پنج شنبه 6 شهریور 1393 | به روز شده: 16 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 10 اسفند 1390 - 17:17:55 | کد مطلب: 162152 چاپ

آشنایی با بازار قدیمی قم

سفر > گردشگری - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار قدیمی قم با مجموعه‌ای متشکل از راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه در بافت قدیمی این شهر قرار دارد

این مجموعه که از جمله آثار تاریخی و دیدنی شهرستان و همچنین استان قم است، شامل دو راسته سر پوشیده با پوشش گنبدی است. سرپوشیده بودن بازار از یک سو به سنت معماری بازار باز می‌گردد و از سوی دیگر به خاطر گرمای شدید تابستان و سرمای شدید زمستان و ناشی از هوای کویری قم است.

تهویه و نور رسانی بازار از طریق دریچه‌هایی که در پوشش گنبدی آن تعبیه شده صورت می‌گیرد. این دریچه‌ها در بالای گنبد به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند و به شکل نمایان هستند. ترکیب نوری که از سقف می‌تابد و حجم گنبدی سقف، فضایی دلنشین به وجود می‌آورد.

مصالح ساختمانی مورد استفاده در بازار قم با توجه به امکانات محیطی از خشت، آجر، گل وسنگ فراهم آمده است. علاوه بر بخش سرپوشیده، بازار قم دارای سراهایی نیز است. این سراها در حقیقت همان کاروانسراهای دیروز هستند و شمار و وسعت آنها نشان دهنده اهمیت اقتصادی آنها است.

برخى از بناهاى مجموعه بازار نیز قدمت سلجوقى - ایلخانى دارد و با استامپ‌هاى گچى این عصر زینت یافته‌اند. قدمت و استخوان‌بندى بازار کهنه و بناهاى همجوار راسته مذکور به پیش از عصر صفوى مربوط است، لیکن بافت معمارى راسته بازار نو و تیمچه‌ها و سراهاى جانبى آن اغلب به عصر صفوى - قاجار متعلق است.

بخش‌های وسیعی از بازار قم از جمله بازار کهنه در دوران صفویه و در پیرامون مسجد جامع بنا شده و تا پایان دوره قاجاریه بناهای دیگر به آن افزوده شد.

در دوران ناصرالدین شاه بازار قم رو به گسترش نهاد و بازارنو احداث شد و در دو سوی این راسته نو، بناها تازه‌ای مثل تیمچه بزرگ ساخته شد. در سال‌های نخست دوره پهلوی نیز بر مبنای ضرورت‌های تجاری موجود، بخش‌هایی به بازار نو افزوده گشت.

این بازار ابتدا به صورت خطی و به شکل یک پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه داشت.. درحال حاضر از بازار قدیم قم ، دو بخش بازار کهنه و بازار نو برجای مانده که هر کدام از این بازارها حدود یک کیلومتر طول دارند.

مساجد موجود در بازار قم عبارت اند از: مسجد مسگرها، مسجد ملا جعفر، مسجد امام حسین (ع)، و دو مسجد بدون نام دیگر در بازار نو و مسجد نجارها، مسجد رضویه، مسجد میدان کهنه (پامنار) و دو مسجد نمازخانه‌ای در بازار کهنه.بازار قدیمی قم

تیمچه بزرگ بازار قم در سمت شمال راسته بازار نو، یکی از سه تیمچه شهر قم است. این بنا از آثار ارزشمند هنر معماری دوران اسلامی ایران است که توسط هنرمند برجسته عصر ناصری، استاد حسن قمی مشهور به معمارباشی در سال ۱۳۰۱ قمری طراحی و اجرا شد.

بانی بنا مرحوم حاج سید محمود طباطبایی تاجر بزرگ قم بود. دو تیمچه دیگر این بازار سال‌ها پیش هنگام احداث خیابان‌های جدید شهر قم از میان رفت، این دو تیمچه از تیمچه اصلی کوچک‌تر بودند و وجه تسمیه تیمچه بزرگ به همین امر باز می‌گردد.

تیمچه بزرگ قم در گذشته توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طی چند دوره، فعالیت‌هایی نظیر بازسازی‌هایی در گنبد، تزئینات زیر گنبد، کف‌سازی و همچنین سبک سازی و آجر فرش کردن پشت بام صورت گرفته است.

تیمچه بزرگ قم از نظر وسعت، هنر معماری و تزئینات، از جمله بنا‌ها‌ی منحصر به فرد به شمار می‌رود که این مکان متشکل از بنایی با دو طبقه بالا با ۱۲ غرفه دارای اُرسی‌های زیباست که بیشتر آن‌ها از بین رفته‌اند، بالای حجره‌ها در زوایا مقرنس گچی مشاهده می‌شود.

سقف تیمچه دارای سه چشمه است که قسمت وسط به دهانه ۱۵ متر و ارتفاع ۱۵ متر دارای دو پوشش است، طول این بخش ۲۸ متر و بدون ستون است، چشمه میانی با بلندی و دهانه ۱۵ متر دارای پوشش آجری ظریف و آراسته با مقرنس گچی در زوایا است.

گنبد از نوع عرق چینی و پوشش زیر آن شمسه کاری با اسلوب رسمی بندی و یزدی بندی است، در این پوشش‌ها همچنین روزنه‌هایی برای تأمین روشنایی داخل بنا در نظر گرفته شده است.

معماری زیبا و مجلل، تجارت تک کالایی آن، جایگاه طراز اول، و سکوت و آرامش از ویژگی‌های تیمچه بزرگ بازار قم است تیمچه با دو ورودی به راسته بازار نو راه می‌یابد.

تیمچه بزرگ بازار قم توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 1902 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

رزمایش بسیجیان کوی‌های سازمانی قرارگاه پدافند هوایی

همشهری آنلاین: رزمایش بسیجیان کوی های سازمانی گروه پدافند هوایی امروز با حضور امیر سرتیپ فرزاد اسماعیلی فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) و مقامات لشکری و کشوری با هدف مردمی کردن دفاع در سواحل دریای خزر به مدت یک روز برگزار شد.

افزایش نقاط گسترش پدافند هوایی از ۳۶۰۰ نقطه به ۵۰۰۰ نقطه در آینده نزدیک

همشهری آنلاین: امیر سرتیپ فرزاد اسماعیلی فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) از افزایش نقاط گسترش پدافندی از ۳۶۰۰ نقطه به ۵۰۰۰ نقطه در آینده نزدیک خبر داد.

پرونده کودک‌آزاری و استعفای رئیس شورای شهر در انگلیس

روترهام در ۲۵۰ کیلومتری پایتخت انگلیس شاید برای خیلی‌ها در جهان شهر شناخته شده‌ای نباشد اما با افشای ۱۴۰۰مورد آزار و اذیت کودکان در این شهر و بحران سیاسی متعاقب آن احتمالاً نام این شهر به این زودی‌ها فراموش نخواهد شد.

کاهش ۲ درصدی نرخ تورم در مرداد

نرخ تورم همچنان با شتاب روبه کاهش است.

نرخ تسهیلات بخش کشاورزی به ۱۷ درصدکاهش یافت

با تصویب هیأت وزیران از نرخ سود تسهیلات پرداختی به بخش کشاورزی با کاهش ۵ درصدی از ۲۲ به ۱۷ درصد رسید.

اندر احوالات رابطه خشت مالی و نویسندگی

همشهری آنلاین: متن زیر، سخنرانی استاد سید فرید قاسمی با موضوع مشکلات اهالی فرهنگ که در آیین رونمایی از کتاب «اقتصاد، فرهنگ و هنر» در حضور وزیر ارشاد و پیشکسوتان فرهنگی قرائت شد.

گول این پیامک را نخورید: میلیونر شو

همشهری آنلاین: رئیس پلیس فتای خراسان شمالی با توجه به افزایش کلاهبرداری پیامکی «میلیونر شو» به شهروندان هشدار داد. ارسال پیامک جعلی از جرائمی است که در فضای مجازی باب شده و مبالغ بسیاری از این طریق کلاهبرداری می‌شود.

تفاهم نامه دانشگاه آزاد جلفا با کانازاوای ژاپن

همشهری آنلاین: تفاهم نامه همکاری به منظور گسترش فعالیت‌های علمی، تحقیقاتی و پژوهشی میان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین‌المللی جلفا با دانشگاه کانازاوای ژاپن منعقد شد.

گذرنامه فلسطینی با پرتره‌ای خونین‌

غزه> عکس گذرنامه کودک فلسطینی که صورت مجروح او را نشان می‌دهد احساسات کاربر‌های شبکه‌های اجتماعی را در فضای اینترنت برانگیخت.

اخطار برای ۹۰ درصد دکل‌های مخابراتی پایتخت

شورای شهر تهران در جلسه علنی این هفته خود به موضوع مهم دکل‌های مخابراتی پرداخت.

حضور کیمیایی، عقیلی، گلچین و پوراحمد در کنسرت مختاباد و گروه رودکی

همشهری‌آنلاین: کنسرت سید عبدالحسین مختاباد،آهنگساز و خواننده شهیر با گروه رودکی در برج میلاد، که به نفع مردم غزه و در روزهای ۲ و ۳ شهریور برگزار شده بود،‌با استقبال خوب شهروندان روبرو شد.

ارتباط بوی بدن با تغذیه

همشهری آنلاین: بوی بدن طبیعی است ولی گاهی ممکن است این بو ناخوشایند باشد. برخی مواد غذایی در افزایش و کاهش این بو موثرند که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.

اروپا در انتظار نتیجه مذاکرات پوتین و پوروشنکو

درحالی‌که تنش میان روسیه و دولت اوکراین در میدان جنگ شرق این کشور و رویارویی دیپلماتیک و تجاری میان روسیه با غرب بر سر اوکراین، هر روز شدید‌تر می‌شود، ولادیمیر پوتین مذاکره با رئیس‌جمهور اوکراین را آغاز کرد.

عکس روز: آب یخ روی سر وزیر

همشهری آنلاین: یک سطل آب یخ روی سر لیلا دی لیما، وزیر دادگستری فیلیپین، در زمان استراحت در روز سه‌شنبه ۲۶ آگوست (۴ شهریور) در ساختمان وزارت دادگستری در مانیل خالی می‌شود.

نمایشگاه "باز باران"، حمایت از تولید ایرانی، تخفیف‌های ویژه به شهروندان

همشهری آنلاین: مدیر عامل نشر شهر با بیان اینکه حمایت از تولیدکنندگان ایرانی از مهم‌ترین اهداف برگزاری نمایشگاه "باز باران" است ، از ارائه تخفیف های ویژه به شهروندان خبر داد.