شنبه 29 آذر 1393 | به روز شده: 38 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 26 آذر 1390 - 18:16:51 | کد مطلب: 154064 چاپ

آشنایی با جنگل‌های ارسباران - آذربایجان شرقی

محیط زیست > منابع‌ طبیعی - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
منطقه ارسباران یا قره‌داغ ناحیه‌ای کوهستانی - جنگلی است که در شمال استان آذربایجان شرقی و جنوب رودخانه ارس واقع شده‌است

ارسباران عنوان جدیدی است و در گذشته به آن ناحیه قره‌داغ یا قراجه‌داغ می‌گفتند. ساکنان دشت مغان و اطراف مشکین‌شهر و تقریباً همه افراد بومی منطقه هنوز هم این لفظ را به کار می‌برند.

این منطقه از شمال به رود مرزی ارس، از جنوب به ارتفاعات شهرستان‌های تبریز و سراب، از شرق با استان اردبیل و از غرب به شهرستان‌های جلفا و مرند محدود می‌شود.

دسن

پرونده‌ها:

more  تخریب ارسباران و مسئولانی که دیر نگران می‌شوند / زنگ خطر برای ارسباران / ارسباران در حسرت دیروز / کارخانه‌ای که جنگل‌های ارسباران را نابود می‌کندارسباران بیستمین پارک ملی کشور / تخریب هزار هکتار ذخیره‌گاه زیستکره ارسباران

دسن

منطقه جنگلی ارسباران در گذشته نه چندان دور دارای وسعت چشم‌گیری بوده که به علت قطع یکسره جنگل برای تامین ذغال وسعت زیادی از این جنگل از بین رفته است.

وسعت جنگل‌های ارسباران 164000 هکتار بوده که از این وسعت 148000 هکتار ار آن به عنوان جنگل حمایتی و حفاظتی گزارش شده است.

گونه‌های گیاهی ارسباران شامل؛ بلوط اوری، بلوط سفید، ممرز، کرب، کرکو، کیکم، سرخدار، بارانک، گیلاس وحشی، آردوج، بنه، تیس، ملچ، اوجا، ذغال اخته، قره غات، ال، پر و ... است. میانگین بارندگی در جنگل‌های ارسباران حدود 300 تا 450 میلی‌متر گزارش شده است.

ارسباران به دلیل شرایط اقلیمی خاص آب و هوایی، دارای 1072 گونه گیاهی و 97 گونه چوبی گزارش شده است که این منطقه حفاظت شده با 78560 هکتار که حدود 56 درصد این ناحیه را شامل می‌شود و جزء یکی از 9 ذخیره‌گاه بیوسفر ایران است.

ارسباران از نظر تنوع زیستی بسیار متنوع بوده و یگانه زیستگاه یکی از نادرترین پرندگان دنیا به نام سیاه خروس است.

از دیگر گونه‌های جانوری می‌توان به خرس قهوه‌ای، پلنگ، سیاه گوش، گراز، شوکا، کل و بز، کبک دری، کبک چیل، قرقاول و... اشاره کرد.

جنگل‌های ارسباران با 164 هزار هکتار وسعت در محدوده کوه های قره داغ و رودخانه ارس قرار گرفته است. ارسباران منطقه وسیعی است که دارای 900 هزار هکتار وسعت بوده و از دو بخش ارسباران شمالی و جنوبی تشکیل می‌شود.

جنگل‌های ارسباران از نظرجغرافیایی به اتفاق جنگل‌های خزری در زمره منطقه هیرکانی قرار می‌گیرد و شباهت زیادی به جنگل‌های خزری و جنگل‌های کناره دریای سیاه دارد با این تفاوت که به جای درختان راش و توسکای جنگل‌های شمال کشور و درختان کاج حاشیه دریای سیاه، درختان بلوط و ممرز در جنگل‌های ارسباران روییده است.

منطقه ارسباران با طبیعت زیبا و چشم اندازهای دلنشین و وجود اماکن و ابنیه تاریخی مختلف، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر نیز دارد.

گیاهان دارویی موجود در این منطقه با ارزش قابل توجه، به عنوان یکی دیگر از محورهای توسعه منطقه می تواند از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد.

در بیشتر نقاط غربی و شمالی در اطراف دهات وایقان، وینق، آئینه‌لو، حسن‌آباد و دیزمار جنگل‌های کم‌نظیری وجود دارد که به جنگل ارسبارانی مشهور می‌باشد.

در منطقه‌ حفاظت شده ارسباران ‪ ۲۱۵‬گونه پرنده،‪ ۲۹‬گونه خزنده، پنج گونه دوزیست،‪ ۴۸‬گونه پستاندار و‪ ۱۷‬گونه ماهی شناخته شده است.

منطقه ارسباران در سایه وجود زیستگاه‌های غنی یاد شده، زیستگاه پستانداران بزرگ نظیر کل و بز، گراز، خرس قهوه‌ای، گرگ، سیاه‌گوش و پلنگ می‌باشد.

این منطقه یکی از سحرانگیزترین مناطق کشور و جلوه‌گاه شکوه طبیعت در ایران می‌باشد. کوه‌های صعب‌العبور و سر به فلک کشیده این منطقه، سال‌های متمادی بافت طبیعی خود را از انواع حوادث طبیعی و مصنوعی حفظ کرده و چهره زیبا و استوارش را به صورت طبیعی حفظ کرده است.

اکوسیستم این جنگل دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که مجموعه ای از عناصر هیرکانی و قفقازی و خصوصیات دیگر مناطق گیاهی کشور را در خود جای داده است.

افزون بر تنوع عظیم گیاهی، عمده‌ترین گونه‌های پستانداران و پرندگان حمایت شده کمیاب را در چتر حمایت خود دارد. توده‌های کوهستانی آرارات در مناطق شمالی آذربایجان شرقی، نفوذ گسترده‌ای داشته و قوچ و میش از شاخص‌ترین حیوانات این مجموعه است.

در این میان زیستگاه‌های ییلاقی و قشلاقی تپه ماهوری «کیامکی»، ییلاق «قره چی» و مناطق صخره‌ای و صعب العبور کنتال، مأمن طبیعی انواع گونه‌های جانوری مانند: کل، بز وحشی، پلنگ و سیاه گوش است. منطقه حفاظت شده ارسباران، از نظر تنوع گونه‌ای جانوری در سطح جهان کم نظیر است.

درختان این جنگل پهن برگ و مخلوط به چیزی بین حالت نم پسند جنگل‌های شمال و نیمه خشکی پسند استپ‌ها و جنگل‌های زاگرس می‌باشد. نمونه درختان آن کرب، داغداغان، زبان گنجشک، اوری، سماق، بلوط، گیلاس وحشی، افراه و غیره است. ناحیه جنگلی ارسباران با داشتن 8 درصد از سطح کل کشور بیش از 10 درصد گونه‌های گیاهی را داراست.

جنگل‌های ارسباران یک منطقه حفاظتی است و یونسکو آن را به عنوان منطقه‌ای حفاظتی و ذخیره‌گاه بیوسفر (ژنتیکی) در کره زمین معرفی کرده است.

ارسباران صرف نظر از جاذبه‌های شکارگاهی، اقتصادی، اجتماعی‌ و فرهنگی به دلیل وجود گونه‌های گیاهی و جانوری کمیاب، چشم‌اندازهای بکر و وسیع و شکنندگی و آسیب‌پذیری بالای خود در سال‌های ‪ ۱۳۵۰‬و ‪ ۱۳۵۲‬شمسی ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده تحت حفاظت و نظارت اعلام شد.

انتخاب سردبیر

روند رو به رشد قیمت سکه در بازار معاملات آتی

همزمان با افزایش قیمت دلار و سکه، قیمت هر سکه براساس بازار معاملات قرارداد‌های آتی در بورس کالا به مرز یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسید، تحلیل هشدار برانگیز کارشناسان بر این محور استوار است که علت این موضوع پیش‌بینی افزایش قیمت دلار در آینده است.

رفع ابهام درباره یک نگرانی شایع زنانه

بیشتر کیست‌ها هیچ نشانه‌ای ندارند و خانمی که کیست دارد ممکن است تا چکاپ بعدی خود نزد متخصص زنان متوجه وجود کیست در بدنش نشود. در اصل کیست تا خیلی بزرگ یا پاره نشود یا نچرخد، هیچ علامتی را نشان نمی‌دهد.

معمار حباب نمی‌سازد

همشهری‌آنلاین: ریخ شاهد آرزوهای پادشاهانی بوده که در هوس داشتن باغ‌های معلق ارم و بهشت شداد بناهایی ساخته‌اند و هنر معماری توانسته آرزوها و توهماتی اینچنین را به عالم واقع بکشاند.

تأخیر اتحادیه نانوایان در ابلاغ مصوبه کاهش قیمت نان

با وجود مصوبه ۲۳ آذر‌ماه کارگروه تنظیم بازار برای قیمت نان با اصلاح نرخ و وزن، ابلاغ نشدن بموقع این مصوبه توسط اتحادیه نانوایان تهران به نانوایی‌ها موجب تداوم گرانفروشی انواع نان سنتی در تهران و شمیرانات با اعمال نرخ‌های قبلی‌شد.

روز بعد از پایان جنگ سرد میان آمریکا و کوبا

نیلوفر قدیری: عصر روز چهارشنبه وقتی کوبا یک زندانی آمریکایی را بعد از ۵ سال آزاد کرد، هیچ‌کس به غیر از باراک اوباما و رائول کاسترو در واشنگتن و هاوانا، نمی‌دانست که این آزادی قرار است پیش‌خبر پایان نیم قرن جنگ سرد میان آمریکا و کوبا و عادی‌سازی‌ روابط دوطرف باشد.

آشپزی پاییزی

سمیرا نعمتیان: یک غذای ویژه برای شب یلدا و مناسب شب‌های سرد

می دونی؟! خدا هم قهرش می‌گیره

یکتا فراهانی: صدای بسته شدن در، مثل پتک توی سرش کوبیده می‌شود؛ این چندمین بار است که تا دعوایشان می‌شود قهر می‌کند و از خانه بیرون می‌رود. حالا باید چکار کند؟

شما کدام گلدان را انتخاب می‌کنید؟

فاطمه محمدی‌فاضل: ممکن است زیبایی یک ظرف قدیمی شما را برای کاشتن گل و گیاه در داخل آن وسوسه کند اما اگر می‌خواهید این وسوسه هیجان‌انگیز نتیجه موفقی هم در‌پی داشته باشد، پیشنهاد می‌کنیم آشنایی با گلدان‌های زیر و درنظر گرفتن گلدان مناسب برای هر گیاه را در تصمیمات خود لحاظ کنید و ضمن استفاده از آنها در آپارتمان، بالکن، پشت‌بام یا حیاط خانه خود، از داشتن فضایی سبز و زیبا لذت ببرید.

دور جدید تحریم‌های غرب علیه روسیه

درحالی‌که ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه در آخرین نشست خبری خود در سال‌جاری میلادی اعلام کرد که کشورش ظرف ۲ سال می‌تواند از زیر بار تحریم‌های غرب بیرون‌آید و مشکلات اقتصادی خود را حل کند اتحادیه اروپا و آمریکا گام‌های جدیدی برای فشار بیشتر بر مسکو برداشته‌اند تا جنگ سرد جدید دوطرف شدید‌تر از گذشته شود.

دوباره خبر درگذشت، دوباره تکذیب

همشهری آنلاین: خبر درگذشت محمدعلی کشاورز در شبکه‌های اجتماعی بازهم پیچیده است.اما پرستار شخصی محمدعلی کشاورز دوباره این خبر را تکذیب کرد. این ماجرای چندین باره رسانه‌هاست.

یارانه نقدی ۴ساله شد ؛ تداوم نابرابری

علیرضا سلطانی: ۴ سال از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها گذشت. ۲۸آذرماه سال۸۹، رئیس‌جمهور وقت در یک برنامه تلویزیونی فرمان انقلاب بزرگ اقتصادی را صادر کرد؛ فرمانی که قرار بود اقتصاد ایران را در مسیر درست قرار دهد و دست‌اندازهای بزرگ را از سر راه آن بردارد اما این اتفاق نه‌تنها صورت نگرفت بلکه دست‌اندازی بر دست‌اندازهای گذشته اضافه شد و به اعتقاد بسیاری کارشناسان، اقتصاد ایران از چاله به چاه افتاد.

۵۳ نفر قربانی سوءمصرف الکل در ۷ ماه

همشهری آنلاین: مسئول امور آزمایشگاه‌های سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: ۵۳ تن به دلیل سوء مصرف الکل طی هفت ماه اخیر جان خود را از دست دادند.

توافق سران اتحادیه اروپا برسر برنامه سرمایه گذاری

همشهری آنلاین: نشست رهبران اتحادیه اروپا در بروکسل، پایتخت بلژیک پنجشنبه و یک روز زودتر از آنچه انتظار می رفت با توافق برسر برنامه سرمایه گذاری پایان یافت.

رای مثبت سازمان ملل به قطعنامه حق مردم فلسطین در تعیین سرنوشت خود

همشهری آنلاین: مجمع عمومی سازمان ملل با اکثریت آراء پیش‌نویس قطعنامه‌ای با عنوان حق مردم فلسطین در تعیین سرنوشت‌ خود را تصویب کرد که این اقدام در پی رای مثبت ۱۸۰ کشور به این پیش‌نویس صورت گرفت.

کشف جسد ۸ کودک در خانه ای در استرالیا

همشهری آنلاین: پلیس شهر کنز در ایالت کوئینزلند در شمال استرالیا از کشف جسد ۸ کودک در یک خانه خبر داده است.

گزارش یک تشکیلات حقوق بشری از جنایات داعش علیه اهالی یک روستا در سوریه

همشهری آنلاین: یک تشکیلات حقوق بشری سوری نسبت به کشته شدن دستکم ۱۰۰۰ تن از اهالی یک روستا در سوریه تحت کنترل داعش بر اثر اصابت گلوله اظهار نگرانی کرد.

۷۸ درصد تردد زائران حسینی از مرز مهران انجام شد/ کاهش ۷.۵ درصد تلفات سوانح رانندگی در یک سال اخیر

همشهری آنلاین: اسکندر مومنی رئیس پلیس راهور ناجا با اشاره به افزایش ۱۰ درصدی تردد در جاده‌های کشور در یک سال اخیر گفت: حجم تلفات جاده‌ای اما کاهش ۷.۵ درصدی داشته است.

روغن نارگیل: مقید یا مضر؟

همشهری آنلاین: پژوهشگران تا همین چندی پیش مصرف روغن نارگیل را به عنوان یک غذای به ظاهر گیاهی اما واجد درصد بالایی از چربی‌های اشباع‌شده را منع می‌کردند. اکنون اما همین فراورده غذایی به عنوان یک ابرغذای جدید جذاب دوباره سروکله‌اش پیدا شده است.