سه شنبه 31 تیر 1393 | به روز شده: 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 10 اسفند 1390 - 17:17:55 | کد مطلب: 162152 چاپ

آشنایی با بازار قدیمی قم

سفر > گردشگری - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار قدیمی قم با مجموعه‌ای متشکل از راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه در بافت قدیمی این شهر قرار دارد

این مجموعه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی شهرستان و همچنین استان قم است، شامل دو راسته سر پوشیده با پوشش گنبدی است. سرپوشیده بودن بازار از یک سو به سنت معماری بازار باز می‌گردد و از سوی دیگر به خاطر گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان و ناشی از هوای کویری قم است.

تهویه و نور رسانی بازار از طریق دریچه‌هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده صورت می‌گیرد. این دریچه‌ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل نمایان هستند. ترکیب نوری که از سقف می‌تابد و حجم گنبدی سقف، فضایی دلنشین به وجود می‌آورد.

مصالح ساختمانی مورد استفاده در بازار قم با توجه به امکانات محیطی از خشت، آجر، گل وسنگ فراهم آمده است. علاوه بر بخش سرپوشیده، بازار قم دارای سراهایی نیز است. این سراها در حقیقت همان کاروانسراهای دیروز هستند و شمار و وسعت آنها نشان دهنده اهمیت اقتصادی آنها است.

برخى از بناهاى مجموعه بازار نیز قدمت سلجوقى - ایلخانى دارد و با استامپ‌هاى گچى این عصر زینت یافته‌اند. قدمت و استخوان‌بندى بازار کهنه و بناهاى همجوار راسته مذکور به پیش از عصر صفوى مربوط است، لیکن بافت معمارى راسته بازار نو و تیمچه‌ها و سراهاى جانبى آن اغلب به عصر صفوى - قاجار متعلق است.

بخش‌های وسیعی از بازار قم از جمله بازار کهنه در دوران صفویه و در پیرامون مسجد جامع بنا شده و تا پایان دوره قاجاریه بناهای دیگر به آن افزوده شد.

در دوران ناصرالدین شاه بازار قم رو به گسترش نهاد و بازارنو احداث شد و در دو سوی این راسته نو، بناها تازه‌ای مثل تیمچه بزرگ ساخته شد. در سال‌های نخست دوره پهلوی نیز بر مبنای ضرورت‌های تجاری موجود، بخش‌هایی به بازار نو افزوده گشت.

این بازار ابتدا به صورت خطی و به شکل یک پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه داشت.. درحال حاضر از بازار قدیم قم ، دو بخش بازار کهنه و بازار نو برجای مانده که هر کدام از این بازارها حدود یک کیلومتر طول دارند.

مساجد موجود در بازار قم عبارت اند از: مسجد مسگرها، مسجد ملا جعفر، مسجد امام حسین (ع)، و دو مسجد بدون نام دیگر در بازار نو و مسجد نجارها، مسجد رضویه، مسجد میدان کهنه (پامنار) و دو مسجد نمازخانه‌ای در بازار کهنه.بازار قدیمی قم

تیمچه بزرگ بازار قم در سمت شمال راسته بازار نو، یکی از سه تیمچه شهر قم است. این بنا از آثار ارزشمند هنر معماری دوران اسلامی ایران است که توسط هنرمند برجسته عصر ناصری، استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۳۰۱ قمری طراحی و اجرا شد.

بانی بنا مرحوم حاج سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم بود. دو تیمچه دیگر این بازار سال‌ها پیش هنگام احداث خیابان‌های جدید شهر قم از میان رفت، این دو تیمچه از تیمچه اصلی کوچک‌تر بودند و وجه تسمیه تیمچه بزرگ به همین امر باز می‌گردد.

تیمچه بزرگ قم در گذشته توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طی چند دوره، فعالیت‌هایی نظیر بازسازی‌هایی در گنبد، تزئینات زیر گنبد، کف‌سازی و همچنین سبک سازی و آجر فرش کردن پشت بام صورت گرفته است.

تیمچه بزرگ قم از نظر وسعت، هنر معماری و تزئینات، از جمله بنا‌ها‌ی منحصر به فرد به شمار می‌رود که این مکان متشکل از بنایی با دو طبقه بالا با ۱۲ غرفه دارای اُرسی‌های زیباست که بیشتر آن‌ها از بین رفته‌اند، بالای حجره‌ها در زوایا مقرنس گچی مشاهده می‌شود.

سقف تیمچه دارای سه چشمه است که قسمت وسط به دهانه ۱۵ متر و ارتفاع ۱۵ متر دارای دو پوشش است، طول این بخش ۲۸ متر و بدون ستون است، چشمه میانی با بلندی و دهانه ۱۵ متر دارای پوشش آجری ظریف و آراسته با مقرنس گچی در زوایا است.

گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است، در این پوشش‌ها همچنین روزنه‌هایی برای تأمین روشنایی داخل بنا در نظر گرفته شده است.

معماری زیبا و مجلل، تجارت تک کالایی آن، جایگاه طراز اول، و سکوت و آرامش از ویژگی‌های تیمچه بزرگ بازار قم است تیمچه با دو ورودی به راسته بازار نو راه می‌یابد.

تیمچه بزرگ بازار قم توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 1902 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ۳۱ تیر

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران:

خبر اول روزنامه‌های ورزشی ۳۱ تیر

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به قرار زیر است:

ایثارگران بدانند؛ اصلاح قانون جامع خدمات‌رسانی(۲)

در ماده(۴) اصلاحیه پیشنهادی فرزندان، والدین و همسران جانبازان ۷۰درصد و بالاتر به عنوان خانواده شاهد شناخته شده‌اند، موضوعی که از تاریخ تصویب قانون جامع در حال پیگیری و در جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز به تایید رسیده بود.

تیم منتخب ایران ۵ مدال طلا، نقره و برنز به دست آورد

همشهری آنلاین: اعضای تیم منتخب کشتی آزاد کشورمان پس از کسب پنج مدال طلا، نقره و برنز در جام بین‌المللی سرکسیان ارمنستان، ظهر روز دوشنبه (۳۰ تیر) به کشور باز گشتند.

بزرگترین صحنه نمایش ایران در بوستان ولایت

همشهری آنلاین: "شبی در کهکشان ها؛ از تهران به اعماق تاریخ سفر کنید" عنوان بزرگترین برنامه هنر نمایشی ایران است که به مدت یک ماه در صحنه ای به وسعت ۲ هزار متر در بوستان ولایت برگزار می‌شود.

مهدی فخیم‌زاده زندگینامه‌اش را نوشت

همشهری آنلاین: کتاب زندگینامه مهدی فخیم زاده با عنوان «سینما و من» به قلم این کارگردان و بازیگر سینمای ایران منتشر شد.

۷ مدال رنگارنگ تیم شیتوریو در مسابقات بین‌المللی تایلند

همشهری آنلاین: تیم شیتوریو کاراته دو ایران (هواپیمایی ماهان) مسابقات بین المللی تایلند را با ۳ طلا، ۱ نقره و ۳ برنز به پایان رساند.

تجلیل از موذنین کوچک در آیین گل واژه گلدسته ها

همشهری آنلاین: معاونت امور اجتماعی و فرهنگی منطقه ۹ و فرهنگسرای رویش به مناسبت ماه مبارک رمضان و با هدف ترغیب و تشویق کودکان و نوجوانان به مشارکت در انجام فرایض دینی از موذنین و مکبرین نونهال و نوجوان محله در ویژه برنامه گل واژه گلدسته ها تجلیل می‌کند.

مجوز مجلس به محکومان مالی برای سفر خارجی ضروری

همشهری آنلاین: نمایندگان مجلس شورای اسلامی در بررسی ایرادات لایحه نحوه اجرای محکومیت های مالی که از سوی شورای نگهبان اعاده شده است، مقرر کردند که دادگاه موقتا به محکوم علیه برای سفرهای درمانی ضروری و یا سفرهای واجب که وجوب آن ثابت شده، اجازه خروج از کشور دهند.

سونی در بازاری پررقیب فیلم بعدی ساندرا بولاک را می‌سازد

همشهری آنلاین: تیت تیلور مسئولیت کارگردانی پروژه ای را بر عهده گرفته که با حضور ساندرا بولاک و درباره صعود و سقوط براونی وایز مدیر اجرایی بازاریابی ظروف تاپرور در کمپانی سونی ساخته می‌شود.

بهبود گردش خون با مصرف چند ماده غذایی

همشهری آنلاین: اگر خون به درستی در رگ‌ها جریان نداشته باشد مشکلاتی مانند پاهای متورم، ورم قوزک پا، گرفتگی عضلات در شب، بی‌طاقتی و غیره در فرد دیده می‌شود؛ اما می‌توان با رعایت نکات تغذیه‌ای جریان خون را بهتر کرد و از این قبیل مشکلات خلاص شد.

ایران میزبان مسابقات اتومبیلرانی فرمول E

همشهری آنلاین: در صورت تائید نهایی، برای اولین بار مسابفات فرمول E در تهران برگزار خواهد شد.

غزه چگونه جهان را زیرورو کرد

در جهان درهم‌تنیده امروز، هیچ رویدادی بدون بازتاب نمی‌ماند. بهترین نمونه اثبات‌کننده این گزاره، بازتاب جهانی تحولات غزه است.

راندن مادر به‌خاطر چهره

هانگژو: زن ۶۳ساله چینی از روستای محل زندگی‌اش به سمت شهر پسرش مسافرت کرد تا نوه تازه متولد شده‌اش را ببیند اما پسرش به او گفت: نمی‌خواهم همسر و بچه‌ام چهره تو را ببینند.

ادامه کشتار در غزه، رایزنی برای آتش‌بس در قاهره

حتی پزشکان و خبرنگارانی که آموزش دیده‌اند تا احساس‌شان را برای هنگام کار کنترل کنند هم دیگر تاب دیدن تن‌های پاره‌پاره و جسدهای بی‌سر کشته‌های غزه را ندارند؛ قتل عام طی ۲روز گذشته در شرق غزه از سوی رژیم صهیونیستی به حدی وحشتناک بوده که حتی سیل‌اشک امان خبرنگاران و پزشکان حاضر در غزه را هم بریده است.

پیرزن همسایه قربانی ۲ برادر شیشه‌ای

۲ برادر در جست‌وجوی محلی برای مصرف شیشه، قدم به خانه همسایه گذاشتند اما وقتی پیرزن همسایه متوجه حضورشان شد، دست به جنایتی خونین زدند.

پرداخت ۲۵درصد وام به بخش کشاورزی

بانک مرکزی در بخشنامه جدیدی ابلاغ کرد که حداقل ۲۵درصد تسهیلات اعطایی تمامی بانک‌های دولتی و بانک‌های غیردولتی که حداقل ۴۰درصد سهام آن متعلق به دولت است، با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی ذیربط به بخش آب و کشاورزی اختصاص یابد.

نویزهای مغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان تهران

زهرا رفیعی: سازمان هواشناسی گزارش خود را در مورد طوفان خرداد‌ماه امسال ارائه کرد و در این گزارش نویز‌های الکترومغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان محلی تهران اعلام شد.