جمعه 9 مرداد 1394 | به روز شده: 10 ساعت و 28 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 26 آذر 1390 - 19:16:51 | کد مطلب: 154064 چاپ

آشنایی با جنگل‌های ارسباران - آذربایجان شرقی

محیط زیست > منابع‌ طبیعی - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
منطقه ارسباران یا قره‌داغ ناحیه‌ای کوهستانی - جنگلی است که در شمال استان آذربایجان شرقی و جنوب رودخانه ارس واقع شده‌است

ارسباران عنوان جدیدی است و در گذشته به آن ناحیه قره‌داغ یا قراجه‌داغ می‌گفتند. ساکنان دشت مغان و اطراف مشکین‌شهر و تقریباً همه افراد بومی منطقه هنوز هم این لفظ را به کار می‌برند.

این منطقه از شمال به رود مرزی ارس، از جنوب به ارتفاعات شهرستان‌های تبریز و سراب، از شرق با استان اردبیل و از غرب به شهرستان‌های جلفا و مرند محدود می‌شود.

دسن

پرونده‌ها:

more  تخریب ارسباران و مسئولانی که دیر نگران می‌شوند / زنگ خطر برای ارسباران / ارسباران در حسرت دیروز / کارخانه‌ای که جنگل‌های ارسباران را نابود می‌کندارسباران بیستمین پارک ملی کشور / تخریب هزار هکتار ذخیره‌گاه زیستکره ارسباران

دسن

منطقه جنگلی ارسباران در گذشته نه چندان دور دارای وسعت چشم‌گیری بوده که به علت قطع یکسره جنگل برای تامین ذغال وسعت زیادی از این جنگل از بین رفته است.

وسعت جنگل‌های ارسباران 164000 هکتار بوده که از این وسعت 148000 هکتار ار آن به عنوان جنگل حمایتی و حفاظتی گزارش شده است.

گونه‌های گیاهی ارسباران شامل؛ بلوط اوری، بلوط سفید، ممرز، کرب، کرکو، کیکم، سرخدار، بارانک، گیلاس وحشی، آردوج، بنه، تیس، ملچ، اوجا، ذغال اخته، قره غات، ال، پر و ... است. میانگین بارندگی در جنگل‌های ارسباران حدود 300 تا 450 میلی‌متر گزارش شده است.

ارسباران به دلیل شرایط اقلیمی خاص آب و هوایی، دارای 1072 گونه گیاهی و 97 گونه چوبی گزارش شده است که این منطقه حفاظت شده با 78560 هکتار که حدود 56 درصد این ناحیه را شامل می‌شود و جزء یکی از 9 ذخیره‌گاه بیوسفر ایران است.

ارسباران از نظر تنوع زیستی بسیار متنوع بوده و یگانه زیستگاه یکی از نادرترین پرندگان دنیا به نام سیاه خروس است.

از دیگر گونه‌های جانوری می‌توان به خرس قهوه‌ای، پلنگ، سیاه گوش، گراز، شوکا، کل و بز، کبک دری، کبک چیل، قرقاول و... اشاره کرد.

جنگل‌های ارسباران با 164 هزار هکتار وسعت در محدوده کوه های قره داغ و رودخانه ارس قرار گرفته است. ارسباران منطقه وسیعی است که دارای 900 هزار هکتار وسعت بوده و از دو بخش ارسباران شمالی و جنوبی تشکیل می‌شود.

جنگل‌های ارسباران از نظرجغرافیایی به اتفاق جنگل‌های خزری در زمره منطقه هیرکانی قرار می‌گیرد و شباهت زیادی به جنگل‌های خزری و جنگل‌های کناره دریای سیاه دارد با این تفاوت که به جای درختان راش و توسکای جنگل‌های شمال کشور و درختان کاج حاشیه دریای سیاه، درختان بلوط و ممرز در جنگل‌های ارسباران روییده است.

منطقه ارسباران با طبیعت زیبا و چشم اندازهای دلنشین و وجود اماکن و ابنیه تاریخی مختلف، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر نیز دارد.

گیاهان دارویی موجود در این منطقه با ارزش قابل توجه، به عنوان یکی دیگر از محورهای توسعه منطقه می تواند از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد.

در بیشتر نقاط غربی و شمالی در اطراف دهات وایقان، وینق، آئینه‌لو، حسن‌آباد و دیزمار جنگل‌های کم‌نظیری وجود دارد که به جنگل ارسبارانی مشهور می‌باشد.

در منطقه‌ حفاظت شده ارسباران ‪ ۲۱۵‬گونه پرنده،‪ ۲۹‬گونه خزنده، پنج گونه دوزیست،‪ ۴۸‬گونه پستاندار و‪ ۱۷‬گونه ماهی شناخته شده است.

منطقه ارسباران در سایه وجود زیستگاه‌های غنی یاد شده، زیستگاه پستانداران بزرگ نظیر کل و بز، گراز، خرس قهوه‌ای، گرگ، سیاه‌گوش و پلنگ می‌باشد.

این منطقه یکی از سحرانگیزترین مناطق کشور و جلوه‌گاه شکوه طبیعت در ایران می‌باشد. کوه‌های صعب‌العبور و سر به فلک کشیده این منطقه، سال‌های متمادی بافت طبیعی خود را از انواع حوادث طبیعی و مصنوعی حفظ کرده و چهره زیبا و استوارش را به صورت طبیعی حفظ کرده است.

اکوسیستم این جنگل دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است که مجموعه ای از عناصر هیرکانی و قفقازی و خصوصیات دیگر مناطق گیاهی کشور را در خود جای داده است.

افزون بر تنوع عظیم گیاهی، عمده‌ترین گونه‌های پستانداران و پرندگان حمایت شده کمیاب را در چتر حمایت خود دارد. توده‌های کوهستانی آرارات در مناطق شمالی آذربایجان شرقی، نفوذ گسترده‌ای داشته و قوچ و میش از شاخص‌ترین حیوانات این مجموعه است.

در این میان زیستگاه‌های ییلاقی و قشلاقی تپه ماهوری «کیامکی»، ییلاق «قره چی» و مناطق صخره‌ای و صعب العبور کنتال، مأمن طبیعی انواع گونه‌های جانوری مانند: کل، بز وحشی، پلنگ و سیاه گوش است. منطقه حفاظت شده ارسباران، از نظر تنوع گونه‌ای جانوری در سطح جهان کم نظیر است.

درختان این جنگل پهن برگ و مخلوط به چیزی بین حالت نم پسند جنگل‌های شمال و نیمه خشکی پسند استپ‌ها و جنگل‌های زاگرس می‌باشد. نمونه درختان آن کرب، داغداغان، زبان گنجشک، اوری، سماق، بلوط، گیلاس وحشی، افراه و غیره است. ناحیه جنگلی ارسباران با داشتن 8 درصد از سطح کل کشور بیش از 10 درصد گونه‌های گیاهی را داراست.

جنگل‌های ارسباران یک منطقه حفاظتی است و یونسکو آن را به عنوان منطقه‌ای حفاظتی و ذخیره‌گاه بیوسفر (ژنتیکی) در کره زمین معرفی کرده است.

ارسباران صرف نظر از جاذبه‌های شکارگاهی، اقتصادی، اجتماعی‌ و فرهنگی به دلیل وجود گونه‌های گیاهی و جانوری کمیاب، چشم‌اندازهای بکر و وسیع و شکنندگی و آسیب‌پذیری بالای خود در سال‌های ‪ ۱۳۵۰‬و ‪ ۱۳۵۲‬شمسی ابتدا به عنوان منطقه ممنوعه و سپس منطقه حفاظت شده تحت حفاظت و نظارت اعلام شد.

انتخاب سردبیر

انفجار در مسیر قطار مسافری ترکیه - ایران

همشهری آنلاین: رسانه‌های ترکیه از انفجار مین در مسیر قطار مسافری آنکارا به تهران در شرق این کشور خبر دادند.

۸ مرداد؛ تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه های صبح پنج‌شنبه هشتم مرداد اختصاص دارد به صحبت های رئیس جمهور در دیدار وزیر خارجه فرانسه و تاکید فابیوس بر الگوبرداری از فرمول روحانی در مذاکرات، توزیع شبنامه در مجلس علیه رئیس جمهور، درخواست استیضاح وزیر کشور، شکایت ترکان از معاون احمدی‌نژاد، صحبت های معاون وزیر بهداشت درخصوص آمار اختلالات روانی در ایران،داروی قاچاق،شگرد طلافروش ها در دوران کسادی، حذف یارانه نقدی تعدادی از ثروتمندان، خرید هواپیمای روسی، تمایل گردشگران آمریکایی برای سفر به ایران و جلسه های پرچالس بررسی توافق هسته ای در کنگره آمریکا:

۸ مرداد؛ پیشخوان روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به آغاز لیگ پانزدهم و دعوت از تماشاگران برای حضور در ورزشگاه‌ها پرداخته‌اند. در این میان عکس یک روزنامه گل متفاوت است. بقیه روزنامه‌ها هم درباره بازی آبی‌ها در مشهد و این‌که استقلال ۴ بازیکن با قرارداد یک میلیارد به بالا دارد و پرسپولیس قفط یکی تیتر زده‌اند:

وقتی سطل‌های زباله تابستانی می‌شوند!

اصغر بادپر: شما هم این بوها را حس‌ کرده‌اید؟

پارک زیرزمینی برای کود‌کان سوری

د‌مشق فعالان حقوق بشر د‌ر پایتخت سوریه برای کود‌کان پارکی زیرزمینی ساخته‌اند‌ تا آنها از گزند‌ بمباران‌های گروه‌های تروریستی د‌ر امان باشند‌.

تایری که با جاد‌ه منطبق می‌شود‌

رم شرکتی ایتالیایی تایر‌هایی را طراحی کرد‌ه است که عاج آن براساس ویژگی‌های جاد‌ه تغییر می‌کند‌.

یکـ پرش کوچک رو به جلو

ترجمه‌ی عباس تربن: تغییر بخشی از زندگی نیست، خودِ زندگی است!

رابین‌هود‌ بیماران هند‌ی

د‌هلی‌‌نو پیرمرد‌ ۷۹ ساله هند‌ی آنقد‌ر د‌ارو و پول از ثروتمند‌ان گرفته و به فقرا د‌اد‌ه است که برخی او را رابین‌هود‌ بیماران هند‌ می‌نامند‌.

تأیید خبر مرگ ملاعمر

انتشار خبر مرگ ۲ نفر از رهبران گروه‌های افراطی افغانستان و پاکستان روز گذشته صحنه سیاسی این کشورها را تکان داد.

ایستگاه مسابقه‌های تابستانی

تیرماه هم تمام شد و به میانه‌ی تابستان نزدیک می‌شویم. این یعنی به ایستگاه دوم مسابقه‌های تابستانی رسیده‌ایم!

نیایش و دو شعر دیگر

از تو ممنونم

کتابی برای توصیف د‌قیق مناسبات انسانی

سعید‌ ابراهیمی‌فر: به‌واسطه شغلم و البته علاقه‌ام به سینمای د‌استانی، د‌امنه مطالعاتم بیشتر د‌ر حوزه د‌استان و رمان می‌گنجد‌.

جشنی برای اسباب بازی‌ها

اسباب‌بازی‌ها خیلی مهم‌اند. آن‌ها در دوران کودکی و نوجوانی در شکوفایی خلاقیت و هوش نقش مهمی دارند.

انصارالله یمن خواستار اجرای بیانیه قانون اساسی شد

همشهری آنلاین: محمد علی الحوثی رئیس کمیته عالی انقلابی جنبش انصارالله ضمن تاکید بر ضرورت تکمیل بیانیه قانون اساسی صادر شده در فوریه گذشته خواستار اجرای آن، قبل از دستیابی گروه های سیاسی به توافق درباره تشکیل دولت وحدت ملی برای خروج یمن از بحران کنونی شد.

پادتن ۱۴ سـالگی

از بیماری‌های نوجوانانه که خبر داری؟

داســتان بی‌پایــان

ترجمه‌ی سحر منصوری: یک بچه‌خرس قهوه‌ای از عمیق‌ترین و تاریک‌ترین جنگل‌های پرو، با یک کلاه لبه‌دار قرمز، بارانی آبی و یک چمدان پر از مارمالاد پرتقال!

داستان خرچنگ و ساعت

هدا حدادی: شاید شما ندانید اما هر چیزی یا هروسیله‌ای یک مخترع دارد.