شنبه 14 شهریور 1394 | به روز شده: 41 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 3 خرداد 1389 - 14:12:04 | کد مطلب: 108110 چاپ

چطور با بد زبانی فرزندان برخورد کنیم؟

مهارت‌های زندگی > خانواده - ترجمه آیدین فرنگی:
«ما توی خونه اصلا فحش نمی‌دیم، نمی‌دونم بچه این حرفا رو از کجا یاد گرفته...»

«مدام حرف‌های زشت می‌زنه، هر کاری هم می‌کنیم دست بردار نیست...»، «از مدرسه خبر دادن که به همکلاسی‌هایش فحش می‌ده، مانده‌ایم که چی کار کنیم...» نارضایتی والدین درخصوص استفاده فرزندشان از الفاظ رکیک معمولا با جملاتی شبیه نمونه‌های بالا بیان می‌شود. آنها از یک طرف دلیل فحش دادن کودک‌شان را نمی‌دانند و از طرف دیگر نسبت به شیوه‌های جلوگیری از کاربرد این قبیل الفاظ بی‌اطلاع هستند.

تنبیه، عصبانیت و قهر ابزارهایی است که در چنین مواقعی پدر و مادرها به آن دست می‌یازند اما باید توجه داشت که برای پیدا کردن راه حل مشکل، پیش از هر چیز شناسایی دلایل وقوع آن ضروری است.

آیا می‌دانید کارهای شما، حرف‌های‌تان یا بیان نظر مثبت‌تان در مورد یک عمل یا رفتار، از نظر بچه‌ها دارای اهمیت بسیاری است. اگر نمی‌دانید، پس در تربیت فرزندتان با مشکل مواجه خواهید شد. مجسم کنید موقع خوردن غذا با همسرتان شوخی کرده و آب ته لیوان را به طرفش پاشیده‌اید، اگر کودک‌تان سر میز نشسته باشد، از رفتار شما فقط یک نتیجه خواهد گرفت: «من هم باید آب بپاشم چون این کار، پدر و مادرم را خوشحال می‌کند».  اما وقتی او آب لیوان را روی‌تان خالی کند، با واکنش عصبی شما روبه‌رو خواهد شد! کودک از درک علت این عصبانیت عاجز است.

عین آنچه ذکر شد در مورد کلمه‌ها هم صدق می‌کند. شما فرد بزرگسالی هستید یا حق دارید موقع خشم برخی الفاظ زشت را به کار ببرید، اما تکرار همین تعابیر از طرف کودکی که آنها را از شما شنیده، رویدادی منفی قلمداد می‌شود. به یاد داشته باشید بچه‌ها مثل آیینه یا هر وسیله بازتاب ‌دهنده دیگری عمل می‌کنند.

بسیار خب! حق با شماست! شما شخص دقیقی هستید و هیچ حرف رکیکی به کار نبرده‌اید. روزی فرزندتان از کلمه‌ای استفاده می‌کند که در ردیف فحش‌ها قرار دارد. پیش از هر چیز باید به این نکته توجه کنید که آیا کودک‌تان معنی این واژه را می‌دانسته یا نه. به احتمال زیاد او به معنای آنچه گفته واقف نیست.  ممکن است خیلی ساده آن را در تلویزیون، حین تماشای فیلم و سریال یا از یک ترانه شنیده باشد.

حتی ممکن است درک کرده باشد که آن کلمه لفظی است که موقع عصبانیت به کار می‌رود اما معنی‌اش را نداند. شاید اگر شما با فرض اطلاع او از معنای واژه مورد بحث، واکنشی تند و عصبی نشان دهید، یا او را به خاطر این رفتار خجالت‌زده کنید، دیگر این تعبیر را در مقابل شما تکرار نکند اما دلیل نامناسب بودن کاربرد آن واژه برای او نامشخص خواهد ماند. در چنان شرایطی احتمال دارد وی در غیاب والدین باز هم به استفاده از آن کلمه مبادرت ورزد؛ پس بهتر است به فرزندان‌مان بیاموزیم که به جای نشان دادن عصبانیت یا نارضایتی‌شان با الفاظ رکیک، احساسات‌شان را به شیوه‌هایی دیگر بروز داده یا منتقل سازند.

کلمه‌هایی که برای بیان خشم و نارضایتی خود به کار برده یا با هدف تحقیر طرف مقابل بر زبان جاری می‌سازیم، عصبانیت مخاطب را نیز به همراه می‌آورد. موقع خشم معمولا از نفرین هم استفاده می‌شود و نفرین‌ها به طور عام آرزوهایی هستند که بر تضرر طرف مقابل دلالت دارند. کاربرد نفرین چنان بین بزرگ‌ترها رایج است که نمی‌توان تکرار آنها توسط کودکان را اتفاقی غریب دانست.

آخرین گونه فحش‌ها، واژه‌هایی هستند که شخصیت طرف مقابل را نشانه می‌رود. این الفاظ به طور عام یا به نقصان هوش و درک و نقصان دیگر توانایی‌ها یا اندام مخاطب دلالت دارند یا در قالب استفاده از اسامی حیوانات بیان می‌شوند. بزرگسالانی که مدعی هستند از فحش استفاده نمی‌کنند هم گاه به صورت مرتب از گروه اخیر فحش‌ها بهره می‌برند. بیشتر فحش‌هایی که پدر و مادرها حین عصبانیت خطاب به فرزندشان می‌گویند و در صورت کاربرد آن تعابیر از طرف کودک به شدت ناراحت می‌شوند در گروه مذکور قرار می‌گیرد.

گاه ممکن است با نمونه‌های دیگری روبه‌رو شویم؛ مثلا شاید کودکی که از توجه کافی اطرافیان برخوردار نبوده، بخواهد با برخی رفتارهای منفی توجه بزرگ‌ترها را به سوی خوب جلب کند. حتی ممکن است این قبیل رفتارها با هدف ایجاد شوک در اطرافیان صورت گرفته باشد. البته بیشتر فحش‌ها از طرف کودکان و نوجوانان با هدف اثبات بزرگ‌تر‌شدن، نشان دادن ورود به دنیای بزرگسالان و یادآوری استقلال بیان می‌شود زیرا آنان پیش‌تر از بزرگ‌ترها آموخته‌اند که کاربرد فحش یکی از ویژگی‌های دنیای بزرگسالان به حساب می‌آید.

انطباق با جمع دوستان و جلب موافقت آنها نسبت به حضور در آن حلقه نیز می‌تواند جزو دلایل استفاده از فحش باشد. در هر حال الفاظ رکیک یا نامناسب، معمولا هنگام خشم و مواقع مختل‌شدن روند عادی امور یا موقع برخورد با یک شرایط ناخوشایند مورد استفاده قرار می‌گیرند. در واقع کودکان در بخشی از دوره کودکی و نیز نوجوانان از ممنوعیت کاربرد آن تعابیر مطلع هستند اما از بر زبان جاری شدن‌شان ممانعتی به عمل نمی‌آورند. اگر از ابتدا به آنها یاد داده می‌شد که چطور احساسات خود را در چنان مواقعی بدون استفاده از فحش بیان کنند، دیگر نباید - به دلیلی که ذکر آن گذشت-  از فحش استفاده نمی‌کردند.

بیان فحش توسط کودکان اتفاق خوبی نیست و پدر و مادرها بایستی نسبت به تغییر دادن اینگونه رفتار در فرزندشان همت کنند. نخستین گام برای انجام این کار هم می‌تواند حذف فحش از گفت‌وگوی روزمره خودشان باشد. بچه‌ها از محیط منزل، از کوچه و مدرسه تاثیر می‌پذیرند. الفاظ نامناسب رد و بدل شده در فیلم‌ها و سریال‌ها یا الفاظ ناشایست و تحقیرآمیز در سخنان شخصیت‌های سیاسی خطاب به گروه‌های دیگر که از رادیو و تلویزیون پخش می‌شود، رفتار و گفتار کودکان و نوجوانان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

کمدین‌هایی هم هستند که برای خنداندن مخاطبان‌شان به راحتی دست به دامان فحش‌ها می‌شوند. البته در سنت‌های ما گاه بزرگ‌ترها از روی محبت نسبت به کودک یا با هدف شیرین‌کاری و خنداندن، او را با فحش مورد خطاب قرار می‌دهند. با توجه به مواردی که گفته شد حذف فحش از دایره واژگان کودکان راه به جایی نخواهد برد و در این میان والدینی موفق‌تر هستند که نسبت به شیوه‌های درست رفتاری و تربیتی اطلاعات بیشتری داشته باشند.

sabah.com.tr
نوشته: پروفسور بنگی سمرجی
 روانشناس کودک

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

۳۵ تن مداد‌شمعی برای کودکان بیمار

سن‌فرانسیسکو: مردی در آمریکا از سال ۲۰۱۱‌ میلادی مشغول ذوب کردن و بازیافت مداد‌شمعی‌های دور انداخته شده است.

۱۴عکس واقعی اما باورنکردنی

پاریس: یکی از سایت‌های اینترنتی مرتبط با اخبار شگفتی‌های دنیا مجموعه‌ای از عکس‌های واقعی اما باورنکردنی را گرد هم آورده است.

بحران تا پشت در آمده

نیلوفر قدیری: والری ایموس، مسئول پیشین کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل چندی پیش در آخرین سخنانی که در این سمت می‌گفت، با انتقاد شدید از بی‌تفاوتی جهان نسبت به فاجعه‌ انسانی که در سوریه می‌گذرد، گفت: انسان‌ها، مرگ‌ومیرشان، بی‌خانمانی و گرسنگی‌شان برای جهان اکنون تنها فقط به چند عدد و رقم تبدیل شده.

صعود اندک شاخص‌ها در هفته گذشته

شاخص کل بورس تهران و فرابورس در مبادلات هفته گذشته اندکی افزایش یافت.

آقا و خانم سنگی، آمین و کیمیا در تلویزیون

به گزارش همشهری، ۲هفته تا پایان تابستان مانده و تلویزیون در تلاش است مهر‌ماه را با سریال‌های تلویزیونی جدید همراه کند.

سیمای فرهنگی ایران در مسکو

مسکو شهری است ۱۲میلیون نفری با مساحتی ۲ تا ۳ برابر تهران که در هر خیابان و بزرگراه آن تا چشم کار می‌کند چراغ قرمز هست و خودرو اما نمایشگاه کتابش در فضایی کوچک در میانه یک بوستان بسیار بزرگ برگزار می‌شود و بازدیدکنندگان برای ورود، باید بلیت در دست از درهایی شبیه درهای ورود به مترو تهران رد شوند.

رشد معاملات صنعتی و معدنی در بورس کالا

در دومین هفته شهریورماه، ۵۳۹ هزار و ۴۳۸ تن انواع کالا به ارزش ۵۴۵۴ میلیارد ریال در بورس کالا دادوستد شد.

گزارش نشست تجلیل از دکتر عبدالحسین حائری

همشهری‌آنلاین: بزرگداشت استاد عبدالحسین حائری عصر چهارشنبه ۱۱ شهریور از سوی مرکز پژوهشی میراث مکتوب و مؤسسۀ خانۀ کتاب با حضور پژوهشگران در باغ زیبا برگزار شد.

سازمان گزارشگران بدون مرز خواستار فشار آمریکا بر عربستان شد

همشهری آنلاین: سازمان گزارشگران بدون مرز از باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا خواست که در دیدار امروز شاه عربستان با وی ، درباره ضرورت رعایت حقوق بشر در ریاض که این سازمان آن را 'پرونده ای نکبت بار' خواند، بر او فشار وارد کند.

شبکه‌های اجتماعی رقیب شما نیستند

همشهری آنلاین: یک مدرس دانشگاه معتقد است در شرایط فعلی به جای رقابت با شبکه‌های اجتماعی باید با آن‌ها تعامل کرد، به آنها آموزش داد و حتی آنها را بخشی از سازمان غیررسمی پذیرفت و از آن‌ها حمایت کرد.

پوردستان: نیروهای مسلح تحرکات دشمن را زیر نظر دارند

همشهری آنلاین: فرمانده نیروی زمینی ارتش گفت:نیروهای مسلح با رصد تحرکات دشمن آماده دفاع از تمامیت ارضی و کیان میهن اسلامی هستند.

آمریکا و عربستان قرارداد تسلیحاتی امضا می‌کنند

همشهری‌آنلاین: منابع آگاه از توافق عربستان و آمریکا برای امضای قرارداد تسلیحاتی به ارزش بیش از یک میلیارد دلار خبر دادند.

۱۳ شهریور؛ گزارش نماز جمعه تهران

همشهری آنلاین: نماز جمعه ۱۳ شهریور در تهران به امامت آیت‌الله سید احمد خاتمی برگزار شد.

عقد تفاهم‌نامه بین شهرداری‌های تهران و مسکو؛ یک هفته اجرای کیوان ساکت در روسیه

همشهری آنلاین: رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران و معاون فرهنگی شهرداری مسکو در دیداری که در جریان برگزاری هفته فرهنگی تهران در موسکو صورت گرفت، خواستار افزایش سطح و گستره همکاری‌های فرهنگی و تبادل تجارب مشترک همزمان با سفر شهردار تهران به پایتخت روسیه شدند.

وایسا تا برگردم

همشهری آنلاین: ظهر یکی از روزهای تابستان هزاروسیصدوهفتادوسه، وسط ترمینال تودرتوی مشهد گم شدم. پدرم گمم نکرده بود، چون چهار سال پیش از این مرده بود

کُردها، پیشگام خوشنویسی در ایران

همشهری آنلاین: رئیس انجمن خوشنویسان کشور گفت: کُردها در زمینه هنر به‌ویژه در حوزه خوشنویسی پیشقدم هستند و برگزاری این جشنواره به میزبانی استان کردستان اقدامی ارزنده و قابل تقدیر است.

سید حسن خمینی: جنبش دانشجویی آرمان‌های جامعه را فریاد کند

همشهری آنلاین: یادگار امام خمینی با تأکید بر ضرورت توجه جریانات دانشجویی به آرمان‌های جامعه، خود سانسوری را خلاف این کارکرد آنها دانست و گفت: جنبش دانشجویی باید آرمان‌های جامعه را فریاد کند.