پنج شنبه 30 مرداد 1393 | به روز شده: 39 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 خرداد 1389 - 14:12:04 | کد مطلب: 108110 چاپ

چطور با بد زبانی فرزندان برخورد کنیم؟

مهارت‌های زندگی > خانواده - ترجمه آیدین فرنگی:
«ما توی خونه اصلا فحش نمی‌دیم، نمی‌دونم بچه این حرفا رو از کجا یاد گرفته...»

«مدام حرف‌های زشت می‌زنه، هر کاری هم می‌کنیم دست بردار نیست...»، «از مدرسه خبر دادن که به همکلاسی‌هایش فحش می‌ده، مانده‌ایم که چی کار کنیم...» نارضایتی والدین درخصوص استفاده فرزندشان از الفاظ رکیک معمولا با جملاتی شبیه نمونه‌های بالا بیان می‌شود. آنها از یک طرف دلیل فحش دادن کودک‌شان را نمی‌دانند و از طرف دیگر نسبت به شیوه‌های جلوگیری از کاربرد این قبیل الفاظ بی‌اطلاع هستند.

تنبیه، عصبانیت و قهر ابزارهایی است که در چنین مواقعی پدر و مادرها به آن دست می‌یازند اما باید توجه داشت که برای پیدا کردن راه حل مشکل، پیش از هر چیز شناسایی دلایل وقوع آن ضروری است.

آیا می‌دانید کارهای شما، حرف‌های‌تان یا بیان نظر مثبت‌تان در مورد یک عمل یا رفتار، از نظر بچه‌ها دارای اهمیت بسیاری است. اگر نمی‌دانید، پس در تربیت فرزندتان با مشکل مواجه خواهید شد. مجسم کنید موقع خوردن غذا با همسرتان شوخی کرده و آب ته لیوان را به طرفش پاشیده‌اید، اگر کودک‌تان سر میز نشسته باشد، از رفتار شما فقط یک نتیجه خواهد گرفت: «من هم باید آب بپاشم چون این کار، پدر و مادرم را خوشحال می‌کند».  اما وقتی او آب لیوان را روی‌تان خالی کند، با واکنش عصبی شما روبه‌رو خواهد شد! کودک از درک علت این عصبانیت عاجز است.

عین آنچه ذکر شد در مورد کلمه‌ها هم صدق می‌کند. شما فرد بزرگسالی هستید یا حق دارید موقع خشم برخی الفاظ زشت را به کار ببرید، اما تکرار همین تعابیر از طرف کودکی که آنها را از شما شنیده، رویدادی منفی قلمداد می‌شود. به یاد داشته باشید بچه‌ها مثل آیینه یا هر وسیله بازتاب ‌دهنده دیگری عمل می‌کنند.

بسیار خب! حق با شماست! شما شخص دقیقی هستید و هیچ حرف رکیکی به کار نبرده‌اید. روزی فرزندتان از کلمه‌ای استفاده می‌کند که در ردیف فحش‌ها قرار دارد. پیش از هر چیز باید به این نکته توجه کنید که آیا کودک‌تان معنی این واژه را می‌دانسته یا نه. به احتمال زیاد او به معنای آنچه گفته واقف نیست.  ممکن است خیلی ساده آن را در تلویزیون، حین تماشای فیلم و سریال یا از یک ترانه شنیده باشد.

حتی ممکن است درک کرده باشد که آن کلمه لفظی است که موقع عصبانیت به کار می‌رود اما معنی‌اش را نداند. شاید اگر شما با فرض اطلاع او از معنای واژه مورد بحث، واکنشی تند و عصبی نشان دهید، یا او را به خاطر این رفتار خجالت‌زده کنید، دیگر این تعبیر را در مقابل شما تکرار نکند اما دلیل نامناسب بودن کاربرد آن واژه برای او نامشخص خواهد ماند. در چنان شرایطی احتمال دارد وی در غیاب والدین باز هم به استفاده از آن کلمه مبادرت ورزد؛ پس بهتر است به فرزندان‌مان بیاموزیم که به جای نشان دادن عصبانیت یا نارضایتی‌شان با الفاظ رکیک، احساسات‌شان را به شیوه‌هایی دیگر بروز داده یا منتقل سازند.

کلمه‌هایی که برای بیان خشم و نارضایتی خود به کار برده یا با هدف تحقیر طرف مقابل بر زبان جاری می‌سازیم، عصبانیت مخاطب را نیز به همراه می‌آورد. موقع خشم معمولا از نفرین هم استفاده می‌شود و نفرین‌ها به طور عام آرزوهایی هستند که بر تضرر طرف مقابل دلالت دارند. کاربرد نفرین چنان بین بزرگ‌ترها رایج است که نمی‌توان تکرار آنها توسط کودکان را اتفاقی غریب دانست.

آخرین گونه فحش‌ها، واژه‌هایی هستند که شخصیت طرف مقابل را نشانه می‌رود. این الفاظ به طور عام یا به نقصان هوش و درک و نقصان دیگر توانایی‌ها یا اندام مخاطب دلالت دارند یا در قالب استفاده از اسامی حیوانات بیان می‌شوند. بزرگسالانی که مدعی هستند از فحش استفاده نمی‌کنند هم گاه به صورت مرتب از گروه اخیر فحش‌ها بهره می‌برند. بیشتر فحش‌هایی که پدر و مادرها حین عصبانیت خطاب به فرزندشان می‌گویند و در صورت کاربرد آن تعابیر از طرف کودک به شدت ناراحت می‌شوند در گروه مذکور قرار می‌گیرد.

گاه ممکن است با نمونه‌های دیگری روبه‌رو شویم؛ مثلا شاید کودکی که از توجه کافی اطرافیان برخوردار نبوده، بخواهد با برخی رفتارهای منفی توجه بزرگ‌ترها را به سوی خوب جلب کند. حتی ممکن است این قبیل رفتارها با هدف ایجاد شوک در اطرافیان صورت گرفته باشد. البته بیشتر فحش‌ها از طرف کودکان و نوجوانان با هدف اثبات بزرگ‌تر‌شدن، نشان دادن ورود به دنیای بزرگسالان و یادآوری استقلال بیان می‌شود زیرا آنان پیش‌تر از بزرگ‌ترها آموخته‌اند که کاربرد فحش یکی از ویژگی‌های دنیای بزرگسالان به حساب می‌آید.

انطباق با جمع دوستان و جلب موافقت آنها نسبت به حضور در آن حلقه نیز می‌تواند جزو دلایل استفاده از فحش باشد. در هر حال الفاظ رکیک یا نامناسب، معمولا هنگام خشم و مواقع مختل‌شدن روند عادی امور یا موقع برخورد با یک شرایط ناخوشایند مورد استفاده قرار می‌گیرند. در واقع کودکان در بخشی از دوره کودکی و نیز نوجوانان از ممنوعیت کاربرد آن تعابیر مطلع هستند اما از بر زبان جاری شدن‌شان ممانعتی به عمل نمی‌آورند. اگر از ابتدا به آنها یاد داده می‌شد که چطور احساسات خود را در چنان مواقعی بدون استفاده از فحش بیان کنند، دیگر نباید - به دلیلی که ذکر آن گذشت-  از فحش استفاده نمی‌کردند.

بیان فحش توسط کودکان اتفاق خوبی نیست و پدر و مادرها بایستی نسبت به تغییر دادن اینگونه رفتار در فرزندشان همت کنند. نخستین گام برای انجام این کار هم می‌تواند حذف فحش از گفت‌وگوی روزمره خودشان باشد. بچه‌ها از محیط منزل، از کوچه و مدرسه تاثیر می‌پذیرند. الفاظ نامناسب رد و بدل شده در فیلم‌ها و سریال‌ها یا الفاظ ناشایست و تحقیرآمیز در سخنان شخصیت‌های سیاسی خطاب به گروه‌های دیگر که از رادیو و تلویزیون پخش می‌شود، رفتار و گفتار کودکان و نوجوانان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

کمدین‌هایی هم هستند که برای خنداندن مخاطبان‌شان به راحتی دست به دامان فحش‌ها می‌شوند. البته در سنت‌های ما گاه بزرگ‌ترها از روی محبت نسبت به کودک یا با هدف شیرین‌کاری و خنداندن، او را با فحش مورد خطاب قرار می‌دهند. با توجه به مواردی که گفته شد حذف فحش از دایره واژگان کودکان راه به جایی نخواهد برد و در این میان والدینی موفق‌تر هستند که نسبت به شیوه‌های درست رفتاری و تربیتی اطلاعات بیشتری داشته باشند.

sabah.com.tr
نوشته: پروفسور بنگی سمرجی
 روانشناس کودک

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

افزایش ۲.۳ درصدی اجاره‌بها در فصل بهار

نرخ اجاره بها در ۳ ماهه نخست سال ۹۳ نسبت به زمستان ۹۲، ۲.۳ درصد افزایش پیدا کرد.

با یک دکمه اتاق‌ها را جابه‌جا کنید

تهران> چندین‌ رسانه بین‌المللی خانه‌ای را معرفی کرده‌اند که معماری آن به شکلی است که با فشردن یک دکمه می‌توان اتاق‌های آن را تا ۹۰درجه چرخاند.

سر بریده خبرنگار آمریکایی، پیام داعش برای واشنگتن

تروریست‌هایی که از ۳سال پیش سوریه و عراق را به میدانی برای کشتار و خونریزی تبدیل کرده‌اند، با انتشار فیلمی هولناک از سربریدن یک خبرنگار آمریکایی، به قول خودشان برای واشنگتن پیام فرستادند.

آمادگی حمل‌ونقل عمومی پایتخت برای‌آغازسال تحصیلی

نخستین جلسه ستاد استقبال از مهر ۹۳ به‌منظور آمادگی ناوگان حمل‌ونقل شهری برای جابه‌جایی ۲ میلیون دانش‌آموز و دانشجوی پایتخت از اول مهر‌ماه برگزار شد.

ارائه گزارش عملکرد کمیسیون فرهنگی و معاونت نظارت شورای شهر

رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی و معاون نظارت شورای شهر تهران در جلسه اخیر شورای شهر گزارش عملکرد خود را از اقدامات صورت گرفته در یک‌سال گذشته ارائه کردند.

صدای تیک تاک ساعت می‌تواند تمایل زنان را به بچه دار شدن برانگیزد

همشهری آنلاین: صدای تیک تاک ساعت براساس نتایج تازه‌ترین مطالعات دانشمندان آمریکایی، ممکن است تمایل زنان را برای بچه دار شدن افزایش دهد.

شاخص بورس آخر هفته سبز پوش شد

همشهری آنلاین: شاخص بورس اوراق بهادار در پایان معاملات امروز (آخرین روز کاری هفته) سبزپوش شد و با۳ واحد افزایش به ۷۳ هزار و ۹۰۶ واحد رسید.

حسگر جاماندن کودک در خودرو

نـیـویـورک> همزمان با انتشار آمار تکان‌دهنده از جا ماندن کودکان آمریکایی در خودرو و جان‌باختن آنها ، دستگاهی وارد بازار شده که جا ماندن کودک را به آگاهی پدر و مادرش می‌رساند.

تندباد در شمال خوزستان، ۵ کشته و ۴۰ مصدوم

همشهری آنلاین: تند باد در شمال استان خوزستان ۵ کشته و ۴۰ مصدوم بر جای گذاشت و حدود ۲۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان به شهرستان‌های شمالی استان خسارت وارد کرد.

زنان باردار قهوه ننوشند؛ خطر ابتلا به لوسمی کودک

همشهری آنلاین: تازه‌ترین نتایج مطالعات دانشمندان انگلیسی نشان می‌دهد نوشیدن قهوه در دوره بارداری خطر ابتلا به لوسمی (سرطان خون) را در کودک آینده افزایش می‌دهد.

باران شدید و سیل در کهگیلویه و بویراحمد

همشهری آنلاین: باران شدید در کهگیلویه و بویراحمد موجب وقوع سیل، طوفان و آبگرفتگی در مناطق مختلف این استان به ویژه مناطق عشایرنشین شد.

نیمه شهریور ۹۳؛ جشنواره موسیقی تهران در عمارت مسعودیه

همشهری‌آنلاین: جشن پانزدهمین سالگرد تاسیس خانه موسیقی در قالب "جشنواره موسیقی تهران" از ۱۲ تا ۱۸ شهریور ماه با حضور گروه‌های مختلف در عمارت تاریخی مسعودیه تهران برگزار می‌شود.

مردی که چند ماه پس از پرواز برادران رایت به دنیا آمد، زنده است

همشهری آنلاین: ساکاری مومویی ژاپنی ۱۱۱ ساله پیرترین مرد جهان شناخته شد. او که پنجم فوریه سال ۱۹۰۳ و چند ماه پیش از نخستین پرواز برادران رایت به دنیا آمده حالا به عنوان مسن ترین مرد جهان شناخته می‌شود.

جرعه‌جرعه کتاب در تابستان

معرفی کتاب> در این میانه‌ی تابستان، بد نیست تا هنوز تا بازشدن مدرسه‌ها فرصت داریم، کمی کتاب بخوانیم. به همین بهانه سری می‌زنیم به بخش معرفی کتاب یا «یک جرعه کتاب» و با هم کتاب‌هایی را می‌بینیم که دوستان نوجوان هفته‌نامه‌ی دوچرخه معرفی کرده‌اند.

مسابقات قرآن و نهج البلاغه کارگران در اصفهان

همشهری آنلاین: دهمین دوره مسابقات قرآن و نهج البلاغه ویژه کارگران استان برگزار شد.

دنیای رنگ‌وارنگ بستنی

تابستان است و همه از دست گرما کلافه‌اند؛ مگر این‌که در آلاسکا زندگی کنی! در این گیر و دار هیچ‌چیز به اندازه‌ی یک بستنی خوشمزه دل آدم را خنک نمی‌کند.

دو دوبیتی

شعر طنز> فرهاد حسن‌زاده:

ای کاش نمی‌پرسیدم

داستان> - اسما، اسما، چرا این‌جایی؟