شنبه 29 فروردین 1394 | به روز شده: 11 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 29 تیر 1390 - 09:51:14 | کد مطلب: 140765 چاپ

تأثیر تلویزیون بر کودکان

کودک و نوجوان > سلامتی - فاطمه قنبری:
در حال حاضر در میان تمام وسایل ارتباط جمعی، تلویزیون تنها رسانه‌ای است که میلیاردها انسان در سراسر جهان به‌طور گسترده‌ای از آن استفاده می‌کنند و براساس آمار بیشترین مخاطب آن در حال حاضر کودکان و نوجوانان هستند و به همین دلیل نیز این رسانه نقش مهمی را در ایجاد الگوهای ذهنی و رفتاری و ارتباطی کودکان ایفا می‌کند.


با وجود تمام مزایای مثبت تلویزیون از قبیل نقش برجسته آن در امر اطلاع‌رسانی و آموزش، فرهنگ‌پذیری، ایجاد تفنن و سرگرمی، این رسانه نیز مانند تمامی تکنولوژی‌های ارتباطی دیگر اگر به‌موقع و صحیح استفاده نشود، تأثیرات منفی غیرقابل انکاری دارد که درصورت بی‌توجهی به آن ممکن است تأثیر مثبت این رسانه فراگیر را تحت‌الشعاع قرار دهد.

از جمله تأثیرات منفی تلویزیون روی کودکان نقش منفی آن در تضعیف مهارت‌های کلامی و ارتباطی کودکان است.
تحقیقات اخیر نشان داده است کودکانی که ساعت‌های متمادی را صرف تماشای تلویزیون می‌کنند؛ در آینده دچار مشکلات ارتباطی و کلامی خواهند شد. متأسفانه بسیاری از والدین نمی‌دانند فرزندانشان در چه مرحله‌ای از دوران کودکی‌شان تکامل گفتاری و ارتباطی‌شان را آغاز می‌کنند. این تحقیقات نشان می‌دهد فقط 2/5 درصد از والدین می‌دانند که یک نوزاد بین 12 تا 18ماهگی نخستین کلمه زندگی خود را می‌گوید، در حالی که 31درصد انتظار دارند کودک نخستین کلمه زندگی خود را بین 6تا 8ماهگی بر زبان بیاورد. همچنین فقط 1/5 درصد از والدین می‌دانستند که کودکان نخستین جمله 5-3 کلمه‌ای خود را حدود 3سالگی بر زبان می‌آورند.

مک‌گایر، روانشناس و محقق، ورود رسانه‌هایی مانند تلویزیون را به ورود یک بیگانه به خانه تعبیر کرده است. به گفته این محقق این بیگانه به‌طور متوسط 6روز در هفته در خانه‌ها حضور دارد؛ بیگانه‌ای که به‌طور آزادانه در همه جای خانه سر می‌زند و تأثیر می‌گذارد. این بیگانه وظیفه محدود کردن توانایی کودکان و حتی بزرگسالان را در تشخیص ‌رؤیا از واقعیت به‌عهده دارد.

همچنین جان تیلور گاتر1999 درباره وسعت دنیای مجازی اعتقاد دارد: تلویزیون و رسانه‌ها با صرف وقت کودکان به دنیای مجازی، فرصت تجربه دنیای حقیقی و آشناشدن با واقعیت‌های جذاب، نشاط‌آور و حتی مخاطره‌آمیز را از آنان سلب می‌کنند.
واقعیت این است که تماشای تلویزیون به‌خصوص در سال‌های نخست زندگی کودک اثرات سوئی بر مهارت‌های فکری، ارتباطی، کلامی و حتی خلاقیت کودکان دارد. تماشای تلویزیون به‌صورت متمادی باعث می‌شود، کودکان از فعالیت‌هایی که می‌توانند و باید در زمان رشد خود انجام دهند غافل بمانند و در اصطلاح کودکی نکنند. به‌عنوان مثال بازی، ارتباط با کودکان دیگر و حتی بزرگسالان که به تقویت مهارت‌های کلامی و ارتباطی و عاطفی کودک می‌انجامد اگر در زمان خود و به موقع صورت نپذیرد کودکان امروز را با مشکلات عدیده در آینده روبه‌رو خواهد کرد؛ کودک به‌عنوان مخاطب منفعل،ساعت‌ها روبه‌روی تلویزیون می‌نشیند و به تماشای آن می‌پردازد و در واقع مهارت‌های لازمه ضمن رشد را نیاموخته و تجربه نمی‌کند.

محققان توصیه می‌کنند والدین برای داشتن کودکانی سالم و با سیر رشد طبیعی باید وسایل ارتباط جمعی را به خدمت خود در آورند و به واسطه معضلاتی همچون شاغل بودن، آپارتمان‌نشینی و دغدغه‌های زندگی ماشینی فرزندان خود را به‌طور تمام و کمال در معرض وسایل نوین ارتباطی قرار ندهند. سن میانگین جذب کودک به تلویزیون حدودا 9‌ماهگی است و لذا برای درامان ماندن از آسیب‌های بی‌رویه تلویزیون، والدین نباید برای سرگرم کردن کودکان به‌ویژه در سنین زیر یک 3سال استفاده کنند. رشد مهارت‌های اجتماعی کودک در گروی استفاده صحیح کودکان از وسایل ارتباط جمعی است، لذا برای داشتن بزرگسالانی با مهارت‌ها و قابلیت‌های اجتماعی طبیعی، باید حداقل ساعت‌هایی تلویزیون را خاموش کرد تا کودکان کودکی کنند.

دلیل خاصی که کودکان را به تماشای تلویزیون تشویق می‌کند، با نوع برنامه‌هایی که تماشا می‌کنند و نظر آنها درباره آن برنامه‌ها ارتباط دارد. دسته‌ای از کودکان از روی عادت یا برای وقت گذرانی تلویزیون تماشا می‌کنند و برنامه‌های جدی تلویزیون برایشان کمتر اهمیت دارد و بیشتر به‌دنبال سرگرمی‌های ساده و پرهیجانند.

البته در کنار مسائل مطرح‌شده، تلویزیون نقش زیادی در تعلیم و تربیت داراست. برخی از کارکردهای مثبت تلویزیون عبارت است از: 1- افزایش آگاهی کودکان در زمینه جغرافیایی، علمی، مسائل بهداشتی 2- تشویق کودکان به کارهای خوب با نمایش دادن مهربانی، سخاوت 3- گسترش برنامه‌های آموزشی با استفاده صحیح از تلویزیون و تشویق کودکان4- ایجاد دوستی چه با‌گردهم جمع‌کردن خانواده و چه با در اختیار گذاشتن مجموعه‌ای از دوستان خیالی برای کودک 5- ترویج و آموزش ارزش‌های اجتماعی و دینی 6- معرفی روش‌های دوست‌یابی و حفظ دوستی7- ایجاد حس مسئولیت در کودکان 8-‌ جلوگیری از رفتار خودخواهانه کودکان با به تصویر کشیدن رفتارهای جامعه‌گرایانه.

تلویزیون، این توانایی را دارد که دانش کودکان را در زمینه‌های مختلف افزایش دهد. عدم‌موفقیت در به انجام رساندن این توانایی، اغلب ناشی از درک نادرست تولید‌کنندگان برنامه نسبت به نیازهای مخاطبان، علایق و توانایی آنهاست. برای فهماندن اطلاعات علمی به کودکان، گاه می‌توان از خصوصیت‌های ویژه‌ای در برنامه استفاده کرد. مثلاً کودکان ترجیح می‌دهند برنامه‌های آموزشی تلویزیون را به‌صورت نمایش‌های داستانی ببینند، نه به‌صورت نوشته‌هایی بر صفحه تلویزیون.

نکته آخر در مورد تأثیرات آگهی‌های تلویزیونی است چون کودکان هنوز به آن حد از درک نرسیده‌اند که هدف واقعی آگهی‌ها را بفهمند، در نتیجه تحت‌تأثیر این آگهی‌ها قرار می‌گیرند. این آگهی‌ها ممکن است بچه‌ها را رو در روی والدین قرار دهد و در نتیجه این کار باعث نزاع درون خانواده می‌شود. از طرف دیگر بعضی از محصولات غذایی که در تلویزیون تبلیغ می‌شود ارزش غذایی کمی دارد و فقط دارای قند و شیرینی زیاد است که این عامل می‌تواند روی عادت‌های غذایی کودکان اثر بگذارد و والدین را وادار به خریداری موادی کند که نه‌تنها ارزش غذایی ندارند، بلکه باعث خرابی دندان و ایجاد امراض دیگر می‌شوند. از طرف دیگر چون کودکان تا قبل از اتمام دوران دبستان، تعداد بی‌شماری آگهی‌های تبلیغاتی می‌بینند که آنها را الگو قرار می‌دهند، ممکن است فقط تبدیل به یک مصرف‌کننده صرف شوند. در انتها باید به این نکته اشاره کرد که تلویزیون می‌تواند تأثیرات مثبت یا منفی بر کودکان و نوجوانان داشته باشد، این ما هستیم که نحوه استفاده و تأثیرگذاری این رسانه را بر فرزندانمان تعیین می‌کنیم.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

حسین شاهپروری قوی‌ترین ورزشکار زورخانه‌ای سال ۹۴ شد

همشهری آنلاین: دومین دوره مسابقات آزاد سنگ کشور، روز جمعه ۲۸ فروردین ماه سال جاری در زورخانه امیرالمومنین (ع) شهر بسطام از توابع شاهرود در استان سمنان برگزار شد.

پیروزی دوباره دانشگاه آزاد مقابل پتروشیمی بندر امام

همشهری آنلاین: هفته سیزدهم لیگ حرفه‌ای با تکرار پیروزی دانشگاه آزاد مقابل پتروشیمی بندر امام پیگیری شد.

دختران و پسران ایران مقتدرانه قهرمان تکواندوی نونهالان آسیا شدند

همشهری آنلاین: نمایندگان تکواندوی کشورمان با کسب ۱۲ مدال طلا و ۴ نقره عنوان قهرمانی نخستین دوره مسابقات تکواندوی نونهالان آسیا را در دو بخش دختران و پسران از آن خود کردند.

فراخوان آموزش و پرورش برای طرح رتبه‌بندی معلمان

درحالی‌که حاشیه‌های احتمال اجرای طرح رتبه‌بندی معلمان ادامه دارد، مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش از آغاز فراخوان برای این طرح خبر داد.

تیم ایران الف قهرمان مسابقات تیمی شد

همشهری آنلاین: تیم ایران الف با پیروزی برابر تیم اول سوئد در بازی فینال، قهرمان هشتمین دوره مسابقات اپن لوکزامبورگ شد.

آویزان‌ کردن کودک از پنجره

سیچوان: فیلمی که در یکی از شهر‌های چین ضبط شده نشان می‌دهد زنی درحالی‌که کودکش را از لبه پنجره آویزان کرده مشغول تنبیه بدنی اوست.

تمارض سگ به فلج بودن

لندن> سگی در لندن برای گرفتن غذا از رهگذر‌ها خود را به ‌فلج‌بودن می‌زند و به این وسیله از آنها غذا می‌گیرد.

جابه‌جایی عجیب ۲ نوزاد در بیمارستان خصوصی

۲ نوزاد دختر بعد از تولد در یکی از بیمارستان‌های خصوصی غرب پایتخت جا به جا شدند اما خوشبختانه تنها چند ساعت بعد خانواده یکی از آنها پی به این حقیقت تلخ برد.

در تعقیب جاعل ۵۰۰ میلیون تومانی

تنها سرنخ پلیس از جوانی که با مدارک جعلی ۵۰۰میلیون تومانی از حساب مردی در پایتخت برداشت کرده، تصویری از اوست که دوربین مداربسته بانک ضبط کرده است.

بورس انرژی این هفته میزبان عرضه ‌اوراق سلف نفتی

مدیرعامل بورس انرژی گفت: بورس انرژی در هفته‌جاری میزبان عرضه اوراق سلف استاندارد نفت کوره با سود سالانه ٢٥ درصد خواهد بود.

سهم سینمای ایران در کن ۲۰۱۵

همشهری آنلاین: تاکنون حضور سینمای ایران در جشنواره‌ی فیلم کن ۲۰۱۵ ، با فیلم «ناهید» در بخش «نوعی نگاه» و فیلم کوتاه «کشتارگاه» ساخته بهزاد آزادی در بخش «سینه‌فونداسیون» قطعی شده است.

عکس روز: لاله تنها

همشهری آنلاین: یک لاله تنها در مزرعه‌ای از سنبل‌های در حال شکوفایی روز ۱۶ آوریل (۲۷ فروردین) ۲۰۱۵ نزدیک شهر لیس در هلند.

اجرای جادوگر کوچولو در تالار هنر

همشهری آنلاین: نمایش «جادوگر کوچولو» به کارگردانی فریبا دلیری که درباره چگونگی از بین رفتن جادوگرها است تا آخر اردیبهشت‌ماه در تالار هنر میزبان علاقمندان تئاتر است.

آزمایش خون بدون سوزن و درد

همشهری آنلاین: محققان دانشگاه ویسکانسین مدیسون آمریکا موفق به توسعه روشی شدند که بدون سوزن و درد نمونه خون می‌گیرد.

نصرالله: ملت یمن قطعاً پیروز میدان است ؛ شورای امنیت از جلاد حمایت کرد

همشهری آنلاین: دبیرکل حزب‌الله لبنان طی سخنانی در همایش همبستگی با ملت مظلوم یمن با انتقاد از قطعنامه شورای امنیت علیه یمن گفت: شورای امنیت می‌بایست تصمیم به توقف جنگ می‌گرفت اما پیشنهاد جلاد را پذیرفت و قربانی را نادیده گرفته است.

هک کردن معلمی که نمره نداده بود

فلوریدا> دانش‌آموز ۱۴ساله‌ مدرسه‌ای در آمریکا پس از اینکه معلمش به او نمره نداده بود پسوورد رایانه‌اش را هک کرده و تصویر دسکتاپش را تغییر می‌دهد.

هلاکت فرمانده بعثی داعش

استاندار صلاح‌الدین از کشته‌شدن عزت ابراهیم الدوری، معاون اول صدام، دیکتاتور سابق عراق و یکی از مقام‌های ارشد حزب بعث در درگیری‌های منطقه حمرین واقع بین ۲ استان دیاله و صلاح الدین خبر داد.

داروی گیاهی برای دیابت نوع ۲

همشهری آنلاین: رئیس پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی گفت: داروی گیاهی درمان کمکی دیابت نوع ۲ به بازار می‌آید.