چهارشنبه 8 مرداد 1393 | به روز شده: 1 ساعت و 57 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 10 اسفند 1390 - 17:17:55 | کد مطلب: 162152 چاپ

آشنایی با بازار قدیمی قم

سفر > گردشگری - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار قدیمی قم با مجموعه‌ای متشکل از راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه در بافت قدیمی این شهر قرار دارد

این مجموعه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی شهرستان و همچنین استان قم است، شامل دو راسته سر پوشیده با پوشش گنبدی است. سرپوشیده بودن بازار از یک سو به سنت معماری بازار باز می‌گردد و از سوی دیگر به خاطر گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان و ناشی از هوای کویری قم است.

تهویه و نور رسانی بازار از طریق دریچه‌هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده صورت می‌گیرد. این دریچه‌ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل نمایان هستند. ترکیب نوری که از سقف می‌تابد و حجم گنبدی سقف، فضایی دلنشین به وجود می‌آورد.

مصالح ساختمانی مورد استفاده در بازار قم با توجه به امکانات محیطی از خشت، آجر، گل وسنگ فراهم آمده است. علاوه بر بخش سرپوشیده، بازار قم دارای سراهایی نیز است. این سراها در حقیقت همان کاروانسراهای دیروز هستند و شمار و وسعت آنها نشان دهنده اهمیت اقتصادی آنها است.

برخى از بناهاى مجموعه بازار نیز قدمت سلجوقى - ایلخانى دارد و با استامپ‌هاى گچى این عصر زینت یافته‌اند. قدمت و استخوان‌بندى بازار کهنه و بناهاى همجوار راسته مذکور به پیش از عصر صفوى مربوط است، لیکن بافت معمارى راسته بازار نو و تیمچه‌ها و سراهاى جانبى آن اغلب به عصر صفوى - قاجار متعلق است.

بخش‌های وسیعی از بازار قم از جمله بازار کهنه در دوران صفویه و در پیرامون مسجد جامع بنا شده و تا پایان دوره قاجاریه بناهای دیگر به آن افزوده شد.

در دوران ناصرالدین شاه بازار قم رو به گسترش نهاد و بازارنو احداث شد و در دو سوی این راسته نو، بناها تازه‌ای مثل تیمچه بزرگ ساخته شد. در سال‌های نخست دوره پهلوی نیز بر مبنای ضرورت‌های تجاری موجود، بخش‌هایی به بازار نو افزوده گشت.

این بازار ابتدا به صورت خطی و به شکل یک پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه داشت.. درحال حاضر از بازار قدیم قم ، دو بخش بازار کهنه و بازار نو برجای مانده که هر کدام از این بازارها حدود یک کیلومتر طول دارند.

مساجد موجود در بازار قم عبارت اند از: مسجد مسگرها، مسجد ملا جعفر، مسجد امام حسین (ع)، و دو مسجد بدون نام دیگر در بازار نو و مسجد نجارها، مسجد رضویه، مسجد میدان کهنه (پامنار) و دو مسجد نمازخانه‌ای در بازار کهنه.بازار قدیمی قم

تیمچه بزرگ بازار قم در سمت شمال راسته بازار نو، یکی از سه تیمچه شهر قم است. این بنا از آثار ارزشمند هنر معماری دوران اسلامی ایران است که توسط هنرمند برجسته عصر ناصری، استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۳۰۱ قمری طراحی و اجرا شد.

بانی بنا مرحوم حاج سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم بود. دو تیمچه دیگر این بازار سال‌ها پیش هنگام احداث خیابان‌های جدید شهر قم از میان رفت، این دو تیمچه از تیمچه اصلی کوچک‌تر بودند و وجه تسمیه تیمچه بزرگ به همین امر باز می‌گردد.

تیمچه بزرگ قم در گذشته توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طی چند دوره، فعالیت‌هایی نظیر بازسازی‌هایی در گنبد، تزئینات زیر گنبد، کف‌سازی و همچنین سبک سازی و آجر فرش کردن پشت بام صورت گرفته است.

تیمچه بزرگ قم از نظر وسعت، هنر معماری و تزئینات، از جمله بنا‌ها‌ی منحصر به فرد به شمار می‌رود که این مکان متشکل از بنایی با دو طبقه بالا با ۱۲ غرفه دارای اُرسی‌های زیباست که بیشتر آن‌ها از بین رفته‌اند، بالای حجره‌ها در زوایا مقرنس گچی مشاهده می‌شود.

سقف تیمچه دارای سه چشمه است که قسمت وسط به دهانه ۱۵ متر و ارتفاع ۱۵ متر دارای دو پوشش است، طول این بخش ۲۸ متر و بدون ستون است، چشمه میانی با بلندی و دهانه ۱۵ متر دارای پوشش آجری ظریف و آراسته با مقرنس گچی در زوایا است.

گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است، در این پوشش‌ها همچنین روزنه‌هایی برای تأمین روشنایی داخل بنا در نظر گرفته شده است.

معماری زیبا و مجلل، تجارت تک کالایی آن، جایگاه طراز اول، و سکوت و آرامش از ویژگی‌های تیمچه بزرگ بازار قم است تیمچه با دو ورودی به راسته بازار نو راه می‌یابد.

تیمچه بزرگ بازار قم توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 1902 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

صف‌آرایی نویسندگان جهان علیه آمازون

همشهری آنلاین: حدود ۹۰۰ نویسنده بین‌المللی برای اعتراض به اقدامات زورگویانه‌ وب‌سایت معروف «آمازون» در کنار هم قرار گرفتند.

نظریه انتقادی از مکتب فرانکفورت تا مکتب پسامدرن در بازار کتاب

همشهری آنلاین: کتاب مجموعه‌ مقالات «نظریه انتقادی از مکتب فرانکفورت تا مکتب پسامدرن» اثر داگلاس کلنر با ترجمه محمدمهدی وحیدی توسط انتشارات سروش منتشر و راهی بازار نشر شده است.

نیروگاه برق غزه بمباران شد

همشهری آنلاین: مسوولان نیروگاه برق غزه روز سه شنبه اعلام کردند در پی بمباران این نیروگاه توسط ارتش رژیم صهیونیستی که شب گذشته به وقوع پیوست جریان برق آن به کلی قطع شد.

پخش دیدارهای استقلال و پرسپولیس از شبکه سه

همشهری آنلاین: دیدار راه آهن - استقلال تهران ، پنجشنبه (۹ مرداد ماه) از ساعت ۱۹:۴۰ به صورت زنده به روی آنتن شبکه سه قرار می‌گیرد.

طرابلس در آتش، لیبی در بحران

همشهری آنلاین: شعله‌های آتش همچنان از انبار ذخیره نفت و گاز طرابلس زبانه می‌کشد و باعث شده است تا بسیاری از ساکنان طرابلس خانه‌هایشان را ترک کرده و از پایتخت لیبی بگریزند.

واقعی یا غیر واقعی: انتقال جسد صدام به مکان نامعلوم

همشهری آنلاین: در حالی که برخی خبرها حاکی از این است که افراد مسلح وابسته به گروه موسوم به نقشبندیه، جسد صدام را از تکریت به محل نامعلومی منتقل کرده­‌اند، یکی از نزدیکان صدام گفت در قبر اوهیچ گونه نشانی در این خصوص دیده نمی­‌شود.

تلفات موج گرمای طاقت‌ فرسا در ژاپن

همشهری آنلاین: موج گرمای طاقت‌ فرسا در ژاپن تاکنون جان ۱۵ نفر را گرفته و ۸۵۸۰ نفر را راهی بیمارستان کرده که حال ۱۹۳ نفر از آنان وخیم است.

آشنایی با روش تهیه دسر خربزه

همشهری آنلاین: دسر خربزه را برای میهمانی‌های خاص از جمله میهمانی‌های افطاری می‌توانید تهیه کنید.

کتاب در راه: نواچین

همشهری آنلاین: کتاب ˝نواچین˝ که مجموعه‌ای از آثار مدرسان و نوازندگان سنتور است با گردآوری محمد خالقی در هفته‌های آتی به بازار می‌آید. مجموعه کتاب و سی‌دی "نواچین" به همت انتشارات موسیقی عارف وارد بازار خواهد شد.

مجموعه تصاویر فصل نهم سریال ۲۴

همشهری آنلاین-مهدی تهرانی: ۴ سال پس از اتمام فصل هشتم سریال پرمخاطب ۲۴؛ فصل نهم با نام "یک روز دیگر زنده بمان" از اردیبهشت سالجاری به روی آنتن رفت و پس از ۱۲ قسمت پخش؛ در تیرماه به پایان رسید.

آشنایی با روش تهیه یک وعده غذای سبک

همشهری آنلاین: این بار یک غذای قدیمی را به شما توصیه می‌کنیم که می‌تواند شما را از هجوم گرما محفوظ کند.

دونوازی گیتار کلاسیک در فرهنگسرای نیاوران

همشهری‌آنلاین: دوئت (دونوازی) گیتار کلاسیک با نوازندگی کیوان میرهادی و بابک ولی‌پور شنبه ۱۱ مرداد در سالن گوشه فرهنگسرای نیاوران اجرا می‌شود.

احکام نماز عید فطر

همشهری آنلاین: ماه مبارک رمضان به پایان می‌رسد و روزه‌داران و بندگان به پیشواز عید بندگی می‌روند و در اولین روز از ماه شوال، خود را آماده می‌کنند تا به شکرانه یک ماه بندگی و توفیق عبادت، نماز عید فطر را به جا آورند.

تلاش فوری و موثر کشورهای اسلامی برای کمک به مردم مظلوم غزه

همشهری آنلاین: رییس‌جمهوری کشورمان در گفت‌وگوی تلفنی با رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه، بر ضرورت تلاش فوری و همکاری جدی کشورهای اسلامی برای کمک موثر به مردم غزه، توقف فوری حملات رژیم صهیونیستی و رفع حصر غزه تاکید کرد.

تیترهای اول روزنامه‌های ۶ مرداد ایران

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیترهای یک ۱۵ روزنامه صبح ایران در ششمین روز از مرداد ۱۳۹۳:

تیترهای اول هفت روزنامه‌های ورزشی ایران در روز ۶ مرداد

همشهری آنلاین: یترهای اول هفت روزنامه‌های ورزشی ایران در روز ۶ مرداد سال ۹۳ به شرح زیر است:

اینستاگرام ضربه‌ای مرگبار به فتوژورنالیسم بود

همشهری آنلاین: مینو عطابخشی از خبرگزاری شفقنا با دکتر یونس شکرخواه سردبیر همشهری آنلاین گفتگویی انجام داده است درباره اینستاگرام که در پی‌ می‌آید: