فضا- همشهري آنلاين:
کپلر، فضاپيماي جوينده سيارههاي فراخورشيدي ناسا در راستاي انجام وظايف خود، نور يک سياره غولپيکر گازي را که در فاصله هزار سال نوري از زمين به دور ستارهاي ديگر ميگردد، بررسي کرده است.
ماموريت فضاپيماي کپلر جست وجوي سيارههايي در محدوده غولهاي گازي تا سيارههاي هماندازه زمين است که پيرامون صد هزار ستاره در صورت فلکي دجاجه قرار دارند.
کپلر براي انجام اين ماموريت از خود ستارهها عکسبرداري نمي کند، بلکه به بررسي پديده گذر (يعني عبور سياره از مقابل ستاره مادر) مي پردازد. از چشم فضاپيماي کپلر در پديده گذر بخشي از نور ستاره در اثر عبور سياره سد ميشود. ميزان کاهش نور ستاره در نتيجه پديده گذر، شايد از 01/0درصد نور کامل ستاره هم کمتر باشد، اما هم اکنون آزمونهاي درجهبندي انجام شده، نشان داده است نورسنج هاي کپلر درست کار ميکنند و حساسيت لازم براي انجام اين ماموريت را دارند. کپلر براي انجام اين پژوهش، نور يک غول گازي را بررسي کرد که در فاصله 9/5 ميليون کيلومتري ستاره خود قرار دارد.
اين سياره که HAT - P- 7b نام دارد، در سال 2008 کشف شده بود. ويژگيهاي مداري اين سياره به طور کامل شناخته شده است و در نتيجه يک آزمون مناسب براي کپلر محسوب ميشود. منحني نور (نمودار نشان دهنده ميزان افزايش و کاهش نور يک ستاره طي فرآيند گذر) اين ستاره و سياره که توسط پايگاههاي زميني دريافت شده بود، در نتيجه اغتشاشهاي جو سياره زمين به شدت پراکنده بود. کاهش نور در فرآيند گذر سياره از مقابل ستاره در اين نمودارها ديده ميشود، اما هيچ کدام از جزئيات ديگر منحني نور قابل شناسايي نيست.
منحني نور کپلر از ستاره HAT - P- 7b و سيارهاش کاملاً واضح است و هنگامي که اين منحني را صد برابر بزرگتر ميکنيم، به کشف مهمي دست مييابيم. کاهش و افزايش نور ستاره در فرآيند گذر سياره، به جاي آن که تند و شديد باشد، آرام و تدريجي است. دليل اين پديده آن است که کپلر تغيير شدت نور فازهاي اين سياره را هنگام گردش به دور ستاره خود آشکار ميکند. شيب اين منحني نشان ميدهد دماي بخش رو به ستاره اين سياره به عدد شگفت انگيز 2300 درجه سانتيگراد ميرسد. اما به جز اين، پديده شگفت ديگري هم در راه است. يک روز پس از روي دادن پديده گذر، کاهش ديگري در شدت نور مشاهده ميشود، اما اين بار گذر ديگري روي نداده است. اين بار پديده اختفا روي داده است، يعني سياره به پشت ستاره خود ميرود. کپلر نه تنها مي تواند نور غولهاي گازي را آشکار سازد و فازهاي آن را مشخص کند و معلوم کند سياره چه هنگامي به پشت ستاره خود ميرود، بلکه معلوم ميکند اين کاهش جزيي دوم در شدت نور، برابر همان مقداري است که از سيارههاي هم اندازه زمين انتظار داريم.
ويليام بوراکي، محقق ارشد کپلر در مرکز پژوهشهاي آمس ناسا ميگويد: "آشکارسازهاي کپلر چنان خوب کار ميکند که ميتوان مطمئن بود ميتوان سيارههاي شبه زمين را يافت. اين اولين بار است که بشر توانسته است نور حاصل از چنين سيارههايي را ببيند."
به گزارش آسمان پارس، هر چند اين ماموريت علمي در مدت دو هفته انجام شده است، اما کپلر پيش از اين صدها سياره مشکوک را شناسايي کرد که تاييد نهايي آنها مدتي زمان ميبرد. پديدههاي بسياري از لکههاي ستارهها تا گرفتهاي منظومههاي دوتايي ميتواند باعث کاهش نور يک ستاره شود. براي اثبات اين موضوع بايد سه گذر متوالي اين سياره رصد شود تا معلوم شود پديده مشاهده شده مربوط به يک سياره است يا خير و سپس با استفاده از تلسکوپهاي بسيار بزرگ زميني به جمعآوري اطلاعات بيشتر پرداخت.
بوراکي ابراز اميدواري ميکند که تا ابتداي سال آينده بتواند اولين مجموعه از نتايج را که حاکي از کشف صدها يا حتي هزاران سياره موسوم به مشتريگونهاي داغ است، اعلام کند. (مشتريگونهاي داغ، غولهاي گازي هستند که به ستاره خود بسيار نزديکند و طي چند روز يا چند هفته به دور آن ميگردند.) اکنون بايد چند سال ديگر منتظر ماند تا اخباري درباره سيارههاي زمينمانند قابل زيستن منتشر شود. سيارههاي زمينمانند قابل زيستن، سيارههايي هستند که فاصلهشان با ستاره مناسب است و آنقدر گرم هستند که آب مايع در آنها وجود دارد.
براي مشاهده سه گذر بايد سه سال ديگر منتظر ماند (البته اگر فاصله آنها از ستارهشان برابر فاصله زمين تا خورشيد باشد). بوراکي ميگويد؛ «براي آن که بدانيم سيارههاي شبيه زمين فراوانند يا ما در جهان تنهاييم، دست کم بايد تا سال 2012 منتظر بمانيم.»
دکتر آلن باس، جوينده سيارههاي فراخورشيدي از موسسه کارنگي واشنگتن نيز ميگويد: "خبر اين روزها اين است که کپلر فعاليت ميکند، اکنون ما بايد کاري کنيم که کپلر به فعاليتهايش ادامه دهد."
