یکشنبه 2 آذر 1393 | به روز شده: 26 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 29 تیر 1390 - 08:51:14 | کد مطلب: 140765 چاپ

تأثیر تلویزیون بر کودکان

کودک و نوجوان > سلامتی - فاطمه قنبری:
در حال حاضر در میان تمام وسایل ارتباط جمعی، تلویزیون تنها رسانه‌ای است که میلیاردها انسان در سراسر جهان به‌طور گسترده‌ای از آن استفاده می‌کنند و براساس آمار بیشترین مخاطب آن در حال حاضر کودکان و نوجوانان هستند و به همین دلیل نیز این رسانه نقش مهمی را در ایجاد الگوهای ذهنی و رفتاری و ارتباطی کودکان ایفا می‌کند.


با وجود تمام مزایای مثبت تلویزیون از قبیل نقش برجسته آن در امر اطلاع‌رسانی و آموزش، فرهنگ‌پذیری، ایجاد تفنن و سرگرمی، این رسانه نیز مانند تمامی تکنولوژی‌های ارتباطی دیگر اگر به‌موقع و صحیح استفاده نشود، تأثیرات منفی غیرقابل انکاری دارد که درصورت بی‌توجهی به آن ممکن است تأثیر مثبت این رسانه فراگیر را تحت‌الشعاع قرار دهد.

از جمله تأثیرات منفی تلویزیون روی کودکان نقش منفی آن در تضعیف مهارت‌های کلامی و ارتباطی کودکان است.
تحقیقات اخیر نشان داده است کودکانی که ساعت‌های متمادی را صرف تماشای تلویزیون می‌کنند؛ در آینده دچار مشکلات ارتباطی و کلامی خواهند شد. متأسفانه بسیاری از والدین نمی‌دانند فرزندانشان در چه مرحله‌ای از دوران کودکی‌شان تکامل گفتاری و ارتباطی‌شان را آغاز می‌کنند. این تحقیقات نشان می‌دهد فقط 2/5 درصد از والدین می‌دانند که یک نوزاد بین 12 تا 18ماهگی نخستین کلمه زندگی خود را می‌گوید، در حالی که 31درصد انتظار دارند کودک نخستین کلمه زندگی خود را بین 6تا 8ماهگی بر زبان بیاورد. همچنین فقط 1/5 درصد از والدین می‌دانستند که کودکان نخستین جمله 5-3 کلمه‌ای خود را حدود 3سالگی بر زبان می‌آورند.

مک‌گایر، روانشناس و محقق، ورود رسانه‌هایی مانند تلویزیون را به ورود یک بیگانه به خانه تعبیر کرده است. به گفته این محقق این بیگانه به‌طور متوسط 6روز در هفته در خانه‌ها حضور دارد؛ بیگانه‌ای که به‌طور آزادانه در همه جای خانه سر می‌زند و تأثیر می‌گذارد. این بیگانه وظیفه محدود کردن توانایی کودکان و حتی بزرگسالان را در تشخیص ‌رؤیا از واقعیت به‌عهده دارد.

همچنین جان تیلور گاتر1999 درباره وسعت دنیای مجازی اعتقاد دارد: تلویزیون و رسانه‌ها با صرف وقت کودکان به دنیای مجازی، فرصت تجربه دنیای حقیقی و آشناشدن با واقعیت‌های جذاب، نشاط‌آور و حتی مخاطره‌آمیز را از آنان سلب می‌کنند.
واقعیت این است که تماشای تلویزیون به‌خصوص در سال‌های نخست زندگی کودک اثرات سوئی بر مهارت‌های فکری، ارتباطی، کلامی و حتی خلاقیت کودکان دارد. تماشای تلویزیون به‌صورت متمادی باعث می‌شود، کودکان از فعالیت‌هایی که می‌توانند و باید در زمان رشد خود انجام دهند غافل بمانند و در اصطلاح کودکی نکنند. به‌عنوان مثال بازی، ارتباط با کودکان دیگر و حتی بزرگسالان که به تقویت مهارت‌های کلامی و ارتباطی و عاطفی کودک می‌انجامد اگر در زمان خود و به موقع صورت نپذیرد کودکان امروز را با مشکلات عدیده در آینده روبه‌رو خواهد کرد؛ کودک به‌عنوان مخاطب منفعل،ساعت‌ها روبه‌روی تلویزیون می‌نشیند و به تماشای آن می‌پردازد و در واقع مهارت‌های لازمه ضمن رشد را نیاموخته و تجربه نمی‌کند.

محققان توصیه می‌کنند والدین برای داشتن کودکانی سالم و با سیر رشد طبیعی باید وسایل ارتباط جمعی را به خدمت خود در آورند و به واسطه معضلاتی همچون شاغل بودن، آپارتمان‌نشینی و دغدغه‌های زندگی ماشینی فرزندان خود را به‌طور تمام و کمال در معرض وسایل نوین ارتباطی قرار ندهند. سن میانگین جذب کودک به تلویزیون حدودا 9‌ماهگی است و لذا برای درامان ماندن از آسیب‌های بی‌رویه تلویزیون، والدین نباید برای سرگرم کردن کودکان به‌ویژه در سنین زیر یک 3سال استفاده کنند. رشد مهارت‌های اجتماعی کودک در گروی استفاده صحیح کودکان از وسایل ارتباط جمعی است، لذا برای داشتن بزرگسالانی با مهارت‌ها و قابلیت‌های اجتماعی طبیعی، باید حداقل ساعت‌هایی تلویزیون را خاموش کرد تا کودکان کودکی کنند.

دلیل خاصی که کودکان را به تماشای تلویزیون تشویق می‌کند، با نوع برنامه‌هایی که تماشا می‌کنند و نظر آنها درباره آن برنامه‌ها ارتباط دارد. دسته‌ای از کودکان از روی عادت یا برای وقت گذرانی تلویزیون تماشا می‌کنند و برنامه‌های جدی تلویزیون برایشان کمتر اهمیت دارد و بیشتر به‌دنبال سرگرمی‌های ساده و پرهیجانند.

البته در کنار مسائل مطرح‌شده، تلویزیون نقش زیادی در تعلیم و تربیت داراست. برخی از کارکردهای مثبت تلویزیون عبارت است از: 1- افزایش آگاهی کودکان در زمینه جغرافیایی، علمی، مسائل بهداشتی 2- تشویق کودکان به کارهای خوب با نمایش دادن مهربانی، سخاوت 3- گسترش برنامه‌های آموزشی با استفاده صحیح از تلویزیون و تشویق کودکان4- ایجاد دوستی چه با‌گردهم جمع‌کردن خانواده و چه با در اختیار گذاشتن مجموعه‌ای از دوستان خیالی برای کودک 5- ترویج و آموزش ارزش‌های اجتماعی و دینی 6- معرفی روش‌های دوست‌یابی و حفظ دوستی7- ایجاد حس مسئولیت در کودکان 8-‌ جلوگیری از رفتار خودخواهانه کودکان با به تصویر کشیدن رفتارهای جامعه‌گرایانه.

تلویزیون، این توانایی را دارد که دانش کودکان را در زمینه‌های مختلف افزایش دهد. عدم‌موفقیت در به انجام رساندن این توانایی، اغلب ناشی از درک نادرست تولید‌کنندگان برنامه نسبت به نیازهای مخاطبان، علایق و توانایی آنهاست. برای فهماندن اطلاعات علمی به کودکان، گاه می‌توان از خصوصیت‌های ویژه‌ای در برنامه استفاده کرد. مثلاً کودکان ترجیح می‌دهند برنامه‌های آموزشی تلویزیون را به‌صورت نمایش‌های داستانی ببینند، نه به‌صورت نوشته‌هایی بر صفحه تلویزیون.

نکته آخر در مورد تأثیرات آگهی‌های تلویزیونی است چون کودکان هنوز به آن حد از درک نرسیده‌اند که هدف واقعی آگهی‌ها را بفهمند، در نتیجه تحت‌تأثیر این آگهی‌ها قرار می‌گیرند. این آگهی‌ها ممکن است بچه‌ها را رو در روی والدین قرار دهد و در نتیجه این کار باعث نزاع درون خانواده می‌شود. از طرف دیگر بعضی از محصولات غذایی که در تلویزیون تبلیغ می‌شود ارزش غذایی کمی دارد و فقط دارای قند و شیرینی زیاد است که این عامل می‌تواند روی عادت‌های غذایی کودکان اثر بگذارد و والدین را وادار به خریداری موادی کند که نه‌تنها ارزش غذایی ندارند، بلکه باعث خرابی دندان و ایجاد امراض دیگر می‌شوند. از طرف دیگر چون کودکان تا قبل از اتمام دوران دبستان، تعداد بی‌شماری آگهی‌های تبلیغاتی می‌بینند که آنها را الگو قرار می‌دهند، ممکن است فقط تبدیل به یک مصرف‌کننده صرف شوند. در انتها باید به این نکته اشاره کرد که تلویزیون می‌تواند تأثیرات مثبت یا منفی بر کودکان و نوجوانان داشته باشد، این ما هستیم که نحوه استفاده و تأثیرگذاری این رسانه را بر فرزندانمان تعیین می‌کنیم.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

بازده ۵ درصدی بورس در پاییز

بازده بورس در فصل پاییز مثبت شد، سهامداران در ۲‌ماه اول پاییز به‌طور میانگین ۵درصد سود کردند، ارزش کل‌بورس‌تهران نیز در این مدت ۸۷۸۱ میلیارد تومان افزایش یافته است.

شماره ۱۵۴ همشهری تندرستی منشر شد

همشهری آنلاین: همشهری تندرستی در شماره ۱۵۴ خود بسیاری از مسائل علمی و پزشکی را مطرح کرده است.

نام "سنگلج" را از نوشته جلال آل‌احمد گرفتیم

همشهری آنلاین: جمشید مشایخی با اشاره به کمبود فضاها و امکانات تئاتری اجرای طرح توسعه تماشاخانه سنگلج را که طی سال‌های اخیر مطرح شده، خدمت بزرگی به تئاتر و خانواده هنرهای نمایشی دانست.

نشست معماران برای ارتقای کیفی خیابان‌های تهران

همشهری آنلاین: نشست تخصصی «ارتقای کیفی محور دماوند، انقلاب و آزادی» در خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار می‌شود.

مرتضی‌ پور رهبر ارکستر سمفونیک صدا و سیما شد

همشهری‌آنلاین: نادر مرتضی‌پور که چند مدتی رهبری ارکستر سمفونیک تهران را عهده‌دار بود ، رهبر ارکستر سمفونیک صدا و سیما شد.

بازبینی فیلم‌های جشنواره فجر آغاز شد

همشهری آنلاین: مدیر امور اجرایی و دبیرخانه جشنواره بین المللی فیلم فجر از اتمام مهلت ثبت نام فیلمسازان برای شرکت در بخش مسابقه جشنواره بین المللی فیلم فجر و آغاز کار بازبینی فیلم های جشنواره فجر از امروز یکم آذرماه خبر داد.

استادیوم آزادی از ساعت ۱۰:۳۰ دوم آذر میزبان تماشاگران شهرآورد خواهد بود

همشهری آنلاین: مدیر مجموعه ورزشی آزادی تهران گفت: این آمادگی را داریم که از ساعت ۱۰:۳۰ یکشنبه ۲ آذر تماشاگران را پذیرش کنیم.

رانندگان برون شهری از ترس سرقت دیگر کنار جاده‌ نمی‌خوابند

همشهری آنلاین: یک فعال صنفی کارگران حمل و نقل در بندر عباس با بیان اینکه رانندگان برون شهری از ترس سرقت دیگر کنار جاده‌ نمی‌خوابند گفت اگر سارق فقط بار را بدزدد بیمه هزینه‌ای متقبل نمی‌شود.

شهرداری تهران درکنار وزارت ارشاد؛ سکه‌های جایزه جلال برگشت

همشهری آنلاین: شهرداری تهران در کنار وزارت ارشاد قرار گرفت تا ۸۰سکه‌ای را که از جایزه جلال کم‌ شده بود، بدهد و این جایزه همچنان گران‌ترین جایزه ایران باشد.

آنجلینا جولی به بازنشستگی از بازیگری فکر می‌کند

همشهری آنلاین: آنجلینا جولی بازیگر و کارگردان سینما گفت بعد از بازی در چند فیلم دیگر، از دنیای بازیگری کناره می‌گیرد.

فرهنگی: رای اعتماد مجلس به فرهادی محتمل است

همشهری آنلاین: یک عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی رای اعتماد مجلس به محمد فرهادی به عنوان گزینه وزارت علوم را محتمل دانست.

وزارت خارجه انگلیس: خواهان لغو جزئی تحریم‌های ایران هستیم

همشهری آنلاین: سخنگوی وزارت امور خارجه انگلیس گفت: ما خواهان لغو جزئی تحریم‌ها علیه ایران هستیم.

اعدام بعد از زیارت

همشهری آنلاین: فرماندهی اردوگاه «موصل۴» را یک سرگرد عراقی بر عهده داشت. او گاهی از سربازانش می‌خواست که محوطه را ترک کنند تا ما با خیال راحت عزاداری کنیم.