آلودگی- شينا انصاري:
بخشي از آلودگي هواي شهر تهران ناشي از منابع ثابت آلودگي است؛ گرچه سهم اين بخش در قياس با منابع متحرك همچون خودروها و موتورسيكلتها ناچيز است
ولي در شرايط پايدار جوي و اينورژن، لزوم توجه به اين دسته از منابع آلودگيها بيش از پيش احساس ميشود.
منابع ثابت آلودگي هوا مشتمل بر كارخانهها و كارگاهها، وسايل گرمايش خانگي و تجاري و منابع متفرقه همچون سوزاندن ضايعات را شامل ميشود.
براساس آمار تحقيقي منتشر شده از سوي جايكا International Cooporation Agency) Japan) در سال 1382سهم منابع ثابت در آلودگي هواي شهر تهران 8/28 درصد اعلام شده است.
هرچند بهنظر ميرسد كه سهم آلودگي منابع ثابت با توجه به كثرت منابع متحرك در ساليان اخير و با لحاظ برخي اقدامات كنترلي صورت گرفته در جهت رفع آلودگي هوا در واحدهاي صنعتي توليدي و خدماتي تقليل يافته باشد، اما با توجه به موقعيت خاص جغرافيايي كلانشهر تهران و محاط شدن آن توسط ارتفاعات بخش شمالي كه تهران را به دهليزي عميق، صرفا با يك مسير ورودي هوا از سمت غرب اين كلانشهر بدل كرده است، استقرار و فعاليت عمده واحدهاي صنعتي و توليدي بزرگ كشور در پهنه غربي و دقيقا در مسير جريان ورودي هوا درصورت عدمرعايت ملاحظات محيطزيست درخصوص كنترل آلودگي هوا از سوي صنايع مستقر، موجبات پراكنش و هدايت آلودگيهاي منتشره به مناطق دروني شهر تهران و تبديل اين دهليز به انباني مملو از آلايندههاي محيطي ميشود.
برهمين اساس محور هفتم در برنامه جامع كاهش آلودگي هواي تهران به كنترل منابع ثابت اختصاص يافته است و 4 طرح در ذيل آن مشخص و منظور شده است؛
ضمن آنكه با توجه به ضرورت پايش محيطزيست و منابع ثابت آلودگيها، محور هشتم با عنوان پايش مشتمل بر 2 بخش پايش سلامت و پايش زيستمحيطي به محورهاي قبلي برنامه جامع كاهش آلودگي هواي تهران افزوده شده است و طرحهايي همچون گسترش و تجهيز واحدهاي گشت سيار محيطزيست، ايجاد مركز پايش زيستمحيطي لحظهاي و تجهيز دودكش واحدهاي بزرگ صنعتي و توليدي تهران به سيستم لحظهاي با مسئوليت سازمانهاي مؤثر در ايجاد يا كاهش آلودگيها در اين محور تعريف شده است.
اين در حالي است كه با وجود انجام برخي اقدامات و فعاليتها درخصوص كنترل منابع ثابت و پايش محيطزيست در واحدهاي صنعتي و توليدي همچون نصب و بهينهسازي فيلتراسيون، اسكرابر، بهينهسازي ماشين آلات، تعطيلي بخشهاي آلاينده، تغيير در فرايند توليد، جايگزيني خطوط فرسوده با خطوط واجد فناوري روز و انتقال واحدهاي با ماهيت آلايندگي به خارج از محدوده مسكوني از سوي اداره كل حفاظت محيطزيست استان تهران، دستيابي به دستاوردهاي قابلقبول در اين 2 محور مستلزم تعامل و همكاري همه اركان اثرگذار در ايجاد آلودگيهاي منتشره، بالاخص صنايع است.
تغيير نگرش موجود درخصوص در سيسييو قراردادن صنعت و محدود كردن آن درصورت اعمال پايش لحظهاي خروجي هوا در واحدهاي بزرگ، ميتواند موجبات دغدغه و حساسيت بيشتر در صاحبان صنايع جهت كنترل آلودگيهاي مقطعي و ادواري، ممانعت از ايجاد آلودگي در خارج از زمان پايش فيزيكي محيطزيست بهويژه هنگام شب و نهايتا شفافيت عملكرد را فراهم سازد.
نكته ديگر قابل اشاره درخصوص منابع ثابت آلودگي هوا، روند افزايشي استفاده از سوختهاي فسيلي ميان تقطير ( نفت، گازوئيل و...) در مصارف گرمايشي و نيز در بخشهاي صنعتي و تجاري در فصل سرما و اوقات پايداري جوي است كه متأسفانه كمتر به اين موضوع پرداخته شده و با توجه به همزماني حذف گاز مصرفي و جايگزيني سوختهاي فسيلي با مواقع اوج آلودگي، به نقش تشديدكننده وسايل گرمايشي بهعنوان يكي ديگر از منابع ثابت آلودگي هوا اغلب به ديده اغماض نگريسته شده است.
از اين روبهنظر ميرسد بازانديشي درباره تاثير منابع ثابت در ايجاد آلودگي هوا نيازمند همسويي ديدگاهها و عملكرد بخشهاي اثرگذار در راستاي تقليل معضلات مبتلا به در اين امر، همچون همكاري هرچه بيشتر صنعت در كنترل آلودگيهاي ايجادي، فراهم كردن تمهيدات لازم جهت دسترسي صنعت و خدمات به سوخت مناسب عليالخصوص در زمانهاي پيك آلودگي، ممانعت جدي از بارگذاري بيشتر صنايع در تهران و تسريع در انتقال صنايع آلاينده و... است.
بيشك عنايت بيشتر به نقش مؤثر و غيرقابل اجتناب منابع ثابت و تبيين ساز و كارهاي شديد كنترلي در مقابله با عوامل ايجادكننده آلودگي از طريق اين منابع، حتي در شكل سوزاندن ضايعات در حاشيه و پيرامون شهر ميتواند نقطه قوتي در كاهش سهم اين منابع در ايجاد آلودگي و به تبع آن سير نزولي آلودگي هوا در روزهاي پيش روي پايتخت باشد.
