یکشنبه 2 آذر 1393 | به روز شده: 12 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 26 آذر 1390 - 18:16:51 | کد مطلب: 154064 چاپ

آشنایی با جنگل‌های ارسباران - آذربایجان شرقی

محیط زیست > منابع‌ طبیعی - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
منطقه ارسباران یا قره‌داغ ناحیه‌ای کوهستانی - جنگلی است که در شمال استان آذربایجان شرقی و جنوب رودخانه ارس واقع شده‌است

ارسباران عنوان جدیدی است و در گذشته به آن ناحیه قره‌داغ یا قراجه‌داغ می‌گفتند. ساکنان دشت مغان و اطراف مشکین‌شهر و تقریباً همه افراد بومی منطقه هنوز هم این لفظ را به کار می‌برند.

این منطقه از شمال به رود مرزی ارس، از جنوب به ارتفاعات شهرستان‌های تبریز و سراب، از شرق با استان اردبیل و از غرب به شهرستان‌های جلفا و مرند محدود می‌شود.

دسن

پرونده‌ها:

more  تخریب ارسباران و مسئولانی که دیر نگران می‌شوند / زنگ خطر برای ارسباران / ارسباران در حسرت دیروز / کارخانه‌ای که جنگل‌های ارسباران را نابود می‌کندارسباران بیستمین پارک ملی کشور / تخریب هزار هکتار ذخیره‌گاه زیستکره ارسباران

دسن

منطقه جنگلی ارسباران در گذشته نه چندان دور دارای وسعت چشم‌گیری بوده که به علت قطع یکسره جنگل برای تامین ذغال وسعت زیادی از این جنگل از بین رفته است.

وسعت جنگل‌های ارسباران 164000 هکتار بوده که از این وسعت 148000 هکتار ار آن به عنوان جنگل حمایتی و حفاظتی گزارش شده است.

گونه‌های گیاهی ارسباران شامل؛ بلوط اوری، بلوط سفید، ممرز، کرب، کرکو، کیکم، سرخدار، بارانک، گیلاس وحشی، آردوج، بنه، تیس، ملچ، اوجا، ذغال اخته، قره غات، ال، پر و ... است. میانگین بارندگی در جنگل‌های ارسباران حدود 300 تا 450 میلی‌متر گزارش شده است.

ارسباران به دلیل شرایط اقلیمی خاص آب و هوایی، دارای 1072 گونه گیاهی و 97 گونه چوبی گزارش شده است که این منطقه حفاظت شده با 78560 هکتار که حدود 56 درصد این ناحیه را شامل می‌شود و جزء یکی از 9 ذخیره‌گاه بیوسفر ایران است.

ارسباران از نظر تنوع زیستی بسیار متنوع بوده و یگانه زیستگاه یکی از نادرترین پرندگان دنیا به نام سیاه خروس است.

از دیگر گونه‌های جانوری می‌توان به خرس قهوه‌ای، پلنگ، سیاه گوش، گراز، شوکا، کل و بز، کبک دری، کبک چیل، قرقاول و... اشاره کرد.

جنگل‌های ارسباران با 164 هزار هکتار وسعت در محدوده کوه های قره داغ و رودخانه ارس قرار گرفته است. ارسباران منطقه وسیعی است که دارای 900 هزار هکتار وسعت بوده و از دو بخش ارسباران شمالی و جنوبی تشکیل می‌شود.

جنگل‌های ارسباران از نظرجغرافیایی به اتفاق جنگل‌های خزری در زمره منطقه هیرکانی قرار می‌گیرد و شباهت زیادی به جنگل‌های خزری و جنگل‌های کناره دریای سیاه دارد با این تفاوت که به جای درختان راش و توسکای جنگل‌های شمال کشور و درختان کاج حاشیه دریای سیاه، درختان بلوط و ممرز در جنگل‌های ارسباران روییده است.

منطقه ارسباران با طبیعت زیبا و چشم اندازهای دلنشین و وجود اماکن و ابنیه تاریخی مختلف، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر نیز دارد.

گیاهان دارویی موجود در این منطقه با ارزش قابل توجه، به عنوان یکی دیگر از محورهای توسعه منطقه می تواند از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد.

در بیشتر نقاط غربی و شمالی در اطراف دهات وایقان، وینق، آئینه‌لو، حسن‌آباد و دیزمار جنگل‌های کم‌نظیری وجود دارد که به جنگل ارسبارانی مشهور می‌باشد.

در منطقه‌ حفاظت شده ارسباران ‪ ۲۱۵‬گونه پرنده،‪ ۲۹‬گونه خزنده، پنج گونه دوزیست،‪ ۴۸‬گونه پستاندار و‪ ۱۷‬گونه ماهی شناخته شده است.

منطقه ارسباران در سایه وجود زیستگاه‌های غنی یاد شده، زیستگاه پستانداران بزرگ نظیر کل و بز، گراز، خرس قهوه‌ای، گرگ، سیاه‌گوش و پلنگ می‌باشد.

این منطقه یکی از سحرانگیزترین مناطق کشور و جلوه‌گاه شکوه طبیعت در ایران می‌باشد. کوه‌های صعب‌العبور و سر به فلک کشیده این منطقه، سال‌های متمادی بافت طبیعی خود را از انواع حوادث طبیعی و مصنوعی حفظ کرده و چهره زیبا و استوارش را به صورت طبیعی حفظ کرده است.

اکوسیستم این جنگل دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که مجموعه ای از عناصر هیرکانی و قفقازی و خصوصیات دیگر مناطق گیاهی کشور را در خود جای داده است.

افزون بر تنوع عظیم گیاهی، عمده‌ترین گونه‌های پستانداران و پرندگان حمایت شده کمیاب را در چتر حمایت خود دارد. توده‌های کوهستانی آرارات در مناطق شمالی آذربایجان شرقی، نفوذ گسترده‌ای داشته و قوچ و میش از شاخص‌ترین حیوانات این مجموعه است.

در این میان زیستگاه‌های ییلاقی و قشلاقی تپه ماهوری «کیامکی»، ییلاق «قره چی» و مناطق صخره‌ای و صعب العبور کنتال، مأمن طبیعی انواع گونه‌های جانوری مانند: کل، بز وحشی، پلنگ و سیاه گوش است. منطقه حفاظت شده ارسباران، از نظر تنوع گونه‌ای جانوری در سطح جهان کم نظیر است.

درختان این جنگل پهن برگ و مخلوط به چیزی بین حالت نم پسند جنگل‌های شمال و نیمه خشکی پسند استپ‌ها و جنگل‌های زاگرس می‌باشد. نمونه درختان آن کرب، داغداغان، زبان گنجشک، اوری، سماق، بلوط، گیلاس وحشی، افراه و غیره است. ناحیه جنگلی ارسباران با داشتن 8 درصد از سطح کل کشور بیش از 10 درصد گونه‌های گیاهی را داراست.

جنگل‌های ارسباران یک منطقه حفاظتی است و یونسکو آن را به عنوان منطقه‌ای حفاظتی و ذخیره‌گاه بیوسفر (ژنتیکی) در کره زمین معرفی کرده است.

ارسباران صرف نظر از جاذبه‌های شکارگاهی، اقتصادی، اجتماعی‌ و فرهنگی به دلیل وجود گونه‌های گیاهی و جانوری کمیاب، چشم‌اندازهای بکر و وسیع و شکنندگی و آسیب‌پذیری بالای خود در سال‌های ‪ ۱۳۵۰‬و ‪ ۱۳۵۲‬شمسی ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده تحت حفاظت و نظارت اعلام شد.

انتخاب سردبیر

زندگی با طعم معنوی

نجمه تاجیک: هر روز راس ساعت ۹ صبح، در حالی‌که رحل‌های قرآن دور تا دور یکی از اتاق‌های ۳۰خانه از خانه‌های محله دارآباد چیده شده بود، صدای قرآن به گوش می‌رسید.

بدنه دولت با قانون اختصاص یک تا ۳ درصد اعتبارات دستگاه‌ها به پژوهش مخالفند

همشهری آنلاین: معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم با بیان اینکه بدنه دولت با قانون «اختصاص یک تا ۳ درصد اعتبارات دستگاه‌ها به پژوهش» مخالف است، گفت: با صحبت‌های صورت‌گرفته، قرار شد این قانون در بودجه سال ۹۴ دیده شود.

ترجمه روزآمد قرآن کریم پایان یافت؛ ترجمه‌ای برای افراد کم‌سواد

همشهری آنلاین: استاد بازنشسته دانشگاه از اتمام ترجمه روزآمد قرآن کریم خبر داد و درباره آثار در دست تحقیق و نگارش خود گفت: یکی از آثاری که تا زمستان برای چاپ تحویل می‌دهم و هنوز ناشرش نیز مشخص نشده، ‌ترجمه رسا و قابل فهم از قرآن کریم برای همگان است.

خزانه دار جدید شورا معرفی شد

همشهری آنلاین: یک عضو کمیسیون عمران شورا با اشاره به انتخابات خزانه دار در جلسه غیرعلنی شورای شهر تهران گفت: حبیب کاشانی با ۱۵ رای خزانه دار شورا شد.

مواد‌مخدر سمی است معتادان می‌میرند

وزیر کشور علت اصلی مرگ‌ومیر ناشی از سوءمصرف مواد‌مخدر در کشور را عرضه مواد‌مخدر سمی دانست و با بیان اینکه ۹۸درصد جمعیت کشور ما پاک هستند، گفت: در حال حاضر تنها ۱/۵درصد جمعیت کشور با مواد‌مخدر در ارتباط هستند که باید آثار سوء آن را برطرف کنیم.

شرط وزارت بهداشت برای پرداخت حق ویزیت پزشکان

همشهری آنلاین: وزیر بهداشت ضمن تاکید بر لزوم واقعی شدن ارقام تعرفه‌ها در بخش ویزیت دولتی، در عین حال افزایش نرخ ویزیت در سال جاری را مورد اشاره قرار داد و گفت: اگر پزشک به ازای هر یک ساعت، بیشتر از هشت بیمار را ویزیت کند، دستمزدی را دریافت نخواهد کرد.

سلامت ببر سیبریایی درهاله‌ای از ابهام

مدیرکل دفتر حیات وحش سازمان محیط‌زیست درباره آخرین وضعیت ببر سیبریایی وارداتی که هم‌اکنون در باغ‌وحش ارم نگهداری می‌شود گفت که از سازمان دامپزشکی خواسته‌ایم تا برای اطمینان از سلامت این ببر، آزمایش‌های لازم را انجام دهد اما هنوز جواب این آزمایش‌ها را دریافت نکرده‌ایم و ابتلای این ببر به بیماری مشمشه یا سلامت آن همچنان در انتظار جواب آزمایش‌های مورد نظر است.

فصلی برای یار مهربان

«یاد یار مهربان» که یادت هست. یک نمایشگاه که به مدرسه‌ها کتاب و وسایل کمک آموزشی هدیه می‌دهد.

تیم دو نفره بادی کلاسیک ایران یک طلا و یک نقره کسب کرد

همشهری آنلاین: دو ملی‌پوش بادی کلاسیک ایران به مدال‌های طلا و نقره دسته قدی ۱۷۲ و ۱۶۸ سانتی‌متر چهارمین دوره بازی‌های ساحلی آسیا دست یافتند.

یک مدال طلا، دو نقره و یک برنز حاصل کار موی‌تای کاران کشورمان در تایلند

همشهری آنلاین: تیم ملی ۶ نفره موی تای ایران در بازی های ساحلی آسیا خوش درخشید و با کسب چهار مدال رنگارنگ نتیجه قابل قبول و شایسته‌ای را به ثبت رساند.

گزارش تصویری دیدار تیم‌های وزارت دفاع و نوین کشاورز

همشهری آنلاین: روز چهارشنبه (۲۸ آبان) و در چارچوب هفته سوم لیگ برتر والیبال مردان ایران دو تیم وزارت دفاع و نوین کشاورز از گروه اول مقدماتی به مصاف هم رفتند که این دیدار با نتیجه سه بر دو به سود وزارت دفاع به اتمام رسید.

اقدامات غرب در اوکراین ناقض دموکراسی است

همشهری‌انلاین: سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه اقدام‌های کشورهای غربی را در بحران اوکراین، ناقض اصول و قوانین دموکراتیک توصیف کرد.

دوم آذر؛ خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک بیشتر روزنامه‌های صبح ایران به موضوع مذاکرات هسته‌ای در وین و رسیدن به روز نهایی اختصاص دارد،بقیه روزنامه‌ نیز به واکنش مجلس درخصوص معرفی فرهادی برای وزارت علوم، تصمیم دولت برای واگذاری پروژه‌های عمرانی نیمه تمام، عبوربانک‌ها از خط قرمز سود و سود ۶۸ میلیاردی صندوق وام اشتغال و ازدواج پرداخته‌اند:

ساره جوانمردی به عنوان بهترین ورزشکار زن سال ۲۰۱۴ آسیا انتخاب شد

همشهری آنلاین: طبق اعلام کمیته پارالمپیک آسیا، ساره جوانمردی، بانوی ملی‌پوش تیم تیراندازی جانبازان و معلولین مفتخر به دریافت جایزه ورزشی APC در سال ۲۰۱۴ شده است.

راوی شیرین‌گفتار زندگی گذشتگان

رویای وجود سرزمینی که آدم‌هایی بسیار بسیار کوچک‌تر از ما در آن زندگی کنند، همیشه در سر انسان بوده و هست؛ داستان‌ها، کارتون‌ها و فیلم‌هایی که در این‌باره ساخته شده از سفرهای گالیور و سرزمین لی‌لی‌پوت گرفته تا افسانه بند انگشتی و... همه و همه حکایت از این دارند که آدمیزاد، چقدر دلش می‌خواهد این رؤیای شیرین به حقیقت بپیوندد.