زيستبوم- گروه محيطزيست - اسد افلاكي:
طرحهاي بدون ارزيابي زيستمحيطي، طبيعت زيباي كيش را در معرض نابودي قرار داده است.
بهويژه اجراي طرحي كه از آن بهعنوان بزرگترين مجموعه اقامتي، تفريحي و تجاري نرگس ياد ميشود و قرار است در 95 هكتار از بهترين اراضي اين جزيره به اجرا درآيد نگراني طرفداران محيطزيست را دو چندان كرده است.
كلنگ اين طرح آذرماه جاري بر زمين زده شد.به گزارش همشهري، اين طرح در حالي قرار است به اجرا درآيد كه 7 سال پيش، سازمان منطقه آزاد كيش طي قراردادي ساخت بزرگترين طرح تفريحي و گردشگري جزيره كيش با نام گل شرق را به بخش خصوصي واگذاركرد و در پي آن، 2ميليون و 167 هزار متر مربع از بهترين زمينهاي جزيره براي اجراي اين طرح اختصاص يافت اما مجري طرح در طول اين مدت جز تخريب محيطزيست و جابهجايي مكرر خاك كار ديگري روي اين اراضي انجام نداد و در نتيجه پس از گذشت 7 سال اين قرارداد، دهم ديماه سالجاري از درجه اعتبار ساقط شد.
با اين حال، بيتوجه به تخريبهاي ناشي از جابهجايي خاك و آسيبهايي كه از اين طريق به اكوسيستم منطقه وارد شد قرار است طرح نرگس اجرا شود. براساس اين طرح، 20 هكتار از سواحل مرجاني تبديل به حوضچه خواهد شد و نيز 95هكتار از بهترين اراضي جزيره كه در واقع زيستگاه آهوان است به سازههاي تفريحي و تجاري تبديل ميشود.
تكرار تجربههاي تلخ
دكتراسماعيل كهرم، استاد دانشگاه در اين باره به خبرنگار ما گفت: تپههاي مرجاني خليجفارس كه بخشي از آن در كيش واقع شده طي ميليونها سال شكل گرفته و در واقع جزاير قشم و كيش چيزي نيست جز خانههاي آهكي ميلياردها مرجان كه طي ميليونها سال سر از آب برآورده و لايه 40 سانتي از خاك آن را پوشانده است؛
اين خاك از جنس كربنات كلسيم است كه حيات همه جانداران منطقه اعم از پرنده و چرنده و خزنده و گياه و جانوران به آن وابسته است. به عبارت ديگر منبع توليد انرژي و غذا براي موجودات زنده منطقه محسوب ميشود، خاكي كه هرگونه جابهجايي و دخالت در آن حيات جانداران منطقه را با تهديد جدي مواجه ميسازد؛
اما بيتوجه به همه اين ارزشها طرحهايي در اين جزيره به اجرا در ميآيد كه جز تخريب ثمر ديگري ندارد؛ گويي برخي ميخواهند اين جزيره را عاري از حيات كنند. بهخصوص تبديل 20 هكتار از سواحل مرجاني به حوضچه تحت هر عنواني كه باشد مغاير با همه معيارهاي جهاني محيطزيست است.
وي افزود: بايد مسئولان پاسخ دهند كه براساس كدام ضوابطي اين چنين طرحي اجرا ميشود، چرا كه با عملي شدن اين طرح بخشي از زيباترين و ارزشمندترين ساحل به مانداب تبديل ميشود اين تجربه ناموفقي است كه 50 سال پيش در اروپا وآمريكا با شكست مواجه شد اما از آنجايي كه در كشور ما براي اجراي طرحهاي عمراني اغلب ارزيابي زيستمحيطي صورت نميگيرد يا ارزيابيها جنبه تشريفاتي دارد اين طرحها با تخريبهاي گسترده محيطزيست همراه است.
اين مدرس حيات وحش با اشاره به اهميت نقش مرجانها در زيست بوم دريايي و زادآوري ماهيان و آبزيان تصريح كرد: تنها موجود زندهاي كه از كره ماه ديده ميشود جزاير مرجاني در جنوب قاره استرالياست كه به شكل سدي بزرگ از شرق به غرب كشيده شده.
اين تودههاي مرجاني كه« great barrier reef» ناميده ميشود اكنون تحت حفاظت شديد دولت استراليا قراردارد حال آنكه بخش عمده مرجانهاي ما قرباني عمليات اكتشاف و استخراج نفت (مرجانهاي عسلويه و خارك) شدهاند و آن لكههاي باقي مانده را هم ميخواهيم قرباني طرحهاي اين چنيني كنيم همچنانكه مرجانهاي خليج چابهار در معرض تهديد طرح توسعه اسكله قرار دارند.
قطعهقطعه كردن زيستگاهها
كهرم به پروژه رينگ 75 متري در كيش اشاره كرد و گفت: براساس اين طرح قرار است جادهاي به عرض 75 متر دور تادور جزيره احداث شود، تا امروز نيز نيمي از اين جاده به قيمت پاكتراشي صدها درخت زيبا و كهنسال كهور ايراني، كنار، آكاسيا و انجير معابد احداث شده است.
در حالي كه اين رينگ يا جاده در واقع باعث قطعهقطعه شدن طبيعت و جدا شدن بخشي از بخش ديگر ميشود كه به آن اصطلاحا ايزولاسيون ميگويند؛ يعني اينكه عناصر حيات را از هم جدا ميكند.
اين تكهتكه كردن زيستگاه، ايزوله كردن موجودات داخل آن را درپي دارد در حالي كه زيستگاهي ميتواند زندگي ساز باشد كه يكپارچه باشد، قطعهقطعه شدن زيستگاه به معناي مرگ آن است.
اين اشكالي است كه همواره بر طرح بزرگراه تهران- شمال نيز وارد شده و يكي از دلايل اصلي مخالفت كارشناسان محيطزيست با اين بزرگراه همين تكه تكه شدن زيستگاههاي موجود در مسير است.
اين مدرس محيطزيست در ادامه ضمن انتقاد از بيتوجهي به معيارهاي زيستمحيطي در اجراي طرحهاي عمراني گفت: آنچه مايه تأسف است اينكه دستگاههاي اجرايي نظير وزارت اقتصاد، سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، وزارت راه و نفت هر وقت كه اراده كنند در هر منطقهاي كه بخواهند به بهانه اجراي طرحهاي عمراني دخل و تصرف، تخريب و ساختوساز ميكنند كه نمونههاي اين تخريبها را ميتوان در پارك ملي لار، درياچه اروميه، پارك ملي گلستان و تالاب انزلي ديد، اما شگفت اينكه سازمان حفاظت محيطزيست كه متولي حفظ عرصههاي طبيعي است هيچگاه نتوانسته جلوي اين دستگاهها را بگيرد.
