکی از سه تیمچه شهر قم است. این بنا از آثار ارزشمند هنر معماری دوران اسلامی ایران است که توسط هنرمند برجسته عصر ناصری، استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۳۰۱ قمری طراحی و اجرا شد.

بانی بنا مرحوم حاج سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم بود. دو تیمچه دیگر این بازار سال‌ها پیش هنگام احداث خیابان‌های جدید شهر قم از میان رفت، این دو تیمچه از تیمچه اصلی کوچک‌تر بودند و وجه تسمیه تیمچه بزرگ به همین امر باز می‌گردد.

تیمچه بزرگ قم در گذشته توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طی چند دوره، فعالیت‌هایی نظیر بازسازی‌هایی در گنبد، تزئینات زیر گنبد، کف‌سازی و همچنین سبک سازی و آجر فرش کردن پشت بام صورت گرفته است.

تیمچه بزرگ قم از نظر وسعت، هنر معماری و تزئینات، از جمله بنا‌ها‌ی منحصر به فرد به شمار می‌رود که این مکان متشکل از بنایی با دو طبقه بالا با ۱۲ غرفه دارای اُرسی‌های زیباست که بیشتر آن‌ها از بین رفته‌اند، بالای حجره‌ها در زوایا مقرنس گچی مشاهده می‌شود.

سقف تیمچه دارای سه چشمه است که قسمت وسط به دهانه ۱۵ متر و ارتفاع ۱۵ متر دارای دو پوشش است، طول این بخش ۲۸ متر و بدون ستون است، چشمه میانی با بلندی و دهانه ۱۵ متر دارای پوشش آجری ظریف و آراسته با مقرنس گچی در زوایا است.

گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است، در این پوشش‌ها همچنین روزنه‌هایی برای تأمین روشنایی داخل بنا در نظر گرفته شده است.

معماری زیبا و مجلل، تجارت تک کالایی آن، جایگاه طراز اول، و سکوت و آرامش از ویژگی‌های تیمچه بزرگ بازار قم است تیمچه با دو ورودی به راسته بازار نو راه می‌یابد.

تیمچه بزرگ بازار قم توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 1902 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

سردرگمی اروپا در مقابل بحران پناهجویان

بحران پناهجویان در اروپا ادامه دارد و کشورهای اروپایی همچنان در یافتن راه‌حلی برای آن ناتوان بوده‌اند.

وعده دوباره وزیر برای تکمیل پازل حذف یارانه‌ها

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد: به‌زودی در یک برنامه تلویزیونی آخرین جزئیات درباره حذف یارانه‌ پردرآمدها را اعلام خواهم کرد.

نظام یکپارچه مطالعاتی در شهر ایجاد می‌شود

بیشترین وقت جلسه شورای شهر تهران به ارائه گزارش برنامه‌ها و پروژه‌های مطالعاتی مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهرداری پایتخت اختصاص یافت.

تمجید مهمانان مجمع شهرداران آسیایی از پیشرفت‌های تهران

پنجمین نشست هیأت اجرایی مجمع شهرداران آسیایی یکشنبه ۸ شهریور با برگزاری ۳ نشست همزمان در محل هتل پارسیان آزادی ادامه یافت.

یک اردوی جهادی متفاوت

قرارگاه جهادی امام رضا ع یک قرارگاه تاکتیکی است که وظیفه اصلی آن هدایت گروه‌های مردمی، سمن‌ها و... است

رنجی که می‌بریم، فخری که می‌فروشند

محمدعلی طالبی: وقتی از موضوعی مثل افزایش فاصله طبقاتی در جامعه صحبت می‌کنیم، برای اینکه تحلیلمان کارشناسانه باشد باید آمار درستی پیرامون مسئله داشته باشیم.

نزول فرابورس؛ صعود بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات با ۱۶ واحد افزایش به ۶۴ هزار و ۴۶۷ واحد رسید اما ‌شاخص فرابورس با ۳.۵ واحد کاهش در محدوده ۷۳۴ واحد قرار گرفت.

روایت آمار رسمی بورس از دلایل سقوط بازارسهام

آمارهای رسمی نشان می‌دهد سقوط بورس در یک سال اخیر با وزنه‌ای که ۴ گروه از شرکت‌ها برپای شاخص عملکرد بازارسهام بسته‌اند اتفاق افتاده است.

خودروسازان روی دنده لج

علی ابراهیمی : نبود تقاضا و تشدید رکود حاکم بر بازار خودرو در حالی زمینه کاهش قیمت خودروهای داخلی و وارداتی در حاشیه بازار را فراهم کرده که خودروسازان با اصرار به پیگیری درخواست‌هایی که برای افزایش قیمت خودرو به شورای رقابت ارائه کرده‌اند، امکان هرگونه کاهش رسمی قیمت خودرو را با توجه به افزایش نرخ ارز مبادله‌ای و افزایش هزینه تمام‌شده تولید رد می‌کنند.

قوی‌ترین موتور موشک

کالیفرنیا> آزمایش‌های ناسا که روز پنجشنبه (پنجم شهریور) به پایان رسیدند، هفتمین آزمایش‌های عملیاتی‌کردن قوی‌ترین موتور دارای سوخت مایعی به شمار می‌آیند که کپسول اوریون را در نخستین ماموریت سرنشین‌دار خود عازم فضا می‌کنند.

نهنگ عنبر : از مکس تا عشق پوسیده

همشهری آنلاین- مهدی تهرانی: کارگردان آثاری مانند کافه ستاره؛ مکس و یک عاشقانه ساده حالا با فیلمی به نام نهنگ عنبر به سینما برگشته که مهمترین امتیازش همان حواشی توقیفش بود. روندی که برای مکس هم پیش آمد. فیلمی که شش سال در توقیف بود. نهنگ عنبر نیز پس از کش و قوس فراوان سرانجام پس از چند اصلاح مجوز اکران گرفت. آخرین فیلم سامان مقدم یک اثر کمی تا قسمتی نوستالژیک و کمدی سیاه است که می‌خواهد به زور دهه‌های متفاوت زندگی یک مرد را نشان دهد...

فرار ماهیگیران ایرانی از اسارت دزدان دریایی

۵‌ ماه اسارت ماهیگیران ایرانی که در ساحل روستایی در سومالی اسیر دزدان دریایی بودند، با فرار آنها پایان یافت.

دو برابر درآمدهای مالیاتی فعلی قابل احصاء است؛ برخی مالیات واقعی نمی‌هند

همشهری آنلاین: معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس سازمان مالیاتی گفت که با اقتصاد فعلی دو برابر مالیاتی که اکنون گرفته می‌شود، قابل احصاء است بدون اینکه فشار مضاعف به مالیات دهندگان وارد شود، اما برخی مالیات واقعی نمی‌دهند.

رقابت ۲۴ فیلم درجشن سینمای ایران

هفدهمین جشن سینمای ایران ۲۰ شهریور در آستانه روز ملی سینما در عمارت قدیمی مسعودیه تهران برگزار می‌شود و در آن علاوه بر بزرگداشت ۳سینماگر پیشکسوت، جایزه زنده‌یاد سیف‌الله داد به علیرضا داوودنژاد، فیلمساز قدیمی و خالق آثاری چون «نیاز»، «عاشقانه» و «مرهم» تعلق می‌گیرد.

مرور دوباره تلخ و شیرین پرده نشین

۸‌ ماه پس از پایان پخش مجموعه تلویزیونی «پرده‌نشین» و استقبال مردم از این سریال دینی، انتشار خاطره رئیس پیشین سازمان صدا و سیما در فضای مجازی و واکنش تهیه‌کننده به این خاطره، بار دیگر به بحث شیوه به تصویر کشیدن روحانیت در برنامه‌های نمایشی تلویزیون دامن زد.

آینده روشن یک فیلمساز جوان

سال‌ها حضور در سر صحنه پروژه‌های سینمایی پدر، علی را از همان دوران نوجوانی به فیلمسازی علاقه‌مند کرد؛ فرزندی که خیلی زود راه خود را از پدر نامدارش رسول ملاقلی‌پور جدا کرد و ۸ سال پس از مرگ ناباورانه و ناگهانی خالق «سفر به چزابه» و «بلمی به سوی ساحل»، روی صندلی کارگردانی نشست.

جزئیات «جایزه شهید چمران» برای دانش‌آموختگان پسادکتری

همشهری آنلاین: بنیاد ملی نخبگان بر اساس آئین‌نامه «شناسایی و پشتیبانی از دانش‌آموختگان‌ برتر دانشگاهی» تسهیلات ویژه‌ای با عنوان «جایزه شهید چمران» برای دانش‌آموختگان‌ برتر دانشگاه‌ها در دوره پسادکتری اعطا می‌کند.