خانواده- سمیه شرافتی:
بررسي آمارهاي موجود حاكي از آن است كه نگهداري از سگهاي خانگي رتبه اول را در ميان ارقام ارائه شده دفتر بررسي مبارزه و مراقبت بيماريهاي دامي دارد و سالانه براي بيش از 400 هزار قلاده سگ واكسن تزريق ميشود و گربه بهعنوان ديگر حيوان خانگي پر طرفدار درصد كمتري را نسبت به سگ بهخود اختصاص ميدهد.
با توجه به آمارهاي اعلام شده ميزان نگهداري از حيوانات خانگي در ايران روند رو به افزايشي داشته است. مهمترين و متداولترين بيماريهاي قابل انتقال بين حيوان و انسان در كشور ما هاري، كيست هيداتيك، تب مالت، سياه زخم و... است كه ميتوان به آنها اشاره كرد. البته بيماريهايي همچون جنون گاوي، تب كريمه كنگو و آنفلوانزاي پرندگان را نيز نبايد ناديده بگيريم، چرا كه خطر ورود و شيوع آنها همواره ما را تهديد ميكند. تاكنون850 بيماري قابل انتقال بين حيوان و انسان شناسايي شده است. تعجب نكنيد اين رقمي است كه مطمئناً در سالهاي بعد بيشتر و بيشتر خواهد شد.
با توجه به اهميت بيماريهاي قابل انتقال بين حيوان و انسان، اطلاع رساني و ارتقاي سطح آگاهي جامعه در اين زمينه از اهميت ويژهاي برخوردار است. اغلب كارشناسان و متخصصان دامپزشكي با بيان اين مطلب كه هر روز بر تعداد افرادي كه به نگهداري حيوانات خانگي
رو ميآورند، اضافه ميشود، تأكيد ميكنند: در تمام جوامع مهمترين مشكلي كه در اين زمينه مطرح ميشود، مسئله بيماريهاي مشترك بين حيوان و انسان است.
به هر حال نگهداري حيوان در منزل بيشتر از آنكه نفع داشته باشد، ضرر دارد. اصولا زندگي انسان و حيوان در كنار يكديگر با توجه به مسائل بهداشتي نميتواند ايدهاي مناسب باشد. بسياري از بيماريها بين انسان و حيوان مشترك هستند و بهراحتي از حيوان به انسان سرايت ميكند. در بعضي از موارد بيماري خاصي در حيوان ميتواند انسان را از پا در آورد.
موارد ديگري نيز وجود دارد كه ثابت ميكند، حيوان نميتواند در محيطي زندگي كند كه انسان در آن قدم گذاشته است. بهعنوان مثال ريزش موي گربه ميتواند حساسيتي خطرناك را در انسان به همراه داشته باشد. فراموش نكنيم انسان و حيوان وجه مشتركي در بهداشت ندارند، چون حيوان فاقد شعور و درك است و برايش فرقي نميكند كه در ظرف غذاي شما اجابت مزاج كند يا در توالت فرنگي! مهمترين بيماريهاي قابل انتقال از حيوان به انسان در كشور ما عبارتند از:
هاري
بسياري از مردم بر اين باورند كه انسان تنها از طريق گازگرفتن سگ هار به بيماري هاري مبتلا ميشود، در حالي كه گاز گرفتن حيواناتي همچون گربه، خفاش، موش و گرگ نيز ميتواند منجر به هاري شود.
در مورد هاري بهترين راه پيشگيري واكسيناسيون حيوانات خانگي است. البته در سالهاي اخير براي واكسينه كردن حيوانات وحشي و همچنين سگهاي ولگرد كه بهصورت دسته جمعي در اطراف شهرها ديده ميشوند نيز اقداماتي صورت گرفته است. به هر حال اگر انساني توسط حيواني مشكوك گاز گرفته شد، بايد بلافاصله از سرم ضدهاري استفاده شود و به ياد داشته باشيد كه تزريق به موقع اين سرم ميتواند از مرگ فرد جلوگيري كند.
كيست هيداتيك
ايجاد كيست هيداتيك در اثر ورود تخمهاي انگل اكينوكوكوس (موجود در مدفوع سگ) به دستگاه گوارش انسان صورت ميگيرد. اين كيستها بسته به اينكه در ريه، كبد، مغز يا هر بافت ديگري ايجاد شده باشند، قادر به بروز عوارض مختلفي هستند و براي برداشتن آنها نياز به عمل جراحي است. درمان ضدانگل دورهاي حيوان خانگي (سگ)، رعايت بهداشت فردي و نيز ضدعفوني كردن سبزيجات مصرفي از موارد پيشگيري است.
توكسوپلاسموز
انگل خوني توكسوپلاسموز در اكثر گربههاي ولگرد مشاهده ميشود و درصورت خارج شدن گربه خانگي از منزل و معاشرت با گربههاي ولگرد احتمال آلوده شدن آن بسيار است. چنين گربهاي بايد بهصورت دورهاي تحت درمان باشد. اگر چه در انسان عوارض آن خفيف است، ولي در خانمهاي باردار ميتواند منجر به سقط جنين شود.
بيماري خراش پنجه گربه
بهطور معمول، زير ناخن گربه يك سري ميكروب وجود دارد كه درصورت چنگ زدن گربه، اين ميكروبها از طريق خراش وارد بدن شده و باعث بروز اين بيماري ميشوند. در اين بيماري انسان تا 3 روز متوالي تب ميكند و گاهي نيز دچار تهوع و سردرد ميشود.
تب طوطي
تب طوطي نوعي بيماري است كه از طريق پرندگان گروه منقار طوطيها به انسان منتقل ميشود. البته ديگر پرندگان نيز درصورت ابتلا به تب روده (بهخصوص در تابستان)، با دفع باكتري سالمونلا از طريق مدفوع ميتوانند موجب به خطر افتادن سلامتي انسانها، خصوصا افراد ضعيف و بچهها شوند. خوشبختانه اين بيماري درمان پذير است و بيشتر در اثر عدمرعايت بهداشت در اماكني همچون رستورانها به انسان منتقل ميشود.
راهكارها
آلرژي به حيوانات خانگي ميتواند باعث علائمي از جمله عطسه، سرفه و خارش و آبريزش چشمها شود.پيش از آنكه بهعنوان آخرين چاره به فكر خلاصشدن از حيوان تان بيفتيد اين توصيهها را به كار ببنديد:
سعي كنيد حيوان را در هنگامي كه هوا مناسب است در خارج از خانه نگهداريد. اگر حيوان داخل خانه است، به او اجازه ندهيد نزديك اتاق خواب شخصي برود كه دچار آلرژي است.
از صافي هوا يا تهويه مطبوع براي كاهش گردش مواد آلرژيزا در سراسر خانه استفاده كنيد.
در جارو برقي از فيلترهاي HEPA استفاده كنيد.
افراد دچار آلرژي بايد از گرداندن و در آغوشگرفتن حيوانات خانگي اجتناب كنند.
با جارو كردن مداوم، گردگيري و شستوشو خانه را پاك نگهداريد.
پس از هر بار تماس با حيوان دستهايتان را كاملا بشوييد.
فضولات سگ و گربه را روزانه از حياط جمع كنيد، بهخصوص در نواحياي كه كودكان و حيوانات در آن بازي ميكنند.
جعبه شن محل دفع حيوانات را بپوشانيد.
دست كم سالي يك بار حيوانات خانگي را از لحاظ آلودگي انگلي آزمايش كنيد.
برنامه واكسيناسيون بايد توسط دكتر دامپزشك و بعد از معاينه دقيق حيوان صورت گيرد. از دادن خودسرانه داروي انگل به حيوان خانگي خود جداً پرهيز كنيد. شما ميتوانيد با مراجعه به نزديكترين كلينيك دامپزشكي از آنها درخواست واكسيناسيون و درمان انگلي حيوان خود را كنيد.
