حقوقیو قضايی- همشهري آلاين:
يك استاد دانشگاه با تاكيد بر اينكه زيباترين بيان در مورد حق حيات در قرآن مجيد آمده، گفت: حق حيات در قرآن مجيد هم حق و هم تكليف است.
به گزارش خبرنگار حقوقي ايسنا، دكتر محقق داماد در همايش ويژه شصتمين سالگرد بزرگداشت جهاني حقوق بشر به بررسي نگاهي به مباني فلسفي و معرفت شناختي اعلاميه جهاني حقوق بشر، برداشتهاي متفكرين اسلامي پرداخت و اظهار كرد: بسياري از اصول حقوق بشر در كليهي اديان وجود داشته اما در عين حال با انتشار اعلاميه حقوق بشر بسياري اين اصول را بديع و تازه دانستهاند.
وي با تاكيد بر اينكه اصل حيات مندرج در اعلاميه حقوق بشر موضوع جديدي نيست، با طرح اين سوال كه نقطهي جديد و بديع بودن اين اصول كجاست، گفت: حق حيات و آدمكشي در اديان الهي و قوانيني كه منابع آن پادشاهان بوده تا قبل از اعلاميه حقوق بشر به عنوان حكم ممنوع بوده؛ اما در اعلاميه حقوق بشر مساله تغيير كرده و آدمكشي از اين نظر ممنوع است كه حق بشري را از بين ميبرد.
وي با تاكيد بر اينكه زيباترين بيان در مورد حق حيات در قرآن مجيد آمده، گفت: حق حيات در قرآن مجيد هم حق و هم تكليف است از اين جهت حق است كه وقتي فردي فرد ديگري را كشت اولياي دم ميتوانند از حقشان بگذرند يا نگذرند.
محقق داماد افزود: طبق نظر غربيها اگر حيات حق بشري باشد انسان حق دارد خودش را بكشد اما اگر حق و تكليف باشد در اين صورت خودكشي تجاوز به امانت الهي محسوب ميشود.
وي بر اصول كرامت بشري و عدالت به عنوان اصول پيش فقهي تاكيد كرد و افزود: هستي كرامت كافي نيست بلكه آن را بايد در بايستي بياوريم. از وجود اصل كرامت در مباحث حقوقي بايد بتوانيم استنتاج كنيم كه اين كار ساده نيست.
وي با تاكيد بر اينكه اگر به عدالت به عنوان قاعدهاي هم عرض با قواعد ديگر فقهي نگاه كنيم به جايي نخواهيم رسيد و مشكلي را حل نخواهيم كرد، افزود: وقتي ميتوانيم مشكلات را برطرف كنيم كه عدالت را در طول قواعد فقهي قرار بدهيم.
محقق داماد به بررسي تشخيص مصداق عدالت پرداخت و افزود: عقول بشري قدرت تشخيص عدالت را دارد و عقل، قاضي و داور به مفاهيم عدالت است.
به گزارش ايسنا، حجتالاسلام و المسلمين دكتر كاظم قاضيزاده در ادامه به بررسي نگاهي به اصل كرامت انساني در پرتو انديشه اسلامي پرداخت و اظهار كرد: افراد موظف به احترام به انسانهاي باتقوا، ايثارگر و رعايت حقوق آنها هستند اما در موضوع كرامت انساني در صدر اسلام نگاههاي متفاوتي وجود داشته است.
وي گفت: در صدر اسلام برخي فضليت، ايمان و عمل را موجب تفاوتهاي اقتصادي ميدانستند و در ديدگاه دوم براي عرصه كرامت و فضليت افزوده وجود چنين افزودنيها را لازم نميدانستند.
قاضيزاده افزود: در روش حضرت علي (ع) تساوي حقوق كساني كه تفاوت در درجات ديني دارند، ديده ميشود و انسانها فارغ از افزودنيها از منظري برابر برخوردار بودند.
در ادامه دكتر ضيايي بيگدلي به بررسي مفاد اعلاميه جهاني حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه، اشتراكات و موارد افتراق پرداخت و اظهار كرد: حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه به طور جداگانه در طول سالهاي متوالي گسترش پيدا كرده است. حقوق بشر در زمان صلح و حقوق بشر دوستانه مربوط به حمايت از قربانيان جنگي است كه در پايان سال 1960 مسائلي در رابطه با اين دو حقوق مطرح شده است.
اين استاد دانشگاه شهيد بهشتي افزود: امروزه حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه از حيث افقي از يكديگر متمايز هستند حقوق بشر حقوق همگاني در هر زماني حتي در زمان جنگ و در هر مكان حتي در مكان مخاصمات حاكم است. در حالي كه حقوق بشر دوستانه حقوق حمايتي در مخاصمات است.
وي گفت: حقوق بشر دوستانه سطح رفتار با افراد را ارتقاء ميدهد و هر دو حقوق با حقوق حمايتي از افراد سركار دارد و بخشي از حقوق بشر دوستانه از ميثاقين حقوق مدني و سياسي الهام گرفته است.
ضيايي بيگدلي با بررسي تفاوتهاي حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه پرداخت و گفت: بخشي از حقوق بشر، حقوق سياسي و مربوط به شكل حكومت است كه اين موضوع در حقوق بشر دوستانه جايگاهي ندارد. حقوق بشر در چارچوب سازمان ملل متحد شكل گرفته اما حقوق بشر دوستانه در خارج از سازمان شكل گرفته است.
وي تفاوت حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه را شكلي خواند و گفت: سازوكار حمايتي حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه متفاوت است.
اين استاد دانشگاه افزود: سازمان عفو بينالمللي كارهاي افشاءگري را انجام ميدهد اما كميته بينالمللي صليب سرخ اين كارها را انجام نميدهد.
ضيايي بيگدلي افزود: امروز تفاوتهاي حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه بيش از گذشته در حقوق بينالملل مشهود است و دليل آن گسترش اجراي حقوق بينالملل بشر در زمان و مكان است.
به گزارش ايسنا، در ادامه دولترفتار به بررسي نسبت اعلاميه جهاني حقوق بشر و حقوق ملت در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران پرداخت و اظهار كرد: با توجه به موازين اعلاميه جهاني حقوق بشر و مقررات حقوق اساسي در موضوع آزادي عقيده با نسبتي از تساوي مواجه هستيم اما با سلسله قواعد و حقهاي مقيد از جمله آزادي بيان نيز مواجه هستيم و بخشي از حقوق مقيد شده اما قيدها امكان برداشتهاي فراتر از اعلاميه در آنها وجود دارد.
وي به بررسي شناسايي، اجرا و تدوين اعلاميه جهاني حقوق بشر در قانون اساسي ايران پرداخت و گفت: تدوينها درباره قواعد مربوط به موازين حقوق بشري است و شناسايي حقوقي به طور ماهوي وجود دارد و در بحث تضمينها نيز با توجه به وجود برخي قيدها، ناچار نتوانسته تاثيرگذار باشد.
دكتر عابدي نيز در اين همايش به بررسي حق بر تابعيت و اصل دادرسي منصفانه؛ پارادوكس يا واقعيت؟ تحول در رويهي قضايي ايران پرداخت و اظهار كرد: حق بر تابعيت يكي از حقوق بنيادي افراد است.
وي بر لزوم داشتن تابعيت تاكيد كرد و گفت: افراد بيتابعيت وضعيت بغرنجي دارند و برخي رابطه تابعيت را قراردادي دانسته اما به عقيده بنده رابطه تابعيت يك رابطهي حاكميتي است.
عابدي افزود: با صدور راي ديوان عالي كشور در سال 1347 به دادگاهها اجازه ورود در بررسي حق تابعيت داده شده است و حق بر تابعيت با اصل دادرسي منصفانه تناقض ندارد بلكه مكمل يكديگر هستند. حق بر تابعيت پارادوكس نيست بلكه واقعيت است.
به گزارش ايسنا، در ادامه دكتر سجادپور به بررسي اعلاميه جهاني حقوق و ديپلماسي چندجانبه پرداخت و اظهار كرد: حقوق داراي لايهي پيچيده از جمله لايههاي مذهبي، امنيتي، انساني، فرهنگي، تمدني، سياسي حاكميتي و حقوق بينالملل است و اين لايه لايه بودن گاهي به اندازه كافي فهم نميشود.
وي به بررسي وضعيت حق وتو در شوراي ملل پرداخت و گفت: امنيت چين به حقوق بشر بستگي دارد و به همين لحاظ اين كشور از حق وتو كمتر استفاده ميكند.
سفير سابق ايران در ژنو در تعريف ديپلماسي چندجانبه گفت: ديپلماسي چندجانبه يك فرايند ديپلماتيك ماوراي دو دولت است.
سجادپور افزود: هنجارسازي، تنظيم مكانيزمهاي نظارتي، كمكهاي فني، ظرفيتسازي در زمينههاي فني، بهداشتي و اقتصادي از جمله كاركردهاي ديپلماسي چندجانبه است.
وي به بررسي چالشهاي ديپلماسي چندجانبه و حقوق بشر پرداخت و گفت: حقوق بشر يك كالاي سياسي بسيار جالب است و براي اينكه دولتها نشان دهند وضعشان خوب است يا براي كوبيدن رقبا و مخالفان و بر هم ريختن سيستمهاي اجتماعي از آن استفاده ميكنند.
به گفته سفير سابق ايران در ژنو، سياست بخشي از حقوق بشر است كه از اين لحاظ چالش محسوب ميشود.
