شنبه 7 شهریور 1394 | به روز شده: 15 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 29 تیر 1390 - 09:51:14 | کد مطلب: 140765 چاپ

تأثیر تلویزیون بر کودکان

کودک و نوجوان > سلامتی - فاطمه قنبری:
در حال حاضر در میان تمام وسایل ارتباط جمعی، تلویزیون تنها رسانه‌ای است که میلیاردها انسان در سراسر جهان به‌طور گسترده‌ای از آن استفاده می‌کنند و براساس آمار بیشترین مخاطب آن در حال حاضر کودکان و نوجوانان هستند و به همین دلیل نیز این رسانه نقش مهمی را در ایجاد الگوهای ذهنی و رفتاری و ارتباطی کودکان ایفا می‌کند.


با وجود تمام مزایای مثبت تلویزیون از قبیل نقش برجسته آن در امر اطلاع‌رسانی و آموزش، فرهنگ‌پذیری، ایجاد تفنن و سرگرمی، این رسانه نیز مانند تمامی تکنولوژی‌های ارتباطی دیگر اگر به‌موقع و صحیح استفاده نشود، تأثیرات منفی غیرقابل انکاری دارد که درصورت بی‌توجهی به آن ممکن است تأثیر مثبت این رسانه فراگیر را تحت‌الشعاع قرار دهد.

از جمله تأثیرات منفی تلویزیون روی کودکان نقش منفی آن در تضعیف مهارت‌های کلامی و ارتباطی کودکان است.
تحقیقات اخیر نشان داده است کودکانی که ساعت‌های متمادی را صرف تماشای تلویزیون می‌کنند؛ در آینده دچار مشکلات ارتباطی و کلامی خواهند شد. متأسفانه بسیاری از والدین نمی‌دانند فرزندانشان در چه مرحله‌ای از دوران کودکی‌شان تکامل گفتاری و ارتباطی‌شان را آغاز می‌کنند. این تحقیقات نشان می‌دهد فقط 2/5 درصد از والدین می‌دانند که یک نوزاد بین 12 تا 18ماهگی نخستین کلمه زندگی خود را می‌گوید، در حالی که 31درصد انتظار دارند کودک نخستین کلمه زندگی خود را بین 6تا 8ماهگی بر زبان بیاورد. همچنین فقط 1/5 درصد از والدین می‌دانستند که کودکان نخستین جمله 5-3 کلمه‌ای خود را حدود 3سالگی بر زبان می‌آورند.

مک‌گایر، روانشناس و محقق، ورود رسانه‌هایی مانند تلویزیون را به ورود یک بیگانه به خانه تعبیر کرده است. به گفته این محقق این بیگانه به‌طور متوسط 6روز در هفته در خانه‌ها حضور دارد؛ بیگانه‌ای که به‌طور آزادانه در همه جای خانه سر می‌زند و تأثیر می‌گذارد. این بیگانه وظیفه محدود کردن توانایی کودکان و حتی بزرگسالان را در تشخیص ‌رؤیا از واقعیت به‌عهده دارد.

همچنین جان تیلور گاتر1999 درباره وسعت دنیای مجازی اعتقاد دارد: تلویزیون و رسانه‌ها با صرف وقت کودکان به دنیای مجازی، فرصت تجربه دنیای حقیقی و آشناشدن با واقعیت‌های جذاب، نشاط‌آور و حتی مخاطره‌آمیز را از آنان سلب می‌کنند.
واقعیت این است که تماشای تلویزیون به‌خصوص در سال‌های نخست زندگی کودک اثرات سوئی بر مهارت‌های فکری، ارتباطی، کلامی و حتی خلاقیت کودکان دارد. تماشای تلویزیون به‌صورت متمادی باعث می‌شود، کودکان از فعالیت‌هایی که می‌توانند و باید در زمان رشد خود انجام دهند غافل بمانند و در اصطلاح کودکی نکنند. به‌عنوان مثال بازی، ارتباط با کودکان دیگر و حتی بزرگسالان که به تقویت مهارت‌های کلامی و ارتباطی و عاطفی کودک می‌انجامد اگر در زمان خود و به موقع صورت نپذیرد کودکان امروز را با مشکلات عدیده در آینده روبه‌رو خواهد کرد؛ کودک به‌عنوان مخاطب منفعل،ساعت‌ها روبه‌روی تلویزیون می‌نشیند و به تماشای آن می‌پردازد و در واقع مهارت‌های لازمه ضمن رشد را نیاموخته و تجربه نمی‌کند.

محققان توصیه می‌کنند والدین برای داشتن کودکانی سالم و با سیر رشد طبیعی باید وسایل ارتباط جمعی را به خدمت خود در آورند و به واسطه معضلاتی همچون شاغل بودن، آپارتمان‌نشینی و دغدغه‌های زندگی ماشینی فرزندان خود را به‌طور تمام و کمال در معرض وسایل نوین ارتباطی قرار ندهند. سن میانگین جذب کودک به تلویزیون حدودا 9‌ماهگی است و لذا برای درامان ماندن از آسیب‌های بی‌رویه تلویزیون، والدین نباید برای سرگرم کردن کودکان به‌ویژه در سنین زیر یک 3سال استفاده کنند. رشد مهارت‌های اجتماعی کودک در گروی استفاده صحیح کودکان از وسایل ارتباط جمعی است، لذا برای داشتن بزرگسالانی با مهارت‌ها و قابلیت‌های اجتماعی طبیعی، باید حداقل ساعت‌هایی تلویزیون را خاموش کرد تا کودکان کودکی کنند.

دلیل خاصی که کودکان را به تماشای تلویزیون تشویق می‌کند، با نوع برنامه‌هایی که تماشا می‌کنند و نظر آنها درباره آن برنامه‌ها ارتباط دارد. دسته‌ای از کودکان از روی عادت یا برای وقت گذرانی تلویزیون تماشا می‌کنند و برنامه‌های جدی تلویزیون برایشان کمتر اهمیت دارد و بیشتر به‌دنبال سرگرمی‌های ساده و پرهیجانند.

البته در کنار مسائل مطرح‌شده، تلویزیون نقش زیادی در تعلیم و تربیت داراست. برخی از کارکردهای مثبت تلویزیون عبارت است از: 1- افزایش آگاهی کودکان در زمینه جغرافیایی، علمی، مسائل بهداشتی 2- تشویق کودکان به کارهای خوب با نمایش دادن مهربانی، سخاوت 3- گسترش برنامه‌های آموزشی با استفاده صحیح از تلویزیون و تشویق کودکان4- ایجاد دوستی چه با‌گردهم جمع‌کردن خانواده و چه با در اختیار گذاشتن مجموعه‌ای از دوستان خیالی برای کودک 5- ترویج و آموزش ارزش‌های اجتماعی و دینی 6- معرفی روش‌های دوست‌یابی و حفظ دوستی7- ایجاد حس مسئولیت در کودکان 8-‌ جلوگیری از رفتار خودخواهانه کودکان با به تصویر کشیدن رفتارهای جامعه‌گرایانه.

تلویزیون، این توانایی را دارد که دانش کودکان را در زمینه‌های مختلف افزایش دهد. عدم‌موفقیت در به انجام رساندن این توانایی، اغلب ناشی از درک نادرست تولید‌کنندگان برنامه نسبت به نیازهای مخاطبان، علایق و توانایی آنهاست. برای فهماندن اطلاعات علمی به کودکان، گاه می‌توان از خصوصیت‌های ویژه‌ای در برنامه استفاده کرد. مثلاً کودکان ترجیح می‌دهند برنامه‌های آموزشی تلویزیون را به‌صورت نمایش‌های داستانی ببینند، نه به‌صورت نوشته‌هایی بر صفحه تلویزیون.

نکته آخر در مورد تأثیرات آگهی‌های تلویزیونی است چون کودکان هنوز به آن حد از درک نرسیده‌اند که هدف واقعی آگهی‌ها را بفهمند، در نتیجه تحت‌تأثیر این آگهی‌ها قرار می‌گیرند. این آگهی‌ها ممکن است بچه‌ها را رو در روی والدین قرار دهد و در نتیجه این کار باعث نزاع درون خانواده می‌شود. از طرف دیگر بعضی از محصولات غذایی که در تلویزیون تبلیغ می‌شود ارزش غذایی کمی دارد و فقط دارای قند و شیرینی زیاد است که این عامل می‌تواند روی عادت‌های غذایی کودکان اثر بگذارد و والدین را وادار به خریداری موادی کند که نه‌تنها ارزش غذایی ندارند، بلکه باعث خرابی دندان و ایجاد امراض دیگر می‌شوند. از طرف دیگر چون کودکان تا قبل از اتمام دوران دبستان، تعداد بی‌شماری آگهی‌های تبلیغاتی می‌بینند که آنها را الگو قرار می‌دهند، ممکن است فقط تبدیل به یک مصرف‌کننده صرف شوند. در انتها باید به این نکته اشاره کرد که تلویزیون می‌تواند تأثیرات مثبت یا منفی بر کودکان و نوجوانان داشته باشد، این ما هستیم که نحوه استفاده و تأثیرگذاری این رسانه را بر فرزندانمان تعیین می‌کنیم.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

معرفی نمایندگان ۱۰ کشور به آکادمی اسکار

در فاصله یک‌ماه تا آخرین مهلت معرفی فیلم‌های خارجی‌زبان به آکادمی اسکار، ۱۰ کشور نمایندگان خود را برای حضور در هشتاد و هشتمین دوره مراسم اهدای جوایز اسکار مشخص کرده‌اند و تا رسیدن به رکورد ۸۳فیلم سال گذشته، راهی دراز در پیش است.

دامداری متروکه اسارتگاه ۲۶ گروگان افغانی

قاچاقچیان انسان پس از انتقال مهاجران غیرقانونی افغانی به تهران آنها را در یک دامداری متروکه در کهریزک زندانی می‌کردند تا از خانواده‌هایشان اخاذی کنند.

نزول سنگین شاخص‌ها در هفته گذشته

شاخص کل بورس تهران در مبادلات هفته گذشته با یک نزول سنگین معادل ۱.۵ درصد افت کرد و به ۶۴ هزارو ۲۰۶ واحد رسید،

رایزنی ایران و روسیه در مورد سوپر جنگنده سوخو ۳۰

همشهری آنلاین: جنگنده چند منظوره «سوخو ۳۰» به عنوان یکی از پیشرفته ترین جنگنده های روسی در جریان دیدار هیات بلندپایه ایران به ریاست «سورنا ستاری» معاون علمی و فناوری رییس جمهوری اسلامی ایران با مقامات روسی مورد رایزنی قرار گرفت.

گزارش فرمانده انتظامی تهران درباره مبارزه با مواد مخدر

همشهری آنلاین: فرمانده انتظامی تهران بزرگ از دستگیری و جمع آوری بیش از ۲۰ هزار قاچاقچی، فروشنده و معتاد در ۵ ماهه گذشته خبر داد و گفت: از ابتدای سال جاری تا کنون هشت هزار و ۲۹۶ کیلوگرم مواد مخدر در پایتخت کشف شده است.

کردستان؛ میزبان پیکرهای مطهر شهدای گمنام

همشهری آنلاین: پیکر شهدای تازه تفحص شده در کردستان عراق، روز یکشنبه هفته آینده از مرز باشماق مریوان به کشور بازمی‌گردند.

۶ شهریور؛ گزارش نماز جمعه تهران

همشهری آنلاین: نماز جمعه ششم شهریور در تهران به امامت حجت‌الاسلام کاظم صدیقی برگزار شد.

در باره انیمیشن جدید درون و بیرون

همشهری آنلاین: کارگردانی انیمیشن جذاب «کارخانه هیولا»، این‌بار به سراغ احساسات درونی دختر بچه‌ای به نام «رایلی» رفته تا بتواند انیمیشنی متفاوت به نام «پشت و رو» (درون بیرون) را بسازد.

تقدیر جشنواره فیلم لندن از کیت بلانشت

همشهری آنلاین: «کیت بلانشت» - هنرپیشه زن سرشناس - جایزه یک عمر دستاورد هنری را در جشنواره بین‌المللی فیلم لندن دریافت می‌کند.

خشم اسرائیل از کنسرت آلمانی‌ها در تهران

همشهری آنلاین: رژیم اشغالگر قدس که از خبر اجرای قریب‌الوقوع ارکستر سمفونیک برلین به رهبری «دنیل بارنبویم» در ایران به خشم آمده، خواستار جلوگیری دولت آلمان از این اجرای صحنه‌ای شد.

فراخوان سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر منتشر شد

همشهری آنلاین: همزمان با میلاد فرخنده امام رضا (ع) فراخوان سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر منتشر شد.

سردار وحیدی: "وحدت" یکی از مولفه‌های اساسی اقتدار است

همشهری آنلاین: رئیس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی، مبانی فکری و عقیدتی اسلام را از نماد اقتدار دانست و گفت:‌ مرزبندی عقیدتی، اخلاقی و سیاسی که انسان و قدرت حول آن شکل می‌گیرد از مبانی اقتدار است.

توصیه آیت‌الله مکارم شیرازی درباره نحوه برخورد با منتقدان توافق هسته‌ای

همشهری آنلاین: آیت الله مکارم شیرازی مرجع تقلید گفت: در داخل کشور افرادی هستند که نسبت به توافق هسته‌ای انتقاداتی دارند و لذا باید توجه کرد که با آن‌ها باید با مدارا رفتار شود، اهمیت مسأله برای آن‌ها تبیین شود؛ با منطق دوستانه و توأم با احترام و محبت می‌توان آن‌ها را متوجه اهمیت این مطلب کرد.