سه شنبه 11 فروردین 1394 | به روز شده: 1 ساعت و 18 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 26 آذر 1390 - 19:16:51 | کد مطلب: 154064 چاپ

آشنایی با جنگل‌های ارسباران - آذربایجان شرقی

محیط زیست > منابع‌ طبیعی - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
منطقه ارسباران یا قره‌داغ ناحیه‌ای کوهستانی - جنگلی است که در شمال استان آذربایجان شرقی و جنوب رودخانه ارس واقع شده‌است

ارسباران عنوان جدیدی است و در گذشته به آن ناحیه قره‌داغ یا قراجه‌داغ می‌گفتند. ساکنان دشت مغان و اطراف مشکین‌شهر و تقریباً همه افراد بومی منطقه هنوز هم این لفظ را به کار می‌برند.

این منطقه از شمال به رود مرزی ارس، از جنوب به ارتفاعات شهرستان‌های تبریز و سراب، از شرق با استان اردبیل و از غرب به شهرستان‌های جلفا و مرند محدود می‌شود.

دسن

پرونده‌ها:

more  تخریب ارسباران و مسئولانی که دیر نگران می‌شوند / زنگ خطر برای ارسباران / ارسباران در حسرت دیروز / کارخانه‌ای که جنگل‌های ارسباران را نابود می‌کندارسباران بیستمین پارک ملی کشور / تخریب هزار هکتار ذخیره‌گاه زیستکره ارسباران

دسن

منطقه جنگلی ارسباران در گذشته نه چندان دور دارای وسعت چشم‌گیری بوده که به علت قطع یکسره جنگل برای تامین ذغال وسعت زیادی از این جنگل از بین رفته است.

وسعت جنگل‌های ارسباران 164000 هکتار بوده که از این وسعت 148000 هکتار ار آن به عنوان جنگل حمایتی و حفاظتی گزارش شده است.

گونه‌های گیاهی ارسباران شامل؛ بلوط اوری، بلوط سفید، ممرز، کرب، کرکو، کیکم، سرخدار، بارانک، گیلاس وحشی، آردوج، بنه، تیس، ملچ، اوجا، ذغال اخته، قره غات، ال، پر و ... است. میانگین بارندگی در جنگل‌های ارسباران حدود 300 تا 450 میلی‌متر گزارش شده است.

ارسباران به دلیل شرایط اقلیمی خاص آب و هوایی، دارای 1072 گونه گیاهی و 97 گونه چوبی گزارش شده است که این منطقه حفاظت شده با 78560 هکتار که حدود 56 درصد این ناحیه را شامل می‌شود و جزء یکی از 9 ذخیره‌گاه بیوسفر ایران است.

ارسباران از نظر تنوع زیستی بسیار متنوع بوده و یگانه زیستگاه یکی از نادرترین پرندگان دنیا به نام سیاه خروس است.

از دیگر گونه‌های جانوری می‌توان به خرس قهوه‌ای، پلنگ، سیاه گوش، گراز، شوکا، کل و بز، کبک دری، کبک چیل، قرقاول و... اشاره کرد.

جنگل‌های ارسباران با 164 هزار هکتار وسعت در محدوده کوه های قره داغ و رودخانه ارس قرار گرفته است. ارسباران منطقه وسیعی است که دارای 900 هزار هکتار وسعت بوده و از دو بخش ارسباران شمالی و جنوبی تشکیل می‌شود.

جنگل‌های ارسباران از نظرجغرافیایی به اتفاق جنگل‌های خزری در زمره منطقه هیرکانی قرار می‌گیرد و شباهت زیادی به جنگل‌های خزری و جنگل‌های کناره دریای سیاه دارد با این تفاوت که به جای درختان راش و توسکای جنگل‌های شمال کشور و درختان کاج حاشیه دریای سیاه، درختان بلوط و ممرز در جنگل‌های ارسباران روییده است.

منطقه ارسباران با طبیعت زیبا و چشم اندازهای دلنشین و وجود اماکن و ابنیه تاریخی مختلف، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر نیز دارد.

گیاهان دارویی موجود در این منطقه با ارزش قابل توجه، به عنوان یکی دیگر از محورهای توسعه منطقه می تواند از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد.

در بیشتر نقاط غربی و شمالی در اطراف دهات وایقان، وینق، آئینه‌لو، حسن‌آباد و دیزمار جنگل‌های کم‌نظیری وجود دارد که به جنگل ارسبارانی مشهور می‌باشد.

در منطقه‌ حفاظت شده ارسباران ‪ ۲۱۵‬گونه پرنده،‪ ۲۹‬گونه خزنده، پنج گونه دوزیست،‪ ۴۸‬گونه پستاندار و‪ ۱۷‬گونه ماهی شناخته شده است.

منطقه ارسباران در سایه وجود زیستگاه‌های غنی یاد شده، زیستگاه پستانداران بزرگ نظیر کل و بز، گراز، خرس قهوه‌ای، گرگ، سیاه‌گوش و پلنگ می‌باشد.

این منطقه یکی از سحرانگیزترین مناطق کشور و جلوه‌گاه شکوه طبیعت در ایران می‌باشد. کوه‌های صعب‌العبور و سر به فلک کشیده این منطقه، سال‌های متمادی بافت طبیعی خود را از انواع حوادث طبیعی و مصنوعی حفظ کرده و چهره زیبا و استوارش را به صورت طبیعی حفظ کرده است.

اکوسیستم این جنگل دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که مجموعه ای از عناصر هیرکانی و قفقازی و خصوصیات دیگر مناطق گیاهی کشور را در خود جای داده است.

افزون بر تنوع عظیم گیاهی، عمده‌ترین گونه‌های پستانداران و پرندگان حمایت شده کمیاب را در چتر حمایت خود دارد. توده‌های کوهستانی آرارات در مناطق شمالی آذربایجان شرقی، نفوذ گسترده‌ای داشته و قوچ و میش از شاخص‌ترین حیوانات این مجموعه است.

در این میان زیستگاه‌های ییلاقی و قشلاقی تپه ماهوری «کیامکی»، ییلاق «قره چی» و مناطق صخره‌ای و صعب العبور کنتال، مأمن طبیعی انواع گونه‌های جانوری مانند: کل، بز وحشی، پلنگ و سیاه گوش است. منطقه حفاظت شده ارسباران، از نظر تنوع گونه‌ای جانوری در سطح جهان کم نظیر است.

درختان این جنگل پهن برگ و مخلوط به چیزی بین حالت نم پسند جنگل‌های شمال و نیمه خشکی پسند استپ‌ها و جنگل‌های زاگرس می‌باشد. نمونه درختان آن کرب، داغداغان، زبان گنجشک، اوری، سماق، بلوط، گیلاس وحشی، افراه و غیره است. ناحیه جنگلی ارسباران با داشتن 8 درصد از سطح کل کشور بیش از 10 درصد گونه‌های گیاهی را داراست.

جنگل‌های ارسباران یک منطقه حفاظتی است و یونسکو آن را به عنوان منطقه‌ای حفاظتی و ذخیره‌گاه بیوسفر (ژنتیکی) در کره زمین معرفی کرده است.

ارسباران صرف نظر از جاذبه‌های شکارگاهی، اقتصادی، اجتماعی‌ و فرهنگی به دلیل وجود گونه‌های گیاهی و جانوری کمیاب، چشم‌اندازهای بکر و وسیع و شکنندگی و آسیب‌پذیری بالای خود در سال‌های ‪ ۱۳۵۰‬و ‪ ۱۳۵۲‬شمسی ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده تحت حفاظت و نظارت اعلام شد.

انتخاب سردبیر

تخلف زیست محیطی روز طبیعت را به ۱۵۴۰ گزارش کنید

همشهری آنلاین: رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور با اشاره به در پیش بودن روز طبیعت (۱۳فروردین) از مردم خواست تخلفات زیست محیطی به وی‍ژه در روز طبیعت را به سامانه۱۵۴۰ گزارش دهند.

کاهش ۱۰ درصدی سرقت در ایام نوروز

همشهری آنلاین: جانشین رئیس پلیس پیشگیری نیروی انتظامی گفت: از آغاز طرح نوروزی پلیس (۲۸اسفند۹۳) تاکنون وقوع سرقت در کشور کاهش هشت تا ده درصدی داشته است.

العبادی: هیچ نیروی زمینی خارجی در کنار عراقی‌ها علیه داعش نمی‌جنگد

همشهری آنلاین: نخست‌وزیر عراق با اشاره به اینکه نبرد واقعی و پیروزی‌های به دست آمده تنها به دست عراقی‌ها صورت گرفته تاکید کرد: هیچ نیروی زمینی خارجی در عراق حضور ندارد.

باریک‌ترین و نازک‌ترین سد قوسی تاریخی جهان، پایدار پس از ۷۰۰ سال

همشهری آنلاین: باریکترین و نازکترین سد قوسی تاریخی جهان، پس از ۷۰۰ سال همچنان در طبس پابرجا و فعال است.

جهانگیری: به توافق در مذاکرات امیدوارم

همشهری آنلاین: معاون اول رئیس جمهور اظهار کرد: امیدواریم نتیجه مذاکرات نتیجه مثبتی باشد وما بتوانیم با دنیا به توافقی که مورد نظرمان است دست یابیم.

اشتاین مایر و فابیوس تا هر زمان نیاز باشد در لوزان می‌مانند

همشهری آنلاین: یک دیپلمات آلمانی حاضر در لوزان گفت: به رغم آن که دولت‌های آلمان و فرانسه سه‌شنبه ۱۱ فروردین نشست مشترک مهمی در برلین دارند اما اشتاین مایر و فابیوس تا زمانی که لازم باشد در لوزان خواهند ماند.

اندرلخت بلژیک به دنبال جهانبخش

همشهری آنلاین: اندرلخت بلژیک نیز به جمع چند باشگاه اروپایی خواهان جذب علیرضا جهانبخش مهاجم ایرانی، اضافه شد.

شلیک به دو پلیس عربستان در ریاض

همشهری آنلاین: دو مامور پلیس عربستان در پایتخت این کشور بر اثر شلیک گلوله افراد مسلح ناشناس زخمی شدند.

زندگینامه: فیلیپ آنتونی هموند (۱۹۵۵-)

همشهری آنلاین: فیلیپ آنتونی هموند (Philip Anthony Hammond) متولد ۴ دسامبر ۱۹۵۵در اپینگ، در انگلستان و یک سیاست‌مدار بریتانیایی است.

نکونام: برنامه‌ای برای خداحافظی از تیم ملی ندارم

همشهری آنلاین: جواد نکونام با رد شایعات درباره بازی خداحافظی خود برابر سوئد عنوان کرد برنامه‌ای برای خداحافظی از تیم ملی ایران ندارد.

اردوغان : برنامه سفرم به ایران تغییری نکرده است

همشهری آنلاین: رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه گفت: تغییری در برنامه سفرش به ایران صورت نگرفته است.

خشم نتانیاهو؛ توافق هسته‌ای پاداش به ایران است

همشهری آنلاین: بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی روز دوشنبه به کشورهای غربی هشدار داده و ادعا کرد که هرگونه توافق هسته ای با ایران، به عنوان پاداشی به تهران برای دخالت در یمن تلقی خواهد شد.

دبیرکل سازمان ملل وارد بغداد شد

همشهری آنلاین: بان کی مون دبیرکل سازمان ملل دوشنبه ۱۰ فروردین به منظور دیدار و گفت وگو با مقام های عراقی وارد بغداد شد.

تئاتر ایران در سال ۹۳

همشهری آنلاین: تئاتر ایران در سالی که گذشت، حاشیه کم نداشت اما نکته قابل تأمل این بود که تمام گله‌ها و نارضایتی‌ها کمتر به نتیجه رسید.

ایران - سوئد؛ روز وداع با کارلوس؟

همشهری آنلاین: تیم ملی فوتبال ایران سه‌شنبه ۱۱ فروردین در یک بازی دوستانه مقابل سوئد می‌ایستد که شاید آخرین حضور کارلوس‌ کی‌روش به عنوان سرمریی تیم ملی ایران باشد.

تاریخ به احترام تو خواهد ایستاد

همشهری آنلاین: پرویز اسماعیلی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رییس جمهوری نوشت: هنوز به فینال مذاکرات نرسیده‌ایم. نتیجه هر چه باشد؛ تاریخ این سرزمین و ملت عزیز ما به احترام تلاش‌های محمدجواد ظریف و تیم او خواهد ایستاد.

۱۰ فروردین: پایان نشست عمومی وزیران خارجه ایران و ۱+۵

همشهری آنلاین: ده فروردین یکی از روزهای مهم برای مذاکرات هسته‌ای ایران و ۱+۵ قلمداد می‌شود. نشست وزرای خارجه این کشورها حدود ساعت ۱۳ و ۲۰ دقیقه به وقت تهران به پایان رسید و خبرنگاران منتظر خبرهای نتایج این نشست هستند.

زندگینامه: اد میلیبند (۱۹۶۹-)

همشهری آنلاین: ادوارد (اد) ساموئل میلیبند (Edward Samuel "Ed" Miliband) در روز ۲۴ دسامبر ۱۹۶۹ در لندن به دنیا آمد. او در آکسفورد، فلسفه، اقتصاد و سیاست خواند.