در سال 1879 ميلادي (1285 شمسي) در كاوش‌هاي معبد بزرگ «اسگيله» در شهر باستاني بابل بين‌النهرين «هرمز رسام» يكي از اعضاي گروه انگليسي كاوش، نخستين منشور حقوق بشر جهان و بزرگ‌ترين نماد روحيه‌ي بردباري ايرانيان را در زمان باستان كشف كرد. [گزارش به خبرنگاران درباره چگونگي مرمت آرامگاه کورش]

به گزارش خبرنگار بخش ميراث فرهنگي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، پس از مطالعه‌ي خط شناسان روي اين لوح، مشخص شد اين استوانه در سال 539 پيش از ميلاد در هنگام ورود سپاه فاتح ايران به بابل، به فرمان كوروش نوشته شده است.

اين استوانه به‌شدت آسيب ديده بود و بسياري از سطر‌هاي آن از بين رفته بودند يا براثر فرسودگي بخش‌هايي از آن قابل خواندن نيستند، به‌گونه‌اي كه در بازسازي فضاي خالي و برخي حروف باقي‌مانده باز هم احتمال اشتباه وجود دارد.

منشور حقوق بشر كوروش موسوم به استوانه‌ كوروش، استوانه‌يي سفالين است كه دورتادور آن مجموعه‌اي از سخنان و دستورهاي كوروش به خط ميخي بابلي نقش بسته است. اكنون اين لوح در بخش ايران باستان موزه‌ي بريتانيا نگه‌داري مي‌شود.

به گزارش ايسنا، اين لوح در سال 1350 به‌مدت 10 روز از موزه‌ بريتانيا خارج شد و با يك بيمه‌ي پنج‌هزار پوندي براي جشن‌هاي 2500 ساله‌ي پادشاهي با وجود مخالفت دولت وقت بريتانيا، به ايران آورده شد و در موزه‌ي برج آزادي تهران به‌نمايش درآمد. پس از آن، در سال 1383 نخستين خبرها براي نمايش لوح منشور كوروش در ايران منتشر شدند.

رييس وقت موزه ملي در فروردين‌ماه‌ سال 1383 از امانت گرفتن منشور كوروش هخامنشي و تعدادي از اشياي تمدن ايران به‌مدت يك يا دو سال از اين موزه با هدف نمايش در موزه‌ي ايران باستان، پس از تكميل بازسازي و گسترش فضاي اين موزه و افتتاح آن خبر داد. [آشنايي با موزه و موزه‌داري]

پس از آن، در جريان برگزاري نمايشگاه «امپراطوري فراموش‌شده؛ جهان ايران باستان» در دي‌ماه 1383 موزه‌ي ملي ايران بيش از 50 شيء تاريخي را به موزه‌ي بريتانيا براي نمايش امانت دارد و موزه‌ي بريتانيا نيز قول و قرار‌هايي را براي امانت دادن منشور كوروش براي مدتي به ايران داد.

پس از گذشت چهار سال، در خردادماه امسال نيز توافق‌هايي ميان موزه‌ي بريتانيا و موزه‌ي ملي ايران با هدف نمايش منشور كوروش در موزه ملي ايران انجام شدند كه قول و قرار‌هاي پيشين را مستحكم‌تر كردند و موزه‌ي بريتانيا سرانجام آمادگي خود را براي اين كار به‌طور رسمي به ايران اعلام كرد. [آشنايي با تخت جمشید]

به‌دنبال رايزني‌هاي انجام‌شده و مذاكرهاي نخستين، قرار شد كه منشور كوروش ارديبهشت‌ماه سال آينده (1388) به‌مدت چندماه براي نمايش در ايران از موزه‌ي بريتانيا خارج شود و به موزه‌ي ملي ايران در تهران انتقال يابد.

متن اين منشور كه به‌عنوان نخستين منشور حقوق بشر در جهان شناخته شده است، در سال 1971 ميلادي توسط سازمان ملل به شش زبان رسمي منتشر شد و اكنون بدلي از اين منشور در مقر سازمان ملل متحد در شهر نيويورك نگهداري مي‌شود. اميد است كه روزي منشور كوروش هخامنشي در ايران به‌نمايش در‌آيد و ايرانيان بزرگ‌ترين نماد روحيه‌ي بردباري اجداد خود در دوره‌ي باستان را به چشم ببينند